Interakcje / Benzamidy / Benzamidy i ultrasonograficzne środki kontrastowe
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy podawaniu ultrasonograficznego środka kontrastowego pacjentowi przyjmującemu benzamid należy przed badaniem ocenić czynniki ryzyka zaburzeń rytmu, a u pacjentów z grupy ryzyka prowadzić monitorowanie EKG w trakcie badania i krótko po nim.
Jeśli przyjmujesz lek z grupy benzamidów i masz mieć USG z kontrastem, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Interakcja klasy Benzamidy + ultrasonograficzne środki kontrastowe
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Benzamidy
- amisulpryd, tiapryd, sulpiryd
- Ultrasonograficzne środki kontrastowe
- perflutren, sześciofluorek siarki
Niekorzystna interakcjaBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Ultrasonograficzne środki kontrastowe (np. perflutren, sześciofluorek siarki) klasaPrzy podawaniu ultrasonograficznego środka kontrastowego pacjentowi przyjmującemu benzamid należy przed badaniem ocenić czynniki ryzyka zaburzeń rytmu, a u pacjentów z grupy ryzyka prowadzić monitorowanie EKG w trakcie badania i krótko po nim.Jeśli przyjmujesz lek z grupy benzamidów i masz mieć USG z kontrastem, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy benzamidów i masz mieć USG z kontrastem, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Niektóre leki stosowane w zaburzeniach psychicznych i w leczeniu tików, takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, mogą wpływać na rytm serca. Środki kontrastowe podawane do żyły podczas badania USG, na przykład sześciofluorek siarki lub perflutren, też mogą rzadko zaburzyć pracę serca. Gdy oba działania się nałożą, ryzyko nierównego bicia serca może być nieco większe, zwłaszcza u osób z chorobą serca. Badanie zwykle można bezpiecznie wykonać, jeśli personel wie o twoim leku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej w trakcie badania albo po nim
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy podawaniu ultrasonograficznego środka kontrastowego pacjentowi przyjmującemu benzamid należy przed badaniem ocenić czynniki ryzyka zaburzeń rytmu, a u pacjentów z grupy ryzyka prowadzić monitorowanie EKG w trakcie badania i krótko po nim. Nie ma potrzeby rutynowego odstawiania benzamidu przed badaniem. U pacjentów z wydłużonym QTc, chorobą serca lub zaburzeniami elektrolitowymi warto przed badaniem wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz rozważyć, czy badanie z kontrastem jest niezbędne. Największą ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących amisulpryd, szczególnie w wyższych dawkach. Personel wykonujący badanie powinien wiedzieć o przyjmowanym leku przeciwpsychotycznym i mieć dostęp do sprzętu resuscytacyjnego.
Skutek kliniczny
Możliwe jest zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca w czasie badania z kontrastem i krótko po nim, zwłaszcza u pacjentów z wydłużonym QT, chorobą serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią albo przyjmujących wysokie dawki benzamidu. U większości pacjentów bez czynników ryzyka jednorazowe podanie kontrastu nie powinno wywoływać istotnych klinicznie skutków.
Mechanizm
Benzamidy (amisulpryd, tiapryd, sulpiryd) blokują receptory dopaminowe D2 i zależnie od dawki wydłużają odstęp QT, co zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ultrasonograficzne środki kontrastowe w postaci mikropęcherzyków gazu (perflutren, sześciofluorek siarki) mogą w krótkim czasie po podaniu dożylnym wywołać reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca i zmiany w zapisie EKG, zwłaszcza u osób z chorobą serca. Oba działania sumują się na poziomie serca. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Różnice między benzamidami dotyczą siły wpływu na QT, a nie samego mechanizmu, przy czym amisulpryd ma tu najwyraźniejszy potencjał.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed badaniem u pacjentów z czynnikami ryzyka
- monitorowanie EKG w trakcie podania kontrastu i krótko po nim u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- ciśnienie tętnicze, tętno i saturacja w trakcie badania i po nim
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka benzamidu (górny zakres dawkowania)dawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez benzamidy zależy od dawki, dlatego u pacjentów przyjmujących wysokie dawki, zwłaszcza amisulprydu, monitorowanie EKG w trakcie badania z kontrastem jest szczególnie wskazane. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i pogorszenie czynności nerek, co sprzyja kumulacji benzamidów i zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu podczas podania kontrastu. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy upośledzonej czynności nerek ich stężenie może rosnąć, co nasila wpływ na QT i zwiększa znaczenie monitorowania EKG podczas badania z kontrastem. |
Alkohol przy tych lekach
Benzamidy a alkohol: brak opisu w bazie.
Ultrasonograficzne środki kontrastowe a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 84
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (np. escytalopram, sertralina, cytalopram) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i SSRI należy ocenić czynniki ryzyka wydłużenia QT, wykonać EKG przed włączeniem drugiego leku i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy benzamidów razem z lekiem przeciwdepresyjnym z grupy SSRI, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zapytaj lekarza, czy potrzebujesz badania EKG.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy benzamidów razem z lekiem przeciwdepresyjnym z grupy SSRI, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zapytaj lekarza, czy potrzebujesz badania EKG.
Leki z grupy benzamidów, na przykład amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, oraz leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, na przykład escytalopram, cytalopram czy sertralina, mogą wpływać na rytm serca. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Mogą też nasilać drżenie, sztywność mięśni i uczucie niepokoju w nogach. Lekarz może zlecić ci badanie EKG i badanie krwi, aby bezpiecznie prowadzić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- drżenie rąk, sztywność mięśni lub spowolnienie ruchów
- silny niepokój ruchowy i trudność z usiedzeniem w miejscu
- splątanie, nudności i ból głowy
- wysoka gorączka ze sztywnością mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i SSRI należy ocenić czynniki ryzyka wydłużenia QT, wykonać EKG przed włączeniem drugiego leku i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Połączenia z cytalopramem lub escytalopramem należy unikać, ponieważ ChPL tych leków przeciwwskazuje ich stosowanie z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeśli SSRI jest konieczny u pacjenta leczonego amisulprydem lub sulpirydem, lepszym wyborem jest sertralina w najmniejszej skutecznej dawce. U pacjentów z upośledzoną czynnością nerek należy dostosować dawkę benzamidu do czynności nerek. Nie należy dołączać kolejnych leków wydłużających QT ani leków powodujących zaburzenia elektrolitowe bez kontroli EKG.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego[1]. Ryzyko rośnie przy dużych dawkach, hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca i upośledzonej czynności nerek[1]. Częstszym, ale mniej groźnym skutkiem jest nasilenie objawów pozapiramidowych, zwłaszcza akatyzji i drżenia. Możliwa jest również hiponatremia, szczególnie u osób starszych. Rzadko opisywano złośliwy zespół neuroleptyczny.
Mechanizm
Benzamidy i SSRI mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działania na repolaryzację komór sumują się. Dotyczy to wszystkich leków obu grup, choć siła działania jest różna. Spośród benzamidów najsilniej wydłużają QT amisulpryd i sulpiryd, a spośród SSRI cytalopram i escytalopram[2]. Ich działanie zależy od dawki. Oba typy leków mogą też wywoływać objawy pozapiramidowe. Benzamidy blokują receptory dopaminowe D2, a SSRI pośrednio hamują przekaźnictwo dopaminergiczne przez serotoninę, co sumuje ryzyko akatyzji, drżenia i parkinsonizmu. Obie grupy mogą także powodować hiponatremię. Interakcja farmakokinetyczna nie ma istotnego znaczenia, ponieważ benzamidy są wydalane głównie w postaci niezmienionej przez nerki i nie zależą od enzymów hamowanych przez fluwoksaminę, fluoksetynę czy paroksetynę.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem połączenia, po osiągnięciu stanu stacjonarnego i po każdym zwiększeniu dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie sodu w surowicy, zwłaszcza u osób starszych
- czynność nerek (eGFR) w przypadku benzamidów
- objawy pozapiramidowe, w tym akatyzja i drżenie
- kołatania serca, zawroty głowy i omdlenia
Kiedy ocena się zmienia
| Wysokadawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez amisulpryd i sulpiryd zależy od dawki, dlatego duże dawki benzamidu wyraźnie zwiększają ryzyko interakcji. |
| Wysokadawka · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | ryzyko rośnie | Wpływ cytalopramu i escytalopramu na QT zależy od dawki. Stosowanie maksymalnych dawek SSRI zwiększa ryzyko interakcji. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe, hiponatremia i pogorszona czynność nerek, co nasila ryzyko wydłużenia QT i objawów niepożądanych. |
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie, a wraz z nim ryzyko wydłużenia QT. Wymaga to zmniejszenia dawki benzamidu. |
Źródła
- Aletras G, Bachlitzanaki M, Eleftheriadou E, Pitarokoilis M, Foukarakis EG. Aborted Sudden Cardiac Death Due to Acquired QT Prolongation: A Case Report. Cureus. 2025;17(2):e78496. doi: 10.7759/cureus.78496. PMID: 40062085.
- Poluzzi E, Raschi E, Koci A, Moretti U, Spina E, Behr ER, et al. Antipsychotics and torsadogenic risk: signals emerging from the US FDA Adverse Event Reporting System database. Drug Saf. 2013;36(6):467-79. doi: 10.1007/s40264-013-0032-z. PMID: 23553446.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów.Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.
Niektóre leki stosowane w zaburzeniach psychicznych i ruchowych, takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, mogą wpływać na rytm serca. Podobne działanie mają niektóre leki przeciwgrzybicze, na przykład flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorobami serca lub nerek i z niskim poziomem potasu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów. Przed włączeniem leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Nie należy rozpoczynać połączenia przy wyjściowo wydłużonym QTc. EKG trzeba powtórzyć po osiągnięciu stanu stacjonarnego obu leków i po każdym zwiększeniu dawki. Dawkę benzamidu należy dostosować do czynności nerek, a przy wydłużeniu QTc odstawić benzamid lub zmienić lek przeciwgrzybiczy. Gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, warto rozważyć echinokandynę lub izawukonazol.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie benzamidu i triazolu wydłużającego QT zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy amisulprydzie, dużych dawkach, zaburzeniach elektrolitowych, niewydolności nerek, bradykardii i chorobach serca[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) blokują kanały potasowe odpowiedzialne za repolaryzację komór i w zależności od stężenia wydłużają odstęp QT. Flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol również wydłużają odstęp QT[2]. Benzamidy są wydalane głównie w postaci niezmienionej przez nerki i praktycznie nie są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego hamowanie tego enzymu przez triazole nie zwiększa istotnie ich stężenia. Brak par tiaprydu i sulpirydu w bazie oznacza brak danych, a nie brak ryzyka, ponieważ mechanizm jest wspólny dla całej grupy benzamidów.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem połączenia i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- czynność nerek (eGFR)
- częstość rytmu serca – bradykardia zwiększa ryzyko
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie, a wraz z nim wydłużenie QT. Flukonazol także jest wydalany przez nerki. Konieczne jest zmniejszenie dawki benzamidu i częstsza kontrola EKG. |
| Duża dawkadawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez benzamidy zależy od stężenia, dlatego duże dawki, szczególnie amisulprydu, istotnie zwiększają ryzyko w połączeniu z triazolem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują pogorszenie czynności nerek, choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Źródła
- He L, Yu Y, Wei Y, Huang J, Shen Y, Li H. Characteristics and Spectrum of Cardiotoxicity Induced by Various Antipsychotics: A Real-World Study From 2015 to 2020 Based on FAERS. Front Pharmacol. 2022;12:815151. doi: 10.3389/fphar.2021.815151. PMID: 35185550.
- Vandael E, Vandenberk B, Vandenberghe J, Spriet I, Willems R, Foulon V. Development of a risk score for QTc-prolongation: the RISQ-PATH study. Int J Clin Pharm. 2017;39(2):424-432. doi: 10.1007/s11096-017-0446-2. PMID: 28281228.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Agoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania benzamidu i agonisty dopaminy, ponieważ leki te wzajemnie znoszą swoje działanie.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy benzamidów i lek naśladujący działanie dopaminy, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leczenia.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy benzamidów i lek naśladujący działanie dopaminy, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leczenia.
Leki z grupy benzamidów, takie jak amisulpryd, sulpiryd i tiapryd, blokują w mózgu działanie dopaminy. Leki takie jak ropinirol, pramipeksol, rotygotyna, apomorfina czy pirybedyl działają odwrotnie, czyli naśladują dopaminę. Gdy przyjmujesz je razem, każdy z nich osłabia działanie drugiego. Może to nasilić objawy choroby Parkinsona lub zespołu niespokojnych nóg albo spowodować powrót objawów, na które przyjmujesz lek uspokajający lub przeciwpsychotyczny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone drżenie, sztywność mięśni lub spowolnienie ruchów
- trudności z chodzeniem, potykanie się lub upadki
- nasilenie nieprzyjemnych doznań i potrzeby poruszania nogami wieczorem i w nocy
- powrót lub nasilenie niepokoju, omamów albo dziwnych myśli
- kołatanie serca, omdlenie lub silne zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania benzamidu i agonisty dopaminy, ponieważ leki te wzajemnie znoszą swoje działanie. U chorego z chorobą Parkinsona, który wymaga leczenia przeciwpsychotycznego, zamiast amisulprydu, sulpirydu lub tiaprydu należy rozważyć kwetiapinę albo klozapinę w małej dawce przy zachowaniu wymaganej kontroli morfologii. Jeśli benzamid stosowano jako lek przeciwwymiotny lub uspokajający, warto zastąpić go lekiem nieblokującym ośrodkowych receptorów dopaminowych. U chorego z psychozą, u którego rozważa się włączenie ropinirolu lub pramipeksolu z powodu zespołu niespokojnych nóg, lepszym wyborem bywa pregabalina lub gabapentyna. Gdy połączenia nie da się uniknąć, należy stosować najmniejsze skuteczne dawki i ściśle obserwować zarówno objawy ruchowe, jak i psychiczne. Przy apomorfinie trzeba dodatkowo pamiętać, że zarówno ona, jak i amisulpryd mogą wydłużać odstęp QT.
Skutek kliniczny
U chorego z chorobą Parkinsona lub zespołem niespokojnych nóg benzamid może nasilić objawy ruchowe, czyli spowolnienie, sztywność, drżenie i zaburzenia chodu, a także objawy zespołu niespokojnych nóg. U chorego leczonego z powodu psychozy agonista dopaminy może osłabić działanie przeciwpsychotyczne i sprzyjać nawrotowi omamów, urojeń lub pobudzenia. Agonista może też osłabić hamowanie wydzielania prolaktyny, a benzamid zniweczyć działanie agonisty obniżające prolaktynę[1]. W efekcie oba leki działają słabiej, niż wynikałoby z ich dawek, a próby zwiększania dawek nasilają działania niepożądane każdego z nich.
Mechanizm
Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) są wybiórczymi antagonistami receptorów dopaminowych D2 i D3, a agoniści dopaminy (ropinirol, pramipeksol, rotygotyna, apomorfina, pirybedyl) pobudzają te same receptory[1]. Oba rodzaje leków konkurują o te same miejsca wiązania, więc ich działanie znosi się wzajemnie. Benzamid blokuje działanie przeciwparkinsonowskie agonisty w prążkowiu, a agonista osłabia działanie przeciwpsychotyczne benzamidu w układzie mezolimbicznym. Mechanizm wynika z budowy receptorowej obu grup i dotyczy wszystkich wymienionych leków.
Monitorować
- nasilenie objawów parkinsonowskich (spowolnienie, sztywność, drżenie, zaburzenia chodu i upadki)
- nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych (omamy, urojenia, pobudzenie)
- nasilenie objawów zespołu niespokojnych nóg
- stężenie prolaktyny przy objawach hiperprolaktynemii
- EKG z oceną odstępu QT przy połączeniu amisulprydu z apomorfiną lub przy innych czynnikach ryzyka
- czynność nerek przed dawkowaniem benzamidu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, zwłaszcza z otępieniem lub chorobą Parkinsona, wrażliwość na blokadę receptorów dopaminowych jest większa, a ryzyko pogorszenia sprawności ruchowej i upadków wyraźnie rośnie. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, dlatego przy upośledzonej czynności nerek ich stężenie i siła blokady receptorów dopaminowych rosną, co nasila antagonizm wobec agonisty dopaminy. Dawkę benzamidu należy dostosować do czynności nerek. |
| Dawka przeciwpsychotycznadawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Im większa dawka benzamidu, tym silniejsza blokada receptorów D2 w prążkowiu i tym większe ryzyko znoszenia działania agonisty dopaminy. Małe dawki stosowane objawowo również mogą pogorszyć stan chorego z chorobą Parkinsona, więc nie wykluczają interakcji. |
Źródła
- Samuels ER, Hou RH, Langley RW, Szabadi E, Bradshaw CM. Comparison of pramipexole and amisulpride on alertness, autonomic and endocrine functions in healthy volunteers. Psychopharmacology (Berl). 2006;187(4):498-510. doi: 10.1007/s00213-006-0443-y. PMID: 16802163.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, bosutynib, nilotynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i inhibitora kinazy BCR-ABL należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, a skojarzenie stosować tylko po wykonaniu EKG i wyrównaniu elektrolitów oraz pod kontrolą EKG w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy benzamidów i lek na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, upewnij się, że obaj lekarze o tym wiedzą i że masz wykonywane EKG, a przy kołataniu serca, zawrotach głowy lub omdleniu natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy benzamidów i lek na białaczkę z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, upewnij się, że obaj lekarze o tym wiedzą i że masz wykonywane EKG, a przy kołataniu serca, zawrotach głowy lub omdleniu natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd i tiapryd oraz niektóre leki na białaczkę, na przykład nilotynib, dazatynib czy bosutynib, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem mogą to działanie nasilać i rzadko wywołać groźną arytmię. Ryzyko rośnie przy biegunce, wymiotach, niskim poziomie potasu lub chorobach serca i nerek. Imatynib i ponatynib działają na rytm serca znacznie słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- uporczywa biegunka lub wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i inhibitora kinazy BCR-ABL należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, a skojarzenie stosować tylko po wykonaniu EKG i wyrównaniu elektrolitów oraz pod kontrolą EKG w trakcie leczenia. Skojarzenia amisulprydu z nilotynibem najlepiej unikać i rozważyć lek przeciwpsychotyczny o małym wpływie na QT. Przy dazatynibie, bosutynibie i asciminibie należy wykonać EKG przed włączeniem leku i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz regularnie kontrolować potas i magnez[1]. U chorych z niewydolnością nerek dawkę benzamidu trzeba dostosować do klirensu kreatyniny, bo kumulacja leku nasila ryzyko arytmii. Należy unikać dokładania kolejnych leków wydłużających QT. Imatynib i ponatynib nie wymagają tak ścisłego nadzoru, ale nadal warto kontrolować elektrolity.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy skojarzeniu amisulprydu z nilotynibem oraz u chorych z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak zaburzenia elektrolitowe, bradykardia, choroba serca czy niewydolność nerek.
Mechanizm
Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) blokują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór zależnie od stężenia. Najsilniej działa amisulpryd. Część inhibitorów kinazy BCR-ABL, przede wszystkim nilotynib, a w mniejszym stopniu dazatynib, bosutynib i asciminib, również wydłuża odstęp QT[1]. Efekty te sumują się i zwiększają ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes. Inhibitory kinazy BCR-ABL mogą dodatkowo wywoływać biegunkę, wymioty i hipokaliemię lub hipomagnezemię, które nasilają ryzyko arytmii. Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej i nie są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego nie występuje istotna interakcja farmakokinetyczna z tą grupą. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy wszystkich benzamidów, ale wśród inhibitorów kinazy BCR-ABL imatynib i ponatynib mają znikomy wpływ na QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem skojarzenia, po osiągnięciu stanu stacjonarnego i po każdej zmianie dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, zwłaszcza przy biegunce lub wymiotach
- częstość rytmu serca – bradykardia zwiększa ryzyko torsade de pointes
- czynność nerek (eGFR) ze względu na nerkowe wydalanie benzamidów
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane przez nerki w postaci niezmienionej, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie i nasila się wpływ na QT. Wymagana jest redukcja dawki benzamidu według ChPL i częstsza kontrola EKG. |
| Duża dawka przeciwpsychotyczna amisulprydudawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez amisulpryd zależy od dawki, dlatego przy dużych dawkach stosowanych w psychozach skojarzenie z nilotynibem, dazatynibem lub bosutynibem jest szczególnie ryzykowne i należy go unikać. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są choroby serca, bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy tym skojarzeniu. |
Źródła
- Binzaid AA, Baqal OJ, Soheib M, Al Nahedh M, Samarkandi HH, Aljurf M. Cardiovascular Toxicity Associated With Tyrosine Kinase Inhibitor Therapy In Chronic Myeloid Leukemia. Gulf J Oncolog. 2021;1(37):79-84. PMID: 35152199.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaBenzamidów nie należy łączyć z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, ponieważ to połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj leku z grupy benzamidów razem z lekiem przeciwarytmicznym klasy III i jeśli masz przepisane oba, od razu skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy benzamidów razem z lekiem przeciwarytmicznym klasy III i jeśli masz przepisane oba, od razu skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd i tiapryd oraz leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, wpływają na pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, nieregularne bicie serca, które może prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Amiodaron działa jeszcze przez wiele miesięcy po jego odstawieniu, więc ryzyko utrzymuje się także po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- silne zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne bicie serca
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Benzamidów nie należy łączyć z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, ponieważ to połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Jeśli pacjent przyjmuje amiodaron lub dronedaron, zamiast amisulprydu, sulpirydu lub tiaprydu należy wybrać lek o innym mechanizmie lub o małym wpływie na odstęp QT. Po odstawieniu amiodaronu jego działanie utrzymuje się przez wiele tygodni, a nawet miesięcy, dlatego włączenie benzamidu w tym okresie nadal wiąże się z ryzykiem. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG, a leczenie prowadzi się pod kontrolą odstępu QTc oraz stężenia potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie może prowadzić do znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z bradykardią, hipokaliemią, hipomagnezemią, chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz u osób starszych.
Mechanizm
Benzamidy i leki przeciwarytmiczne klasy III niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT. Benzamidy blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym, a amiodaron i dronedaron hamują repolaryzację, co jest istotą ich działania przeciwarytmicznego. Efekty te sumują się i zwiększają ryzyko częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększa bradykardia wywoływana przez leki klasy III. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej i w niewielkim stopniu metabolizowane, dlatego interakcja farmakokinetyczna nie odgrywa tu istotnej roli.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- częstość rytmu serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek (eGFR)
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
Kiedy ocena się zmienia
| Benzamid włączany w ciągu kilku miesięcy po odstawieniu amiodaronukolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania i kumuluje się w tkankach, dlatego jego wpływ na odstęp QT utrzymuje się przez wiele tygodni lub miesięcy po odstawieniu. Włączenie benzamidu w tym okresie wymaga traktowania pacjenta tak, jakby nadal przyjmował amiodaron, i kontroli EKG. |
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Przy upośledzonej czynności nerek ich stężenie rośnie, co nasila wydłużenie odstępu QT i zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek, co zwiększa ryzyko arytmii przy łączeniu leków wydłużających odstęp QT. |
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Antyestrogeny (np. fulwestrant, tamoksyfen, elacestrant) klasaBenzamidów nie stosuje się u chorych leczonych antyestrogenem z powodu raka piersi, ponieważ są przeciwwskazane w guzach prolaktynozależnych.Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy i dostajesz lek z grupy benzamidów, nie zaczynaj go bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba wybrać inny lek.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy i dostajesz lek z grupy benzamidów, nie zaczynaj go bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba wybrać inny lek.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd podnoszą poziom hormonu zwanego prolaktyną, a ten hormon może pobudzać wzrost niektórych nowotworów piersi. Z tego powodu nie stosuje się ich u osób leczonych na raka piersi lekami takimi jak tamoksyfen, toremifen, fulwestrant czy elacestrant. Tamoksyfen i toremifen razem z tymi lekami mogą też zaburzać rytm serca. Lekarz zwykle może zastąpić je innym lekiem, który nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie słabości lub omdlenie
- wyciek mleka z brodawek lub bolesność piersi
- nowe zgrubienie w piersi lub pod pachą
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Benzamidów nie stosuje się u chorych leczonych antyestrogenem z powodu raka piersi, ponieważ są przeciwwskazane w guzach prolaktynozależnych. Amisulpryd, sulpiryd i tiapryd należy zastąpić lekiem, który nie podnosi istotnie prolaktyny, dobranym do wskazania. Przy toremifenie połączenie z lekami wydłużającymi QT jest dodatkowo przeciwwskazane, a przy tamoksyfenie należy go unikać. Jeśli benzamid zostanie mimo to utrzymany, na przykład przy tamoksyfenie stosowanym poza leczeniem nowotworu, trzeba wykonać EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego, wyrównać potas i magnez, unikać innych leków wydłużających QT i oznaczyć prolaktynę. U chorych z obniżonym eGFR dawkę benzamidu trzeba zmniejszyć, bo leki te są wydalane przez nerki.
Skutek kliniczny
Hiperprolaktynemia wywołana benzamidem może osłabiać kontrolę prolaktynozależnego raka piersi i sprzyjać jego postępowi. Przy tamoksyfenie i toremifenie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego, większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i niewydolności nerek.
Mechanizm
Benzamidy silnie blokują receptory dopaminowe D2 w przysadce i wyraźnie podnoszą stężenie prolaktyny. Prolaktyna może pobudzać wzrost prolaktynozależnych guzów, w tym raka piersi, czyli choroby leczonej antyestrogenami, i działa przeciwnie do celu tej terapii. Ten mechanizm dotyczy wszystkich par obu grup. Dodatkowo amisulpryd, sulpiryd i tiapryd wydłużają odstęp QT. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają QT, więc z nimi działanie sumuje się. Fulwestrant i elacestrant nie wydłużają istotnie QT, więc u nich składowa sercowa nie występuje, a przeciwwskazanie wynikające z prolaktyny pozostaje.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia (tamoksyfen, toremifen)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie prolaktyny
- objawy hiperprolaktynemii: mlekotok, bolesność piersi, zaburzenia miesiączkowania
- kontrola onkologiczna pod kątem postępu choroby
- czynność nerek (eGFR)
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR rosną ich stężenia, a z nimi hiperprolaktynemia i ryzyko wydłużenia QT. Konieczna jest redukcja dawki i ściślejsza kontrola EKG. |
| Dawki przeciwpsychotycznedawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wzrost prolaktyny i wydłużenie QT zależą od dawki benzamidu, dlatego dawki stosowane w psychozach niosą większe ryzyko niż małe dawki. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroby serca i spadek eGFR, co zwiększa ryzyko arytmii przy łączeniu benzamidu z tamoksyfenem lub toremifenem. |
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaLeku przeciwpsychotycznego z grupy benzamidów nie łączy się z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT ze względu na ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj razem leku z grupy benzamidów i leku przeciwpsychotycznego z grupy pochodnych indolu bez wyraźnego zalecenia lekarza, a jeśli dostałeś oba, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym przed kolejną dawką.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku z grupy benzamidów i leku przeciwpsychotycznego z grupy pochodnych indolu bez wyraźnego zalecenia lekarza, a jeśli dostałeś oba, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym przed kolejną dawką.
Amisulpryd, sulpiryd i tiapryd to leki stosowane w chorobach psychicznych i zaburzeniach ruchowych. Zyprazydon i sertindol to inne leki przeciwpsychotyczne. Przyjmowane razem mogą groźnie zaburzyć pracę serca, a nawet spowodować jego zatrzymanie. Łączenie tych leków może też nasilić senność, sztywność mięśni i drżenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- wysoka gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem
- drżenie, sztywność, mimowolne ruchy lub niepokój ruchowy
- nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leku przeciwpsychotycznego z grupy benzamidów nie łączy się z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT ze względu na ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Połączenie amisulprydu, sulpirydu lub tiaprydu z zyprazydonem albo sertindolem jest przeciwwskazane. Przy zamianie jednego z tych leków na drugi uwzględnij okres eliminacji poprzedniego leku i przed włączeniem nowego wykonaj EKG. Jeśli konieczne jest leczenie skojarzone z benzamidem, preferuj lurazydon, ale tylko przy wyraźnym wskazaniu i z monitorowaniem EKG, elektrolitów oraz objawów pozapiramidowych. U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek zmniejsz dawkę benzamidu, ponieważ jego stężenie i działanie na serce rosną.
Skutek kliniczny
Połączenie benzamidu z zyprazydonem lub sertindolem grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ponadto nasilają się objawy pozapiramidowe, sedacja, hipotonia ortostatyczna i hiperprolaktynemia. Rośnie też ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego. U osób w podeszłym wieku z otępieniem łączenie leków przeciwpsychotycznych zwiększa ryzyko zgonu i incydentów naczyniowo-mózgowych.
Mechanizm
Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) i przeciwpsychotyczne pochodne indolu blokują receptory dopaminowe D2. Zyprazydon i sertindol, a także benzamidy, hamują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłużają repolaryzację komór. Przy łącznym stosowaniu działania te się sumują: rośnie wydłużenie odstępu QT, a także nasilają się skutki blokady dopaminowej. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich par z udziałem zyprazydonu i sertindolu. Lurazydon słabo wpływa na QT, więc w jego parach dominuje sumowanie działań przeciwdopaminowych. Benzamidy są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej i nie wchodzą w istotne interakcje metaboliczne z lekami grupy B.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek (eGFR) przy stosowaniu benzamidu
- objawy pozapiramidowe i akatyzja
- nadmierna sedacja i hipotonia ortostatyczna
- objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego (gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości)
- objawy hiperprolaktynemii
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki. Przy zmniejszonym eGFR ich stężenie rośnie, co nasila wydłużenie QT i działania niepożądane. Zmniejsz dawkę benzamidu zgodnie z czynnością nerek. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek. U pacjentów z otępieniem łączenie leków przeciwpsychotycznych dodatkowo zwiększa ryzyko udaru i zgonu. |
| Dawki z górnego zakresu terapeutycznegodawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wpływ benzamidów na odstęp QT zależy od dawki i stężenia. Wysokie dawki zwiększają ryzyko torsade de pointes. |
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Preparaty lewodopy (np. lewodopa) klasaLeków z grupy benzamidów nie łączy się z lewodopą, ponieważ oba leki wzajemnie znoszą swoje działanie.Nie łącz leku z grupy benzamidów z lewodopą i jeśli masz przepisane oba naraz, skontaktuj się z lekarzem, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku z grupy benzamidów z lewodopą i jeśli masz przepisane oba naraz, skontaktuj się z lekarzem, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Lewodopa uzupełnia w mózgu dopaminę, a leki z grupy benzamidów, takie jak amisulpryd, tiapryd i sulpiryd, blokują jej działanie. Przyjmowane razem znoszą nawzajem swoje działanie. Objawy choroby Parkinsona mogą się wtedy nasilić, a lek uspokajający lub przeciwpsychotyczny przestaje dobrze działać. Dlatego tych leków się ze sobą nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silniejsze drżenie, sztywność lub spowolnienie ruchów
- trudności z chodzeniem, zatrzymywanie się w miejscu albo upadki
- nawrót omamów, silnego niepokoju lub dziwnych myśli
- wysoka gorączka ze sztywnością mięśni, splątaniem albo poceniem się – wezwij pilnie pomoc
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Leków z grupy benzamidów nie łączy się z lewodopą, ponieważ oba leki wzajemnie znoszą swoje działanie. Dotyczy to amisulprydu, tiaprydu i sulpirydu w skojarzeniu z każdym preparatem lewodopy. U pacjenta z chorobą Parkinsona wymagającego leczenia przeciwpsychotycznego należy wybrać lek o minimalnym wpływie na receptory D2 w prążkowiu, najczęściej kwetiapinę albo klozapinę z kontrolą morfologii krwi. Gdy celem stosowania benzamidu jest leczenie nudności, lepszym wyborem jest domperydon, który słabo przenika do mózgu, przy czym metoklopramid jako benzamid również nie jest odpowiedni. Jeśli połączenie zostało już wdrożone, decyzję o zmianie leczenia podejmuje lekarz prowadzący, a żadnego z leków nie należy odstawiać gwałtownie, zwłaszcza lewodopy.
Skutek kliniczny
Benzamid osłabia działanie lewodopy, co prowadzi do nasilenia objawów choroby Parkinsona, takich jak spowolnienie ruchowe, sztywność, drżenie i zaburzenia chodu, z ryzykiem upadków. Jednocześnie lewodopa osłabia działanie przeciwpsychotyczne i uspokajające benzamidu, co może skutkować nawrotem objawów psychotycznych albo pobudzenia. Zwiększanie dawek któregokolwiek leku w celu przełamania antagonizmu nasila jego działania niepożądane, a gwałtowne pogorszenie stanu ruchowego zwiększa ryzyko powikłań, w tym rzadkiego zespołu przypominającego złośliwy zespół neuroleptyczny. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Mechanizm
Benzamidy, czyli amisulpryd, tiapryd i sulpiryd, są wybiórczymi antagonistami receptorów dopaminowych D2 i D3. Lewodopa działa przez przekształcenie w dopaminę w ośrodkowym układzie nerwowym i pobudza te same receptory. Oba leki działają na tym samym punkcie uchwytu w przeciwnych kierunkach, więc wzajemnie znoszą swoje działanie. Mechanizm wynika z budowy całej grupy i dotyczy jednakowo wszystkich trzech benzamidów oraz każdego preparatu lewodopy, także złożonego z inhibitorem dekarboksylazy.
Monitorować
- nasilenie objawów ruchowych parkinsonizmu – sztywność, spowolnienie, drżenie, zaburzenia chodu i upadki
- nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych, pobudzenia albo bezsenności
- gorączka ze sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości przy zmianach leczenia
- skuteczność leczenia przeciwpsychotycznego lub przeciwwymiotnego po zmianie leku
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.