Skutek kliniczny

Możliwe są nasilona bradykardia, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz, zwłaszcza przy kryzotynibie i cerytynibie, wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko jest największe w ciągu pierwszych minut do godzin po wstrzyknięciu kontrastu. Rośnie przy chorobie serca, wyjściowej bradykardii, wydłużonym QT, zaburzeniach elektrolitowych i równoczesnym przyjmowaniu innych leków zwalniających rytm lub wydłużających QT. Interakcja dotyczy całej klasy, ale jej nasilenie zależy od profilu kardiologicznego danego inhibitora ALK.

Mechanizm

Ultrasonograficzne środki kontrastowe to mikropęcherzyki gazu podawane dożylnie. Krótko po wstrzyknięciu mogą wywołać reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca. Przy perflutrenie opisywano też wydłużenie odstępu QT. Wszystkie inhibitory kinazy ALK wpływają na przewodzenie w sercu. Kryzotynib i cerytynib zwalniają rytm serca i wydłużają odstęp QT. Alektynib i brygatynib głównie zwalniają rytm serca. Lorlatynib może wydłużać odstęp PR i wywoływać blok przedsionkowo-komorowy. Działania te sumują się i zwiększają ryzyko bradykardii, bloku przewodzenia lub komorowych zaburzeń rytmu w okresie bezpośrednio po podaniu kontrastu. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, bo środki kontrastowe nie są metabolizowane przez wątrobę, a gaz usuwa się przez płuca.

Monitorować

• EKG przed badaniem (QTc, PR, częstość rytmu)
• ciągłe monitorowanie EKG w trakcie podania kontrastu i co najmniej 30 minut po nim
• ciśnienie tętnicze i saturacja w trakcie badania
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem

Skutek kliniczny

Teoretycznie rośnie ryzyko zaburzeń rytmu serca związanych z wydłużeniem odstępu QT, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, w czasie badania i krótko po nim. Ryzyko jest największe u osób z dodatkowymi czynnikami, takimi jak wrodzone lub nabyte wydłużenie QT, hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, niewydolność serca, niestabilna choroba wieńcowa albo jednoczesne stosowanie innych leków wydłużających QT. U większości pacjentów bez tych czynników pojedyncze podanie środka kontrastowego nie powinno powodować istotnych klinicznie skutków.

Mechanizm

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny mogą wydłużać odstęp QT. Efekt ten jest najsilniejszy i zależny od dawki w przypadku cytalopramu i escytalopramu, a słabszy w przypadku sertraliny, fluoksetyny, paroksetyny i fluwoksaminy. Ultrasonograficzne środki kontrastowe w postaci mikropęcherzyków gazu mogą w pierwszych minutach po wstrzyknięciu wywołać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca. Skutki obu grup mogą się sumować i zwiększać ryzyko arytmii komorowej. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, ponieważ gaz z mikropęcherzyków jest usuwany przez płuca, a otoczka nie jest metabolizowana przez enzymy wątrobowe.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed badaniem u pacjentów z czynnikami ryzyka
• monitorowanie EKG w trakcie i po podaniu środka kontrastowego u pacjentów obciążonych
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy reakcji krążeniowo-oddechowych w pierwszych minutach po wstrzyknięciu

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, a rzadko zatrzymania krążenia w czasie badania lub krótko po nim. Ryzyko jest największe u chorych z wyjściowo wydłużonym QT, hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, niewydolnością serca i niestabilną chorobą wieńcową.

Mechanizm

Leki przeciwarytmiczne klasy III wydłużają repolaryzację komór i odstęp QT, co zwiększa podatność na komorowe zaburzenia rytmu. Ultrasonograficzne środki kontrastowe zawierające mikropęcherzyki gazu mogą w trakcie podania i krótko po nim wywołać ciężkie reakcje sercowo-płucne, w tym komorowe zaburzenia rytmu, a przy niektórych z nich obserwowano wydłużenie QT. Oba efekty sumują się farmakodynamicznie, a żaden z leków nie zmienia stężenia drugiego. Mechanizm dotyczy całej klasy mikropęcherzykowych środków kontrastowych, dlatego sześciofluorek siarki traktuje się tak samo jak perflutren, mimo braku osobnej oceny tej pary.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed badaniem
• ciągłe monitorowanie EKG w trakcie podania środka kontrastowego i po nim
• ciśnienie tętnicze i saturacja krwi w trakcie badania i po nim
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie bradykardii, blok przedsionkowo-komorowy, inne zaburzenia rytmu serca oraz spadek ciśnienia tętniczego w trakcie podania środka kontrastowego lub krótko po nim. Ryzyko jest największe w okresie rozpoczynania lub wznawiania leczenia modulatorem S1P oraz u pacjentów z chorobą serca, zaburzeniami przewodzenia lub przyjmujących inne leki zwalniające rytm serca.

Mechanizm

Interakcja jest farmakodynamiczna i addycyjna. Dotyczy całej klasy, czyli wszystkich leków obu grup. Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (siponimod, etrasymod) działają na receptory S1P w komórkach węzła zatokowego i układu bodźcoprzewodzącego serca. Powodują przemijające zwolnienie czynności serca i opóźnienie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, najsilniejsze w pierwszych dniach leczenia. Ultrasonograficzne środki kontrastowe, czyli mikropęcherzyki gazu (perflutren, sześciofluorek siarki), rzadko wywołują ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe. Należą do nich zaburzenia rytmu, bradykardia, spadek ciśnienia, reakcje nadwrażliwości oraz zmiany w zapisie EKG. Oba działania mogą się sumować. Nie występuje interakcja farmakokinetyczna, ponieważ mikropęcherzyki nie są metabolizowane przez enzymy wątrobowe, a gaz jest wydalany przez płuca. Różnice w dostępnych danych między perflutrenem a sześciofluorkiem siarki oraz między siponimodem a etrasymodem wynikają z zakresu opracowań, a nie z odmiennej farmakologii.

Monitorować

• tętno przed podaniem kontrastu, w trakcie i po nim
• EKG z oceną przewodzenia przedsionkowo-komorowego i odstępu QT u pacjentów z grupy ryzyka
• ciśnienie tętnicze
• saturacja i objawy ze strony układu oddechowego
• objawy reakcji nadwrażliwości

Skutek kliniczny

Możliwe dodatkowe wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, w czasie badania i krótko po nim. Ryzyko jest największe u osób z wyjściowo wydłużonym QT, chorobą serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią oraz przyjmujących inne leki wydłużające QT.

Mechanizm

Zyprazydon i sertindol blokują kanały potasowe hERG i wyraźnie wydłużają odstęp QT. Ultrasonograficzne środki kontrastowe z mikropęcherzykami gazu, zwłaszcza perflutren, wiążą się z przemijającym wydłużeniem QTc oraz z rzadkimi ciężkimi reakcjami krążeniowo-oddechowymi, w tym zaburzeniami rytmu, w ciągu minut od podania. Oba działania sumują się na poziomie elektrofizjologii serca. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, bo środki kontrastowe są usuwane głównie przez płuca, a gaz nie wpływa na metabolizm leków przeciwpsychotycznych. Dane dla sześciofluorku siarki są słabsze, ale mechanizm reakcji sercowych mikropęcherzyków jest wspólny dla całej grupy B.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem u pacjentów leczonych zyprazydonem lub sertindolem
• ciągłe monitorowanie EKG w trakcie i po podaniu kontrastu u pacjentów z grupy ryzyka
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy kardiologiczne po badaniu: kołatanie serca, omdlenie, duszność, spadek ciśnienia

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, oraz ciężkich reakcji krążeniowo-oddechowych w trakcie badania lub krótko po nim. Ryzyko jest największe u osób z wyjściowo wydłużonym QT, chorobą serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią. Dotyczy to też osób przyjmujących wysokie dawki metadonu albo inne leki wydłużające QT.

Mechanizm

Metadon i lewometadon wydłużają odstęp QT, bo blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym. Ultrasonograficzne środki kontrastowe (mikropęcherzyki perflutrenu i sześciofluorku siarki) mogą w krótkim czasie po podaniu wywołać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca. Ich działanie na zapis EKG, także na odstęp QT, sumuje się z działaniem leku opioidowego. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i wynika z addycji działania proarytmicznego. Nie ma tu składowej farmakokinetycznej. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Lewometadon jest czynnym enancjomerem metadonu i ma ten sam wpływ na QT. Sześciofluorek siarki ma ten sam profil reakcji krążeniowo-oddechowych co perflutren. Dlatego brak danych dla tych par nie oznacza bezpieczniejszego połączenia.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem
• ciągłe monitorowanie EKG w trakcie podania kontrastu i co najmniej 30 minut po nim u pacjentów z grupy ryzyka
• ciśnienie tętnicze, tętno i saturacja w trakcie i po badaniu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT, komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdlenia, a w skrajnych przypadkach nagłego zatrzymania krążenia w trakcie lub krótko po badaniu z kontrastem. Ryzyko jest największe u pacjentów z chorobą serca, wyjściowo wydłużonym QT, zaburzeniami elektrolitowymi oraz otrzymujących haloperydol dożylnie lub w dużych dawkach.

Mechanizm

Haloperydol blokuje kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym, co wydłuża repolaryzację komór i odstęp QT, zwłaszcza po podaniu dożylnym i w większych dawkach. Ultrasonograficzne środki kontrastowe, czyli mikropęcherzyki gazu w otoczce lipidowej lub białkowej, mogą w ciągu kilku do kilkudziesięciu minut po wstrzyknięciu wywołać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu komorowego, zmiany w zapisie EKG i wydłużenie QT. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko groźnej arytmii, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Mechanizm wynika z właściwości mikropęcherzyków jako postaci, a nie z budowy konkretnego gazu, dlatego dotyczy zarówno perflutrenu, jak i sześciofluorku siarki. Brak opisu pary haloperydolu z sześciofluorkiem siarki oznacza brak danych, a nie odmienne działanie.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem
• ciągłe monitorowanie EKG w trakcie badania i przez około 30 minut po podaniu kontrastu u pacjentów z grupy ryzyka
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• ciśnienie tętnicze, tętno i saturacja po podaniu kontrastu
• objawy omdlenia, kołatania serca i duszności

Skutek kliniczny

U osoby przyjmującej sotalol podanie środka kontrastowego może zwiększać ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. U osoby przyjmującej dowolny nieselektywny beta-bloker reakcja nadwrażliwości na środek kontrastowy może przebiegać ciężej, z nasiloną bradykardią, niedociśnieniem i skurczem oskrzeli, a leczenie adrenaliną może być mniej skuteczne. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy w takim samym stopniu – dla propranololu nie dotyczy ryzyka wydłużenia QT.

Mechanizm

Interakcja jest farmakodynamiczna i w praktyce dotyczy przede wszystkim sotalolu. Sotalol oprócz blokady receptorów beta działa jak lek przeciwarytmiczny klasy III i wydłuża repolaryzację komór przez blokadę kanałów potasowych. Ultrasonograficzne środki kontrastowe w postaci mikropęcherzyków mogą wywoływać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, zaburzenia rytmu serca i zmiany odstępu QT, zwłaszcza u osób z chorobą serca. Działania te mogą się sumować. Dla całej grupy nieselektywnych beta-blokerów wspólna jest dodatkowo blokada receptorów beta, która może nasilać przebieg reakcji anafilaktycznej lub rzekomoanafilaktycznej na środek kontrastowy i osłabiać skuteczność adrenaliny podanej w jej leczeniu.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed badaniem i w trakcie podania środka kontrastowego (sotalol)
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem (sotalol)
• ciśnienie tętnicze, częstość rytmu serca i saturacja w trakcie badania i przez co najmniej pół godziny po podaniu
• objawy nadwrażliwości – duszność, świszczący oddech, pokrzywka, obrzęk, spadek ciśnienia

Skutek kliniczny

U pacjenta z dodatkowymi czynnikami ryzyka rośnie prawdopodobieństwo zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, oraz ostrych zdarzeń sercowo-płucnych w trakcie badania z kontrastem lub wkrótce po nim. Największe ryzyko dotyczy nilotynibu i perflutrenu. Przy sześciofluorku siarki ryzyko wynika głównie z reakcji sercowo-płucnych, a nie z wydłużenia QT. U pacjentów bez chorób serca, z prawidłowym QTc i wyrównanymi elektrolitami ryzyko pozostaje niskie.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie zmienia stężeń żadnego z leków. Ultrasonograficzne środki kontrastowe, czyli mikropęcherzyki gazu, mogą w ciągu kilkudziesięciu minut po podaniu wywołać ciężkie reakcje sercowo-płucne. Należą do nich zaburzenia rytmu, niedokrwienie mięśnia sercowego, spadek ciśnienia i reakcje rzekomoanafilaktyczne. Po perflutrenie opisywano także wydłużenie odstępu QT. Większość inhibitorów kinazy BCR-ABL ma własną toksyczność sercowo-naczyniową. Nilotynib wyraźnie wydłuża QT, a dazatynib i bosutynib robią to w mniejszym stopniu. Dazatynib może dodatkowo wywoływać nadciśnienie płucne i wysięk w opłucnej. Ponatynib i asciminib zwiększają ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych w tętnicach i niewydolności serca. Oba efekty sumują się, co obniża próg wystąpienia groźnej arytmii lub dekompensacji krążenia w trakcie badania.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem, zwłaszcza u pacjentów leczonych nilotynibem, dazatynibem lub bosutynibem
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem
• ciągłe monitorowanie EKG, ciśnienia tętniczego i saturacji w trakcie podania u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka
• obserwacja pacjenta przez co najmniej 30 minut po podaniu środka kontrastowego

Skutek kliniczny

Możliwe jest zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca w czasie badania z kontrastem i krótko po nim, zwłaszcza u pacjentów z wydłużonym QT, chorobą serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią albo przyjmujących wysokie dawki benzamidu. U większości pacjentów bez czynników ryzyka jednorazowe podanie kontrastu nie powinno wywoływać istotnych klinicznie skutków.

Mechanizm

Benzamidy (amisulpryd, tiapryd, sulpiryd) blokują receptory dopaminowe D2 i zależnie od dawki wydłużają odstęp QT, co zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ultrasonograficzne środki kontrastowe w postaci mikropęcherzyków gazu (perflutren, sześciofluorek siarki) mogą w krótkim czasie po podaniu dożylnym wywołać reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca i zmiany w zapisie EKG, zwłaszcza u osób z chorobą serca. Oba działania sumują się na poziomie serca. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Różnice między benzamidami dotyczą siły wpływu na QT, a nie samego mechanizmu, przy czym amisulpryd ma tu najwyraźniejszy potencjał.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem u pacjentów z czynnikami ryzyka
• monitorowanie EKG w trakcie podania kontrastu i krótko po nim u pacjentów z grupy ryzyka
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• ciśnienie tętnicze, tętno i saturacja w trakcie badania i po nim

Skutek kliniczny

Możliwe jest dodatkowe wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w skrajnym przypadku częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko jest największe w ciągu pierwszych minut do kilkudziesięciu minut po podaniu kontrastu. Najbardziej narażeni są pacjenci z wyjściowo wydłużonym QT, hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, niewydolnością serca oraz przyjmujący inne leki wydłużające QT.

Mechanizm

Ultrasonograficzne środki kontrastowe i inhibitory kinazy BRAF mogą wydłużać odstęp QT, więc razem mogą sumować ten efekt. Mikropęcherzyki gazu podane dożylnie mogą wywołać przejściowe zaburzenia rytmu i reakcje krążeniowo-oddechowe w ciągu kilku minut od podania. Inhibitory BRAF, zwłaszcza wemurafenib i enkorafenib, wydłużają odstęp QT. Wemurafenib robi to zależnie od dawki. Dla dabrafenibu efekt jest słabszy, a dla toworafenibu słabo opisany. Wśród środków kontrastowych zjawisko to opisano przede wszystkim dla perflutrenu, a dla sześciofluorku siarki dane są skąpe. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, ale siła interakcji różni się między lekami obu grup. Interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem i w trakcie podania kontrastu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem
• rytm serca, ciśnienie tętnicze i saturacja przez co najmniej kilkadziesiąt minut po podaniu
• objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie

Skutek kliniczny

Możliwe jest nasilone obniżenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, w tym komorowe, oraz pogorszenie stanu krążeniowo-oddechowego w trakcie badania lub krótko po nim. Ryzyko jest największe przy pozajelitowym podaniu pochodnej papaweryny i u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, niewydolnością serca, zaburzeniami rytmu lub wydłużonym odstępem QT.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych na układ sercowo-naczyniowy. Pochodne papaweryny hamują fosfodiesterazę i rozkurczają mięśniówkę gładką naczyń, co może powodować spadek ciśnienia tętniczego, odruchową tachykardię, a po podaniu pozajelitowym także zaburzenia przewodzenia i rytmu serca. Papaweryna podana dożylnie lub dowieńcowo może wydłużać odstęp QT i wywoływać komorowe zaburzenia rytmu. Ultrasonograficzne środki kontrastowe w postaci mikropęcherzyków gazu mogą wywoływać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym hipotensję, zaburzenia rytmu, niedokrwienie mięśnia sercowego i reakcje anafilaktoidalne. Jednoczesne narażenie zwiększa ryzyko niestabilności hemodynamicznej i arytmii. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej. Interakcja dotyczy całej klasy, ponieważ wynika z działania wspólnego dla obu pochodnych papaweryny i obu środków kontrastowych.

Monitorować

• ciśnienie tętnicze przed badaniem, w trakcie i po nim
• częstość i rytm serca, zapis EKG u pacjentów z chorobą serca lub po pozajelitowym podaniu pochodnej papaweryny
• odstęp QTc u pacjentów z grupy ryzyka arytmii
• saturacja krwi tętniczej
• objawy reakcji nadwrażliwości i duszności po podaniu kontrastu

Skutek kliniczny

Możliwe jest dalsze wydłużenie odstępu QTc i wystąpienie komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, zwykle w czasie podania kontrastu lub w ciągu pierwszych kilkudziesięciu minut po nim. Ryzyko jest największe u pacjentów z już wydłużonym QTc, hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca oraz przyjmujących inne leki wydłużające QT.

Mechanizm

Iwosydenib wydłuża odstęp QTc w sposób zależny od stężenia. Ultrasonograficzne środki kontrastowe zawierające mikropęcherzyki gazu mogą w czasie wstrzyknięcia i krótko po nim wywoływać ciężkie reakcje sercowo-płucne, w tym zaburzenia rytmu serca, a u części pacjentów obserwowano zmiany w EKG z wydłużeniem QTc. Oba mechanizmy sumują się, co zwiększa ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy środków kontrastowych opartych na mikropęcherzykach. Brak danych dla sześciofluorku siarki oznacza brak opracowania tej pary, a nie odmienne działanie, ponieważ ryzyko reakcji sercowo-płucnych jest wspólne dla perflutrenu i sześciofluorku siarki.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed badaniem
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem
• ciągłe monitorowanie EKG w czasie podania kontrastu i co najmniej 30 minut po nim
• ciśnienie tętnicze, tętno i saturacja w czasie badania
• objawy reakcji sercowo-płucnej: duszność, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, omdlenie

Skutek kliniczny

Wzrasta ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, w trakcie badania i krótko po podaniu kontrastu. Ryzyko jest największe przy wyjściowo wydłużonym QT, hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca.

Mechanizm

Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy serca. Rybocyklib zależnie od dawki wydłuża odstęp QT. Ultrasonograficzne środki kontrastowe w postaci mikropęcherzyków mogą wywoływać ostre reakcje krążeniowo-oddechowe, zaburzenia rytmu serca i zmiany w EKG, a perflutren wiąże się także z wydłużeniem odstępu QT. Działania te mogą się sumować. Nie występuje interakcja farmakokinetyczna, bo środki kontrastowe są gazami usuwanymi przez płuca i nie wpływają na metabolizm rybocyklibu. Palbocyklib i abemacyklib nie wydłużają istotnie odstępu QT, dlatego ich połączenie ze środkami kontrastowymi nie niesie tego ryzyka.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• rytm serca i ciśnienie tętnicze w trakcie i po podaniu kontrastu
• objawy kołatania serca, zasłabnięcia, duszności

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, w trakcie badania i krótko po nim. Ryzyko jest największe u osób z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QT, hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, niewydolnością serca albo przyjmujących inne leki wydłużające QT.

Mechanizm

Toremifen i tamoksyfen wydłużają odstęp QT zależnie od stężenia. Ultrasonograficzne środki kontrastowe z mikropęcherzykami gazu mogą w ciągu kilkudziesięciu minut od podania wywołać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca, a perflutren dodatkowo wiąże się z przejściowym wydłużeniem QT. Działania sumują się farmakodynamicznie bez zmiany stężeń żadnego z leków. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy antyestrogenów – fulwestrant i elacestrant nie wydłużają istotnie QT – natomiast dotyczy obu środków kontrastowych.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed badaniem u pacjentów z czynnikami ryzyka
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• monitorowanie EKG, ciśnienia tętniczego i saturacji w trakcie badania i przez co najmniej 30 minut po podaniu kontrastu
• objawy kołatania serca, omdlenia, duszności

Skutek kliniczny

Możliwe jest zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, w trakcie badania lub krótko po podaniu kontrastu. Ryzyko jest największe u chorych z wyjściowo wydłużonym QTc, hipokaliemią lub hipomagnezemią, chorobą serca albo przyjmujących jednocześnie kilka leków wydłużających QT, co w leczeniu gruźlicy lekoopornej jest częste, na przykład z fluorochinolonem lub klofazyminą. Opisane zdarzenia dotyczą głównie samych środków kontrastowych, a wspólne działanie z lekami przeciwgruźliczymi jest uzasadnione farmakologicznie, ale słabo udokumentowane.

Mechanizm

Mikropęcherzykowe ultrasonograficzne środki kontrastowe mogą wywoływać ostre reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu serca i zmiany w zapisie EKG, z wydłużeniem odstępu QT włącznie. Bedakilina, delamanid i pretomanid wydłużają odstęp QT, a bedakilina robi to w największym stopniu. Oba efekty mogą się sumować i zwiększać podatność mięśnia sercowego na komorowe zaburzenia rytmu. Nie jest to interakcja farmakokinetyczna. Środki kontrastowe nie zmieniają stężeń leków przeciwgruźliczych, a leki przeciwgruźlicze nie wpływają na eliminację gazu z mikropęcherzyków. Bedakilina ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego jej wpływ na QT utrzymuje się przez długi czas po odstawieniu.

Monitorować

• QTc w EKG przed badaniem
• monitorowanie EKG w trakcie badania i przez co najmniej 30 minut po podaniu kontrastu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• ciśnienie tętnicze i saturacja w trakcie i po badaniu
• objawy kołatania serca, omdlenia lub duszności

Skutek kliniczny

Możliwe jest zwiększone ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, oraz innych ciężkich reakcji krążeniowo-oddechowych w trakcie badania i krótko po podaniu środka kontrastowego. Największe zagrożenie dotyczy pacjentów przyjmujących cyzapryd, zwłaszcza z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak wrodzone lub nabyte wydłużenie QT, hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, niewydolność serca, niestabilna choroba wieńcowa lub jednoczesne stosowanie innych leków wydłużających QT.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niekorzystnych dla serca. Mikropęcherzykowe środki kontrastowe do USG (perflutren, sześciofluorek siarki) mogą w okresie tuż po podaniu wywołać ciężkie reakcje krążeniowo-oddechowe, w tym zaburzenia rytmu. Ryzyko to jest większe u pacjentów z wydłużonym odstępem QT lub przyjmujących leki proarytmiczne. Cyzapryd silnie blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT, co sprzyja częstoskurczowi typu torsade de pointes. Metoklopramid wydłuża QT słabo i głównie w szczególnych okolicznościach, takich jak podanie dożylne, zaburzenia elektrolitowe czy choroba serca. Itopryd nie wpływa na QT. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, ponieważ środki kontrastowe są wydalane głównie przez płuca z wydychanym powietrzem i nie wpływają na metabolizm prokinetyków. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy przede wszystkim cyzaprydu, w mniejszym stopniu metoklopramidu, a nie dotyczy itoprydu. Po stronie środków kontrastowych dotyczy obu substancji jednakowo.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed badaniem u pacjentów przyjmujących cyzapryd lub z czynnikami ryzyka arytmii
• ciągłe monitorowanie rytmu serca podczas badania i w okresie obserwacji po podaniu środka kontrastowego u pacjentów z grupy ryzyka
• ciśnienie tętnicze i saturacja w trakcie i po podaniu środka kontrastowego
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem