Interakcje / Bisoprolol / Bisoprolol i insulina lizpro
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, ale wymaga ono ścisłej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu bisoprololu lub zwiększeniu jego dawki.
Mierz cukier częściej, szczególnie po rozpoczęciu leczenia lub zmianie dawki leku na serce, i zawsze miej przy sobie glukozę lub słodki napój.
Niekorzystna interakcjaBisoprolol+ Insulina lizproPołączenie można stosować, ale wymaga ono ścisłej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu bisoprololu lub zwiększeniu jego dawki.Mierz cukier częściej, szczególnie po rozpoczęciu leczenia lub zmianie dawki leku na serce, i zawsze miej przy sobie glukozę lub słodki napój.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Mierz cukier częściej, szczególnie po rozpoczęciu leczenia lub zmianie dawki leku na serce, i zawsze miej przy sobie glukozę lub słodki napój.
Lek na serce i ciśnienie może nasilać działanie insuliny, przez co cukier łatwiej spada za nisko. Może też ukrywać typowe objawy niskiego cukru, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. Pocenie się zwykle pozostaje, dlatego warto na nie zwracać uwagę. Oba leki można przyjmować razem, ale trzeba częściej kontrolować cukier.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- niepokój, rozdrażnienie
- zawroty lub ból głowy
- trudności z koncentracją lub mówieniem
- senność, splątanie
- koszmary lub poty w nocy
- wyniki pomiaru cukru poniżej zwykle uzyskiwanych wartości
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ono ścisłej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu bisoprololu lub zwiększeniu jego dawki.[1] Należy rozważyć zmniejszenie dawki insuliny lizpro, jeśli pomiary wskazują na częstsze niskie wartości glikemii.[2] Pacjenta trzeba nauczyć, że po włączeniu beta-adrenolityku kołatanie serca i drżenie mogą się nie pojawić, a pocenie się, głód, niepokój czy zaburzenia koncentracji powinny skłonić do natychmiastowego pomiaru cukru. Spośród beta-adrenolityków u chorych na cukrzycę preferuje się leki kardioselektywne, a bisoprolol do nich należy.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko hipoglikemii, późniejsze jej rozpoznanie przez pacjenta i potencjalnie wolniejszy powrót glikemii do normy. Nierozpoznana hipoglikemia może prowadzić do zaburzeń świadomości, drgawek i urazów.
Mechanizm
Bisoprolol może nasilać działanie hipoglikemizujące insuliny lizpro i maskować objawy hipoglikemii.[1] Beta-adrenolityki należą do substancji, które mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę.[2] Blokada receptorów beta-adrenergicznych osłabia współczulną odpowiedź na spadek glikemii, czyli glikogenolizę wątrobową i adrenergiczne objawy ostrzegawcze, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie rąk. Pocenie się, zależne od układu cholinergicznego, zwykle pozostaje zachowane. Bisoprolol jako lek kardioselektywny wpływa na te mechanizmy słabiej niż beta-adrenolityki nieselektywne, ale wybiórczość zmniejsza się przy większych dawkach.
Monitorować
- glikemia w samokontroli, częściej przez pierwsze tygodnie po włączeniu bisoprololu lub zmianie jego dawki
- liczba i nasilenie epizodów hipoglikemii, w tym nocnych
- częstość akcji serca
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie bisoprololu u pacjenta już leczonego insuliną lizprokolejność włączenia · bisoprolol | inne zalecenie | Po włączeniu bisoprololu u chorego stabilnie leczonego insuliną należy zwiększyć częstość samokontroli glikemii w pierwszych tygodniach i być gotowym na zmniejszenie dawki insuliny. |
| Zwiększanie dawki bisoprololudawka · bisoprolol | ryzyko rośnie | Wraz ze zwiększaniem dawki bisoprolol traci część wybiórczości wobec receptorów beta1, co może nasilać maskowanie objawów hipoglikemii i opóźniać powrót glikemii do normy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor Cor 7,5 7,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/concor-cor-7-5-100099969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuBisoprolola alkoholBisoprololu nie trzeba odstawiać, ale alkohol warto ograniczyć do małych ilości, a przy zawrotach głowy lub oszołomieniu całkowicie go unikać.Jeśli po alkoholu masz zawroty głowy lub czujesz oszołomienie, nie pij go, a w pierwszych tygodniach leczenia i po zmianie dawki zachowaj szczególną ostrożność.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli po alkoholu masz zawroty głowy lub czujesz oszołomienie, nie pij go, a w pierwszych tygodniach leczenia i po zmianie dawki zachowaj szczególną ostrożność.
Alkohol i bisoprolol mogą się nasilać w działaniu na ciśnienie krwi. U niektórych osób objawia się to zawrotami głowy, osłabieniem lub uczuciem oszołomienia. Zwykle dotyczy to początku leczenia albo większych ilości alkoholu. Takie objawy mogą utrudniać prowadzenie samochodu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub uczucie oszołomienia
- ciemnienie przed oczami przy wstawaniu
- bardzo wolne tętno lub osłabienie
- omdlenie lub jego zapowiedź
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Bisoprololu nie trzeba odstawiać, ale alkohol warto ograniczyć do małych ilości, a przy zawrotach głowy lub oszołomieniu całkowicie go unikać. Szczególną ostrożność zaleca się na początku leczenia i po zmianie dawki oraz przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie zawrotów głowy, senności, osłabienia i spadku ciśnienia po wstaniu, a w efekcie pogorszenie sprawności psychofizycznej, w tym zdolności do prowadzenia pojazdów. Poważne następstwa nie są w źródłach opisane.
Mechanizm
Alkohol rozszerza naczynia i obniża ciśnienie tętnicze, a bisoprolol jako beta-adrenolityk zmniejsza częstość i pojemność minutową serca. Oba działania mogą się sumować, co sprzyja zawrotom głowy, uczuciu oszołomienia i spadkowi ciśnienia przy wstawaniu. Ryzyko zwiększa się w pierwszych tygodniach leczenia, po zmianie dawki i przy większych ilościach alkoholu. Badań, które oceniałyby tę parę bezpośrednio, w dostarczonych źródłach nie ma.
Monitorować
- zawroty głowy i uczucie oszołomienia po alkoholu
- ciśnienie tętnicze i tętno, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki
- objawy niedociśnienia ortostatycznego (ciemnienie przed oczami przy wstawaniu)
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu rośnie ryzyko spadku ciśnienia i zawrotów głowy, zaleca się wówczas wyraźne ograniczenie lub unikanie alkoholu. |
| Początek leczenia lub zmiana dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | ChPL każe uwzględniać łączny wpływ z alkoholem na zdolność prowadzenia pojazdów zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianie produktu. |
| Osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych i przyjmujących inne leki obniżające ciśnienie lepiej wcześnie pytać o zawroty głowy i ryzyko upadków, to ostrożność własna, nie zapis ChPL. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor Cor 7,5 7,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/concor-cor-7-5-100099969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bisocard 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bisocard-100001539/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bibloc 1,25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bibloc-100208039/
Niekorzystna interakcjaInsulina lizproa alkoholNie zabraniaj pacjentowi alkoholu wprost, ale zalecaj ostrożność.Jeśli pijesz alkohol, rób to tylko podczas posiłku, mierz cukier przed snem i miej przy sobie cukier do szybkiego spożycia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli pijesz alkohol, rób to tylko podczas posiłku, mierz cukier przed snem i miej przy sobie cukier do szybkiego spożycia.
Alkohol może obniżać poziom cukru we krwi, zwłaszcza gdy przyjmujesz insulinę. Cukier może spaść nie od razu, ale po wielu godzinach, na przykład w nocy. Objawy niedocukrzenia można pomylić z upojeniem, więc ktoś obok może nie zorientować się, że potrzebujesz pomocy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, pocenie się, uczucie głodu
- kołatanie serca, niepokój
- splątanie, senność, trudność w mówieniu
- bóle głowy lub koszmary senne w nocy
- niski wynik glukometru po alkoholu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie zabraniaj pacjentowi alkoholu wprost, ale zalecaj ostrożność. Alkohol należy pić tylko razem z posiłkiem zawierającym węglowodany, w niewielkiej ilości i nigdy na czczo. Pacjent powinien częściej mierzyć glikemię w trakcie picia i przed snem, a po alkoholu także następnego dnia. Przy glikemii niskiej albo spadkowej przed snem powinien zjeść przekąskę z węglowodanami. Dawkę insuliny na posiłek w czasie picia warto omówić z lekarzem, bo zapotrzebowanie bywa mniejsze.
Skutek kliniczny
Alkohol zmienia zapotrzebowanie na insulinę, zwykle je zmniejsza, więc standardowa dawka może wywołać hipoglikemię[1]. Hipoglikemia może wystąpić także po wielu godzinach od wypicia alkoholu, na przykład w nocy albo rano. Objawy hipoglikemii (splątanie, senność, niezborność ruchów) łatwo pomylić ze stanem upojenia, co opóźnia pomoc.
Mechanizm
Alkohol hamuje wytwarzanie glukozy w wątrobie (glukoneogenezę) i osłabia odpowiedź przeciwregulacyjną organizmu na spadek glikemii. Razem z insuliną lizpro, która obniża glikemię, zwiększa to ryzyko hipoglikemii. Alkohol może też przytępiać odczuwanie jej objawów i utrudniać ich rozpoznanie. Wpływ alkoholu na glikemię jest zmienny. Zależy od ilości wypitego alkoholu, od tego, czy pacjent jadł, i od zapasów glikogenu w wątrobie.
Monitorować
- glikemia przed alkoholem, w trakcie i przed snem
- glikemia po przebudzeniu następnego dnia
- objawy hipoglikemii (drżenie, pocenie się, kołatanie serca, głód, splątanie)
- ilość i rodzaj wypitego alkoholu oraz związek z posiłkiem
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholu w jednym posiedzeniuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu rośnie ryzyko ciężkiej i opóźnionej hipoglikemii, a zdolność pacjenta do samodzielnego rozpoznania objawów maleje. |
| Regularne, długotrwałe picie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym spożywaniu alkoholu zapasy glikogenu w wątrobie mogą być mniejsze, a glukoneogeneza słabsza, co zwiększa podatność na hipoglikemię. Pacjent wymaga rozmowy o ograniczeniu alkoholu i ścisłej kontroli glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog Mix 25 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-mix-25-100029325/
Inne interakcje tych leków 224
Połączenie przeciwwskazaneBetametazon+ Insulina lizproPrzy ogólnoustrojowym stosowaniu betametazonu u chorego leczonego insuliną lizpro trzeba nasilić kontrolę glikemii i zwiększać dawki insuliny, głównie okołoposiłkowe, zgodnie z wynikami pomiarów.Podczas leczenia betametazonem w zastrzykach lub tabletkach mierz cukier częściej i ustal z lekarzem, jak zmieniać dawki insuliny w trakcie i po zakończeniu leczenia.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Podczas leczenia betametazonem w zastrzykach lub tabletkach mierz cukier częściej i ustal z lekarzem, jak zmieniać dawki insuliny w trakcie i po zakończeniu leczenia.
Betametazon podawany w zastrzyku lub w tabletkach podnosi poziom cukru we krwi i osłabia działanie insuliny. W czasie takiego leczenia możesz potrzebować więcej insuliny, a po jego zakończeniu znów mniej. Krem z betametazonem używany krótko i na małej powierzchni skóry zwykle nie wpływa na cukier.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysokie wyniki pomiarów cukru mimo zwykłej dawki insuliny
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- suchość w ustach, zmęczenie, senność
- nudności, wymioty, zapach acetonu z ust
- po odstawieniu sterydu: drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód lub splątanie (objawy niskiego cukru)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy ogólnoustrojowym stosowaniu betametazonu u chorego leczonego insuliną lizpro trzeba nasilić kontrolę glikemii i zwiększać dawki insuliny, głównie okołoposiłkowe, zgodnie z wynikami pomiarów[1]. Cukrzyca figuruje wśród przeciwwskazań do ogólnoustrojowego stosowania betametazonu[2], dlatego steroid podaje się tylko przy wyraźnych wskazaniach, po rozważeniu korzyści i ryzyka. Przy zmniejszaniu dawki lub odstawieniu betametazonu dawkę insuliny należy stopniowo obniżać. Przy krótkotrwałym stosowaniu betametazonu na skórę zmiana dawkowania insuliny zwykle nie jest potrzebna.
Skutek kliniczny
Przy ogólnoustrojowym podaniu betametazonu dochodzi do hiperglikemii i pogorszenia wyrównania cukrzycy mimo dotychczasowej dawki insuliny lizpro[1]. Wzrost glikemii dotyczy zwłaszcza okresu poposiłkowego i godzin popołudniowych oraz wieczornych. Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki steroidu zapotrzebowanie na insulinę spada, a pozostawienie zwiększonej dawki insuliny grozi hipoglikemią.
Mechanizm
Betametazon podawany ogólnie podnosi stężenie glukozy we krwi i działa przeciwnie do insuliny lizpro. Nasila glukoneogenezę w wątrobie i zmniejsza wrażliwość tkanek obwodowych na insulinę, przez co zapotrzebowanie na insulinę rośnie[1]. Glikokortykosteroidy stosowane miejscowo na skórę wchłaniają się w niewielkim stopniu, więc przy krótkim leczeniu małych powierzchni efekt ten jest zwykle bez znaczenia.
Metabolizm i transportery
- Betametazon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- glikemia przed posiłkami i po posiłkach, zwłaszcza po południu i wieczorem
- glikemia w okresie zmniejszania dawki i po odstawieniu betametazonu (ryzyko hipoglikemii)
- ketony we krwi lub w moczu przy utrzymującej się wysokiej glikemii
- HbA1c przy dłuższej steroidoterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · betametazon | ryzyko maleje | Betametazon stosowany na skórę krótko i na ograniczonej powierzchni wchłania się w ilościach bez znaczenia dla glikemii. Ostrożność zachowuje się przy dużych powierzchniach, opatrunkach okluzyjnych, uszkodzonej skórze i długotrwałym stosowaniu silnych postaci. |
| Zmniejszanie dawki lub odstawienieczas leczenia · betametazon | inne zalecenie | Przy redukcji lub odstawieniu betametazonu zapotrzebowanie na insulinę lizpro maleje. Dawki insuliny zwiększone na czas steroidoterapii należy stopniowo obniżać pod kontrolą glikemii, aby uniknąć hipoglikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Celestone 4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/celestone-100013420/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ Insulina lizproNie stosuj doustnej fenylefryny u pacjenta leczonego insuliną lizpro, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie przyjmuj leków na przeziębienie z fenylefryną w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leków na przeziębienie z fenylefryną w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Fenylefryna to składnik wielu tabletek i proszków na przeziębienie, który udrażnia nos. Może podnosić cukier we krwi i ciśnienie, przez co insulina działa słabiej. Osoby chore na cukrzycę nie powinny przyjmować fenylefryny w tabletkach, kapsułkach ani proszkach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysokie wyniki pomiaru cukru
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj doustnej fenylefryny u pacjenta leczonego insuliną lizpro, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1][2]. Przy objawach przeziębienia wybierz leczenie bez sympatykomimetyku doustnego, na przykład paracetamol w monoterapii i krótkotrwale miejscowy lek obkurczający błonę śluzową nosa. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zaleć częstsze pomiary glikemii do czasu jej odstawienia.
Skutek kliniczny
Możliwe jest pogorszenie kontroli glikemii z hiperglikemią mimo stosowania insuliny oraz wzrost ciśnienia tętniczego i zaburzenia rytmu serca u chorych na cukrzycę. Doustnej fenylefryny nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2].
Mechanizm
Fenylefryna jest aminą sympatykomimetyczną, która pobudza receptory adrenergiczne. Może przez to podnosić stężenie glukozy we krwi, czyli działać przeciwnie do insuliny lizpro. Zapotrzebowanie na insulinę rośnie pod wpływem substancji o działaniu hiperglikemizującym, w tym leków pobudzających receptory adrenergiczne[3]. Dodatkowo fenylefryna zwęża naczynia i podnosi ciśnienie tętnicze, co u chorych na cukrzycę z częstymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi zwiększa ryzyko.
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (krople lub aerozol do nosa, krótkotrwale)oksymetazolina (krople lub aerozol do nosa, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowa lub do okadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przy podaniu miejscowym do nosa lub oka wchłanianie ogólnoustrojowe fenylefryny jest małe, ale u chorych na cukrzycę nadal zaleca się ostrożność, najkrótsze stosowanie i kontrolę glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
Połączenie przeciwwskazaneInsulina lizpro+ PropranololU pacjenta leczonego insuliną lizpro preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.Mierz cukier częściej niż zwykle, miej zawsze przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli zdarzają ci się niskie cukry.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej niż zwykle, miej zawsze przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli zdarzają ci się niskie cukry.
Propranolol może sprawić, że cukier spadnie bardziej i dłużej będzie wracał do normy. Ukrywa też typowe sygnały niskiego cukru, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk. Z tego powodu niedocukrzenie łatwo przeoczyć, szczególnie w nocy lub po wysiłku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- dezorientacja lub trudności z koncentracją
- senność, osłabienie
- bóle głowy lub koszmary nocne
- bardzo wolne bicie serca lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną lizpro preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu. Propranololu nie stosuje się u osób podatnych na hipoglikemię, w tym u chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej hipoglikemii[1][2]. Jeśli połączenie jest konieczne, po włączeniu propranololu częściej kontroluj glikemię i bądź gotów zmniejszyć dawkę insuliny[3]. Naucz pacjenta rozpoznawać hipoglikemię po poceniu się, głodzie i zaburzeniach koncentracji, a nie po kołataniu serca.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może być głębsza, dłuższa i późno rozpoznana, ponieważ jej typowe objawy ostrzegawcze są osłabione. Możliwe są ciężkie epizody z zaburzeniami świadomości, zwłaszcza w nocy, po wysiłku, przy pominięciu posiłku lub po alkoholu.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk blokuje receptory beta-2 w wątrobie i mięśniach, przez co hamuje glikogenolizę i spowalnia powrót glikemii do normy po hipoglikemii. Beta-adrenolityki zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę i mogą nasilać jej działanie hipoglikemizujące[3]. Blokada receptorów beta znosi też adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie rąk, a pocenie się zwykle pozostaje zachowane. W czasie hipoglikemii niehamowane pobudzenie receptorów alfa przez katecholaminy może podnieść ciśnienie tętnicze i nasilić bradykardię.
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
Monitorować
- glikemia (częściej po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu, także w nocy)
- częstość pracy serca
- ciśnienie tętnicze
- liczba i ciężkość epizodów hipoglikemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Propranolol włączany u pacjenta już stosującego insulinę lizprokolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu propranololu u pacjenta na stabilnej dawce insuliny zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć. W pierwszych tygodniach zwiększ częstość pomiarów glikemii i rozważ redukcję dawki insuliny przy spadkach glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKwas salicylowy+ Insulina lizproPlastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się u pacjentów leczonych insuliną lizpro, ponieważ są przeciwwskazane w cukrzycy.Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i pokaż odcisk lekarzowi lub podologowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i pokaż odcisk lekarzowi lub podologowi.
Plastry i maści na odciski z kwasem salicylowym mogą uszkodzić skórę stóp. Jeśli masz cukrzycę i przyjmujesz insulinę, taka rana może się długo nie goić i łatwo ulec zakażeniu. Kwas salicylowy stosowany na dużą powierzchnię skóry może też nasilić działanie insuliny i obniżyć cukier.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, ból, pęcherz lub rana w miejscu stosowania
- sączenie, ropa lub obrzęk stopy
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód – objawy niskiego cukru
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Plastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się u pacjentów leczonych insuliną lizpro, ponieważ są przeciwwskazane w cukrzycy[1]. Maści keratolitycznych o dużym stężeniu kwasu salicylowego również nie należy wydawać choremu na cukrzycę do samodzielnego leczenia zmian na stopach. Odciski i modzele u chorego na cukrzycę powinien ocenić lekarz lub podolog. Roztworu 2% nie stosuje się na rozległe powierzchnie skóry, w ostrych stanach zapalnych ani na zmiany sączące[2].
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest chemiczne uszkodzenie skóry stopy z owrzodzeniem i zakażeniem, które u chorego na cukrzycę może prowadzić do zespołu stopy cukrzycowej. Przy rozległym stosowaniu kwasu salicylowego możliwa jest hipoglikemia wynikająca z nasilenia działania insuliny.
Mechanizm
Kwas salicylowy w preparatach na odciski i modzele działa silnie keratolitycznie i może uszkodzić skórę stóp. U chorych na cukrzycę zaburzenia czucia i ukrwienia sprzyjają niezauważonym owrzodzeniom i zakażeniom, dlatego plastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się w cukrzycy[1]. Salicylany wchłonięte do krwi nasilają działanie hipoglikemizujące insuliny i zmniejszają zapotrzebowanie na nią[3]. Przy stosowaniu na małą, nieuszkodzoną powierzchnię skóry wchłanianie jest niewielkie, więc ten drugi mechanizm ma znaczenie głównie przy dużych powierzchniach lub uszkodzonej skórze.
Monitorować
- stan skóry stóp w miejscu stosowania
- stężenie glukozy we krwi przy stosowaniu kwasu salicylowego na większej powierzchni skóry
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór na skórę 2%postać · kwas salicylowy | ryzyko maleje | Roztwór 2% stosowany na małą, nieuszkodzoną powierzchnię skóry poza stopami wchłania się w niewielkim stopniu. Nie stosuje się go na rozległe powierzchnie skóry, w ostrych stanach zapalnych ani na zmiany sączące. U chorego na cukrzycę nie należy nim samodzielnie leczyć zmian na stopach. |
| Rozległe powierzchnie skóry lub skóra uszkodzonadroga podania · kwas salicylowy | ryzyko rośnie | Na rozległej lub uszkodzonej powierzchni skóry wchłanianie kwasu salicylowego rośnie, a salicylany zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę. Takie stosowanie jest przeciwwskazane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
Niekorzystna interakcjaBisoprolol+ AmisulprydPołączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, przed włączeniem amisulprydu i w trakcie leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz kontrolować częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zapytaj o kontrolne EKG.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zapytaj o kontrolne EKG.
Bisoprolol zwalnia pracę serca, a amisulpryd może zaburzać jego rytm. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca i zbyt niskiego ciśnienia. Lekarz zwykle zleca wtedy badanie EKG oraz kontrolę tętna i ciśnienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównej pracy serca
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- zawroty głowy przy wstawaniu
- bardzo wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, przed włączeniem amisulprydu i w trakcie leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz kontrolować częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze. Hipokaliemię należy wyrównać przed rozpoczęciem leczenia[1]. Amisulprydu nie łączy się z lekami wydłużającymi QT ani z lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i III, takimi jak amiodaron czy sotalol[1]. Amisulpryd jest przeciwwskazany przy wrodzonym wydłużeniu odstępu QT[1]. Przy objawowej bradykardii lub objawowym niedociśnieniu bisoprolol jest przeciwwskazany i wymaga pilnej weryfikacji leczenia[2].
Skutek kliniczny
Możliwe są nadmierne zwolnienie czynności serca, wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes oraz niedociśnienie, zwłaszcza ortostatyczne, z zawrotami głowy i omdleniami. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii i jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Bisoprolol zwalnia czynność serca, a bradykardia zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i częstoskurczu typu torsade de pointes wywołanych przez amisulpryd. Łączenie amisulprydu z lekami powodującymi bradykardię, w tym z lekami blokującymi receptory β-adrenergiczne, jest niewskazane[1]. Oba leki obniżają ciśnienie tętnicze, dlatego ich działanie hipotensyjne się sumuje[1]. Jednoczesne stosowanie bisoprololu z innymi lekami obniżającymi ciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko niedociśnienia[2].
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- częstość rytmu serca
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Amisulpryd włączany u pacjenta leczonego bisoprololemkolejność włączenia · amisulpryd | inne zalecenie | Przed włączeniem amisulprydu należy wykonać EKG z oceną QTc, ocenić częstość rytmu serca i wyrównać hipokaliemię. |
| Wyższe dawkidawka · amisulpryd | ryzyko rośnie | Ryzyko wydłużenia QT rośnie wraz z dawką amisulprydu, dlatego przy zwiększaniu dawki należy powtórzyć EKG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor Cor 7,5 7,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/concor-cor-7-5-100099969/
Niekorzystna interakcjaBisoprolol+ SalbutamolPołączenia należy unikać, a gdy beta-adrenolityk jest niezbędny u chorego z astmą lub POChP, wybiera się lek kardioselektywny w najmniejszej skutecznej dawce i ściśle monitoruje czynność oddechową.Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, nie odstawiaj bisoprololu samodzielnie i zgłoś się do lekarza, jeśli częściej potrzebujesz inhalatora albo masz większą duszność.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, nie odstawiaj bisoprololu samodzielnie i zgłoś się do lekarza, jeśli częściej potrzebujesz inhalatora albo masz większą duszność.
Bisoprolol zwalnia pracę serca, a salbutamol rozszerza oskrzela, i te leki działają na te same receptory w przeciwny sposób. Bisoprolol może trochę osłabiać działanie salbutamolu i u niektórych osób z astmą nasilać duszność. Lekarz może zalecić to połączenie, jeśli korzyści dla serca są ważne, ale trzeba obserwować oddech.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- większa duszność lub świszczący oddech
- potrzeba częstszego używania inhalatora z salbutamolem
- salbutamol słabiej pomaga niż wcześniej
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenia należy unikać, a gdy beta-adrenolityk jest niezbędny u chorego z astmą lub POChP, wybiera się lek kardioselektywny w najmniejszej skutecznej dawce i ściśle monitoruje czynność oddechową. Salbutamolu i beta-adrenolityków nie należy stosować jednocześnie, a gdy nie można zastosować innych leków, np. w zawale serca, trzeba zachować szczególną ostrożność[1]. Bisoprolol łączy się z beta-adrenomimetykami ostrożnie, bo działanie obu leków może być osłabione[2]. Bisoprolol jest przeciwwskazany w ciężkiej astmie oskrzelowej[2] oraz w ciężkiej przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc[3]. Preferuje się salbutamol wziewny zamiast doustnego, a nasilenie zapotrzebowania na lek doraźny wymaga oceny kontroli choroby i ewentualnej zmiany leczenia.
Skutek kliniczny
Możliwe słabsze działanie rozkurczowe salbutamolu na oskrzela i gorsza kontrola astmy lub POChP, a u chorych z nadreaktywnością oskrzeli także skurcz oskrzeli wywołany beta-adrenolitykiem. Możliwe jest też osłabienie działania bisoprololu na częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza przy częstym lub doustnym stosowaniu salbutamolu.
Mechanizm
Bisoprolol blokuje receptory beta-adrenergiczne, a salbutamol je pobudza, więc leki działają przeciwstawnie. Bisoprolol działa wybiórczo na receptory beta1 w sercu, ale wybiórczość ta jest względna i maleje przy większych dawkach, dlatego może częściowo blokować receptory beta2 w oskrzelach i osłabiać rozkurcz oskrzeli po salbutamolu. Jednocześnie beta-adrenomimetyki mogą osłabiać działanie beta-adrenolityku[2]. Salbutamol i beta-adrenolityki działają antagonistycznie, a beta-adrenolityki mogą wywołać skurcz oskrzeli u chorych na astmę[1].
Monitorować
- częstość stosowania salbutamolu doraźnie
- duszność, świszczący oddech, kaszel
- PEF lub spirometria przy włączaniu bisoprololu i zwiększaniu dawki
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
bromek ipratropium
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnapostać · salbutamol | ryzyko maleje | Salbutamol wziewny działa głównie miejscowo w oskrzelach, więc antagonizm wobec działania sercowo-naczyniowego bisoprololu jest słabszy niż przy postaci doustnej. Nadal trzeba obserwować skuteczność rozkurczu oskrzeli. |
| Doustna lub dożylnapostać · salbutamol | ryzyko rośnie | Salbutamol ogólnoustrojowy silniej przeciwdziała blokadzie receptorów beta, może wywoływać tachykardię i hipokaliemię oraz osłabiać działanie bisoprololu. Salbutamolu i beta-adrenolityków nie należy stosować jednocześnie. |
| Duże dawkidawka · bisoprolol | ryzyko rośnie | Wybiórczość bisoprololu wobec receptorów beta1 maleje przy większych dawkach, co zwiększa ryzyko blokady receptorów beta2 w oskrzelach i osłabienia działania salbutamolu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Salbutamol WZF 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/salbutamol-wzf-100059504/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor Cor 7,5 7,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/concor-cor-7-5-100099969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bisocard 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bisocard-100001539/
Niekorzystna interakcjaBisoprolol+ AmiodaronNie łącz rutynowo bisoprololu z amiodaronem – jeśli połączenie jest konieczne, stosuj je pod kontrolą kardiologiczną z monitorowaniem częstości rytmu serca i EKG.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, mierz codziennie tętno i od razu skontaktuj się z lekarzem, jeśli jest dużo wolniejsze niż zwykle albo kręci ci się w głowie lub mdlejesz.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, mierz codziennie tętno i od razu skontaktuj się z lekarzem, jeśli jest dużo wolniejsze niż zwykle albo kręci ci się w głowie lub mdlejesz.
Bisoprolol i amiodaron zwalniają pracę serca, a razem mogą zwolnić ją za bardzo. Może to powodować zawroty głowy, osłabienie, duszność, a nawet omdlenia. Lekarze czasem celowo łączą te leki, ale wtedy trzeba regularnie sprawdzać tętno i robić EKG. Działanie amiodaronu utrzymuje się w organizmie nawet przez kilka miesięcy po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- tętno wyraźnie wolniejsze niż zwykle
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- nietypowe osłabienie lub zmęczenie
- duszność
- kołatanie serca lub uczucie nierównej pracy serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz rutynowo bisoprololu z amiodaronem – jeśli połączenie jest konieczne, stosuj je pod kontrolą kardiologiczną z monitorowaniem częstości rytmu serca i EKG.[1] Przed włączeniem drugiego leku oceń wyjściową częstość rytmu i odstęp PR oraz wyklucz bradykardię zatokową, zespół chorego węzła i blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia u pacjenta bez stymulatora.[1][2] Rozważ mniejszą dawkę bisoprololu i ostrożne jej zwiększanie. Przy objawowej bradykardii lub nowym bloku przedsionkowo-komorowym zmniejsz dawkę albo odstaw jeden z leków. Ponieważ amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, interakcja może utrzymywać się kilka miesięcy po jego odstawieniu.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać znaczną bradykardię zatokową i zaburzenia przewodzenia, w tym blok przedsionkowo-komorowy.[1] Następstwem mogą być niedociśnienie, zawroty głowy, osłabienie i omdlenia. Wystąpienie objawowej bradykardii lub bloku przedsionkowo-komorowego II albo III stopnia u pacjenta bez stymulatora jest przeciwwskazaniem do dalszego stosowania każdego z tych leków.[2][1]
Mechanizm
Oba leki hamują automatyzm węzła zatokowego i zwalniają przewodzenie przedsionkowo-komorowe, więc ich działanie na układ bodźcoprzewodzący serca się sumuje.[1] Amiodaron jako lek przeciwarytmiczny klasy III nasila wpływ bisoprololu na czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego.[2] Amiodaron hamuje CYP3A4,[1] co teoretycznie może nieznacznie zwiększać ekspozycję na bisoprolol, ale wobec częściowej eliminacji nerkowej bisoprololu znaczenie kliniczne tego mechanizmu jest małe.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- częstość rytmu serca (tętno spoczynkowe)
- EKG – odstęp PR, cechy bloku przedsionkowo-komorowego, odstęp QT
- ciśnienie tętnicze
- objawy bradykardii i niedociśnienia (zawroty głowy, omdlenia, osłabienie)
- stężenie potasu i magnezu
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · amiodaron | ryzyko rośnie | Amiodaron podany dożylnie działa szybko, więc bradykardia, niedociśnienie i zaburzenia przewodzenia u pacjenta przyjmującego bisoprolol mogą pojawić się w krótkim czasie i wymagają ciągłego monitorowania EKG. |
| Po odstawieniu amiodaronuczas leczenia · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może utrzymywać się kilka miesięcy po zakończeniu leczenia, więc zwiększanie dawki bisoprololu w tym okresie wymaga ostrożności. |
| Amiodaron dołączany do stałej dawki bisoprololukolejność włączenia · amiodaron | inne zalecenie | Przy dołączaniu amiodaronu do bisoprololu skutek może narastać stopniowo w trakcie nasycania amiodaronem, dlatego kontrolę tętna i EKG należy powtarzać w kolejnych tygodniach, a dawkę bisoprololu w razie potrzeby zmniejszyć. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor Cor 7,5 7,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/concor-cor-7-5-100099969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaBisoprolol+ LorazepamJeśli to możliwe, unika się łączenia lorazepamu z beta-adrenolitykiem, a gdy leczenie skojarzone jest konieczne, stosuje się mniejsze dawki lorazepamu.Wstawaj powoli, nie pij alkoholu, nie prowadź auta, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na leki, i nie zwiększaj samodzielnie dawki leku uspokajającego.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstawaj powoli, nie pij alkoholu, nie prowadź auta, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na leki, i nie zwiększaj samodzielnie dawki leku uspokajającego.
Oba leki mogą razem mocniej obniżać ciśnienie krwi i nasilać senność. Może to powodować zawroty głowy, zwłaszcza przy szybkim wstawaniu, oraz większe ryzyko upadku. Lekarz zwykle zaleca wtedy mniejszą dawkę leku uspokajającego. Nie pij alkoholu w czasie stosowania tych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- bardzo wolne tętno
- silna senność lub trudność z wybudzeniem
- splątanie lub chwiejny chód
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jeśli to możliwe, unika się łączenia lorazepamu z beta-adrenolitykiem, a gdy leczenie skojarzone jest konieczne, stosuje się mniejsze dawki lorazepamu[1]. W praktyce lorazepam włącza się w najmniejszej skutecznej dawce i na możliwie krótko, a w pierwszych dniach kontroluje się ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej, oraz nasilenie senności. Pacjenta należy uprzedzić o ryzyku zawrotów głowy przy wstawaniu i o ograniczeniu prowadzenia pojazdów.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie spadku ciśnienia tętniczego, zwłaszcza ortostatycznego, z zawrotami głowy oraz nasilenie senności, zmęczenia i spowolnienia psychoruchowego. U osób starszych i osłabionych zwiększa to ryzyko upadków. Zaburzona może być zdolność prowadzenia pojazdów.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu działań. Lorazepam nasila działanie hipotensyjne beta-adrenolityków, w tym bisoprololu[1]. Beta-adrenolityki należą do leków, które z lorazepamem mogą nasilać działanie depresyjne na OUN[1]. Interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, ponieważ lorazepam jest wydalany po glukuronidacji, a bisoprolol nie wpływa istotnie na ten szlak.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym ortostatyczne, w pierwszych dniach łączenia
- częstość akcji serca
- nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
- ryzyko upadków u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych addycyjne działanie hipotensyjne i sedacyjne wyraźniej zwiększa ryzyko upadków i złamań, dlatego dawkę lorazepamu dobiera się szczególnie ostrożnie i częściej ocenia ciśnienie ortostatyczne. |
| Dożylnadroga podania · lorazepam | ryzyko rośnie | Po dożylnym podaniu lorazepamu u pacjenta leczonego bisoprololem spadek ciśnienia i sedacja mogą wystąpić szybciej i silniej, dlatego wymagane jest monitorowanie ciśnienia i akcji serca. |
| Włączenie lorazepamu u pacjenta leczonego bisoprololemkolejność włączenia · lorazepam | inne zalecenie | Przy włączaniu lorazepamu do stałego leczenia bisoprololem zaczyna się od mniejszej dawki lorazepamu i ocenia ciśnienie oraz senność w pierwszych dniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam Orion 1 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorazepam-orion-100313405/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.