Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Budezonid / Budezonid i imatynib

Budezonid i imatynib

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Łączenia budezonidu z inhibitorami CYP3A należy unikać, chyba że korzyść przewyższa ryzyko działań ogólnoustrojowych – wtedy obserwuje się pacjenta pod kątem objawów nadmiaru glikokortykosteroidów.

Jeśli stosujesz budezonid dłużej niż dwa tygodnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie imatynibem i nie zmieniaj dawek na własną rękę.

Niekorzystna interakcjaBudezonid+ ImatynibŁączenia budezonidu z inhibitorami CYP3A należy unikać, chyba że korzyść przewyższa ryzyko działań ogólnoustrojowych – wtedy obserwuje się pacjenta pod kątem objawów nadmiaru glikokortykosteroidów.Jeśli stosujesz budezonid dłużej niż dwa tygodnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie imatynibem i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli stosujesz budezonid dłużej niż dwa tygodnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie imatynibem i nie zmieniaj dawek na własną rękę.

Lek na białaczkę lub nowotwór, który przyjmujesz, może spowalniać rozkład budezonidu w organizmie. Przez to więcej sterydu może przedostawać się do krwi. Przy długim stosowaniu może to wywołać objawy typowe dla sterydów przyjmowanych w tabletkach. Krótkie leczenie przez tydzień lub dwa zwykle nie stanowi problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zaokrąglenie twarzy
  • szybki przyrost masy ciała, zwłaszcza na brzuchu
  • fioletowe rozstępy na skórze
  • osłabienie mięśni
  • duże zmęczenie, zawroty głowy lub nudności po odstawieniu budezonidu
  • nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Łączenia budezonidu z inhibitorami CYP3A należy unikać, chyba że korzyść przewyższa ryzyko działań ogólnoustrojowych – wtedy obserwuje się pacjenta pod kątem objawów nadmiaru glikokortykosteroidów[1]. Przy długotrwałym leczeniu stosuj najmniejszą skuteczną dawkę budezonidu, a gdy potrzebny jest steroid wziewny na stałe, rozważ zamianę na beklometazon. Krótkie leczenie trwające 1–2 tygodnie ma ograniczone znaczenie kliniczne[1].

Skutek kliniczny

Większe stężenie budezonidu zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów, takich jak objawy zespołu Cushinga i zahamowanie czynności nadnerczy[1]. Ryzyko rośnie przy długim leczeniu i większych dawkach budezonidu. Wpływu budezonidu na skuteczność imatynibu się nie oczekuje.

Mechanizm

Imatynib hamuje CYP3A4, co pokazuje 2-krotny wzrost Cmax i 3,5-krotny wzrost AUC symwastatyny podanej razem z nim[2]. Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a inhibitory tego enzymu zwiększają jego stężenie w osoczu[1]. Przy długotrwałym łączeniu można więc oczekiwać większej ekspozycji ogólnoustrojowej na budezonid.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Imatynib – umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], budezonid – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Imatynib: inhibitor CYP2C8[4], inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała, rozstępy)
  • objawy niewydolności nadnerczy po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki budezonidu
  • glikemia u pacjentów z cukrzycą
  • ciśnienie tętnicze
  • u dzieci tempo wzrastania

Bezpieczniejsze alternatywy

beklometazon

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≤ 2 tygodniebudezonidryzyko malejeWpływ inhibitorów CYP3A ma ograniczone znaczenie kliniczne przy krótkotrwałym leczeniu budezonidem trwającym 1–2 tygodnie. Wystarczy poinformować pacjenta o możliwych objawach.
Doustnadroga podania · budezonidryzyko rośnieBudezonid doustny ma duży efekt pierwszego przejścia zależny od CYP3A4, dlatego jego zahamowanie może znacznie silniej zwiększyć ekspozycję ogólnoustrojową niż przy podaniu donosowym lub wziewnym. Wymaga to ścisłej obserwacji pacjenta i rozważenia zmniejszenia dawki budezonidu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja nieistotna klinicznieBudezonida alkoholNie jest wymagana zmiana dawkowania ani unikanie alkoholu ze względu na budezonid donosowy.Stosuj lek zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nie pomijaj dawek z tego powodu.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Stosuj lek zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nie pomijaj dawek z tego powodu.

Alkohol nie wchodzi w istotną interakcję z aerozolem do nosa zawierającym budezonid. Lek działa głównie w nosie i bardzo mało go przechodzi do reszty organizmu. U niektórych osób po alkoholu nos może być bardziej zatkany, ale jest to przejściowe i nie wynika z działania leku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyraźnie nasilony katar lub zatkany nos po alkoholu, który nie mija w ciągu doby
  • krwawienie z nosa lub silne pieczenie błony śluzowej nosa
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie jest wymagana zmiana dawkowania ani unikanie alkoholu ze względu na budezonid donosowy. Leczenie można kontynuować w dotychczasowym schemacie. Ogólne zalecenia dotyczące ograniczania alkoholu wynikają z choroby podstawowej i stanu zdrowia pacjenta, a nie z interakcji z lekiem.

Skutek kliniczny

Nie opisano klinicznie istotnego wpływu alkoholu na skuteczność ani bezpieczeństwo donosowego budezonidu. U niektórych osób alkohol może przejściowo nasilać uczucie zatkanego nosa z powodu rozszerzenia naczyń błony śluzowej. Taki efekt jest niezależny od leku i może przypominać brak skuteczności aerozolu.

Mechanizm

Budezonid stosowany donosowo działa głównie miejscowo i w niewielkim stopniu przenika do krążenia ogólnego. ChPL nie opisuje żadnej interakcji z alkoholem i nie wymienia go ani w przeciwwskazaniach, ani w części o interakcjach.[1] Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, ale pojedyncze spożycie alkoholu nie jest uznawane za istotny inhibitor tego enzymu. Nie ma więc wiarygodnych podstaw, by oczekiwać zmiany stężenia budezonidu lub nasilenia jego działania ogólnoustrojowego po wypiciu alkoholu.

Metabolizm i transportery

  • Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie objawów nosowych (zatkany nos, kichanie) po spożyciu alkoholu, aby odróżnić je od braku skuteczności leku
  • objawy ogólnoustrojowe działania glikokortykosteroidów tylko przy długotrwałym leczeniu lub łączeniu z inhibitorami CYP3A

Kiedy ocena się zmienia

Doustna lub wziewna (większa ekspozycja ogólnoustrojowa)postać · pacjentinne zalecenieOcena dotyczy aerozolu do nosa. Przy postaciach o większej ekspozycji ogólnoustrojowej należy sprawdzić ChPL konkretnego produktu, ponieważ alkohol może dodatkowo drażnić przewód pokarmowy, co jest wnioskowaniem teoretycznym.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuImatyniba alkoholNie ma podstaw do zakazu bezwzględnego.Ogranicz alkohol do minimum, a jeśli masz kłopoty z wątrobą lub żołądkiem, nie pij go wcale i pytaj lekarza lub farmaceutę o swoją sytuację.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do minimum, a jeśli masz kłopoty z wątrobą lub żołądkiem, nie pij go wcale i pytaj lekarza lub farmaceutę o swoją sytuację.

Producent leku nie zakazuje picia alkoholu w czasie leczenia imatynibem. Nie ma jednak badań, które pokazałyby, że to bezpieczne. Zarówno lek, jak i alkohol mogą obciążać wątrobę i drażnić żołądek, więc przy regularnym piciu to obciążenie może się sumować. Najbezpieczniej pić możliwie mało albo wcale.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białkówek oczu
  • ciemny mocz i jasny stolec
  • silne, nietypowe zmęczenie
  • uporczywe nudności lub wymioty
  • ból w górnej części brzucha
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma podstaw do zakazu bezwzględnego. Zaleca się ograniczenie alkoholu do minimum albo rezygnację z niego, zwłaszcza przy podwyższonych enzymach wątrobowych, chorobie wątroby lub dolegliwościach żołądkowych. Pacjent powinien zgłaszać objawy uszkodzenia wątroby. Kontrolę czynności wątroby prowadzi lekarz według standardowego schematu monitorowania imatynibu.

Skutek kliniczny

Przy umiarkowanym, okazjonalnym piciu nie opisano poważnych skutków. Teoretycznie alkohol może zwiększać obciążenie wątroby i nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe w trakcie leczenia imatynibem. U osób pijących regularnie lub dużo ryzyko uszkodzenia wątroby jest większe, a wzrost aktywności enzymów wątrobowych mógłby wymusić przerwanie albo modyfikację terapii.

Mechanizm

Charakterystyka produktu leczniczego nie zawiera przeciwwskazania ani ostrzeżenia dotyczącego alkoholu, a punkt 4.3 obejmuje wyłącznie nadwrażliwość[1]. Nie ma też badań klinicznych nad połączeniem imatynibu z etanolem. Ryzyko jest więc wnioskiem z farmakologii, nie z danych. Imatynib jest metabolizowany z udziałem CYP3A4, a etanol może zmieniać aktywność tego enzymu (ostro hamuje, przewlekle indukuje). Skutek dla ekspozycji na imatynib nie jest udokumentowany. Ważniejszy jest możliwy efekt addycyjny na wątrobę, bo ChPL wskazuje, że działania niepożądane imatynibu, takie jak hepatotoksyczność, mogą się nasilać w połączeniu z innymi lekami[1]. Alkohol jest znaną substancją hepatotoksyczną. Dodatkowo oba czynniki mogą drażnić przewód pokarmowy i nasilać nudności.

Metabolizm i transportery

  • Imatynib: inhibitor CYP2C8[2], inhibitor CYP2C9[2], słaby inhibitor CYP2D6[2], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) i bilirubina zgodnie ze schematem kontroli imatynibu
  • objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, ból w nadbrzuszu)
  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne zmęczenie)
  • ilość i częstość spożywanego alkoholu (wywiad)

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie ryzykowne lub nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzy regularnym, dużym spożyciu alkoholu addycja z potencjalną hepatotoksycznością imatynibu jest bardziej prawdopodobna. Zalecić abstynencję i omówić z lekarzem częstsze kontrole enzymów wątrobowych.
Okazjonalne, małe ilościilość alkoholu · pacjentryzyko malejePrzy okazjonalnym piciu małych ilości u pacjenta z prawidłowymi próbami wątrobowymi ryzyko jest prawdopodobnie niewielkie, choć brak badań potwierdzających bezpieczeństwo. Wystarczy porada ograniczenia i obserwacji objawów.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 327

Połączenie przeciwwskazaneImatynib+ FingolimodNie należy stosować fingolimodu u pacjenta leczonego imatynibem.Nie zaczynaj ani nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej porozmawiaj z neurologiem oraz onkologiem o bezpiecznym leczeniu.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj ani nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej porozmawiaj z neurologiem oraz onkologiem o bezpiecznym leczeniu.

Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Oba osłabiają układ odpornościowy, więc razem mocno zwiększają ryzyko poważnych zakażeń. Lek na stwardnienie rozsiane z tej pary nie jest przeznaczony dla osób leczonych z powodu nowotworu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • kaszel, duszność albo ból przy oddychaniu
  • pieczenie przy oddawaniu moczu
  • opryszczka lub półpasiec
  • nietypowe osłabienie, zmiany widzenia albo zaburzenia mowy i ruchu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy stosować fingolimodu u pacjenta leczonego imatynibem. ChPL fingolimodu wymienia w przeciwwskazaniach aktywne złośliwe choroby nowotworowe oraz pacjentów z upośledzoną odpornością, w tym przyjmujących leki immunosupresyjne lub ze zmniejszoną odpornością po wcześniejszym leczeniu.[1][2][3] Wybór innego leczenia stwardnienia rozsianego wymaga decyzji neurologa uzgodnionej z onkologiem. Przy przechodzeniu z fingolimodu na leczenie przeciwnowotworowe trzeba pamiętać, że jego wpływ na odporność utrzymuje się jeszcze po odstawieniu – ChPL podaje, że szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia.[1]

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń wynikających z nasilonej immunosupresji. Możliwe jest też umiarkowane zwiększenie ekspozycji na fingolimod i jego aktywny metabolit, co może nasilać jego działania niepożądane. Niezależnie od interakcji stosowanie imatynibu oznacza zwykle aktywną chorobę nowotworową, a ta sama w sobie jest przeciwwskazaniem do fingolimodu.[1]

Mechanizm

Główny problem wynika z sumowania działania na układ odpornościowy. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi, a imatynib jako lek przeciwnowotworowy może wywoływać mielosupresję. ChPL fingolimodu zastrzega, że leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie należy stosować jednocześnie z fingolimodem ze względu na addycyjny wpływ na układ immunologiczny.[1] Dodatkowo imatynib hamuje CYP3A4, co potwierdza 2-krotne zwiększenie Cmax i 3,5-krotne zwiększenie AUC symwastatyny.[4] Fingolimod jest metabolizowany głównie przez CYP4F2, ale CYP3A4 ma udział w jego metabolizmie, a ChPL zaleca ostrożność przy inhibitorach CYP3A4.[1] Nie należy oczekiwać, by fingolimod zmieniał farmakokinetykę substratów CYP3A4, w tym imatynibu.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Imatynib – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], fingolimod – substrat CYP3A4[6]
  • Imatynib: inhibitor CYP2C8[7], inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[7]
  • Fingolimod: substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili
  • objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
  • aktywność aminotransferaz

Bezpieczniejsze alternatywy

glatiramerinterferon beta-1ainterferon beta-1b

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie fingolimodu przed rozpoczęciem imatynibukolejność włączenia · fingolimodinne zaleceniePo odstawieniu fingolimodu jego wpływ na układ odpornościowy wygasa stopniowo – ChPL podaje, że szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia. Przy rozpoczynaniu imatynibu w tym okresie należy uwzględnić utrzymującą się immunosupresję i monitorować morfologię oraz objawy zakażeń.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneImatynib+ KwetiapinaKwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, do których należy imatynib.Nie zaczynaj brać kwetiapiny razem z imatynibem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać kwetiapiny razem z imatynibem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku.

Imatynib spowalnia rozkładanie kwetiapiny w organizmie, przez co jej ilość we krwi może znacznie wzrosnąć. Może to powodować silną senność, zawroty głowy, omdlenia przy wstawaniu i zaburzenia rytmu serca. Oba leki mogą też obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Tych leków zwykle się razem nie stosuje.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
  • suchość w ustach, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, do których należy imatynib[1][2]. Ponieważ leczenia przeciwnowotworowego zwykle nie da się zmienić, należy zastąpić kwetiapinę lekiem przeciwpsychotycznym metabolizowanym inną drogą. Jeżeli lekarz prowadzący uzna połączenie za konieczne, kwetiapinę należy włączać od najmniejszej dawki, zwiększać ją powoli i ściśle monitorować sedację, ciśnienie tętnicze, EKG i morfologię krwi.

Skutek kliniczny

Można się spodziewać wzrostu stężenia kwetiapiny z nasileniem senności, zawrotów głowy, niedociśnienia ortostatycznego, objawów antycholinergicznych i ryzykiem wydłużenia odstępu QT. Sumowanie działania mielosupresyjnego może zwiększać ryzyko neutropenii i zakażeń.

Mechanizm

Imatynib hamuje CYP3A4 i zwiększa Cmax oraz AUC symwastatyny odpowiednio 2- i 3,5-krotnie, może więc podnosić stężenie innych leków metabolizowanych przez ten izoenzym[2]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silne zahamowanie tej drogi przez ketokonazol zwiększało jej AUC 5- do 8-krotnie[1]. Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4[1][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą obniżać liczbę leukocytów i neutrofilów, co sumuje ryzyko mielosupresji.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Imatynib – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], kwetiapina – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Kwetiapina – słaby inhibitor CYP3A4[6], imatynib – substrat CYP3A4[7]
  • Imatynib: inhibitor CYP2C8[7], inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[7]
  • Kwetiapina: słaby inhibitor CYP1A2[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2C9[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • nasilenie senności i sedacji
  • ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
  • EKG z oceną odstępu QTc
  • elektrolity (potas, magnez)
  • morfologia krwi z rozmazem (neutrofile)

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinaamisulprydpaliperydon

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ ImatynibNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego imatynib ani rutynowo łączyć tych leków.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.

Klozapiny i imatynibu zwykle nie łączy się, bo oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkich infekcji. Jeśli lekarze uznają, że musisz przyjmować oba leki, będziesz potrzebować częstych badań krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • silne osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego imatynib ani rutynowo łączyć tych leków. ChPL klozapiny ujmuje w przeciwwskazaniach jednoczesne stosowanie substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga imatynibu, psychiatra wspólnie z hematologiem lub onkologiem powinien rozważyć zamianę klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny. Jeśli kontynuacja klozapiny jest niezbędna, decyzja jest indywidualna i wymaga zagęszczonej kontroli morfologii z rozmazem, oceny prób wątrobowych oraz jasnego ustalenia, który lek odstawia się przy spadku neutrofilów.

Skutek kliniczny

Najważniejszym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zagrażających życiu zakażeń. Spadek liczby neutrofilów u pacjenta przyjmującego oba leki utrudnia ustalenie przyczyny i może wymusić przerwanie skutecznej klozapiny albo leczenia przeciwnowotworowego. Możliwe jest też sumowanie działania hepatotoksycznego oraz niewielki wzrost stężenia klozapiny z nasileniem jej działań niepożądanych.

Mechanizm

Oba leki mogą hamować czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielosupresyjne sumuje się i zwiększa ryzyko neutropenii oraz agranulocytozy. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, a wśród leków o takim działaniu wymienia środki cytotoksyczne[1]. Według ChPL klozapiny leczenia nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem[2]. ChPL imatynibu wskazuje, że mielosupresja i hepatotoksyczność imatynibu mogą się nasilać w skojarzeniach z innymi lekami działającymi podobnie[3]. Dodatkowo imatynib hamuje CYP3A4 i CYP2D6, dlatego ChPL zaleca ostrożność przy substratach tych enzymów o wąskim indeksie terapeutycznym[3]. Klozapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, a ChPL klozapiny określa interakcje z inhibitorami CYP3A4 jako mało prawdopodobne, choć opisywane[1], więc składowa farmakokinetyczna ma prawdopodobnie mniejsze znaczenie niż sumowanie mielotoksyczności.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Imatynib – słaby inhibitor CYP2D6[4], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5]
  • Imatynib – umiarkowany inhibitor CYP3A4[6], klozapina – substrat CYP3A4[5]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Imatynib: inhibitor CYP2C8[4], inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[6], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
  • stężenie klozapiny w surowicy, jeśli jest dostępne
  • objawy nasilonych działań niepożądanych klozapiny, takich jak senność i niedociśnienie

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinaarypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Imatynib włączany u pacjenta stabilnie leczonego klozapinąkolejność włączenia · imatynibinne zalecenieZakaz rozpoczynania klozapiny u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy dotyczy sytuacji, gdy imatynib jest już stosowany. Gdy imatynib trzeba włączyć u pacjenta skutecznie leczonego klozapiną, psychiatra wspólnie z hematologiem lub onkologiem decyduje o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo o kontynuacji klozapiny przy zagęszczonej kontroli morfologii z rozmazem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneNatalizumab+ ImatynibNie należy rozpoczynać ani kontynuować natalizumabu u pacjenta leczonego imatynibem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej powiedz neurologowi oraz onkologowi lub hematologowi, że lekarz przepisał ci oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej powiedz neurologowi oraz onkologowi lub hematologowi, że lekarz przepisał ci oba leki.

Lek na stwardnienie rozsiane podawany we wlewie i lek przeciwnowotworowy w tabletkach razem mogą mocno osłabić odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, w tym rzadką, ale bardzo groźną chorobą mózgu. Lek na stwardnienie rozsiane nie powinien być też stosowany, gdy trwa aktywne leczenie nowotworu. Tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowe osłabienie ręki lub nogi albo niezgrabność ruchów
  • zaburzenia mowy lub widzenia
  • kłopoty z pamięcią, myśleniem lub zmiana zachowania
  • gorączka, dreszcze lub częste infekcje
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy rozpoczynać ani kontynuować natalizumabu u pacjenta leczonego imatynibem[1][2]. Jeśli pacjent przyjmujący natalizumab wymaga leczenia imatynibem, decyzję o przerwaniu natalizumabu i dalszym leczeniu stwardnienia rozsianego powinni podjąć wspólnie neurolog i onkolog lub hematolog. Po zakończeniu terapii imatynibem natalizumab można rozważyć dopiero po ocenie, czy odporność pacjenta nie pozostaje upośledzona[1][2].

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko zakażeń oportunistycznych, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, która może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności lub zgonu. Dodatkowo stosowanie natalizumabu u chorego z aktywnym nowotworem jest samo w sobie przeciwwskazane[1][2].

Mechanizm

Natalizumabu nie należy łączyć z imatynibem, bo oba leki osłabiają obronę immunologiczną, a imatynib stosuje się zwykle u chorych z aktywnym nowotworem złośliwym. ChPL natalizumabu przeciwwskazuje jego stosowanie u pacjentów z upośledzoną odpornością, w tym aktualnie leczonych lekami immunosupresyjnymi lub z upośledzoną odpornością po wcześniejszej terapii[1][2]. Ta sama charakterystyka przeciwwskazuje natalizumab przy potwierdzonym aktywnym procesie nowotworowym, z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego skóry[1][2]. Imatynib jako lek przeciwnowotworowy może powodować mielosupresję, co sumuje się z działaniem natalizumabu ograniczającym napływ limfocytów do tkanek[3]. ChPL imatynibu nie wymienia natalizumabu[4][5]. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.

Metabolizm i transportery

  • Imatynib: inhibitor CYP2C8[6], inhibitor CYP2C9[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], umiarkowany inhibitor CYP3A4[7], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed ewentualnym włączeniem natalizumabu po terapii imatynibem
  • nowe lub narastające objawy neurologiczne, poznawcze i psychiczne sugerujące PML
  • objawy zakażeń oportunistycznych

Bezpieczniejsze alternatywy

interferon beta-1aglatiramer

Kiedy ocena się zmienia

Imatynib zakończony przed włączeniem natalizumabukolejność włączenia · imatynibinne zalecenieChPL natalizumabu przeciwwskazuje go także przy upośledzeniu odporności spowodowanym poprzednio stosowaną terapią, dlatego po zakończeniu imatynibu przed włączeniem natalizumabu trzeba ocenić stan odporności i to, czy nowotwór nie jest aktywny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tysabri 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tysabri-100003952/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tyruko 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tyruko-100488440/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Glivec 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/glivec-100080415/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Accord 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-accord-100310737/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneInhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, bosutynib)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaInhibitora kinazy BCR-ABL nie łączy się z cyzaprydem.Jeśli przyjmujesz lek na przewlekłą białaczkę szpikową z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, nie przyjmuj cyzaprydu i przed każdym lekiem na trawienie zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz go stosować.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na przewlekłą białaczkę szpikową z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, nie przyjmuj cyzaprydu i przed każdym lekiem na trawienie zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz go stosować.

Leki na przewlekłą białaczkę szpikową, takie jak imatynib, nilotynib czy dazatynib, mogą zwiększać ilość cyzaprydu we krwi, a niektóre z nich same wpływają na rytm serca. Razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Inne leki poprawiające pracę żołądka, czyli itopryd i metoklopramid, nie działają w ten sposób i zwykle można je stosować.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Inhibitora kinazy BCR-ABL nie łączy się z cyzaprydem. Jeśli pacjent leczony imatynibem, dazatynibem, nilotynibem, bosutynibem, ponatynibem lub asciminibem wymaga leku prokinetycznego, zastosuj itopryd albo krótko metoklopramid w najmniejszej skutecznej dawce. Przy nilotynibie i dazatynibie przed włączeniem metoklopramidu wyrównaj potas i magnez oraz rozważ kontrolę EKG. Domperydonu również nie traktuj jako bezpiecznej zamiany, bo on także jest metabolizowany przez CYP3A4 i wydłuża QT. Po odstawieniu inhibitora kinazy nie włączaj cyzaprydu, zanim lek nie zostanie wyeliminowany z organizmu, czyli przez co najmniej kilka dni.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi komorowymi zaburzeniami rytmu serca, w tym częstoskurczem typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe przy nilotynibie, który działa w obu mechanizmach jednocześnie, oraz u pacjentów z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca lub wrodzonym zespołem długiego QT.

Mechanizm

Cyzapryd jest metabolizowany prawie wyłącznie przez CYP3A4 i ma wąski indeks terapeutyczny. Przy zbyt wysokim stężeniu blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT. Imatynib i nilotynib są umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, a dazatynib i bosutynib hamują ten enzym słabiej, więc mogą zwiększać stężenie cyzaprydu. Do tego nilotynib, dazatynib i bosutynib same wydłużają odstęp QT, co sumuje się z działaniem cyzaprydu. Ponatynib i asciminib słabo wpływają na CYP3A4 i odstęp QT, ale ponatynib wiąże się z kardiotoksycznością, w tym z zaburzeniami rytmu i niewydolnością serca. Dlatego także przy tych lekach połączenia z cyzaprydem się unika.

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie, zwłaszcza przy nilotynibie i dazatynibie
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca, czyli kołatanie serca, zawroty głowy i omdlenia
  • przy metoklopramidzie objawy pozapiramidowe i czas trwania leczenia

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni od odstawienia inhibitora kinazy BCR-ABLodstep · inhibitory kinazy BCR-ABLinne zalecenieHamowanie CYP3A4 i wpływ na QT utrzymują się do czasu eliminacji inhibitora kinazy, dlatego cyzapryd można rozważyć dopiero po kilku dniach od odstawienia leku, a przy nilotynibie ostrożniej ze względu na kumulację.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT także przy metoklopramidzie łączonym z nilotynibem lub dazatynibem.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneInhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, bosutynib)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaU pacjenta przyjmującego inhibitor kinazy BCR-ABL nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z hematologiem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z hematologiem.

Leki na przewlekłą białaczkę szpikową, takie jak imatynib, dazatynib czy nilotynib, osłabiają odporność. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który u osoby z obniżoną odpornością może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę. Szczepienie może też działać słabiej i nie dać ci ochrony.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Wysoka gorączka, dreszcze i silne bóle mięśni w ciągu kilku dni po szczepieniu
  • Zażółcenie skóry lub białek oczu
  • Krwawienia z nosa, dziąseł albo siniaki bez przyczyny
  • Silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

U pacjenta przyjmującego inhibitor kinazy BCR-ABL nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze. Dotyczy to wszystkich leków klasy – imatynibu, dazatynibu, nilotynibu, bosutynibu, ponatynibu i asciminibu – niezależnie od uzyskanej odpowiedzi molekularnej. Jeśli pacjent planuje podróż do strefy endemicznej, decyzję o szczepieniu albo o wystawieniu zaświadczenia o przeciwwskazaniu podejmuje hematolog razem z lekarzem medycyny podróży. Gdy szczepienie jest niezbędne, wykonuje się je przed rozpoczęciem leczenia albo po odstawieniu inhibitora i odbudowie odporności, przy czym przerwa w leczeniu wymaga decyzji hematologa. Pacjenta, który odbył szczepienie wcześniej, należy poinformować, że kolejnej dawki w trakcie leczenia nie przyjmuje.

Skutek kliniczny

U osoby z osłabioną odpornością wirus szczepionkowy może wywołać ciężką chorobę poszczepienną – postać trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową albo postać neurotropową z zapaleniem mózgu. Powikłania te mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być słabsza, przez co pacjent pozostaje bez skutecznej ochrony przed zakażeniem dzikim wirusem.

Mechanizm

Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawną odpowiedź komórkową. Inhibitory kinazy BCR-ABL hamują krwiotworzenie i mogą powodować neutropenię, limfopenię oraz zaburzenia czynności limfocytów T, a część z nich, zwłaszcza dazatynib i imatynib, hamuje też kinazy z rodziny SRC i inne kinazy biorące udział w aktywacji limfocytów. Osłabiona odporność sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu wirusa szczepionkowego i zmniejsza wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z działania na szpik i układ odpornościowy, a nie z właściwości pojedynczej substancji.

Monitorować

  • Wywiad dotyczący planowanych podróży i szczepień przed każdą wydaną receptą na inhibitor kinazy BCR-ABL
  • Morfologia krwi z rozmazem przed ewentualnym szczepieniem po odstawieniu leku
  • Objawy choroby poszczepiennej, jeśli szczepionkę podano omyłkowo: gorączka, żółtaczka, krwawienia, objawy neurologiczne

Kiedy ocena się zmienia

Szczepienie wykonane przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinazy BCR-ABLkolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrzeinne zalecenieSzczepienie wykonane przed rozpoczęciem leczenia nie stanowi zagrożenia w trakcie terapii, a nabyta wcześniej odporność zwykle utrzymuje się długo. Nie podaje się dawki przypominającej w trakcie leczenia.
Czas potrzebny do odbudowy odporności po odstawieniu inhibitora, określony przez hematologaodstep · inhibitory kinazy BCR-ABLryzyko malejePo odstawieniu inhibitora kinazy BCR-ABL, na przykład w ramach próby leczenia bez leku, szczepienie można rozważyć po odbudowie odporności i potwierdzeniu prawidłowej morfologii. Decyzję podejmuje hematolog indywidualnie.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBudezonid+ DarunawirUnikaj łączenia budezonidu ze wzmocnionym darunawirem, chyba że korzyść przewyższa ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidu.Nie zaczynaj stosować budezonidu bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj stosować budezonidu bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.

Darunawir, lek stosowany w leczeniu HIV, spowalnia usuwanie budezonidu z organizmu. Przez to budezonid może gromadzić się we krwi, nawet gdy stosujesz go do nosa lub w inhalacji. Przy dłuższym leczeniu może to wywołać objawy nadmiaru sterydów i osłabić pracę nadnerczy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zaokrąglenie i puchnięcie twarzy
  • przybieranie na wadze, zwłaszcza na brzuchu i karku
  • łatwe powstawanie siniaków i rozstępy
  • silne osłabienie, zawroty głowy lub nudności
  • nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
  • wahania nastroju lub problemy ze snem
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Unikaj łączenia budezonidu ze wzmocnionym darunawirem, chyba że korzyść przewyższa ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidu.[1] Jeśli połączenie jest konieczne, obserwuj pacjenta pod kątem objawów hiperkortycyzmu i niewydolności nadnerczy oraz rozważ zmniejszenie dawki budezonidu.[2] Przy leczeniu długotrwałym preferuj kortykosteroid mniej zależny od CYP3A, na przykład beklometazon.[1] Krótkie leczenie przez 1–2 tygodnie ma mniejsze znaczenie kliniczne.[2]

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia budezonidu może prowadzić do zespołu Cushinga i zahamowania czynności nadnerczy, także przy podaniu wziewnym lub donosowym.[1] Przy analogicznym połączeniu rytonawiru z donosowym flutikazonem stężenie kortyzolu zmniejszyło się o około 86%, a u pacjentów stosujących wziewne lub donosowe kortykosteroidy z rytonawirem obserwowano zespół Cushinga.[1] Zahamowanie nadnerczy może też fałszować test stymulacji ACTH.[2]

Mechanizm

Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4.[2] Darunawir podawany zawsze ze wzmacniaczem (rytonawirem lub kobicystatem) silnie hamuje CYP3A, co zmniejsza klirens budezonidu i zwiększa jego ekspozycję ogólnoustrojową niezależnie od drogi podania.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Darunawir – inhibitor CYP3A4[3], budezonid – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Darunawir: inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała w obrębie tułowia, rozstępy, siniaki)
  • ciśnienie tętnicze
  • glikemia
  • objawy niewydolności nadnerczy, zwłaszcza po odstawieniu budezonidu (osłabienie, hipotonia, nudności)
  • stężenie kortyzolu przy podejrzeniu zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza

Bezpieczniejsze alternatywy

beklometazon

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≤ 14 dnibudezonidryzyko malejePrzy krótkotrwałym leczeniu budezonidem przez 1–2 tygodnie interakcja ma ograniczone znaczenie kliniczne, ale nadal wymaga obserwacji.
czas leczenia ≥ 14 dnibudezonidryzyko rośniePrzy długotrwałym stosowaniu budezonidu ryzyko zespołu Cushinga i zahamowania nadnerczy rośnie, dlatego preferowana jest zamiana na beklometazon.
Doustnadroga podania · budezonidryzyko rośnieInterakcja dotyczy kortykosteroidów metabolizowanych przez CYP3A podawanych wszystkimi drogami, a przy podaniu doustnym ekspozycja ogólnoustrojowa na budezonid jest największa.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBudezonid+ CyklosporynaPrzy długotrwałym stosowaniu budezonidu wziewnie lub doustnie u pacjenta przyjmującego cyklosporynę należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę budezonidu i obserwować pacjenta w kierunku ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie cyklosporyną, że stosujesz budezonid.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie cyklosporyną, że stosujesz budezonid.

Cyklosporyna może spowalniać usuwanie budezonidu z organizmu, przez co do krwi trafia więcej leku sterydowego. Przy krótkim stosowaniu sprayu do nosa zwykle nie ma to dużego znaczenia. Przy długim leczeniu wziewnym lub tabletkami mogą pojawić się objawy nadmiaru sterydu, a ryzyko zakażeń może być większe.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zaokrąglenie twarzy lub szybki przyrost masy ciała
  • nowe rozstępy lub łatwe powstawanie siniaków
  • wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
  • osłabienie, zawroty głowy lub nudności po odstawieniu budezonidu
  • białe naloty w jamie ustnej
  • częste lub trudno ustępujące infekcje
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy długotrwałym stosowaniu budezonidu wziewnie lub doustnie u pacjenta przyjmującego cyklosporynę należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę budezonidu i obserwować pacjenta w kierunku ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.[1] Jeśli korzyść nie przewyższa ryzyka, należy unikać połączenia, a gdy jest ono konieczne – rozważyć zmniejszenie dawki budezonidu.[2] Krótkotrwałe leczenie trwające 1–2 tygodnie ma ograniczone znaczenie kliniczne.[1] Przy długim leczeniu warto rozważyć glikokortykosteroid w mniejszym stopniu zależny od CYP3A4.

Skutek kliniczny

Zwiększona ekspozycja ogólnoustrojowa na budezonid zwiększa ryzyko działań glikokortykosteroidowych – cech zespołu Cushinga, zahamowania czynności nadnerczy, hiperglikemii i nadciśnienia.[1] U pacjenta leczonego cyklosporyną dochodzi do tego sumowanie działania immunosupresyjnego z większym ryzykiem zakażeń. Zahamowanie czynności nadnerczy może dawać fałszywie ujemny wynik testu stymulacji ACTH.[1]

Mechanizm

Cyklosporyna hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie leków będących substratami tego enzymu.[3] Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a cyklosporyna może znacząco zwiększać jego stężenie w osoczu.[2] Efekt jest najsilniejszy przy budezonidzie doustnym, którego niska biodostępność wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia, a najsłabszy przy małych dawkach donosowych.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[4], budezonid – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], silny inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała, rozstępy)
  • ciśnienie tętnicze
  • glikemia
  • objawy niewydolności nadnerczy, zwłaszcza po odstawieniu budezonidu
  • objawy zakażeń, w tym kandydozy jamy ustnej przy postaci wziewnej

Bezpieczniejsze alternatywy

beklometazon

Kiedy ocena się zmienia

Donosowadroga podania · budezonidryzyko malejePrzy podaniu donosowym w zalecanych dawkach ekspozycja ogólnoustrojowa na budezonid jest mała, więc ryzyko klinicznie istotnych działań ogólnoustrojowych jest niewielkie.
czas leczenia ≤ 14 dnibudezonidryzyko malejeInterakcja z inhibitorami CYP3A4 ma ograniczone znaczenie kliniczne przy krótkotrwałym leczeniu trwającym 1–2 tygodnie.
Doustnadroga podania · budezonidryzyko rośnieBiodostępność budezonidu doustnego jest ograniczona głównie przez metabolizm pierwszego przejścia z udziałem CYP3A4, dlatego jego zahamowanie może wyraźnie zwiększyć ekspozycję ogólnoustrojową.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nebbud 0,25 mg/ml, zawiesina do nebulizacji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nebbud-100285755/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.