Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Buprenorfina / Buprenorfina i enzalutamid

Buprenorfina i enzalutamid

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Unikaj łączenia buprenorfiny z enzalutamidem, gdy dostępny jest opioid w mniejszym stopniu zależny od CYP3A4.

Nie zmieniaj sam dawki buprenorfiny i powiedz lekarzowi, jeśli ból się nasila, pojawiają się objawy odstawienia albo – po zakończeniu leczenia enzalutamidem – senność i spowolniony oddech.

Niekorzystna interakcjaBuprenorfina+ EnzalutamidUnikaj łączenia buprenorfiny z enzalutamidem, gdy dostępny jest opioid w mniejszym stopniu zależny od CYP3A4.Nie zmieniaj sam dawki buprenorfiny i powiedz lekarzowi, jeśli ból się nasila, pojawiają się objawy odstawienia albo – po zakończeniu leczenia enzalutamidem – senność i spowolniony oddech.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj sam dawki buprenorfiny i powiedz lekarzowi, jeśli ból się nasila, pojawiają się objawy odstawienia albo – po zakończeniu leczenia enzalutamidem – senność i spowolniony oddech.

Lek na raka prostaty przyspiesza rozkładanie buprenorfiny w organizmie. Przez to buprenorfina może słabiej łagodzić ból albo mogą pojawić się objawy odstawienia. Działanie to narasta przez kilka tygodni i trwa jeszcze około miesiąca po zakończeniu leczenia enzalutamidem, a wtedy buprenorfina może zacząć działać za mocno.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie bólu mimo regularnego przyjmowania leku
  • niepokój, poty, katar, ziewanie, biegunka, bóle mięśni (objawy odstawienia)
  • silna senność, splątanie lub płytki, wolny oddech po odstawieniu enzalutamidu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Unikaj łączenia buprenorfiny z enzalutamidem, gdy dostępny jest opioid w mniejszym stopniu zależny od CYP3A4[1]. Jeśli połączenie jest konieczne, w pierwszym miesiącu leczenia enzalutamidem monitoruj skuteczność buprenorfiny i w razie potrzeby dostosuj jej dawkę[2]. Po odstawieniu enzalutamidu obserwuj pacjenta pod kątem sedacji i depresji oddechowej przez co najmniej miesiąc i stopniowo zmniejszaj wcześniej zwiększoną dawkę buprenorfiny[2].

Skutek kliniczny

Należy się spodziewać zmniejszenia stężenia buprenorfiny i osłabienia jej działania – gorszej kontroli bólu, a u pacjentów leczonych z powodu uzależnienia od opioidów objawów odstawiennych i głodu opioidowego. Po odstawieniu enzalutamidu stężenie buprenorfiny stopniowo rośnie, co przy dawce zwiększonej w czasie indukcji grozi nadmierną sedacją i depresją oddechową.

Mechanizm

Buprenorfina jest metabolizowana przez CYP3A4, a induktory tego izoenzymu mogą zmniejszać jej stężenie[1]. Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i indukuje także glukuronozylotransferazy UGT – zmniejszył AUC midazolamu, modelowego substratu CYP3A4, o 86%[2]. Buprenorfina jest dodatkowo sprzęgana z kwasem glukuronowym, więc indukcja obu dróg może nasilać jej eliminację. Pełne działanie indukujące enzalutamidu rozwija się w ciągu około miesiąca i utrzymuje się przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], buprenorfina – substrat CYP3A4[4]
  • Buprenorfina: substrat CYP3A4[4]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • kontrola bólu (skala NRS/VAS) w pierwszym miesiącu leczenia enzalutamidem
  • objawy odstawienia opioidów i głód opioidowy u pacjentów leczonych substytucyjnie
  • sedacja i częstość oddechów przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu enzalutamidu

Bezpieczniejsze alternatywy

morfinahydromorfon

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu u pacjenta na stałej dawce buprenorfinykolejność włączenia · enzalutamidinne zaleceniePo odstawieniu enzalutamidu indukcja wygasa przez miesiąc lub dłużej, a stężenie buprenorfiny rośnie. Dawkę zwiększoną w czasie skojarzenia należy stopniowo zmniejszać i monitorować sedację oraz oddech.
czas leczenia ≤ 1 miesiącenzalutamidinne zalecenieW pierwszym miesiącu leczenia enzalutamidem indukcja stopniowo narasta, dlatego w tym okresie potrzebna jest ścisła ocena skuteczności buprenorfiny i ewentualne dostosowanie dawki.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Alkohol przy tych lekach

Połączenie przeciwwskazaneBuprenorfinaa alkoholNie należy podawać buprenorfiny osobie w stanie ostrego upojenia alkoholowego ani z delirium tremens Przez cały okres leczenia pacjent powinien całkowicie unikać alkoholu, szczególnie na początku terapii i przy zmianie dawki.Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia buprenorfiną i nigdy nie przyjmuj leku, gdy jesteś pod wpływem alkoholu.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia buprenorfiną i nigdy nie przyjmuj leku, gdy jesteś pod wpływem alkoholu.

Buprenorfiny nie wolno łączyć z alkoholem. Alkohol bardzo nasila działanie leku, co może wywołać silną senność, spowolnienie lub zatrzymanie oddechu, a nawet śmierć. U osób, które często piją alkohol, lek może też bardziej obciążać wątrobę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem
  • wolny, płytki lub nieregularny oddech
  • sine usta lub paznokcie
  • splątanie, zawroty głowy, zaburzenia równowagi
  • bardzo małe źrenice
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PD – synergizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy podawać buprenorfiny osobie w stanie ostrego upojenia alkoholowego ani z delirium tremens[1] Przez cały okres leczenia pacjent powinien całkowicie unikać alkoholu, szczególnie na początku terapii i przy zmianie dawki. U pacjentów z chorobą alkoholową buprenorfinę należy stosować ostrożnie[1] a przy dłuższym leczeniu kontrolować czynność wątroby[1] U pacjentów leczonych z powodu uzależnienia od opioidów warto ocenić wzorzec picia alkoholu i rozważyć zapewnienie dostępu do naloksonu.

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem połączenia jest depresja oddechowa, która może prowadzić do śpiączki i zgonu. W analizie zgonów z powodu zatrucia u pacjentów leczonych buprenorfiną z powodu zaburzeń związanych z używaniem opioidów alkohol był częstym czynnikiem współistniejącym. Alkohol nasila działanie uspokajające buprenorfiny, co może być niebezpieczne podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn[1] U osób nadużywających alkoholu wzrasta także ryzyko uszkodzenia wątroby[1]

Mechanizm

Alkohol i buprenorfina sumują swoje hamujące działanie na ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do głębokiej sedacji i depresji oddechowej. Charakterystyka produktu buprenorfiny w tabletkach podjęzykowych 0,2 mg podaje, że „Alkohol nasila hamujące działanie buprenorfiny na ośrodkowy układ nerwowy”[1] Charakterystyka produktu buprenorfiny w tabletkach podjęzykowych 2 mg wymienia w przeciwwskazaniach „Ostre upojenie alkoholowe lub delirium tremens”[1] Zapisy różnią się więc między produktami – w postaci 0,2 mg alkoholizm i delirium tremens są wymienione jedynie wśród stanów wymagających ostrożności, a w postaci 2 mg ostre upojenie alkoholowe jest przeciwwskazaniem. Buprenorfina jako częściowy agonista receptora opioidowego μ wykazuje efekt pułapowy w zakresie depresji oddechowej, jednak w połączeniu z innymi depresantami ośrodkowego układu nerwowego, takimi jak alkohol, ten efekt ochronny może zostać utracony. Dodatkowo nadużywanie alkoholu może nasilać uszkodzenie wątroby związane ze stosowaniem buprenorfiny, zwłaszcza w dużych dawkach[1]

Metabolizm i transportery

  • Buprenorfina: substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • poziom sedacji i świadomości
  • częstość i głębokość oddechów
  • saturacja krwi tętniczej przy podejrzeniu depresji oddechowej
  • objawy upojenia alkoholowego przed podaniem dawki
  • aktywność aminotransferaz u osób nadużywających alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Ostre upojenie alkoholowe lub delirium tremensilość alkoholu · pacjentinterakcja nie dotyczyOstre upojenie alkoholowe i delirium tremens są przeciwwskazaniem do stosowania buprenorfiny w postaci 2 mg Dawki nie należy podawać do czasu wytrzeźwienia pacjenta.
Tabletki podjęzykowe 0,2 mgpostać · alkoholinne zalecenieCharakterystyka produktu buprenorfiny 0,2 mg nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach, wskazuje jedynie na nasilenie hamującego działania na ośrodkowy układ nerwowy i konieczność ostrożności u osób z chorobą alkoholową Mimo to ze względu na ryzyko depresji oddechowej pacjent powinien unikać alkoholu.
Początek leczenia lub zmiana dawkiczas leczenia · pacjentryzyko rośnieNa początku leczenia i po zwiększeniu dawki ryzyko nadmiernej sedacji i zaburzeń zdolności prowadzenia pojazdów po alkoholu jest największe.
Przewlekłe nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjentinne zalecenieNadużywanie alkoholu może nasilać uszkodzenie wątroby związane z buprenorfiną Przy kontynuacji leczenia należy ściśle kontrolować czynność wątroby

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuEnzalutamida alkoholNie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu, ale warto je ograniczyć do minimum i unikać upijania się.Jeśli w przeszłości zdarzały ci się drgawki, upadasz lub przewracasz się albo czujesz silne zmęczenie, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli w przeszłości zdarzały ci się drgawki, upadasz lub przewracasz się albo czujesz silne zmęczenie, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem.

W ulotce leku nie ma zakazu picia alkoholu, a nie wykazano, że alkohol zmienia działanie enzalutamidu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą jednak powodować zmęczenie i zawroty głowy, więc razem mogą te objawy nasilać. Lek może też u niektórych osób zwiększać skłonność do drgawek, a duże ilości alkoholu mogą ją dodatkowo podnosić. Jeśli pijesz alkohol, lepiej rób to rzadko i w małych ilościach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zmęczenie lub senność
  • zawroty głowy i chwiejność
  • upadki lub urazy
  • drgawki albo utrata przytomności
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu, ale warto je ograniczyć do minimum i unikać upijania się. U pacjentów z drgawkami w wywiadzie, urazem lub guzem mózgu, przerzutami do OUN albo innymi czynnikami obniżającymi próg drgawkowy zaleca się całkowitą abstynencję. Należy zwrócić uwagę na nasilenie zmęczenia i zawrotów głowy oraz na prowadzenie pojazdów.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie zmęczenia, senności, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi, a więc większe ryzyko upadków i urazów. Teoretycznie możliwy jest też dodatkowy wpływ na próg drgawkowy, szczególnie przy upojeniu albo nagłym odstawieniu alkoholu po dłuższym piciu. Brak badań i opisów przypadków dla tego połączenia.

Mechanizm

ChPL enzalutamidu nie wspomina o alkoholu ani nie zawiera ostrzeżenia dotyczącego jego spożywania.[1] Nie opisano też żadnej interakcji farmakokinetycznej z etanolem, bo enzalutamid jest eliminowany głównie przez CYP2C8 i w niewielkim stopniu przez CYP3A4, a nie przez szlaki istotne dla metabolizmu alkoholu. Możliwe jest natomiast addytywne działanie ośrodkowe. Enzalutamid sam może powodować zmęczenie, zawroty głowy i obniżać próg drgawkowy, a alkohol nasila senność i zaburzenia równowagi oraz sam może sprzyjać drgawkom, zwłaszcza w okresie odstawienia po dłuższym piciu. Jest to wnioskowanie z profilu działań obu substancji, a nie wynik badań nad tym połączeniem.

Metabolizm i transportery

  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[2], słaby inhibitor P-gp[2], induktor CYP2B6[2], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie zmęczenia, senności i zawrotów głowy
  • upadki i zaburzenia równowagi
  • drgawki albo utraty przytomności w wywiadzie
  • spożycie alkoholu i objawy odstawienia u osób pijących regularnie

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości jednorazowo (upojenie)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieUpojenie alkoholowe razem z lekiem obniżającym próg drgawkowy i powodującym zawroty głowy zwiększa ryzyko upadków i drgawek, więc takie picie należy stanowczo odradzić.
Regularne, długotrwałe picieczas leczenia · pacjentinne zalecenieU osób pijących przewlekle nagłe odstawienie alkoholu może wywołać drgawki, a enzalutamid obniża próg drgawkowy. Należy omówić z lekarzem bezpieczny sposób ograniczenia picia i nie odstawiać alkoholu gwałtownie na własną rękę.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych zawroty głowy, zmęczenie i zaburzenia równowagi częściej prowadzą do upadków i złamań, więc nawet małe ilości alkoholu warto ograniczyć do minimum.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 409

Połączenie przeciwwskazaneDarunawir+ EnzalutamidNie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.

Lek na raka prostaty (enzalutamid) przyspiesza rozkład leku na HIV (darunawiru) w organizmie. Przez to darunawir może przestać skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na niego uodpornić. Ten wpływ narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze długo po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
  • nawracające infekcje
  • długo utrzymująca się gorączka lub nocne poty
  • niezamierzona utrata masy ciała
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.[1][2][3] Decyzję o zmianie leczenia przeciwandrogenowego albo schematu przeciwretrowirusowego podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Pełna indukcja pojawia się po około miesiącu stosowania enzalutamidu, a ze względu na okres półtrwania około 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4] Po odstawieniu enzalutamidu nie zakładaj, że darunawir od razu osiąga właściwe stężenia, i kontroluj wiremię.

Skutek kliniczny

Spadek stężeń darunawiru i wzmacniacza grozi utratą kontroli zakażenia HIV i rozwojem oporności wirusa.[1] Darunawir wzmocniony kobicystatem jest na indukcję CYP3A jeszcze bardziej wrażliwy niż darunawir wzmocniony rytonawirem.[1]

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a w badaniu u pacjentów zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Darunawir, rytonawir i kobicystat są metabolizowane przez CYP3A, więc indukcja tego enzymu zwiększa ich klirens i obniża stężenia w osoczu.[1] Wpływ wzmocnionego darunawiru na enzalutamid jest mało istotny, bo CYP3A4 odgrywa niewielką rolę w jego metabolizmie, a silny inhibitor CYP3A4 zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez potrzeby zmiany dawki.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Darunawir – inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], darunawir – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Darunawir: inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA)
  • liczba limfocytów CD4
  • skuteczność leczenia raka gruczołu krokowego (PSA) po ewentualnej zmianie leku przeciwandrogenowego

Bezpieczniejsze alternatywy

darolutamid

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu przed włączeniem darunawirukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu, dlatego darunawir włączany w tym okresie może osiągać zbyt niskie stężenia i wymaga kontroli wiremii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEnzalutamid+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z enzalutamidem.Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.

Enzalutamid przyspiesza rozkład kariprazyny w organizmie. Kariprazyna może wtedy działać dużo słabiej i objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Tych leków nie stosuje się razem, a efekt enzalutamidu może się utrzymywać nawet przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawrót lub nasilenie omamów, urojeń albo podejrzliwości
  • narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
  • wyraźne pogorszenie nastroju lub zachowania zauważone przez bliskich
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kariprazyny nie łączy się z enzalutamidem[1]. Przy konieczności leczenia enzalutamidem należy we współpracy z psychiatrą zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, którego eliminacja nie zależy od CYP3A4, i zaplanować zmianę przed włączeniem enzalutamidu. Po odstawieniu enzalutamidu jego wpływ na enzymy może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie kariprazyna nadal może działać słabiej[2].

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczące obniżenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów, co grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej i nawrotem objawów psychozy[1]. Pełne działanie indukujące enzalutamidu rozwija się w ciągu około miesiąca od rozpoczęcia leczenia i może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu[2].

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i zmniejsza AUC midazolamu, wzorcowego substratu tego enzymu, o 86%[2]. Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6[1]. Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych i ryzyka nawrotu po włączeniu lub odstawieniu enzalutamidu
  • ocena skuteczności i tolerancji nowego leku przeciwpsychotycznego po zamianie

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Enzalutamid odstawiony, kariprazyna planowanakolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po zakończeniu leczenia, dlatego kariprazyny nie należy włączać od razu, a w tym okresie trzeba się liczyć z jej słabszym działaniem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLurazydon+ EnzalutamidNie należy łączyć lurazydonu z enzalutamidem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby lekarz zamienił lurazydon na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby lekarz zamienił lurazydon na inny lek.

Lek na raka prostaty enzalutamid sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa lurazydon. Lurazydon może wtedy przestać działać, a objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Ten efekt narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót niepokoju, lęku lub bezsenności
  • słyszenie głosów lub dziwne, natrętne myśli
  • nagłe pogorszenie nastroju lub myśli samobójcze
  • silne pobudzenie lub drażliwość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć lurazydonu z enzalutamidem. ChPL lurazydonu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z silnymi induktorami CYP3A4.[1][2][3] Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4, a jego ChPL wymienia leki przeciwpsychotyczne wśród leków, które należy stosować ostrożnie lub ich unikać.[4] Leczenia enzalutamidem zwykle nie da się zastąpić, dlatego w porozumieniu z psychiatrą należy zamienić lurazydon na lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4, dobrany do wskazania. Zmianę leku psychiatrycznego najlepiej przeprowadzić przed włączeniem enzalutamidu lub niezwłocznie po jego włączeniu, a po odstawieniu enzalutamidu nie wracać do lurazydonu wcześniej niż po około miesiącu.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest utrata działania przeciwpsychotycznego lub normotymicznego lurazydonu i ryzyko nawrotu psychozy albo epizodu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Ryzyko dotyczy zarówno włączenia enzalutamidu u pacjenta ustabilizowanego na lurazydonie, jak i włączenia lurazydonu w ciągu około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu. Zwiększanie dawki lurazydonu nie jest uznanym sposobem kompensacji przy silnej indukcji.

Mechanizm

Enzalutamid silnie indukuje CYP3A4 i może znacznie przyspieszyć rozkład lurazydonu oraz jego aktywnego metabolitu. Lurazydon i jego aktywny metabolit ID-14283 są metabolizowane głównie przez CYP3A4.[1] Badania in vivo wykazały, że enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4, a w dawce 160 mg raz na dobę zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Inny silny induktor CYP3A4, ryfampicyna, spowodował 6-krotne zmniejszenie ekspozycji na lurazydon.[1] Pełne działanie indukujące enzalutamidu może pojawić się dopiero po około miesiącu leczenia, a ze względu na okres półtrwania wynoszący 5,8 dnia może utrzymywać się przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lurazydon – słaby inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid – słaby inhibitor P-gp[6], lurazydon – substrat P-gp[5]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], lurazydon – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Lurazydon: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], substrat BCRP[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[5]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • objawy nawrotu psychozy lub zaostrzenia choroby afektywnej po włączeniu enzalutamidu
  • stan psychiczny przez pierwszy miesiąc po zamianie leku przeciwpsychotycznego
  • odstęp QT w EKG przy wyborze leku zastępczego wydłużającego QT, zwłaszcza u pacjentów po terapii antyandrogenowej

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Lurazydon włączany po odstawieniu enzalutamidukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieZe względu na okres półtrwania enzalutamidu wynoszący 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po odstawieniu, dlatego lurazydonu nie należy włączać wcześniej niż po około miesiącu.
Pierwszy miesiąc leczenia enzalutamidemczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePełna indukcja może nie wystąpić przed upływem około miesiąca od rozpoczęcia enzalutamidu, choć pewne efekty mogą ujawnić się wcześniej, więc utrata skuteczności lurazydonu może narastać stopniowo.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurobran 18,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lurobran-100505863/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Latuda 37 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/latuda-100209033/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurasidone Teva 18,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lurasidone-teva-100482873/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurobran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lurobran-100505863/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSotalol+ BuprenorfinaSotalolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia lub zleci badanie EKG.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia lub zleci badanie EKG.

Sotalol to lek na zaburzenia rytmu serca, a buprenorfina to silny lek przeciwbólowy lub stosowany w leczeniu uzależnienia. Oba leki mogą wpływać na pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, a także zbyt wolnego tętna i spadku ciśnienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • bardzo wolne tętno
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Sotalolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Jeśli pacjent wymaga buprenorfiny, lekarz powinien rozważyć zamianę sotalolu na beta-adrenolityk bez działania klasy III albo wybór opioidu bez wpływu na QT. Gdy leczenie skojarzone jest uznane za niezbędne, przed jego rozpoczęciem należy ocenić odstęp QT i wyrównać hipokaliemię, a następnie ściśle monitorować stan kliniczny, elektrolity i zapis EKG[2]. Nie należy samodzielnie odstawiać żadnego z leków.

Skutek kliniczny

Możliwe addycyjne wydłużenie odstępu QT ze zwiększonym ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, a także nasilenie bradykardii i niedociśnienia z ryzykiem omdleń.

Mechanizm

Sotalol jako lek przeciwarytmiczny klasy III wydłuża odstęp QT i może wywołać torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii i bradykardii[2]. Buprenorfina także wydłuża odstęp QT, w sposób zależny od dawki, choć słabiej niż metadon. Oba leki mogą też obniżać ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca, co sumuje się z działaniem beta-adrenolitycznym sotalolu.

Metabolizm i transportery

  • Buprenorfina: substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • odstęp QTc w EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość akcji serca
  • ciśnienie tętnicze
  • objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

bisoprololmetoprololmorfinaoksykodon

Kiedy ocena się zmienia

ObniżonyeGFR · pacjentryzyko rośnieSotalol jest wydalany przez nerki, więc przy niewydolności nerek jego stężenie i działanie wydłużające QT rosną, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy dodaniu buprenorfiny.
Duże dawkidawka · buprenorfinaryzyko rośnieWydłużenie QT przez buprenorfinę zależy od dawki, dlatego przy dużych dawkach, także w postaci przezskórnej i w leczeniu substytucyjnym, kontrola EKG jest szczególnie ważna.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotahexal 160 160 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotahexal-160-100062357/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotalol Aurovitas 40 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotalol-aurovitas-100375412/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTestosteron+ EnzalutamidNie łącz testosteronu z enzalutamidem.Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.

Enzalutamid leczy raka prostaty, blokując działanie męskiego hormonu – testosteronu. Przyjmowanie testosteronu w tym samym czasie działa odwrotnie i może sprawić, że leczenie przestanie działać, a choroba zacznie postępować. Dlatego mężczyźni z rakiem prostaty nie stosują testosteronu w żadnej postaci – ani w zastrzykach, ani w żelu. Spadek libido, zmęczenie czy uderzenia gorąca w czasie leczenia omów z onkologiem, bo da się je łagodzić w inny sposób.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowy lub nasilający się ból kości
  • trudności z oddawaniem moczu lub krew w moczu
  • wzrost PSA w badaniach kontrolnych
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Nie łącz testosteronu z enzalutamidem. Testosteron jest przeciwwskazany u mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego[1]. Jeśli pacjent leczony enzalutamidem otrzymał receptę na testosteron albo stosuje go samodzielnie, wstrzymaj wydanie i skontaktuj się z onkologiem prowadzącym. Objawy niedoboru androgenów wywołane leczeniem (uderzenia gorąca, spadek libido, zmęczenie) leczy się bez testosteronu w porozumieniu z onkologiem.

Skutek kliniczny

Osłabienie lub utrata skuteczności leczenia przeciwnowotworowego z ryzykiem szybszej progresji raka gruczołu krokowego, wzrostu PSA i nasilenia objawów choroby, w tym przerzutów do kości.

Mechanizm

Enzalutamid blokuje receptor androgenowy i w ten sposób hamuje wzrost i podział komórek raka gruczołu krokowego[2]. Testosteron jest naturalnym agonistą tego receptora i działa dokładnie przeciwnie. Z tego powodu testosteronu nie stosuje się u mężczyzn z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem gruczołu krokowego[3]. U chorych leczonych enzalutamidem razem z deprywacją androgenową celem terapii jest utrzymanie kastracyjnego stężenia testosteronu[4]. Podanie testosteronu z zewnątrz znosi ten efekt i konkuruje z enzalutamidem o receptor.

Metabolizm i transportery

  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • PSA
  • stężenie testosteronu w surowicy u chorych na deprywacji androgenowej
  • objawy progresji choroby (bóle kostne, dolegliwości ze strony dróg moczowych)

Kiedy ocena się zmienia

Dawki suprafizjologiczne w ramach badania klinicznego (bipolarna terapia androgenowa)dawka · testosteroninne zalecenieTestosteron w dużych dawkach bywa stosowany w raku gruczołu krokowego opornym na kastrację wyłącznie w protokołach badań klinicznych, często w sekwencji z enzalutamidem. Poza takim protokołem połączenie pozostaje przeciwwskazane.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nebido 1000 mg/4 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nebido-100140867/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xtandi 40 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xtandi-100302608/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androtop 25 mg/2,5 g, żel przezskórny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androtop-100162001/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneWorykonazol+ EnzalutamidNie łącz worykonazolu z enzalutamidem – u pacjenta leczonego enzalutamidem wybierz lek przeciwgrzybiczy niezależny od indukcji CYP, np. echinokandynę lub liposomalną amfoterycynę B, zależnie od patogenu i wskazania.Nie przyjmuj tych leków razem bez zgody lekarza i powiedz lekarzowi zlecającemu worykonazol, że bierzesz lub niedawno brałeś enzalutamid.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez zgody lekarza i powiedz lekarzowi zlecającemu worykonazol, że bierzesz lub niedawno brałeś enzalutamid.

Lek na raka prostaty enzalutamid przyspiesza rozkładanie worykonazolu w organizmie. Przez to worykonazol może działać za słabo i nie wyleczyć groźnego zakażenia grzybiczego. Ten efekt może utrzymywać się nawet przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu enzalutamidu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, która nie mija lub wraca mimo leczenia
  • nasilający się kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
  • brak poprawy objawów zakażenia po kilku dniach leczenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz worykonazolu z enzalutamidem – u pacjenta leczonego enzalutamidem wybierz lek przeciwgrzybiczy niezależny od indukcji CYP, np. echinokandynę lub liposomalną amfoterycynę B, zależnie od patogenu i wskazania. Jeśli enzalutamid odstawiono, pamiętaj, że indukcja może utrzymywać się miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie worykonazol stosuj tylko pod kontrolą stężeń terapeutycznych.[1] Gdy brak alternatywy (np. oporność patogenu), decyzję o wyjątkowym łączeniu podejmuje specjalista chorób zakaźnych razem z onkologiem, przy ścisłym monitorowaniu stężenia minimalnego worykonazolu i odpowiedzi klinicznej.

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczne, potencjalnie subterapeutyczne zmniejszenie stężenia worykonazolu z ryzykiem niepowodzenia leczenia inwazyjnej grzybicy, co u pacjenta onkologicznego może zagrażać życiu. Pełna indukcja rozwija się w ciągu około miesiąca od włączenia enzalutamidu i może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu ze względu na okres półtrwania 5,8 dnia.[1] Zwiększenie ekspozycji na enzalutamid pod wpływem worykonazolu nie ma istotnego znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego zmniejszał AUC midazolamu o 86%, S-warfaryny o 56% i omeprazolu o 70%.[1] Worykonazol jest metabolizowany właśnie przez CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4, a induktory tych izoenzymów zmniejszają jego stężenie w osoczu.[2] Worykonazolu nie łączy się z lekami, które indukują CYP3A4 i znacząco zmniejszają jego stężenie, takimi jak ryfampicyna, karbamazepina czy fenobarbital.[2][3] Enzalutamid indukuje jednocześnie wszystkie trzy szlaki eliminacji worykonazolu, więc należy oczekiwać spadku stężenia porównywalnego z silnymi induktorami z tej grupy. Wpływ w przeciwnym kierunku jest mały – silny inhibitor CYP3A4 itrakonazol zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez wpływu na Cmax i nie wymaga to zmiany dawki enzalutamidu.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Worykonazol – silny inhibitor CYP3A4[4], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Enzalutamid – umiarkowany induktor CYP2C19[4], worykonazol – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[4]
  • Enzalutamid – umiarkowany induktor CYP2C9[4], worykonazol – substrat CYP2C9[6]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[4], worykonazol – substrat CYP3A4[6]
  • Worykonazol: słaby inhibitor CYP2B6[4], umiarkowany inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], silny inhibitor CYP3A4[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C9[6], substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • stężenie minimalne worykonazolu (TDM), jeśli połączenia nie da się uniknąć lub w ciągu miesiąca po odstawieniu enzalutamidu
  • odpowiedź kliniczna na leczenie przeciwgrzybicze (gorączka, objawy infekcji, obraz radiologiczny)
  • EKG przy współistnieniu innych czynników ryzyka wydłużenia QT

Bezpieczniejsze alternatywy

kaspofunginamykafunginaanidulafunginaamfoterycyna B (postać liposomalna)darolutamid (jako zamiana leku antyandrogenowego, decyzja onkologa)

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu w ciągu ostatniego miesiącaczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePo odstawieniu enzalutamidu indukcja enzymów może utrzymywać się miesiąc lub dłużej ze względu na okres półtrwania 5,8 dnia, dlatego worykonazol w tym okresie stosuj tylko pod kontrolą stężeń terapeutycznych.
Enzalutamid włączony u pacjenta leczonego worykonazolemkolejność włączenia · enzalutamidinne zaleceniePrzy włączaniu enzalutamidu stężenie worykonazolu spada stopniowo przez około miesiąc, choć część efektu może ujawnić się wcześniej, dlatego przed rozpoczęciem enzalutamidu należy zmienić lek przeciwgrzybiczy albo odroczyć włączenie do zakończenia leczenia worykonazolem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voriconazole Accord 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/voriconazole-accord-100306606/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAntyandrogeny (np. enzalutamid, bikalutamid, flutamid)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaAntyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.

Leki antyandrogenowe stosowane w raku prostaty, takie jak bikalutamid, enzalutamid czy apalutamid, mogą wpływać na rytm serca. Cyzapryd, lek pobudzający pracę żołądka i jelit, działa na serce podobnie, a razem mogą wywołać groźną arytmię. Inne leki na pracę żołądka, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą tego ryzyka w takim stopniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność z uczuciem osłabienia
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Antyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Połączenie cyzaprydu z bikalutamidem jest przeciwwskazane, a cyzaprydu nie stosuje się z żadnym lekiem wydłużającym odstęp QT, w tym z enzalutamidem, apalutamidem, darolutamidem i flutamidem. Gdy pacjent leczony antyandrogenem wymaga prokinetyku, należy wybrać itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Jeśli cyzapryd był już stosowany razem z antyandrogenem, należy go odstawić, wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać niedobór potasu oraz magnezu. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu nie należy włączać cyzaprydu w okresie wygasania indukcji enzymatycznej.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca i w starszym wieku. Przy enzalutamidzie i apalutamidzie cyzapryd może też słabiej działać na motorykę przewodu pokarmowego.

Mechanizm

Interakcja dotyczy wszystkich antyandrogenów, ale po stronie prokinetyków dotyczy tylko cyzaprydu. Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w sercu, wydłuża odstęp QT i może wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Terapia antyandrogenowa w raku prostaty także wydłuża odstęp QT, więc oba leki sumują działanie proarytmiczne. Cyzapryd jest metabolizowany niemal wyłącznie przez CYP3A4. Bikalutamid hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie cyzaprydu, co dodatkowo nasila ryzyko arytmii. Enzalutamid i apalutamid silnie indukują CYP3A4 i obniżają stężenie cyzaprydu, a darolutamid działa w tym kierunku słabo. Nie znosi to jednak ryzyka sumowania wpływu na QT. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja ustępuje stopniowo, a stężenie cyzaprydu rośnie.

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość rytmu serca (bradykardia)
  • omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU starszych mężczyzn częściej występują choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, bradykardia i zaburzenia elektrolitowe, które dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes.
Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidukolejność włączenia · antyandrogenyryzyko rośniePo odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni. Stężenie cyzaprydu dawkowanego jak w okresie indukcji może wtedy wzrosnąć i zwiększyć ryzyko arytmii.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Opioidy – pochodne orypawiny (np. buprenorfina) klasaLeków stosowanych w uzależnieniu od alkoholu, które blokują receptory opioidowe, nie łączy się z opioidem z grupy pochodnych orypawiny – połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz leku na uzależnienie od alkoholu blokującego opioidy z lekiem opioidowym i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz oba leki.szybki (godziny)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz leku na uzależnienie od alkoholu blokującego opioidy z lekiem opioidowym i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz oba leki.

Naltrekson i nalmefen, czyli niektóre leki na uzależnienie od alkoholu, blokują działanie leków opioidowych, takich jak buprenorfina. Jeśli przyjmujesz buprenorfinę, nagłe włączenie takiego leku może wywołać silne objawy odstawienia, a buprenorfina przestaje uśmierzać ból. Próba „przebicia” blokady większą dawką opioidu może skończyć się groźnym przedawkowaniem. Disulfiramu i akamprozatu to nie dotyczy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nagłe pocenie się, dreszcze, gęsia skórka
  • nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha
  • silny niepokój, rozdrażnienie, kołatanie serca
  • nagły powrót bólu mimo przyjmowania leku przeciwbólowego
  • nadmierna senność, spowolniony lub płytki oddech po przyjęciu opioidu
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Leków stosowanych w uzależnieniu od alkoholu, które blokują receptory opioidowe, nie łączy się z opioidem z grupy pochodnych orypawiny – połączenie jest przeciwwskazane. Naltrekson i nalmefen włącza się dopiero po całkowitym odstawieniu buprenorfiny i upewnieniu się, że pacjent nie przyjmuje opioidów, a przy wątpliwościach warto wykonać test na obecność opioidów. Buprenorfina ma długi okres półtrwania, a postacie o przedłużonym uwalnianiu działają tygodniami, więc odstęp przed włączeniem antagonisty musi być odpowiednio dłuższy. Gdy u pacjenta leczonego naltreksonem lub nalmefenem planowane jest leczenie opioidem, antagonistę odstawia się z wyprzedzeniem, a w nagłym bólu stosuje się leczenie nieopioidowe lub znieczulenie regionalne. Jeśli opioid jest niezbędny przy działającej blokadzie, podaje się go wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością wspomagania oddychania. Pacjentowi uzależnionemu od alkoholu i leczonemu buprenorfiną można zaproponować akamprozat lub, przy zachowaniu zwykłych ostrzeżeń, disulfiram.

Skutek kliniczny

Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta przyjmującego buprenorfinę może wywołać nagły, ciężki zespół odstawienny z pobudzeniem, wymiotami, biegunką, potami i tachykardią. U pacjenta leczonego antagonistą buprenorfina traci działanie przeciwbólowe, a próba przełamania blokady dużymi dawkami opioidu grozi przedawkowaniem z depresją oddechową, gdy blokada słabnie. Po odstawieniu antagonisty wrażliwość na opioidy może być zwiększona, co podnosi ryzyko przedawkowania nawet zwykłymi dawkami.

Mechanizm

Naltrekson i nalmefen są antagonistami receptorów opioidowych i konkurują z buprenorfiną o receptor μ. Blokują jej działanie przeciwbólowe i substytucyjne, a u pacjenta zależnego fizycznie od opioidów wypierają agonistę z receptora i wywołują ostry zespół odstawienny. Interakcja dotyczy tylko leków z grupy a, które blokują receptory opioidowe. Disulfiram i akamprozat w nią nie wchodzą.

Monitorować

  • potwierdzenie braku przyjmowania opioidów przed włączeniem naltreksonu lub nalmefenu, w razie potrzeby test w moczu
  • objawy zespołu odstawiennego po pierwszej dawce antagonisty
  • skuteczność przeciwbólowa buprenorfiny u pacjenta, który mógł przyjmować antagonistę
  • sedacja, częstość i głębokość oddechów przy podawaniu opioidu w trakcie blokady lub wkrótce po odstawieniu antagonisty

Kiedy ocena się zmienia

Antagonista włączany u pacjenta przyjmującego buprenorfinękolejność włączenia · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholuryzyko rośnieWłączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta zależnego od buprenorfiny grozi gwałtownym zespołem odstawiennym. Przed pierwszą dawką antagonisty konieczny jest odpowiednio długi okres bez opioidów.
Iniekcja o przedłużonym uwalnianiu lub system transdermalnypostać · opioidy – pochodne orypawinyinne zaleceniePo ostatniej iniekcji depot lub zdjęciu plastra buprenorfina utrzymuje się w organizmie znacznie dłużej niż po tabletce podjęzykowej. Odstęp przed włączeniem antagonisty trzeba odpowiednio wydłużyć.
Okres tuż po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenuodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholuinne zaleceniePo zakończeniu blokady wrażliwość na opioidy może być zwiększona. Buprenorfinę i inne opioidy rozpoczyna się od małych dawek z obserwacją oddechu i sedacji.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.