Interakcje / Antyandrogeny / Antyandrogeny i prokinetyki
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Antyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.
Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.
Interakcja klasy Antyandrogeny + prokinetyki
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Antyandrogeny
- enzalutamid, bikalutamid, flutamid, apalutamid, darolutamid
- Prokinetyki
- metoklopramid, itopryd, cyzapryd
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- metoklopramid – Metoklopramid ma inny profil działania niż cyzapryd. Działa głównie przez blokowanie receptorów dopaminowych, a wpływ na odstęp QT ma słaby i rzadko istotny klinicznie. Jego stężenie nie zależy w istotnym stopniu od CYP3A4, więc antyandrogeny hamujące lub indukujące ten enzym nie zmieniają go istotnie. Połączenie nie niesie ryzyka groźnej arytmii typowego dla cyzaprydu.
- itopryd – Itopryd jest metabolizowany głównie przez monooksygenazę flawinową, a nie przez CYP3A4. Nie wydłuża też istotnie odstępu QT. Nie ma więc ani składowej farmakokinetycznej, ani addycji działania proarytmicznego z antyandrogenami.
Połączenie przeciwwskazaneAntyandrogeny (np. enzalutamid, bikalutamid, flutamid)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaAntyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.
Leki antyandrogenowe stosowane w raku prostaty, takie jak bikalutamid, enzalutamid czy apalutamid, mogą wpływać na rytm serca. Cyzapryd, lek pobudzający pracę żołądka i jelit, działa na serce podobnie, a razem mogą wywołać groźną arytmię. Inne leki na pracę żołądka, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą tego ryzyka w takim stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność z uczuciem osłabienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Antyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Połączenie cyzaprydu z bikalutamidem jest przeciwwskazane, a cyzaprydu nie stosuje się z żadnym lekiem wydłużającym odstęp QT, w tym z enzalutamidem, apalutamidem, darolutamidem i flutamidem. Gdy pacjent leczony antyandrogenem wymaga prokinetyku, należy wybrać itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Jeśli cyzapryd był już stosowany razem z antyandrogenem, należy go odstawić, wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać niedobór potasu oraz magnezu. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu nie należy włączać cyzaprydu w okresie wygasania indukcji enzymatycznej.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca i w starszym wieku. Przy enzalutamidzie i apalutamidzie cyzapryd może też słabiej działać na motorykę przewodu pokarmowego.
Mechanizm
Interakcja dotyczy wszystkich antyandrogenów, ale po stronie prokinetyków dotyczy tylko cyzaprydu. Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w sercu, wydłuża odstęp QT i może wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Terapia antyandrogenowa w raku prostaty także wydłuża odstęp QT, więc oba leki sumują działanie proarytmiczne. Cyzapryd jest metabolizowany niemal wyłącznie przez CYP3A4. Bikalutamid hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie cyzaprydu, co dodatkowo nasila ryzyko arytmii. Enzalutamid i apalutamid silnie indukują CYP3A4 i obniżają stężenie cyzaprydu, a darolutamid działa w tym kierunku słabo. Nie znosi to jednak ryzyka sumowania wpływu na QT. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja ustępuje stopniowo, a stężenie cyzaprydu rośnie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca (bradykardia)
- omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U starszych mężczyzn częściej występują choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, bradykardia i zaburzenia elektrolitowe, które dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes. |
| Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidukolejność włączenia · antyandrogeny | ryzyko rośnie | Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni. Stężenie cyzaprydu dawkowanego jak w okresie indukcji może wtedy wzrosnąć i zwiększyć ryzyko arytmii. |
Alkohol przy tych lekach
Antyandrogeny a alkohol: brak opisu w bazie.
Prokinetyki a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 74
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaNie należy łączyć analogu gonadoliberyny z prokinetykiem silnie wydłużającym odstęp QT.Jeśli dostajesz lek hormonalny z grupy analogów gonadoliberyny, nie przyjmuj żadnego leku przyspieszającego pracę żołądka bez uzgodnienia z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz lek hormonalny z grupy analogów gonadoliberyny, nie przyjmuj żadnego leku przyspieszającego pracę żołądka bez uzgodnienia z lekarzem lub farmaceutą.
Leki hormonalne w zastrzykach lub implantach, takie jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina, mogą u niektórych osób zaburzać rytm serca. Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka, działa podobnie, a razem mogą wywołać groźną arytmię. Itopryd nie ma takiego działania, a metoklopramid zwiększa ryzyko tylko w niewielkim stopniu. Dlatego lekarz dobiera lek na żołądek tak, aby był bezpieczny dla twojego serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć analogu gonadoliberyny z prokinetykiem silnie wydłużającym odstęp QT. Dotyczy to wszystkich trzech analogów – tryptoreliny, leuproreliny i gosereliny – w połączeniu z cyzaprydem, które jest przeciwwskazane. Jeśli pacjent wymaga leczenia prokinetycznego, preferowany jest itopryd. Metoklopramid można rozważyć krótkotrwale, w najmniejszej skutecznej dawce, po wykluczeniu innych czynników ryzyka wydłużenia QT. Przed włączeniem metoklopramidu u pacjenta z grupy ryzyka warto wykonać EKG i oznaczyć elektrolity.
Skutek kliniczny
Połączenie analogu gonadoliberyny z cyzaprydem grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, omdleniami i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie u osób starszych, z chorobą serca, bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT albo hamujących CYP3A4. Przy metoklopramidzie ryzyko jest małe i dotyczy głównie pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Przy itoprydzie nie oczekuje się istotnego klinicznie skutku.
Mechanizm
Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) wywołują głęboki niedobór hormonów płciowych. Niedobór testosteronu wydłuża repolaryzację komór i odstęp QT, co jest wspólne dla wszystkich leków tej grupy. Cyzapryd silnie blokuje kanały potasowe hERG i sam wydłuża odstęp QT. Oba działania się sumują i zwiększają ryzyko częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Nie ma tu interakcji farmakokinetycznej – analogi gonadoliberyny nie zmieniają metabolizmu cyzaprydu. Itopryd i metoklopramid nie mają istotnego działania blokującego hERG, dlatego interakcja nie dotyczy całej grupy prokinetyków.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem prokinetyku i w trakcie leczenia u pacjentów z czynnikami ryzyka
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość akcji serca (bradykardia zwiększa ryzyko torsade de pointes)
- przegląd innych przyjmowanych leków wydłużających QT lub hamujących CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Dotyczy to także połączenia z metoklopramidem, przy którym należy rozważyć EKG przed włączeniem. |
| Dożylnadroga podania · prokinetyki | ryzyko rośnie | Dożylne podanie metoklopramidu, zwłaszcza szybkie i w większej dawce, wiąże się z większym ryzykiem zaburzeń rytmu niż podanie doustne. U pacjentów leczonych analogiem gonadoliberyny należy podawać go powoli i monitorować pacjenta. |
Połączenie przeciwwskazaneFluorochinolony (np. lewofloksacyna, cyprofloksacyna, norfloksacyna)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaFluorochinolonu wydłużającego odstęp QT nie łączy się z prokinetykiem wydłużającym odstęp QT, takie połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz antybiotyku z grupy fluorochinolonów z lekiem na pracę żołądka zaburzającym rytm serca, takim jak cyzapryd, i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach, które przyjmujesz.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz antybiotyku z grupy fluorochinolonów z lekiem na pracę żołądka zaburzającym rytm serca, takim jak cyzapryd, i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach, które przyjmujesz.
Niektóre antybiotyki z grupy fluorochinolonów, takie jak lewofloksacyna, cyprofloksacyna i norfloksacyna, mogą zaburzać rytm serca. Podobnie działa cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, nawet zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca. Inne leki na pracę żołądka, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie stwarzają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fluorochinolonu wydłużającego odstęp QT nie łączy się z prokinetykiem wydłużającym odstęp QT, takie połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to lewofloksacyny, cyprofloksacyny i norfloksacyny w połączeniu z cyzaprydem. Jeśli antybiotykoterapia fluorochinolonem jest konieczna, cyzapryd należy odstawić na czas leczenia i przez kilka dni po jego zakończeniu albo zastąpić go itoprydem lub krótkotrwale metoklopramidem. Jeśli pacjent musi kontynuować cyzapryd, należy wybrać antybiotyk niewydłużający QT, odpowiedni do rodzaju zakażenia. Połączenia fluorochinolonów z metoklopramidem lub itoprydem oraz delafloksacyny z prokinetykami nie wymagają szczególnego postępowania poza oceną ogólnego ryzyka wydłużenia QT u pacjenta.
Skutek kliniczny
Nadmierne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób starszych, z hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz z niewydolnością nerek, która prowadzi do kumulacji fluorochinolonu.
Mechanizm
Fluorochinolony (lewofloksacyna, cyprofloksacyna, norfloksacyna) blokują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Cyzapryd działa w ten sam sposób, a jego działanie proarytmiczne zależy od stężenia, więc efekty obu leków się sumują. Cyprofloksacyna i w mniejszym stopniu norfloksacyna hamują CYP3A4, główny szlak metabolizmu cyzaprydu, i mogą dodatkowo zwiększać jego stężenie we krwi. Lewofloksacyna nie hamuje CYP3A4, więc w jej przypadku przeważa mechanizm farmakodynamiczny. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy połączenia fluorochinolonów wydłużających QT z cyzaprydem, a nie dotyczy metoklopramidu, itoprydu ani delafloksacyny.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w trakcie, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek (eGFR) przed dawkowaniem fluorochinolonu
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne leki pacjenta wydłużające odstęp QT lub hamujące CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczu lub uszupostać · fluorochinolony | interakcja nie dotyczy | Fluorochinolony stosowane miejscowo do oka lub ucha osiągają znikome stężenia we krwi i nie wydłużają odstępu QT, więc interakcja z cyzaprydem nie występuje. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i pogorszona czynność nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m2fluorochinolony | ryzyko rośnie | Lewofloksacyna, cyprofloksacyna i norfloksacyna są wydalane głównie przez nerki. Przy ciężkiej niewydolności nerek kumulują się, co nasila wydłużenie QT, jeśli dawka nie zostanie zmniejszona. |
| Kilka dni po zakończeniu fluorochinolonuodstep · fluorochinolony | inne zalecenie | Cyzapryd można ponownie włączyć dopiero po eliminacji fluorochinolonu, czyli po kilku okresach półtrwania od ostatniej dawki antybiotyku, a dłużej u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek. |
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, bosutynib)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaInhibitora kinazy BCR-ABL nie łączy się z cyzaprydem.Jeśli przyjmujesz lek na przewlekłą białaczkę szpikową z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, nie przyjmuj cyzaprydu i przed każdym lekiem na trawienie zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz go stosować.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na przewlekłą białaczkę szpikową z grupy inhibitorów kinazy BCR-ABL, nie przyjmuj cyzaprydu i przed każdym lekiem na trawienie zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz go stosować.
Leki na przewlekłą białaczkę szpikową, takie jak imatynib, nilotynib czy dazatynib, mogą zwiększać ilość cyzaprydu we krwi, a niektóre z nich same wpływają na rytm serca. Razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Inne leki poprawiające pracę żołądka, czyli itopryd i metoklopramid, nie działają w ten sposób i zwykle można je stosować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Inhibitora kinazy BCR-ABL nie łączy się z cyzaprydem. Jeśli pacjent leczony imatynibem, dazatynibem, nilotynibem, bosutynibem, ponatynibem lub asciminibem wymaga leku prokinetycznego, zastosuj itopryd albo krótko metoklopramid w najmniejszej skutecznej dawce. Przy nilotynibie i dazatynibie przed włączeniem metoklopramidu wyrównaj potas i magnez oraz rozważ kontrolę EKG. Domperydonu również nie traktuj jako bezpiecznej zamiany, bo on także jest metabolizowany przez CYP3A4 i wydłuża QT. Po odstawieniu inhibitora kinazy nie włączaj cyzaprydu, zanim lek nie zostanie wyeliminowany z organizmu, czyli przez co najmniej kilka dni.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi komorowymi zaburzeniami rytmu serca, w tym częstoskurczem typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe przy nilotynibie, który działa w obu mechanizmach jednocześnie, oraz u pacjentów z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca lub wrodzonym zespołem długiego QT.
Mechanizm
Cyzapryd jest metabolizowany prawie wyłącznie przez CYP3A4 i ma wąski indeks terapeutyczny. Przy zbyt wysokim stężeniu blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT. Imatynib i nilotynib są umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, a dazatynib i bosutynib hamują ten enzym słabiej, więc mogą zwiększać stężenie cyzaprydu. Do tego nilotynib, dazatynib i bosutynib same wydłużają odstęp QT, co sumuje się z działaniem cyzaprydu. Ponatynib i asciminib słabo wpływają na CYP3A4 i odstęp QT, ale ponatynib wiąże się z kardiotoksycznością, w tym z zaburzeniami rytmu i niewydolnością serca. Dlatego także przy tych lekach połączenia z cyzaprydem się unika.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie, zwłaszcza przy nilotynibie i dazatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca, czyli kołatanie serca, zawroty głowy i omdlenia
- przy metoklopramidzie objawy pozapiramidowe i czas trwania leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia inhibitora kinazy BCR-ABLodstep · inhibitory kinazy BCR-ABL | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 i wpływ na QT utrzymują się do czasu eliminacji inhibitora kinazy, dlatego cyzapryd można rozważyć dopiero po kilku dniach od odstawienia leku, a przy nilotynibie ostrożniej ze względu na kumulację. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT także przy metoklopramidzie łączonym z nilotynibem lub dazatynibem. |
Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, adenozyna, ranolazyna)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaProkinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z lekiem nasercowym, który zwalnia rytm serca lub wydłuża odstęp QT – to połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz tych leków na własną rękę i zanim przyjmiesz kolejną dawkę, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym bezpiecznie zastąpić jeden z nich.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i zanim przyjmiesz kolejną dawkę, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym bezpiecznie zastąpić jeden z nich.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka, może zaburzać rytm serca. Razem z niektórymi lekami na serce, takimi jak ranolazyna czy iwabradyna, a także z adenozyną podawaną w szpitalu, to ryzyko wyraźnie rośnie i może dojść do groźnej arytmii. Inne leki na trawienie, na przykład itopryd, oraz większość leków wspierających pracę serca, na przykład trimetazydyna czy preparaty z głogu, nie wywołują takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- bardzo wolne tętno
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z lekiem nasercowym, który zwalnia rytm serca lub wydłuża odstęp QT – to połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to cyzaprydu stosowanego razem z iwabradyną, ranolazyną, adenozyną lub regadenozonem. Gdy pacjent potrzebuje leku prokinetycznego, zamiast cyzaprydu wybiera się itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Jeśli cyzapryd jest niezbędny, rozważa się zamianę ranolazyny na trimetazydynę, a iwabradyny na inną terapię uzgodnioną z kardiologiem. Przed planowym badaniem obciążeniowym z adenozyną lub regadenozonem cyzapryd odstawia się z wyprzedzeniem, a jeśli to niemożliwe, badanie wykonuje się przy ciągłym monitorowaniu EKG.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT, bradykardia i ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT w sposób zależny od stężenia. Leki nasercowe, które zwalniają rytm serca (iwabradyna) albo wywołują przejściową bradykardię i blok przedsionkowo-komorowy (adenozyna, regadenozon), nasilają ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes, bo wolny rytm sprzyja arytmiom zależnym od wydłużonego QT. Ranolazyna sama wydłuża QT i dodatkowo słabo hamuje CYP3A4 oraz glikoproteinę P, przez co może podnosić stężenie cyzaprydu, który jest substratem CYP3A4. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy cyzaprydu w połączeniu z lekami nasercowymi zwalniającymi rytm lub wydłużającymi QT, a pozostałe leki obu grup nie mają tego mechanizmu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i po zmianie dawki
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowe podanie dożylne w pracowni diagnostycznej (adenozyna, regadenozon)droga podania · inne leki nasercowe | inne zalecenie | Adenozyna i regadenozon działają krótko i są podawane pod kontrolą EKG, dlatego przy niemożności wcześniejszego odstawienia cyzaprydu badanie można wykonać przy ciągłym monitorowaniu rytmu, po wyrównaniu potasu i magnezu oraz z przygotowanym postępowaniem na wypadek bradykardii lub arytmii. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaJednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora proteazy HIV jest przeciwwskazane i należy go bezwzględnie unikać.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę przewodu pokarmowego razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy bez wyraźnej zgody lekarza, a jeśli masz przepisane oba leki, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę przewodu pokarmowego razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy bez wyraźnej zgody lekarza, a jeśli masz przepisane oba leki, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Cyzapryd – lek przyspieszający pracę żołądka i jelit – w połączeniu z lekami na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takimi jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, może groźnie zaburzyć rytm serca. Leki na HIV hamują rozkładanie cyzaprydu w organizmie, przez co jego ilość we krwi bardzo rośnie. Takie połączenie może wywołać omdlenie, a nawet zatrzymanie krążenia. Itopryd i metoklopramid nie mają tak silnej interakcji, ale o każdym nowym leku powiedz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie HIV.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- ból w klatce piersiowej
- nagła duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora proteazy HIV jest przeciwwskazane i należy go bezwzględnie unikać. Dotyczy to cyzaprydu w połączeniu z każdym inhibitorem proteazy – darunawirem, atazanawirem, rytonawirem, fosamprenawirem, sakwinawirem i typranawirem – niezależnie od wzmacniacza farmakokinetycznego. Jeśli pacjent leczony inhibitorem proteazy wymaga prokinetyku, preferowany jest itopryd, a metoklopramid można rozważyć krótkotrwale z obserwacją objawów pozapiramidowych, szczególnie w schematach z rytonawirem. Jeśli cyzapryd był już przyjmowany razem z inhibitorem proteazy, należy go natychmiast odstawić, wykonać EKG z oceną QTc i oznaczyć stężenie potasu i magnezu. Po odstawieniu inhibitora proteazy jego hamujący wpływ na CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez kilka dni, więc cyzaprydu nie należy włączać od razu po zmianie leczenia przeciwwirusowego. Zmiana schematu leczenia HIV wymaga decyzji lekarza prowadzącego terapię przeciwretrowirusową.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to znaczne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłej śmierci sercowej. Mogą wystąpić kołatanie serca, zawroty głowy i omdlenia. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV silnie hamują CYP3A4, który jest głównym szlakiem metabolizmu cyzaprydu. Dotyczy to wszystkich leków grupy, zwłaszcza że w praktyce podaje się je ze wzmacniaczem farmakokinetycznym – rytonawirem lub kobicystatem. Typranawir sam w sobie może indukować CYP3A4, ale zawsze stosuje się go z rytonawirem, więc wypadkowym efektem jest silne hamowanie tego enzymu. W efekcie stężenie cyzaprydu we krwi wielokrotnie rośnie, co nasila blokadę kanałów potasowych hERG w mięśniu sercowym. Sakwinawir, atazanawir i rytonawir same mogą wydłużać odstęp QT lub PR, co dodatkowo sumuje się z działaniem cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym stosowaniu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie, zawroty głowy, omdlenia
- objawy pozapiramidowe przy zastąpieniu cyzaprydu metoklopramidem w schemacie z rytonawirem
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaProkinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj razem leku przyspieszającego pracę żołądka z lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku przyspieszającego pracę żołądka z lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, w połączeniu z lekami przeciwgrzybiczymi z grupy triazoli, takimi jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, może gromadzić się w organizmie. Może to wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, a nawet zatrzymanie krążenia. Inne leki z tej grupy, jak itopryd i metoklopramid, nie działają w ten sposób. Metoklopramid może jednak osłabiać działanie pozakonazolu przyjmowanego w płynie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Prokinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to cyzaprydu w skojarzeniu z flukonazolem, worykonazolem, pozakonazolem, itrakonazolem i izawukonazolem. Jeżeli leczenie przeciwgrzybicze triazolem jest konieczne, cyzapryd należy odstawić i w razie potrzeby zastąpić go itoprydem albo krótkotrwale metoklopramidem. Jeżeli to cyzapryd jest niezbędny, lek przeciwgrzybiczy należy zamienić na echinokandynę lub amfoterycynę B. Po odstawieniu triazolu hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, szczególnie po itrakonazolu i pozakonazolu, więc cyzaprydu nie należy włączać od razu.
Skutek kliniczny
Połączenie cyzaprydu z triazolem może wywołać znaczne wydłużenie odstępu QT, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, migotanie komór i nagły zgon sercowy. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT i jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Triazole hamują CYP3A4, czyli główny szlak metabolizmu cyzaprydu, co prowadzi do wyraźnego wzrostu jego stężenia we krwi. Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w sercu w sposób zależny od stężenia, więc jego kumulacja wydłuża odstęp QT. Flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol same mogą wydłużać odstęp QT, co dodatkowo nasila to działanie. Izawukonazol skraca odstęp QT i hamuje CYP3A4 słabiej, ale nie znosi ryzyka wynikającego ze wzrostu stężenia cyzaprydu. Interakcja nie dotyczy całej grupy prokinetyków, tylko cyzaprydu – metoklopramid i itopryd są metabolizowane innymi szlakami.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc, jeśli doszło do jednoczesnego przyjmowania
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne przyjmowane leki wydłużające odstęp QT
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni po odstawieniu triazolu (dłużej po itrakonazolu i pozakonazolu)odstep · triazole | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się po odstawieniu triazolu, najdłużej po itrakonazolu i pozakonazolu z powodu ich długiego okresu półtrwania i kumulacji w tkankach. Cyzapryd można włączyć dopiero po upływie czasu potrzebnego do eliminacji triazolu. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaCyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może zaburzać rytm serca. Leki przeciwnowotworowe takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron osłabiają serce i także mogą zaburzać jego rytm. Razem mogą wywołać groźną, nawet śmiertelną arytmię, również po zakończeniu chemioterapii. Inne leki na trawienie, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- duszność lub obrzęki nóg
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Cyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem cyzapryd należy odstawić i zastąpić prokinetykiem bez działania na odstęp QT, na przykład itoprydem. U pacjentów po zakończonej terapii antracyklinami cyzapryd także nie powinien być włączany, zwłaszcza przy obniżonej frakcji wyrzutowej lub po wysokiej dawce skumulowanej. Metoklopramid można stosować jako lek przeciwwymiotny w chemioterapii, pamiętając o kontroli elektrolitów i unikaniu łączenia z innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko utrzymuje się również po zakończeniu chemioterapii, bo kardiotoksyczność antracyklin jest trwała i może narastać latami.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłuża repolaryzację komór. Antracykliny oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron) uszkadzają kardiomiocyty, mogą powodować zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT, a z czasem niewydolność serca. Uszkodzony mięsień sercowy jest podłożem, na którym działanie cyzaprydu łatwiej wywołuje częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększają typowe dla chemioterapii wymioty i biegunka prowadzące do hipokaliemii i hipomagnezemii. Interakcja dotyczy wszystkich leków grupy antracyklin, a po stronie prokinetyków tylko cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, szczególnie przy wymiotach lub biegunce
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii
- objawy kołatania serca, omdleń i zawrotów głowy
- pozostałe leki wydłużające QT i inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy)
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Im większa skumulowana dawka antracykliny, tym większe uszkodzenie mięśnia sercowego i ryzyko arytmii po dołączeniu cyzaprydu. |
| Po zakończeniu chemioterapiiodstep · antracykliny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia antracykliną ryzyko maleje, ale nie znika, bo kardiotoksyczność jest trwała. Cyzapryd można rozważyć tylko przy prawidłowym EKG i frakcji wyrzutowej, a lepiej wybrać itopryd. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaProkinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K hamującym CYP3A4, ponieważ grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Nie łącz leku przyspieszającego pracę przewodu pokarmowego z lekiem z grupy inhibitorów kinazy PI3K bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku przyspieszającego pracę przewodu pokarmowego z lekiem z grupy inhibitorów kinazy PI3K bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Niektóre leki na raka krwi, takie jak idelalizyb i duwelisyb, spowalniają usuwanie z organizmu cyzaprydu – leku przyspieszającego pracę żołądka i jelit. Cyzapryd gromadzi się wtedy we krwi i może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Inne leki na pracę przewodu pokarmowego, takie jak metoklopramid czy itopryd, nie dają tego problemu. Alpelisyb, stosowany w leczeniu raka piersi, nie wpływa w ten sposób na cyzapryd.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K hamującym CYP3A4, ponieważ grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Cyzaprydu nie stosuje się razem z idelalizybem ani duwelisybem. Gdy pacjent wymaga leku prokinetycznego w trakcie leczenia tymi inhibitorami, wybiera się metoklopramid lub itopryd. Po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego cyzapryd można rozważyć dopiero po wygaśnięciu tego efektu.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia cyzaprydu może wywołać wydłużenie odstępu QT, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, omdlenia i nagły zgon sercowy. Ryzyko jest największe przy idelalizybie, a zwiększają je hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, choroby serca i inne leki wydłużające QT.
Mechanizm
Cyzapryd jest metabolizowany prawie wyłącznie przez CYP3A4. Idelalizyb (przez swój główny metabolit) silnie, a duwelisyb umiarkowanie hamuje CYP3A4, co zmniejsza eliminację cyzaprydu i prowadzi do wzrostu jego stężenia we krwi. Cyzapryd w dużych stężeniach blokuje kanały potasowe hERG w sercu i wydłuża odstęp QT. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy cyzaprydu w połączeniu z inhibitorami kinazy PI3K hamującymi CYP3A4, a nie metoklopramidu, itoprydu ani alpelisybu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenia nie udało się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne stosowane leki wydłużające QT lub hamujące CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| W ciągu kilku dni po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybuodstep · inhibitory kinazy PI3K | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 nie ustępuje natychmiast po odstawieniu inhibitora kinazy PI3K, szczególnie idelalizybu, którego metabolit hamuje enzym w sposób trwały. Cyzapryd można rozważyć dopiero po wygaśnięciu tego efektu, najlepiej z kontrolą EKG. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.