Interakcje / Busulfan / Busulfan i szczepionka przeciw ospie prawdziwej
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Nie szczep rutynowo pacjenta w trakcie immunosupresji wywołanej busulfanem żywymi szczepionkami.
Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie szczep się bez jego zgody.
Niekorzystna interakcjaBusulfan+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep rutynowo pacjenta w trakcie immunosupresji wywołanej busulfanem żywymi szczepionkami.Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie szczep się bez jego zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie szczep się bez jego zgody.
Busulfan osłabia odporność, dlatego szczepionka przeciw ospie prawdziwej może cię gorzej chronić. Lekarze zwykle nie zalecają szczepionek z żywym wirusem w czasie takiego leczenia. Ta szczepionka zawiera wirus, który nie namnaża się w organizmie, więc rzadko szkodzi, ale o terminie szczepienia powinien zdecydować twój lekarz prowadzący.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- duży, narastający lub ropiejący odczyn w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka lub pęcherze poza miejscem wstrzyknięcia
- wyraźne osłabienie lub objawy infekcji
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep rutynowo pacjenta w trakcie immunosupresji wywołanej busulfanem żywymi szczepionkami[1]. Gdy wskazanie do szczepienia jest pilne, na przykład po kontakcie z wirusem ospy małpiej, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne po ocenie korzyści i ryzyka. Gdy szczepienie można odroczyć, wykonuje się je po ustąpieniu immunosupresji. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych szczepienia planuje się według schematu ośrodka transplantacyjnego. Nie podawaj szczepionki jednocześnie z innymi szczepionkami ani z immunoglobuliną przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego busulfanem odpowiedź na szczepienie przeciw ospie prawdziwej może być słabsza, a ochrona przed zakażeniem niepełna. Przy szczepionkach zawierających namnażający się wirus krowianki występowałoby dodatkowo ryzyko uogólnionego zakażenia szczepionkowego.
Mechanizm
Busulfan działa cytotoksycznie na szpik i powoduje immunosupresję, przez co osłabia odpowiedź układu odpornościowego na antygeny szczepionkowe. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, który nie namnaża się w komórkach człowieka. Dlatego głównym problemem jest słabsza ochrona po szczepieniu, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym. Żywych szczepionek nie zaleca się u pacjentów w immunosupresji[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed decyzją o szczepieniu
- odczyn w miejscu wstrzyknięcia i objawy ogólne po szczepieniu
- objawy zakażenia u pacjenta z neutropenią
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka z namnażającym się wirusem krowiankipostać · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | interakcja nie dotyczy | Szczepionki zawierające namnażający się wirus krowianki są u pacjentów w immunosupresji przeciwwskazane z powodu ryzyka uogólnionego zakażenia szczepionkowego. |
| Duże dawki przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczychdawka · busulfan | inne zalecenie | Po leczeniu kondycjonującym dużymi dawkami busulfanu dotychczasowa odporność poszczepienna wygasa, a szczepienia planuje się od nowa według schematu ośrodka transplantacyjnego. |
| Ustąpienie immunosupresji po zakończeniu leczeniaodstep · busulfan | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia busulfanem i odbudowie układu odpornościowego szczepienie można wykonać bez ograniczeń wynikających z tej interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuBusulfana alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta leczonego busulfanem w małych dawkach, z prawidłową morfologią i czynnością wątroby, nie wymaga zmiany leczenia.Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go wcale, gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub wątroby, i zapytaj lekarza albo farmaceutę, czy w twojej sytuacji możesz wypić niewielką ilość.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go wcale, gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub wątroby, i zapytaj lekarza albo farmaceutę, czy w twojej sytuacji możesz wypić niewielką ilość.
Nie stwierdzono, aby alkohol bezpośrednio zmieniał działanie busulfanu, ale oba mogą obciążać wątrobę i zwiększać skłonność do krwawień. Busulfan obniża liczbę płytek krwi i białych krwinek, a alkohol dodatkowo drażni żołądek i utrudnia krzepnięcie krwi. Dlatego w czasie leczenia lepiej pić jak najmniej, a gdy wyniki krwi są słabe, nie pić wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- łatwe powstawanie siniaków lub drobne czerwone plamki na skórze
- czarne, smoliste stolce albo wymioty z krwią
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból lub uczucie rozpierania pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone nudności i wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta leczonego busulfanem w małych dawkach, z prawidłową morfologią i czynnością wątroby, nie wymaga zmiany leczenia. Należy jednak zalecić ograniczenie alkoholu do minimum i całkowite unikanie go w okresach małopłytkowości, neutropenii, zaburzeń czynności wątroby oraz w trakcie kondycjonowania dużymi dawkami przed przeszczepieniem. U pacjentów nadużywających alkoholu wskazana jest częstsza kontrola morfologii i parametrów wątrobowych.
Skutek kliniczny
Teoretycznie większe ryzyko krwawień, zwłaszcza z przewodu pokarmowego, przy małopłytkowości wywołanej busulfanem, nasilenie nudności i wymiotów oraz sumowanie się uszkodzenia wątroby. U osób przewlekle nadużywających alkoholu możliwe jest głębsze lub dłuższe zahamowanie czynności szpiku i większa podatność na zakażenia.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej busulfanu z etanolem, a ChPL busulfanu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Możliwe działanie addycyjne wynika z profilu obu substancji – busulfan powoduje mielosupresję z małopłytkowością i może uszkadzać wątrobę, a etanol upośledza czynność płytek, drażni błonę śluzową żołądka, działa hepatotoksycznie i przy przewlekłym nadużywaniu sam hamuje szpik. Busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem, a ChPL podaje, że paracetamol może zmniejszać stężenie glutationu i przez to klirens busulfanu[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu również zubaża zapasy glutationu w wątrobie, więc teoretycznie mogłoby zwiększać narażenie na busulfan, ale nie potwierdzono tego w badaniach.
Monitorować
- morfologia krwi z liczbą płytek i neutrofili
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy krwawienia, zwłaszcza z przewodu pokarmowego
- objawy zakażenia
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub uzależnienieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila ryzyko hepatotoksyczności, krwawień i zahamowania czynności szpiku, a zubożenie glutationu może teoretycznie zmniejszać klirens busulfanu. Wskazana jest abstynencja oraz częstsza kontrola morfologii i parametrów wątrobowych. |
| Duże dawki busulfanu w kondycjonowaniu przed przeszczepieniemdawka · alkohol | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach busulfanu ryzyko zespołu zamknięcia żył wątrobowych i głębokiej mielosupresji jest istotne, a ChPL opisuje wrażliwość ekspozycji na busulfan na czynniki zmniejszające jego klirens. W tym okresie należy zalecić całkowitą abstynencję. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw ospie prawdziweja alkoholNie trzeba zmieniać schematu szczepienia ani zalecać abstynencji.Nie musisz rezygnować z alkoholu, ale w dniu szczepienia nie pij go wcale lub tylko niewiele.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie musisz rezygnować z alkoholu, ale w dniu szczepienia nie pij go wcale lub tylko niewiele.
Alkohol nie wchodzi w znaną, groźną interakcję ze szczepionką przeciw ospie prawdziwej. Po szczepieniu możesz mieć ból głowy, czuć się zmęczony lub mieć bóle mięśni, a alkohol może te dolegliwości nasilić. Jeśli pijesz dużo alkoholu przez dłuższy czas, twój organizm może słabiej odpowiedzieć na szczepienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub nasilający się ból głowy
- duże zmęczenie lub osłabienie
- nudności lub wymioty
- gorączka
- duszność, obrzęk twarzy lub wysypka po szczepieniu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać schematu szczepienia ani zalecać abstynencji. Warto doradzić, aby w dniu szczepienia nie pić alkoholu w większej ilości, bo ułatwia to ocenę ewentualnych objawów poszczepiennych.
Skutek kliniczny
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wpływa w udokumentowany sposób na bezpieczeństwo ani skuteczność szczepienia. U osób przewlekle nadużywających alkoholu możliwa jest słabsza odpowiedź odpornościowa, a alkohol wypity w dniu szczepienia może nasilić złe samopoczucie po szczepieniu.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji alkoholu ze szczepionką przeciw ospie prawdziwej zawierającą zmodyfikowany wirus krowianki Ankara, która nie namnaża się w organizmie człowieka. Charakterystyka produktu szczepionki nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a jako przeciwwskazanie podaje wyłącznie nadwrażliwość na składniki i śladowe zanieczyszczenia.[1] Teoretycznie przewlekłe nadużywanie alkoholu osłabia odporność komórkową i humoralną, co może zmniejszać odpowiedź na szczepienie, a jednorazowe spożycie alkoholu może nasilać lub maskować typowe objawy poszczepienne, takie jak ból głowy, zmęczenie, bóle mięśni czy nudności.
Monitorować
- objawy poszczepienne w dniu szczepienia i kolejnych dniach (ból głowy, zmęczenie, bóle mięśni, nudności)
- u osób przewlekle nadużywających alkoholu – ukończenie pełnego schematu szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu upośledza odporność komórkową i humoralną, co teoretycznie może zmniejszać odpowiedź na szczepienie. Należy zadbać o przyjęcie pełnego schematu i rozważyć rozmowę o ograniczeniu picia. |
| Dzień szczepieniaodstep · pacjent | inne zalecenie | Alkohol spożyty w dniu szczepienia może nasilać lub maskować objawy poszczepienne, dlatego zaleca się wstrzemięźliwość w tym dniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
Inne interakcje tych leków 86
Połączenie przeciwwskazaneBusulfan+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem ani osobom z białaczką lub inną chorobą szpiku.Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz busulfan, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz busulfan, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Busulfan osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej podawać w czasie leczenia. Istnieje szczepionka bez żywego wirusa, którą można stosować, choć w trakcie leczenia może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała po szczepieniu
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się po szczepieniu
- silne osłabienie, kaszel lub duszność po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem ani osobom z białaczką lub inną chorobą szpiku[1]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed półpaścem, stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne, najlepiej przed rozpoczęciem terapii albo w okresie możliwie najmniejszej immunosupresji.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki pacjentowi leczonemu busulfanem grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może zagrażać życiu. Przy szczepionce rekombinowanej głównym skutkiem jest możliwe zmniejszenie skuteczności szczepienia.
Mechanizm
Busulfan działa cytotoksycznie i hamuje czynność szpiku, co prowadzi do immunosupresji. Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w stanach niedoboru odporności, w tym w białaczce i innych chorobach szpiku, ani w trakcie leczenia immunosupresyjnego[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia żywymi szczepionkami[2]. Osłabiona odporność sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca oraz zmniejsza odpowiedź immunologiczną na szczepienie. Szczepionka rekombinowana z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem szczepionkowym, ale odpowiedź na nią w trakcie immunosupresji może być słabsza.
Monitorować
- objawy zakażenia po szczepieniu, zwłaszcza rozsiana wysypka pęcherzykowa i gorączka
- morfologia krwi z rozmazem jako ocena stopnia immunosupresji przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa i nie grozi zakażeniem szczepionkowym. W trakcie leczenia busulfanem odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, dlatego termin podania warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne lub hematologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneCertolizumab pegol+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejSzczepienie przeciw ospie prawdziwej u osoby leczonej certolizumabem pegolem można przeprowadzić wyłącznie szczepionką z niereplikującym wirusem krowianki ze szczepu Ankara, a nie szczepionką z wirusem zdolnym do namnażania.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz certolizumab pegol, i zapytaj, czy szczepionka jest dla ciebie bezpieczna.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz certolizumab pegol, i zapytaj, czy szczepionka jest dla ciebie bezpieczna.
Lek, który przyjmujesz w zastrzykach, osłabia działanie układu odpornościowego. Przez to szczepionka przeciw ospie prawdziwej może chronić cię słabiej niż u innych osób. Niektóre starsze szczepionki tego typu zawierają wirusa, który może się namnażać i u osób z osłabioną odpornością wywołać groźne zakażenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka po szczepieniu
- rozległy obrzęk, zaczerwienienie lub ropień w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka lub pęcherze poza miejscem szczepienia
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepienie przeciw ospie prawdziwej u osoby leczonej certolizumabem pegolem można przeprowadzić wyłącznie szczepionką z niereplikującym wirusem krowianki ze szczepu Ankara, a nie szczepionką z wirusem zdolnym do namnażania. Jeśli to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia biologicznego lub uzgodnić jego termin z lekarzem prowadzącym. ChPL szczepionki zaleca unikanie jednoczesnego podawania z innymi szczepionkami oraz z immunoglobuliną przeciw wirusowi krowianki[1]. Należy liczyć się ze słabszą odpowiedzią na szczepienie i nie traktować go jako pewnej ochrony.
Skutek kliniczny
U osoby leczonej certolizumabem pegolem odpowiedź na szczepionkę z niereplikującym wirusem krowianki może być słabsza, co zmniejsza ochronę przed ospą prawdziwą i ospą małpią. Przy szczepionce z wirusem zdolnym do namnażania istnieje ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia wirusem krowianki.
Mechanizm
Certolizumab pegol hamuje czynnik martwicy nowotworów (TNF-alfa) i osłabia odpowiedź immunologiczną, w tym odpowiedź na szczepienie. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara[1]. Ten szczep nie namnaża się w organizmie człowieka, dlatego głównym problemem jest słabsza ochrona po szczepieniu, a nie zakażenie szczepionkowe. Starsze szczepionki z wirusem krowianki zdolnym do namnażania niosą u osób z osłabioną odpornością ryzyko uogólnionego zakażenia.
Monitorować
- rodzaj szczepionki – tylko niereplikujący wirus krowianki ze szczepu Ankara
- termin szczepienia względem dawek certolizumabu pegolu
- odczyny i objawy zakażenia po szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka z wirusem krowianki zdolnym do namnażaniapostać · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | ryzyko rośnie | Szczepionki z replikującym wirusem krowianki są u osób leczonych inhibitorami TNF przeciwwskazane ze względu na ryzyko uogólnionego zakażenia wirusem krowianki. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia certolizumabem pegolemkolejność włączenia · certolizumab pegol | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane przed włączeniem inhibitora TNF zapewnia lepszą odpowiedź immunologiczną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejPrzy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Deksametazon osłabia działanie układu odpornościowego. Jeśli przyjmujesz go w większych dawkach lub przez dłuższy czas, szczepionka przeciw ospie prawdziwej i mpox może nie zadziałać tak dobrze, jak powinna. Przy takim leczeniu szczepienia tą szczepionką zwykle się nie wykonuje albo przesuwa się je na inny termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- rozległy, narastający odczyn, ropień lub wysypka w miejscu wkłucia lub poza nim
- objawy zakażenia po kontakcie z osobą chorą na mpox mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu[1]. Jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub po jego zakończeniu, a gdy szczepienie jest pilne (np. po kontakcie z wirusem mpox), decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Przy krótkim leczeniu małymi dawkami lub stosowaniu miejscowym przeciwwskazanie z ChPL nie ma zastosowania, ale odpowiedź na szczepienie może być nieco słabsza. ChPL szczepionki nie wymienia kortykosteroidów, zaleca natomiast unikanie jednoczesnego podawania innych szczepionek i immunoglobuliny przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
Przy leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych szczepienie może wywołać słabszą lub niewystarczającą odporność przeciw ospie prawdziwej i mpox. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienie żywymi szczepionkami u pacjentów leczonych dawkami immunosupresyjnymi[1]. Inna charakterystyka deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3].
Mechanizm
Deksametazon działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź limfocytów T i B, od której zależy wytworzenie odporności po szczepieniu. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, czyli szczepionką żywą, dlatego obejmuje ją ostrzeżenie dotyczące żywych szczepionek w ChPL deksametazonu. Szczep Ankara nie namnaża się w organizmie człowieka, więc głównym praktycznym problemem jest osłabienie odpowiedzi immunologicznej, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- termin szczepienia względem rozpoczęcia lub zakończenia leczenia kortykosteroidem
- w razie zaszczepienia w trakcie immunosupresji – ocena, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie po kontakcie z zakażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych lub dużych dawkach terapeutycznych deksametazonu ChPL przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami. |
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo (np. na skórę, do oka) w zwykłych dawkach nie daje istotnej immunosupresji układowej i nie wpływa w praktyce na odpowiedź na szczepienie. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu leczeniaodstep · deksametazon | inne zalecenie | Jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego albo po jego zakończeniu, a termin ustala lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneEtopozyd+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep pacjenta przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia etopozydem, gdy ma on obniżoną odporność.Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia etopozydem bez zgody lekarza, który prowadzi twoją chemioterapię.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia etopozydem bez zgody lekarza, który prowadzi twoją chemioterapię.
Etopozyd osłabia układ odporności. Szczepionka przeciw ospie zawiera żywy, osłabiony wirus, dlatego w czasie leczenia może działać słabiej i stwarzać ryzyko powikłań. Tych dwóch leków zwykle nie łączy się w tym samym czasie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- duży, bolesny lub rozszerzający się odczyn w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka na skórze w innych miejscach ciała
- silne osłabienie lub dreszcze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep pacjenta przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia etopozydem, gdy ma on obniżoną odporność[1][2]. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne na podstawie stanu odporności pacjenta. Przy realnym narażeniu na wirusy ospy decyzję o szczepieniu podejmuje specjalista po ocenie ryzyka i korzyści.
Skutek kliniczny
Żywych szczepionek nie podaje się pacjentom z obniżoną odpornością leczonym etopozydem[1][2]. Możliwe skutki to niewystarczająca odpowiedź poszczepienna, a w przypadku żywych szczepionek także ryzyko zagrażającej życiu ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej[1].
Mechanizm
Etopozyd działa mielosupresyjnie i immunosupresyjnie, przez co osłabia odpowiedź układu odpornościowego na antygen szczepionkowy. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara[3]. U pacjenta z obniżoną odpornością żywe szczepionki niosą ryzyko ciężkiej choroby poszczepiennej i dają słabszą ochronę.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
- gorączka i objawy zakażenia uogólnionego po szczepieniu
- rozległy lub szerzący się odczyn w miejscu wstrzyknięcia
Kiedy ocena się zmienia
| Odporność odbudowana po zakończeniu leczeniaodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia etopozydem i odbudowie odporności szczepienie jest możliwe, a termin ustala lekarz prowadzący na podstawie stanu klinicznego i morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etopozyd Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etopozyd-accord-100329412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneGolimumab+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejDecyzję o szczepieniu przeciw ospie prawdziwej u osoby leczonej golimumabem powinien podjąć lekarz prowadzący, ponieważ ChPL golimumabu zaleca niestosowanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje jednocześnie z golimumabem.Zanim się zaszczepisz przeciw ospie prawdziwej, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz golimumab, i ustal z nim, czy i kiedy możesz przyjąć szczepionkę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw ospie prawdziwej, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz golimumab, i ustal z nim, czy i kiedy możesz przyjąć szczepionkę.
Golimumab osłabia działanie układu odpornościowego. Przez to szczepionka przeciw ospie prawdziwej może u ciebie słabiej chronić przed chorobą. Zalecenia dla golimumabu każą unikać szczepionek z żywymi drobnoustrojami w trakcie leczenia, dlatego o takim szczepieniu musi zdecydować lekarz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- rozległe zaczerwienienie, obrzęk lub ropienie w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka lub pęcherze na skórze
- silne osłabienie lub objawy infekcji
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Decyzję o szczepieniu przeciw ospie prawdziwej u osoby leczonej golimumabem powinien podjąć lekarz prowadzący, ponieważ ChPL golimumabu zaleca niestosowanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje jednocześnie z golimumabem.[1] Jeśli to możliwe, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia golimumabem. Gdy szczepienie jest wskazane w trakcie leczenia, na przykład po narażeniu, należy uwzględnić, że stosowana obecnie szczepionka zawiera wirus niezdolny do replikacji, i liczyć się ze słabszą odpowiedzią poszczepienną. Szczepionki z wirusem krowianki zdolnym do replikacji nie należy podawać osobom leczonym golimumabem.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest możliwa słabsza i krótsza ochrona po szczepieniu u osoby leczonej golimumabem. Przy szczepionce z wirusem niezdolnym do replikacji ciężkie zakażenie szczepem szczepionkowym jest mało prawdopodobne, ale ChPL golimumabu nie różnicuje szczepionek żywych i zaleca ich unikanie.
Mechanizm
Golimumab blokuje TNF-alfa i osłabia odpowiedź immunologiczną, przez co może zmniejszać wytwarzanie odporności poszczepiennej. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, który nie namnaża się w organizmie człowieka, więc ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym jest głównie teoretyczne. Starsze szczepionki z wirusem krowianki zdolnym do replikacji niosą u osób z obniżoną odpornością realne ryzyko uogólnionego zakażenia szczepionkowego.
Monitorować
- odczyny w miejscu wstrzyknięcia i objawy ogólne po szczepieniu
- objawy zakażenia, w tym gorączka i nietypowe zmiany skórne
- skuteczność ochrony – możliwa słabsza odpowiedź poszczepienna
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia golimumabemkolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane przed włączeniem golimumabu pozwala uniknąć osłabienia odpowiedzi poszczepiennej i nie narusza zalecenia ChPL golimumabu dotyczącego jednoczesnego stosowania szczepionek żywych. |
| Szczepionka z wirusem krowianki zdolnym do replikacjipostać · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | ryzyko rośnie | Szczepionki z replikującym wirusem krowianki mogą u osób leczonych lekami anty-TNF wywołać ciężkie, uogólnione zakażenie szczepionkowe i nie należy ich podawać w trakcie leczenia golimumabem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gobivaz 50 mg, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gobivaz-100528636/
Połączenie przeciwwskazaneIrynotekan+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep żywymi, atenuowanymi szczepionkami w trakcie leczenia irynotekanem i przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii.Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia irynotekanem ani przez 6 miesięcy po jego zakończeniu, chyba że twój onkolog wyraźnie zdecyduje inaczej.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia irynotekanem ani przez 6 miesięcy po jego zakończeniu, chyba że twój onkolog wyraźnie zdecyduje inaczej.
Irynotekan to lek stosowany w chemioterapii, który osłabia odporność. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywego, osłabionego wirusa, a przy obniżonej odporności taka szczepionka może wywołać groźną reakcję całego organizmu i słabiej chronić przed chorobą. Dlatego w trakcie leczenia i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu nie szczepi się żywymi szczepionkami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka po szczepieniu
- wysypka lub pęcherze rozsiane po całym ciele
- silne osłabienie i złe samopoczucie po szczepieniu
- zaczerwienienie, obrzęk lub ropienie w miejscu wkłucia, które się szerzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep żywymi, atenuowanymi szczepionkami w trakcie leczenia irynotekanem i przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii[1][2][3]. Jeśli szczepienie jest planowe, wykonaj je przed rozpoczęciem chemioterapii z wyprzedzeniem ustalonym przez onkologa. Szczepionki inaktywowane można podawać, choć odpowiedź na nie może być słabsza[1]. W razie realnego narażenia na ospę prawdziwą lub ospę małpią w trakcie leczenia decyzję o szczepieniu podejmuje onkolog wspólnie ze specjalistą chorób zakaźnych po ocenie bilansu korzyści i ryzyka.
Skutek kliniczny
Szczepionki żywe, atenuowane podane w trakcie leczenia irynotekanem grożą ogólnoustrojową reakcją zagrażającą życiu[1]. Dodatkowo skuteczność szczepienia może być zmniejszona, co w sytuacji narażenia na ospę prawdziwą lub ospę małpią oznacza niepełną ochronę.
Mechanizm
Irynotekan jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i osłabia odporność komórkową i humoralną. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, atenuowany, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara[4]. U osoby z obniżoną odpornością żywa szczepionka niesie ryzyko ogólnoustrojowej, zagrażającej życiu reakcji, a odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być słabsza[1]. Wirus ze szczepu Ankara nie namnaża się w komórkach człowieka, więc ryzyko uogólnionego zakażenia jest mniejsze niż przy klasycznych, replikujących szczepionkach przeciw ospie, ale połączenie i tak pozostaje formalnie przeciwwskazane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- data ostatniego podania irynotekanu przed kwalifikacją do szczepienia
- objawy uogólnionej reakcji lub zakażenia po ewentualnym szczepieniu (gorączka, rozsiane zmiany skórne, pogorszenie stanu ogólnego)
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 6 miesięcy od zakończenia chemioterapiiirynotekan | interakcja nie dotyczy | Po upływie 6 miesięcy od zakończenia leczenia irynotekanem przeciwwskazanie do szczepionek żywych, atenuowanych przestaje obowiązywać. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | inne zalecenie | Jeśli szczepienie jest wskazane, najlepiej wykonać je przed włączeniem irynotekanu z wyprzedzeniem ustalonym przez onkologa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-accord-100341531/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan SUN 1,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-sun-100411987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
Połączenie przeciwwskazaneKlofarabina+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep rutynowo w trakcie leczenia klofarabiną i w okresie głębokiej mielosupresji.Nie szczep się w trakcie leczenia klofarabiną bez uzgodnienia terminu z hematologiem, a jeśli miałeś kontakt z ospą małpią, od razu powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się w trakcie leczenia klofarabiną bez uzgodnienia terminu z hematologiem, a jeśli miałeś kontakt z ospą małpią, od razu powiedz o tym lekarzowi.
Klofarabina to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej podana w tym czasie może nie zadziałać i nie da ci pełnej ochrony. Sama szczepionka zawiera osłabiony wirus, który nie namnaża się w organizmie, więc nie powinna wywołać choroby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- silny obrzęk, ból lub ropień w miejscu wkłucia
- wysypka lub pęcherze po kontakcie z osobą chorą na ospę małpią
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep rutynowo w trakcie leczenia klofarabiną i w okresie głębokiej mielosupresji. Gdy to możliwe, wykonaj szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie układu odpornościowego, w porozumieniu z hematologiem. Przy realnym narażeniu, np. kontakcie z ospą małpią, nie odkładaj szczepienia. Uznaj jednak, że ochrona może być niepełna, i rozważ ocenę odpowiedzi oraz dodatkowe środki zapobiegawcze. Nie podawaj szczepionki jednocześnie z innymi szczepionkami[1].
Skutek kliniczny
Szczepienie wykonane w trakcie leczenia klofarabiną lub krótko po nim może wywołać słabą odpowiedź serologiczną albo nie wywołać jej wcale. Pacjent może wtedy pozostać bez skutecznej ochrony przed ospą prawdziwą i ospą małpią. Ryzyko rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym jest teoretycznie niskie, bo szczep nie replikuje się w organizmie.
Mechanizm
Klofarabina to cytotoksyczny analog nukleozydu purynowego. Wywołuje głęboką mielosupresję i limfopenię, więc osłabia odpowiedź immunologiczną na szczepienie. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, który nie namnaża się w organizmie człowieka. Dlatego głównym problemem jest słabsza ochrona po szczepieniu, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym. ChPL klofarabiny podaje, że nie przeprowadzono badań interakcji[2]. ChPL szczepionki zaleca jedynie unikanie jej jednoczesnego podawania z innymi szczepionkami i z immunoglobuliną przeciw wirusowi krowianki[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem – liczba limfocytów i neutrofilów przed szczepieniem
- odczyny miejscowe i ogólne po szczepieniu
- objawy zakażenia po narażeniu na ospę małpią mimo szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia klofarabinąkolejność włączenia · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane przed chemioterapią, przy sprawnym układzie odpornościowym, pozwala uzyskać pełną odpowiedź immunologiczną. |
| Odbudowa układu odpornościowego po zakończeniu leczeniaodstep · klofarabina | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia i odbudowie liczby limfocytów, ocenionej przez hematologa, szczepienie można wykonać bez istotnego osłabienia odpowiedzi. |
| Żywa szczepionka z replikującym wirusem krowiankipostać · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | ryzyko rośnie | Szczepionki zawierające wirus krowianki zdolny do namnażania się niosą u pacjentów z immunosupresją ryzyko uogólnionego zakażenia wirusem szczepionkowym. Nie wolno ich stosować w trakcie leczenia klofarabiną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Evoltra 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/evoltra-100184652/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BusulfanPołączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarzy i jak najszybciej powiedz psychiatrze oraz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki – nie odstawiaj klozapiny samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarzy i jak najszybciej powiedz psychiatrze oraz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki – nie odstawiaj klozapiny samodzielnie.
Klozapina i busulfan mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Takie zakażenie może zagrażać życiu. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- nagłe osłabienie lub objawy grypopodobne
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane. Nie rozpoczyna się leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego busulfan[1]. Jeżeli pacjent leczony klozapiną wymaga busulfanu, psychiatra i hematolog lub onkolog wspólnie ustalają odstawienie klozapiny i zmianę leku przeciwpsychotycznego przed rozpoczęciem chemioterapii[2]. Po zakończeniu leczenia busulfanem i trwałej odnowie szpiku włączenie klozapiny rozważa się indywidualnie, ponieważ granulocytopenia związana z wcześniejszą chemioterapią nie wyklucza tego leku[2].
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką, długotrwałą neutropenią lub agranulocytozą z wysokim ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby granulocytów wywołany busulfanem uniemożliwia też rozpoznanie i rozdzielenie mielotoksyczności klozapiny, przez co monitorowanie morfologii traci wartość ostrzegawczą. Duże dawki busulfanu i klozapina obniżają próg drgawkowy, co dodatkowo zwiększa ryzyko napadów.
Mechanizm
Busulfan jest lekiem alkilującym o silnym, zależnym od dawki działaniu hamującym czynność szpiku kostnego. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. Oba leki działają na ten sam układ, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapiny nie łączy się z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[2]. Zaburzenia czynności szpiku kostnego, które busulfan wywołuje z założenia, same w sobie wykluczają stosowanie klozapiny[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- stan psychiczny po odstawieniu lub zmianie leku przeciwpsychotycznego
- napady drgawkowe przy dużych dawkach busulfanu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończone leczenie busulfanem i trwała odnowa szpikuodstep · busulfan | ryzyko maleje | Po zakończeniu chemioterapii busulfanem i powrocie prawidłowej morfologii klozapinę można rozważyć, ponieważ granulocytopenia związana z wcześniejszą chemioterapią nie wyklucza jej stosowania. Wymaga to decyzji psychiatry w porozumieniu z hematologiem i ścisłej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.