Interakcje / Cefiksym / Cefiksym i gentamycyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie jest możliwe, ale wymaga monitorowania czynności nerek przez cały okres jednoczesnego stosowania.
Pij odpowiednią ilość płynów i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, słyszysz szum w uszach albo masz zawroty głowy.
Niekorzystna interakcjaCefiksym+ GentamycynaPołączenie jest możliwe, ale wymaga monitorowania czynności nerek przez cały okres jednoczesnego stosowania.Pij odpowiednią ilość płynów i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, słyszysz szum w uszach albo masz zawroty głowy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij odpowiednią ilość płynów i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, słyszysz szum w uszach albo masz zawroty głowy.
Gentamycyna i cefiksym to antybiotyki, które czasem stosuje się razem albo jeden po drugim. Oba mogą obciążać nerki, a razem to ryzyko jest większe. Gdy nerki gorzej pracują, gentamycyna gromadzi się w organizmie i może zaszkodzić słuchowi oraz równowadze. Lekarz zwykle kontroluje wtedy wyniki badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub problemy z utrzymaniem równowagi
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest możliwe, ale wymaga monitorowania czynności nerek przez cały okres jednoczesnego stosowania[1]. Należy unikać łączenia gentamycyny z innymi lekami nefrotoksycznymi, a jeśli takie leczenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu[2]. Pacjent powinien być dobrze nawodniony, a dawkę gentamycyny należy dostosować do czynności nerek i stężeń leku w surowicy. Szczególnej ostrożności wymaga jednoczesne stosowanie diuretyków pętlowych, które zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek przy obu lekach[1].
Skutek kliniczny
Możliwe jest pogorszenie czynności nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny oraz kumulacja gentamycyny z większym ryzykiem uszkodzenia słuchu i narządu równowagi. Ryzyko jest największe przy wcześniejszej niewydolności nerek, odwodnieniu, w podeszłym wieku i przy dłuższym leczeniu gentamycyną.
Mechanizm
Gentamycyna jest lekiem nefrotoksycznym i ototoksycznym, a skojarzenie cefiksymu z antybiotykami aminoglikozydowymi zwiększa ryzyko zaburzenia czynności nerek[1]. Cefalosporyny mogą nasilać nefrotoksyczność aminoglikozydów, co jest najlepiej udokumentowane dla cefalotyny[2]. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie gentamycyny, co dodatkowo zwiększa jej stężenie i toksyczność. Działanie przeciwbakteryjne aminoglikozydów i beta-laktamów może się sumować synergicznie, między innymi wobec Klebsiella pneumoniae[2].
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie gentamycyny w surowicy
- słuch i równowaga (szumy uszne, zawroty głowy)
Kiedy ocena się zmienia
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wcześniejszych zaburzeniach czynności nerek ryzyko kumulacji gentamycyny i dalszego uszkodzenia nerek jest większe, dlatego konieczne jest dostosowanie dawek i częstsze oznaczanie kreatyniny oraz stężenia gentamycyny. |
| Miejscowo (gąbka wszczepiana)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym zastosowaniu gentamycyny ekspozycja ogólnoustrojowa jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym lub domięśniowym, więc ryzyko addycyjnej nefrotoksyczności jest niższe, choć przy dużych ranach lub niewydolności nerek nie można go wykluczyć. |
| Leczenie dłuższe niż kilka dniczas leczenia · gentamycyna | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności gentamycyny rośnie z czasem leczenia, dlatego przy dłuższym skojarzeniu monitorowanie powinno być częstsze. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cetix 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cetix-100297468/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieCefiksyma alkoholNie trzeba zmieniać leczenia ani zakazywać alkoholu.Nie musisz całkowicie rezygnować z alkoholu, ale w czasie choroby pij go mało albo wcale i zapytaj farmaceutę, jeśli masz wątpliwości.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie musisz całkowicie rezygnować z alkoholu, ale w czasie choroby pij go mało albo wcale i zapytaj farmaceutę, jeśli masz wątpliwości.
Ten antybiotyk nie wchodzi w groźne reakcje z alkoholem i nie traci przez niego skuteczności. Niektóre inne antybiotyki z tej samej grupy po alkoholu powodują zaczerwienienie twarzy, nudności i kołatanie serca, ale ten lek tak nie działa. Alkohol może jednak nasilić biegunkę i bóle brzucha, które czasem pojawiają się w trakcie leczenia, a do tego osłabia organizm walczący z infekcją.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona lub uporczywa biegunka
- silny ból brzucha
- biegunka z krwią lub śluzem
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- brak_interakcji
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać leczenia ani zakazywać alkoholu. Warto zalecić umiar w trakcie infekcji i nie mylić cefiksymu z cefalosporynami z łańcuchem N-metylotiotetrazolowym, przy których obowiązuje zakaz alkoholu.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się reakcji disulfiramopodobnej ani zmiany skuteczności cefiksymu po alkoholu. Alkohol może jednak nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, nudności czy ból brzucha, które są częstymi działaniami niepożądanymi antybiotyku, oraz utrudniać powrót do zdrowia w trakcie infekcji.
Mechanizm
Cefiksym nie wchodzi w istotną interakcję z alkoholem. ChPL cefiksymu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a w obu produktach zapisy są zgodne.[1] Reakcja disulfiramopodobna przy cefalosporynach jest związana z łańcuchem bocznym N-metylotiotetrazolowym, który hamuje dehydrogenazę aldehydową i prowadzi do kumulacji aldehydu octowego. Cefiksym nie ma tego łańcucha i w pozycji 3 zawiera grupę winylową, dlatego nie należy spodziewać się takiej reakcji.
Monitorować
- nasilenie biegunki lub dolegliwości żołądkowo-jelitowych
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy spożywaniu dużych ilości alkoholu nie zachodzi interakcja farmakologiczna, ale nasila się ryzyko dolegliwości żołądkowo-jelitowych i odwodnienia przy biegunce poantybiotykowej, a także pogarsza się przebieg infekcji. Należy zalecić abstynencję do końca leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cetix 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cetix-100297468/
Gentamycyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 85
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ GentamycynaNie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym.Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.
Amikacyna i gentamycyna to antybiotyki z tej samej grupy i nie należy ich przyjmować razem. Oba leki mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a podane razem szkodzą znacznie bardziej. Takie uszkodzenia, zwłaszcza słuchu, mogą być trwałe. Jeśli lekarz zmienia jeden z tych leków na drugi, zrobi to z przerwą i będzie kontrolować twoje wyniki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudność w oddychaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym[1]. Amikacyny nie podaje się też wkrótce po innym aminoglikozydzie, więc przy zamianie gentamycyny na amikacynę odstaw gentamycynę przed włączeniem amikacyny[2]. Przy zamianie uwzględnij łączny czas leczenia aminoglikozydami i oceń, czy po wcześniejszej kuracji gentamycyną nie doszło do subklinicznego uszkodzenia nerek lub nerwu VIII[3]. Jeśli kolejne aminoglikozydy są konieczne, bardzo uważnie kontroluj słuch i czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Grozi nieodwracalna utrata słuchu, szumy uszne i zaburzenia równowagi, ostre uszkodzenie nerek oraz nasilona blokada nerwowo-mięśniowa, która przy jednoczesnym znieczuleniu lub lekach zwiotczających może prowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2].
Mechanizm
Oba leki są aminoglikozydami o tym samym profilu toksyczności, więc ich działania uszkadzające ucho wewnętrzne, nerki i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe sumują się. Jednoczesne podawanie innych aminoglikozydów zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Toksyczność amikacyny nasilają inne aminoglikozydy podawane pozajelitowo[2]. Uszkodzenie nerek spowalnia wydalanie obu leków, co dodatkowo zwiększa ich stężenie i toksyczność.
Monitorować
- stężenie aminoglikozydu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- diureza
- audiometria i zgłaszane szumy uszne
- równowaga i zawroty głowy
- stan nawodnienia
- stopień zwiotczenia mięśni po znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (gąbka wszczepiana w ranę)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Gentamycyna podana miejscowo daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową, ale amikacyny nie łączy się również z miejscowo podawanymi substancjami oto- i nefrotoksycznymi. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, kontroluj słuch i czynność nerek. |
| Liposomalna do nebulizacjipostać · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna wziewna daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podawana dożylnie, lecz działania oto- i nefrotoksyczne mogą się sumować z gentamycyną podawaną ogólnoustrojowo. Unikaj połączenia, a gdy jest konieczne, kontroluj słuch, równowagę i czynność nerek. |
| Amikacyna po niedawnej kuracji gentamycynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Kolejne, a nie jednoczesne podanie jest dopuszczalne, ale wcześniejsza gentamycyna mogła spowodować subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII, a działania toksyczne sumują się. Oceń czynność nerek i słuch przed włączeniem amikacyny i monitoruj je w trakcie. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, co dodatkowo zwiększa ryzyko oto- i nefrotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ CydofowirNie podawaj cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje gentamycynę ogólnie.Jeśli dostajesz cydofowir, powiedz każdemu lekarzowi, że nie możesz otrzymać gentamycyny w zastrzykach ani kroplówce, i zapytaj o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz cydofowir, powiedz każdemu lekarzowi, że nie możesz otrzymać gentamycyny w zastrzykach ani kroplówce, i zapytaj o inny antybiotyk.
Gentamycyna i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem znacznie zwiększają to ryzyko. Uszkodzone nerki gorzej usuwają gentamycynę, przez co może ona dodatkowo zaszkodzić słuchowi. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie znacznie mniejszej ilości moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie i nudności
- szum w uszach lub pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje gentamycynę ogólnie. Jednoczesne stosowanie cydofowiru i substancji potencjalnie nefrotoksycznych jest przeciwwskazane[1]. Gentamycynę zamień na antybiotyk bez działania nefrotoksycznego dobrany według antybiogramu – inne aminoglikozydy nie są alternatywą, bo niosą to samo ryzyko. Leczenie cydofowirem rozpoczynaj dopiero po zakończeniu podawania gentamycyny i potwierdzeniu prawidłowej czynności nerek. Jeśli skojarzenia nie da się uniknąć, decyzja wymaga konsultacji specjalistycznej i intensywnego monitorowania czynności nerek oraz słuchu[2].
Skutek kliniczny
Grozi ostre uszkodzenie nerek, w tym uszkodzenie kanalików z cechami zespołu Fanconiego, a w następstwie kumulacja gentamycyny z ryzykiem ototoksyczności. Cydofowir jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek[1], więc uszkodzenie nerek wywołane gentamycyną może uniemożliwić dalsze leczenie przeciwwirusowe.
Mechanizm
Gentamycyna i cydofowir uszkadzają kanaliki nerkowe, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowiru nie łączy się z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Gentamycyny nie należy podawać razem z innymi lekami nefrotoksycznymi, a leki przeciwwirusowe zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek[2]. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie gentamycyny, co podnosi jej stężenie i dodatkowo nasila działanie nefrotoksyczne oraz ototoksyczne.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR
- białkomocz i glukozuria w badaniu moczu
- stężenie gentamycyny w osoczu
- stężenie potasu i fosforanów w surowicy
- słuch i czynność błędnika
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na oko, ucho lub niewielki obszar nieuszkodzonej skórydroga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu gentamycyny na oko, ucho lub niewielki obszar nieuszkodzonej skóry wchłanianie ogólnoustrojowe jest znikome i istotne sumowanie nefrotoksyczności z cydofowirem jest mało prawdopodobne. |
| Gąbka (implant) wszczepiana do ranypostać · gentamycyna | inne zalecenie | Z wszczepionej gąbki gentamycyna częściowo przechodzi do krwi, więc u pacjenta leczonego cydofowirem wymagane jest ścisłe monitorowanie czynności nerek, a decyzję o skojarzeniu podejmuje lekarz. |
| Gentamycyna podawana niedawno przed planowanym cydofowiremkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Cydofowir włączaj dopiero po zakończeniu podawania gentamycyny i potwierdzeniu prawidłowej czynności nerek, bo cydofowir jest przeciwwskazany w niewydolności nerek. |
| Obniżony (niewydolność nerek)eGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy niewydolności nerek cydofowir jest przeciwwskazany niezależnie od gentamycyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ TobramycynaNie łącz dwóch aminoglikozydów – wybierz jeden z nich.Powiedz lekarzowi, że stosujesz jeden z tych leków, zanim dostaniesz drugi, także jeśli tobramycynę przyjmujesz wziewnie.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że stosujesz jeden z tych leków, zanim dostaniesz drugi, także jeśli tobramycynę przyjmujesz wziewnie.
Gentamycyna i tobramycyna to antybiotyki z tej samej grupy i nie stosuje się ich razem. Oba mogą uszkadzać nerki, słuch i zmysł równowagi, a przyjmowane jednocześnie robią to dużo łatwiej. Uszkodzenie słuchu bywa trwałe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu lub uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwianie się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- osłabienie mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz dwóch aminoglikozydów – wybierz jeden z nich[1]. Jeśli pacjent przyjmuje tobramycynę wziewnie, a wymaga gentamycyny ogólnie, rozważ inny antybiotyk albo czasowe wstrzymanie tobramycyny w porozumieniu z lekarzem prowadzącym[2]. Jeśli skojarzenia nie da się uniknąć, zintensyfikuj monitorowanie czynności nerek i słuchu[1]. U pacjenta z nadwrażliwością na którykolwiek aminoglikozyd oba leki są przeciwwskazane[3].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek oraz kumulatywnego, często nieodwracalnego uszkodzenia słuchu i narządu równowagi[1]. Aminoglikozydy osłabiają także przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, co może nasilać zwiotczenie mięśni u pacjentów znieczulanych lub chorych na miastenię[2].
Mechanizm
Gentamycyna i tobramycyna to antybiotyki aminoglikozydowe o tym samym mechanizmie działania i tym samym profilu toksyczności, więc ich działania niepożądane się sumują. Jednoczesne podawanie dwóch aminoglikozydów jest przeciwwskazane z powodu zwiększonego ryzyka nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Tobramycyny nie stosuje się jednocześnie z innymi lekami nefrotoksycznymi lub ototoksycznymi ani bezpośrednio po nich, również w postaci wziewnej[2]. Toksyczność aminoglikozydów zależy od łącznej ekspozycji, dlatego drugi lek z tej grupy nie daje korzyści terapeutycznej, a zwiększa obciążenie nerek i ucha wewnętrznego.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- stężenia aminoglikozydu w surowicy
- audiometria i objawy uszkodzenia słuchu
- objawy zaburzeń równowagi
- stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · tobramycyna | inne zalecenie | Tobramycyny wziewnej nie stosuje się jednocześnie z innymi lekami nefrotoksycznymi lub ototoksycznymi ani bezpośrednio po nich. Gdy gentamycyna ogólnie jest konieczna, decyzję o wstrzymaniu inhalacji podejmuje lekarz, a przy kontynuacji obu leków monitoruje się nerki i słuch. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wcześniejsze zaburzenia czynności nerek zwiększają ryzyko addytywnej nefrotoksyczności i ototoksyczności. |
| Bezpośrednio po kursie drugiego aminoglikozyduodstep · pacjent | inne zalecenie | Tobramycyny nie stosuje się bezpośrednio po innych lekach ototoksycznych lub nefrotoksycznych. Przy kolejnych kursach aminoglikozydów uwzględnia się kumulatywną ototoksyczność i ocenia nerki oraz słuch przed włączeniem kolejnego leku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ PirydostygminaGentamycyny podawanej ogólnoustrojowo nie stosuje się u chorych na miastenię leczonych pirydostygminą.Zawsze mów lekarzowi i farmaceucie, że chorujesz na miastenię i przyjmujesz pirydostygminę, żeby dobrali ci antybiotyk z innej grupy.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze mów lekarzowi i farmaceucie, że chorujesz na miastenię i przyjmujesz pirydostygminę, żeby dobrali ci antybiotyk z innej grupy.
Gentamycyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Przez to może znosić działanie pirydostygminy i nasilać objawy miastenii. W skrajnych przypadkach mięśnie oddechowe słabną tak bardzo, że trudno oddychać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe nasilenie osłabienia mięśni
- opadanie powiek
- podwójne widzenie
- trudności z połykaniem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Gentamycyny podawanej ogólnoustrojowo nie stosuje się u chorych na miastenię leczonych pirydostygminą[1]. Zakażenie należy leczyć antybiotykiem z innej grupy, dobranym według wrażliwości drobnoustroju, z pominięciem leków również nasilających miastenię, takich jak fluorochinolony i makrolidy. Jeśli aminoglikozyd jest jedyną skuteczną opcją, podaje się go w szpitalu pod ścisłą obserwacją siły mięśniowej i wydolności oddechowej, z oznaczaniem stężenia gentamycyny i kontrolą czynności nerek[2].
Skutek kliniczny
Osłabienie działania pirydostygminy i zaostrzenie miastenii aż do przełomu miastenicznego z niewydolnością oddechową. Ryzyko rośnie przy kumulacji gentamycyny w niewydolności nerek i przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiotczających mięśnie w okresie okołooperacyjnym.
Mechanizm
Gentamycyna, jak inne aminoglikozydy, hamuje przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasila działanie niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie[2]. Działa więc przeciwnie do pirydostygminy, która zwiększa ilość acetylocholiny w złączu nerwowo-mięśniowym, i może osłabić jej działanie[2][3]. U chorych na miastenię blokada przewodnictwa przez aminoglikozyd może przeważyć nad działaniem pirydostygminy.
Monitorować
- siła mięśni, w tym mięśni opuszkowych i powiek
- wydolność oddechowa
- stężenie gentamycyny w osoczu
- czynność nerek
- stopień zwiotczenia mięśni po znieczuleniu ogólnym
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (gąbka do rany)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym podaniu gentamycyny ekspozycja ogólnoustrojowa jest mniejsza, ale u chorego na miastenię zaleca się obserwację siły mięśniowej i oddechu. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Gentamycyna kumuluje się przy upośledzonej czynności nerek, co nasila blokadę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i ryzyko przełomu miastenicznego. |
| Okres okołooperacyjny z lekami zwiotczającymikolejność włączenia · gentamycyna | ryzyko rośnie | Gentamycyna podana pozajelitowo przed, w trakcie lub po leku zwiotczającym nasila zwiotczenie mięśni, dlatego pod koniec znieczulenia należy monitorować stopień zwiotczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ NetylmycynaNie łącz gentamycyny z netylmycyną ani z innym aminoglikozydem.Nie stosuj tych leków razem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że dostajesz już jeden z nich.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj tych leków razem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że dostajesz już jeden z nich.
Gentamycyna i netylmycyna to antybiotyki z tej samej grupy. Stosowane razem mogą uszkadzać nerki i słuch, a uszkodzenie słuchu bywa trwałe. Dotyczy to także kropli do oczu z netylmycyną, jeśli w tym samym czasie dostajesz gentamycynę w zastrzykach lub kroplówce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz gentamycyny z netylmycyną ani z innym aminoglikozydem[1]. Unikaj także następczego stosowania obu leków oraz miejscowego podawania netylmycyny w trakcie ogólnoustrojowego leczenia gentamycyną[2]. Gdy potrzebny jest antybiotyk miejscowy do oka, wybierz lek spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli skojarzenia nie da się uniknąć, zintensyfikuj monitorowanie czynności nerek i narządu słuchu[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz uszkodzenia nerwu przedsionkowo-ślimakowego z utratą słuchu i zaburzeniami równowagi[1]. Uszkodzenie słuchu wywołane aminoglikozydami bywa nieodwracalne. Ryzyko rośnie u pacjentów z niewydolnością nerek[2].
Mechanizm
Gentamycyna i netylmycyna to antybiotyki aminoglikozydowe o tym samym mechanizmie działania i tym samym profilu toksyczności. Ich jednoczesne stosowanie sumuje działanie nefrotoksyczne i ototoksyczne[1]. Między aminoglikozydami występuje oporność krzyżowa, więc dołączenie drugiego leku z tej grupy nie poszerza spektrum działania[2].
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- stężenie gentamycyny w surowicy
- słuch (audiometria, szumy uszne)
- czynność narządu przedsionkowego (zawroty głowy, równowaga)
- diureza i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
lewofloksacyna (krople do oczu)moksyfloksacyna (krople do oczu)chloramfenikol (krople do oczu)azytromycyna (krople do oczu)
Kiedy ocena się zmienia
| Okulistycznadroga podania · netylmycyna | ryzyko maleje | Netylmycyna w kroplach do oczu wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu, ale nawet miejscowe podanie aminoglikozydu może zwiększać ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności, dlatego połączenia z gentamycyną podawaną ogólnoustrojowo należy unikać. Jeśli skojarzenie jest konieczne, monitoruj czynność nerek i słuch. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z niewydolnością nerek eliminacja aminoglikozydów jest zwolniona, a ryzyko kumulacji toksyczności nerkowej i słuchowej rośnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Netenax 3 mg/ml, krople do oczu, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/netenax-100439738/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ GentamycynaNeomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego gentamycyną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli dostajesz gentamycynę, nie używaj aerozolu z neomycyną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz gentamycynę, nie używaj aerozolu z neomycyną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna w aerozolu na skórę i gentamycyna podawana w zastrzykach, kroplówce lub w gąbce wkładanej do rany to antybiotyki z tej samej grupy. Oba leki mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a użyte razem wzmacniają to działanie. Uszkodzenie słuchu bywa trwałe, dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- wysypka, swędzenie lub zaczerwienienie po aerozolu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Neomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego gentamycyną – połączenie jest przeciwwskazane[1][2]. Jednoczesne podawanie gentamycyny z innymi aminoglikozydami jest przeciwwskazane z powodu zwiększonego ryzyka nefrotoksyczności i ototoksyczności[3]. Do miejscowego leczenia zakażeń skóry w czasie terapii gentamycyną wybiera się lek przeciwbakteryjny spoza aminoglikozydów. Jeśli pacjent już stosował oba leki, należy zintensyfikować monitorowanie czynności narządu słuchu i nerek[3].
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ototoksyczności, czyli niedosłuchu, szumów usznych, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi, które często są nieodwracalne. Rośnie także ryzyko nefrotoksyczności z narastaniem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy. Długotrwałe łączne stosowanie z gentamycyną nasila toksyczność neomycyny[1][2].
Mechanizm
Neomycyna i gentamycyna są aminoglikozydami o tym samym profilu toksyczności. Oba leki gromadzą się w kanalikach nerkowych oraz w uchu wewnętrznym, gdzie uszkadzają komórki słuchowe i narząd przedsionkowy, a ich działania toksyczne sumują się. Neomycyna podana na nieuszkodzoną skórę wchłania się słabo, ale z uszkodzonej skóry, rozległych i sączących zmian oraz owrzodzeń przenika do krwi w ilości zdolnej nasilić toksyczność gentamycyny.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie gentamycyny w osoczu
- słuch (audiometria) i szumy uszne
- równowaga i zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, sączące zmiany lub owrzodzeniapostać · neomycyna | ryzyko rośnie | Z uszkodzonej i rozległej powierzchni skóry neomycyna wchłania się do krwi w większym stopniu, co wyraźnie zwiększa sumowanie toksyczności z gentamycyną. Takie stosowanie neomycyny jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z gentamycyną nasila toksyczność neomycyny. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek aminoglikozydy są wolniej wydalane i łatwiej się kumulują, co zwiększa ryzyko ototoksyczności i nefrotoksyczności. Konieczne jest ścisłe monitorowanie czynności nerek i słuchu oraz stężenia gentamycyny w osoczu. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje osłabiona czynność nerek i wcześniejszy niedosłuch, co zwiększa podatność na toksyczność aminoglikozydów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
Połączenie przeciwwskazaneTorasemid+ CefiksymNie łącz torasemidu z cefiksymem.Nie zaczynaj cefiksymu, jeśli przyjmujesz torasemid, tylko powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie, aby dobrali inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj cefiksymu, jeśli przyjmujesz torasemid, tylko powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie, aby dobrali inny antybiotyk.
Torasemid to lek moczopędny, a cefiksym to antybiotyk. Przyjmowane razem mogą obciążać nerki i pogorszyć ich pracę. Ryzyko jest większe, gdy jesteś odwodniony, masz chore nerki albo przyjmujesz duże dawki leku moczopędnego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy i osłabienie
- nudności lub brak apetytu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz torasemidu z cefiksymem.[1] Gdy pacjent przyjmujący torasemid wymaga antybiotyku, wybierz lek spoza cefalosporyn i aminoglikozydów, odpowiedni do wskazania. Jeśli lekarz uzna leczenie cefiksymem za niezbędne, powinien rozważyć czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki torasemidu, zapewnić prawidłowe nawodnienie i kontrolować czynność nerek.[2]
Skutek kliniczny
Grozi ostre uszkodzenie nerek z narastaniem stężenia kreatyniny i mocznika oraz zmniejszeniem diurezy. Pogorszenie czynności nerek może dodatkowo nasilać zaburzenia elektrolitowe wywołane torasemidem.
Mechanizm
Torasemid, zwłaszcza w dużych dawkach, może nasilać nefrotoksyczne działanie cefalosporyn.[1] Silnie działające diuretyki pętlowe stosowane razem z cefiksymem zwiększają ryzyko zaburzenia czynności nerek.[2] Odwodnienie i hipowolemia wywołane diuretykiem zmniejszają przepływ nerkowy. Pogorszenie czynności nerek ogranicza wydalanie cefiksymu, który jest usuwany głównie przez nerki, i sprzyja jego kumulacji.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- stężenie mocznika
- diureza i bilans płynów
- masa ciała i objawy odwodnienia
- stężenie potasu i sodu
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowym
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawkadawka · torasemid | ryzyko rośnie | Nasilenie nefrotoksyczności cefalosporyn przez torasemid dotyczy zwłaszcza dużych dawek diuretyku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Toramide 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/toramide-100140100/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cetix 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cetix-100297468/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ GentamycynaJednoczesnego podawania gentamycyny i innych leków nefrotoksycznych należy unikać, a jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gentamycyna może też uszkadzać słuch i narząd równowagi, zwłaszcza gdy nerki pracują słabiej. Dlatego lekarze przy takim leczeniu często badają krew i obserwują, ile oddajesz moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejność
- osłabienie mięśni lub skurcze
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego podawania gentamycyny i innych leków nefrotoksycznych należy unikać, a jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu[1]. Pacjentów otrzymujących oba leki równocześnie lub jeden po drugim należy dokładnie kontrolować[2]. Czynność nerek kontroluje się szczególnie dokładnie także przy stosowaniu amfoterycyny B w postaci lipidowej[3]. Gentamycyny nie miesza się z amfoterycyną B w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej[2]. Warto rozważyć oznaczanie stężenia gentamycyny i dostosowanie dawki do aktualnej czynności nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy. Przy kumulacji gentamycyny rośnie ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też nasilać utratę elektrolitów, głównie potasu i magnezu.
Mechanizm
Oba leki są nefrotoksyczne, a ich działanie uszkadzające nerki się sumuje. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[3]. Dożylna amfoterycyna B zwiększa ryzyko nefrotoksyczności gentamycyny[1]. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie gentamycyny, co może zwiększać jej stężenie we krwi i nasilać ototoksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie gentamycyny w osoczu
- potas i magnez w surowicy
- słuch i czynność błędnika
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lipidowapostać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana, ale nadal wymaga kontroli czynności nerek. |
| Miejscowa (gąbka)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu gentamycyny w postaci gąbki narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po podaniu dożylnym, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest niższe. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wcześniejsze zaburzenia czynności nerek zwiększają ryzyko dalszego ich uszkodzenia i kumulacji gentamycyny z ototoksycznością. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia nerek i słuchu rośnie wraz z czasem jednoczesnego stosowania obu leków. |
| Podanie jeden po drugimkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Dokładna kontrola jest potrzebna także wtedy, gdy leki podaje się kolejno, a nie równocześnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.