Interakcje / Cerytynib / Cerytynib i irynotekan
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać łączenia irynotekanu z cerytynibem jako silnym inhibitorem CYP3A4.
Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz onkologowi, że przyjmujesz oba, zanim dostaniesz kolejną dawkę chemioterapii.
Niekorzystna interakcjaCerytynib+ IrynotekanNależy unikać łączenia irynotekanu z cerytynibem jako silnym inhibitorem CYP3A4.Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz onkologowi, że przyjmujesz oba, zanim dostaniesz kolejną dawkę chemioterapii.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz onkologowi, że przyjmujesz oba, zanim dostaniesz kolejną dawkę chemioterapii.
Cerytynib może sprawić, że irynotekan będzie działał w organizmie silniej niż zwykle. Oba leki mogą też same wywoływać biegunkę, nudności i obciążać wątrobę. Razem zwiększają ryzyko ciężkiej biegunki, odwodnienia i spadku odporności. Lekarz zwykle unika tego połączenia albo bardzo dokładnie kontroluje leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza częsta lub wodnista
- gorączka lub dreszcze
- silne nudności lub wymioty uniemożliwiające picie
- zawroty głowy, suchość w ustach, mało oddawanego moczu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- duże osłabienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia irynotekanu z cerytynibem jako silnym inhibitorem CYP3A4.[1] Cerytynibu nie łączy się z substratami CYP3A o wąskim indeksie terapeutycznym, a jeśli nie da się tego uniknąć, rozważa się zmniejszenie dawki substratu.[2] Jeśli skojarzenie jest konieczne, decyzję o redukcji dawki irynotekanu podejmuje onkolog, a pacjenta ściśle monitoruje się pod kątem biegunki, mielosupresji i czynności wątroby. Hamowanie CYP3A przez cerytynib jest częściowo zależne od czasu, więc ryzyko interakcji nie znika natychmiast po odstawieniu cerytynibu.[2]
Skutek kliniczny
Spodziewany jest wzrost ekspozycji na SN-38 i nasilenie toksyczności irynotekanu – ciężkiej biegunki, neutropenii z ryzykiem gorączki neutropenicznej i odwodnienia. Sumowanie działań żołądkowo-jelitowych i hepatotoksycznych obu leków dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkiej biegunki, zaburzeń elektrolitowych i wzrostu aminotransferaz.
Mechanizm
Cerytynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 in vivo i zwiększył AUC midazolamu 5,4-krotnie.[2] Hamowanie CYP3A4 ogranicza przekształcanie irynotekanu do nieaktywnego APC i kieruje więcej leku w stronę aktywnego metabolitu SN-38. Silny inhibitor CYP3A4 (ketokonazol) zmniejszył AUC APC o 87% i zwiększył AUC SN-38 o 109%.[1] Dodatkowo oba leki często wywołują biegunkę, nudności, wymioty i uszkodzenie wątroby, więc ich działania niepożądane się sumują.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili przed każdym cyklem
- liczba i charakter stolców, objawy odwodnienia
- elektrolity i kreatynina przy biegunce
- aminotransferazy i bilirubina
- temperatura ciała
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Cerytynib odstawiony przed cyklem irynotekanuodstep · cerytynib | ryzyko maleje | Odstawienie cerytynibu przed podaniem irynotekanu zmniejsza ryzyko interakcji, ale hamowanie CYP3A jest częściowo zależne od czasu, więc efekt może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po ostatniej dawce. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaCerytyniba alkoholZalecaj unikanie alkoholu lub ograniczenie go do sporadycznych małych ilości oraz bezwzględne unikanie intensywnego i regularnego picia przez cały okres leczenia.W czasie leczenia unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.
Lek ten może obciążać wątrobę i trzustkę oraz często powoduje biegunkę, nudności i wymioty. Alkohol działa na te same narządy, więc razem mogą zwiększać ryzyko ich uszkodzenia i nasilać dolegliwości żołądkowe. Takie połączenie nie zostało dokładnie zbadane, ale ze względu na bezpieczeństwo lepiej ograniczyć alkohol w czasie leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- silny ból brzucha promieniujący do pleców
- uporczywe wymioty lub biegunka
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj unikanie alkoholu lub ograniczenie go do sporadycznych małych ilości oraz bezwzględne unikanie intensywnego i regularnego picia przez cały okres leczenia. U pacjentów pijących regularnie poinformuj lekarza prowadzącego, bo może to wymagać częstszej kontroli prób wątrobowych, lipazy, amylazy i glikemii. Przy wzroście aminotransferaz w trakcie leczenia zapytaj o spożycie alkoholu, zanim wynik zostanie przypisany wyłącznie cerytynibowi.
Skutek kliniczny
Spodziewanym skutkiem jest większe ryzyko i trudniejsza interpretacja wzrostu aminotransferaz i bilirubiny, co może prowadzić do przerw w leczeniu lub zmniejszenia dawki cerytynibu. Możliwe jest też nasilenie biegunki, nudności i wymiotów, a odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe po intensywnym piciu mogą dodatkowo sprzyjać zaburzeniom rytmu serca u pacjenta przyjmującego lek wydłużający odstęp QT i zwalniający czynność serca. Alkohol zwiększa także ryzyko zapalenia trzustki i wahań glikemii. Nie opisano badań ani serii przypadków dotyczących bezpośrednio tego połączenia, więc ocena opiera się na profilu toksyczności obu substancji.
Mechanizm
Podczas leczenia cerytynibem alkohol warto ograniczyć do minimum, bo oba mogą uszkadzać wątrobę, trzustkę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. ChPL cerytynibu nie wymienia alkoholu ani etanolu, a w przeciwwskazaniach podaje wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze[1]. Główne ryzyko jest farmakodynamiczne i addytywne. Cerytynib bardzo często podwyższa aktywność aminotransferaz i może wywołać polekowe uszkodzenie wątroby, a etanol jest niezależnym czynnikiem hepatotoksycznym. Do tego dochodzi wspólny wpływ na trzustkę (wzrost lipazy i amylazy, ryzyko zapalenia trzustki), na gospodarkę glukozą oraz nasilenie biegunki, nudności i wymiotów. Element farmakokinetyczny jest niepewny. Według danych in vitro cerytynib hamuje CYP2E1 w klinicznie istotnych stężeniach i może zwiększać stężenia substancji metabolizowanych głównie przez ten enzym[1]. CYP2E1 odpowiada za część utleniania etanolu, zwłaszcza u osób pijących regularnie i przy większych ilościach alkoholu, ale klinicznego znaczenia tego zjawiska dla stężenia etanolu nie zbadano.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ALT, AST i bilirubina całkowita
- lipaza i amylaza
- glikemia
- elektrolity (potas, magnez) przy biegunce lub wymiotach
- EKG – odstęp QT i częstość rytmu u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka
Kiedy ocena się zmienia
| Epizod intensywnego picia (upicie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Jednorazowe duże ilości alkoholu zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia wątroby i trzustki oraz wymiotów i odwodnienia z zaburzeniami elektrolitowymi, które mogą sprzyjać zaburzeniom rytmu serca podczas leczenia cerytynibem. |
| Regularne picie (codziennie lub prawie codziennie)czas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Regularne picie zwiększa ryzyko kumulacji uszkodzenia wątroby, utrudnia interpretację wzrostu aminotransferaz i może uzasadniać częstszą kontrolę prób wątrobowych, lipazy i glikemii. Poinformuj lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Irynotekan a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 186
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ IrynotekanPołączenie jest przeciwwskazane – w czasie leczenia irynotekanem nie stosuje się żadnych preparatów z zielem dziurawca.Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem w czasie chemioterapii irynotekanem, a jeśli przyjmowałeś je niedawno, powiedz o tym lekarzowi onkologowi.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem w czasie chemioterapii irynotekanem, a jeśli przyjmowałeś je niedawno, powiedz o tym lekarzowi onkologowi.
Dziurawiec osłabia działanie irynotekanu, czyli leku stosowanego w chemioterapii. Organizm szybciej usuwa lek, przez co chemioterapia może działać słabiej niż powinna. Nie poczujesz tego, więc nie zauważysz problemu na czas. Dziurawiec bywa też składnikiem herbatek i ziół na trawienie oraz suplementów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- to połączenie zwykle nie daje żadnych objawów – osłabienie chemioterapii przebiega niezauważalnie, dlatego najważniejsze jest unikanie dziurawca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – w czasie leczenia irynotekanem nie stosuje się żadnych preparatów z zielem dziurawca.[1][2][3] Dotyczy to także herbatek, mieszanek ziołowych na trawienie i suplementów diety zawierających dziurawiec. Działanie indukujące utrzymuje się przez pewien czas po odstawieniu, dlatego pacjent, który przyjmował dziurawiec przed rozpoczęciem chemioterapii, powinien zgłosić to lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne. Zmiana dawki irynotekanu nie jest sposobem na obejście tej interakcji.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia SN-38 oznacza ryzyko osłabienia działania przeciwnowotworowego irynotekanu i niepowodzenia chemioterapii.[1] Skutek nie daje odczuwalnych objawów, dlatego może pozostać niezauważony do czasu oceny odpowiedzi na leczenie.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 i przyspiesza metabolizm wielu leków.[4] Irynotekan jest metabolizowany między innymi przez CYP3A4, a silne induktory CYP3A4 i UGT1A1 zmniejszają ekspozycję na irynotekan, jego czynny metabolit SN-38 i glukuronid SN-38.[1] W badaniu farmakokinetycznym z udziałem 5 pacjentów, w którym irynotekan w dawce 350 mg/m² pc. podawano razem z zielem dziurawca w dawce 900 mg, stężenie SN-38 w osoczu zmniejszyło się o 42%.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wywiad w kierunku stosowania ziół, herbatek i suplementów diety przed każdym cyklem chemioterapii
- przegląd składu wieloskładnikowych preparatów ziołowych pod kątem obecności ziela dziurawca
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Mieszanka ziołowa, herbatka lub suplement diety zawierające dziurawiecpostać · dziurawiec | inne zalecenie | Przeciwwskazanie obejmuje także preparaty wieloskładnikowe, w których dziurawiec jest jednym ze składników, w tym preparaty ziołowe na trawienie. Należy sprawdzić skład każdego produktu ziołowego stosowanego przez pacjenta. |
| Odstawienie dziurawca niedługo przed rozpoczęciem leczenia irynotekanemodstep · dziurawiec | inne zalecenie | Indukcja enzymów nie ustępuje natychmiast po odstawieniu dziurawca, dlatego niedawne jego stosowanie należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem chemioterapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-accord-100341531/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan SUN 1,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-sun-100411987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
Połączenie przeciwwskazaneIrynotekan+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep żywymi, atenuowanymi szczepionkami w trakcie leczenia irynotekanem i przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii.Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia irynotekanem ani przez 6 miesięcy po jego zakończeniu, chyba że twój onkolog wyraźnie zdecyduje inaczej.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia irynotekanem ani przez 6 miesięcy po jego zakończeniu, chyba że twój onkolog wyraźnie zdecyduje inaczej.
Irynotekan to lek stosowany w chemioterapii, który osłabia odporność. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywego, osłabionego wirusa, a przy obniżonej odporności taka szczepionka może wywołać groźną reakcję całego organizmu i słabiej chronić przed chorobą. Dlatego w trakcie leczenia i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu nie szczepi się żywymi szczepionkami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka po szczepieniu
- wysypka lub pęcherze rozsiane po całym ciele
- silne osłabienie i złe samopoczucie po szczepieniu
- zaczerwienienie, obrzęk lub ropienie w miejscu wkłucia, które się szerzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep żywymi, atenuowanymi szczepionkami w trakcie leczenia irynotekanem i przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii[1][2][3]. Jeśli szczepienie jest planowe, wykonaj je przed rozpoczęciem chemioterapii z wyprzedzeniem ustalonym przez onkologa. Szczepionki inaktywowane można podawać, choć odpowiedź na nie może być słabsza[1]. W razie realnego narażenia na ospę prawdziwą lub ospę małpią w trakcie leczenia decyzję o szczepieniu podejmuje onkolog wspólnie ze specjalistą chorób zakaźnych po ocenie bilansu korzyści i ryzyka.
Skutek kliniczny
Szczepionki żywe, atenuowane podane w trakcie leczenia irynotekanem grożą ogólnoustrojową reakcją zagrażającą życiu[1]. Dodatkowo skuteczność szczepienia może być zmniejszona, co w sytuacji narażenia na ospę prawdziwą lub ospę małpią oznacza niepełną ochronę.
Mechanizm
Irynotekan jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i osłabia odporność komórkową i humoralną. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, atenuowany, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara[4]. U osoby z obniżoną odpornością żywa szczepionka niesie ryzyko ogólnoustrojowej, zagrażającej życiu reakcji, a odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być słabsza[1]. Wirus ze szczepu Ankara nie namnaża się w komórkach człowieka, więc ryzyko uogólnionego zakażenia jest mniejsze niż przy klasycznych, replikujących szczepionkach przeciw ospie, ale połączenie i tak pozostaje formalnie przeciwwskazane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- data ostatniego podania irynotekanu przed kwalifikacją do szczepienia
- objawy uogólnionej reakcji lub zakażenia po ewentualnym szczepieniu (gorączka, rozsiane zmiany skórne, pogorszenie stanu ogólnego)
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 6 miesięcy od zakończenia chemioterapiiirynotekan | interakcja nie dotyczy | Po upływie 6 miesięcy od zakończenia leczenia irynotekanem przeciwwskazanie do szczepionek żywych, atenuowanych przestaje obowiązywać. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | inne zalecenie | Jeśli szczepienie jest wskazane, najlepiej wykonać je przed włączeniem irynotekanu z wyprzedzeniem ustalonym przez onkologa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-accord-100341531/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan SUN 1,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-sun-100411987/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
Połączenie przeciwwskazaneIrynotekan+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi w trakcie leczenia irynotekanem ani przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii.Nie szczep się żywą szczepionką przeciw półpaścowi w trakcie chemioterapii ani przez pół roku po niej, a o termin szczepienia szczepionką bez żywego wirusa zapytaj onkologa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się żywą szczepionką przeciw półpaścowi w trakcie chemioterapii ani przez pół roku po niej, a o termin szczepienia szczepionką bez żywego wirusa zapytaj onkologa.
Irynotekan to lek stosowany w chemioterapii, który osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne, uogólnione zakażenie. Szczepionka bez żywego wirusa jest bezpieczna w trakcie leczenia, ale może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub na całym ciele
- silne osłabienie, dreszcze, złe samopoczucie po szczepieniu
- ból lub pieczenie skóry w jednym pasie ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi w trakcie leczenia irynotekanem ani przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii[1]. Żywej szczepionki nie stosuje się też u osób poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu[2]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed półpaścem, właściwym wyborem jest szczepionka rekombinowana z adiuwantem, którą można podać w trakcie chemioterapii przy świadomości, że odpowiedź może być słabsza[1]. Termin szczepienia rekombinowaną szczepionką warto uzgodnić z onkologiem, najlepiej przed rozpoczęciem chemioterapii lub w okresie najmniejszej immunosupresji.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw półpaścowi w trakcie leczenia irynotekanem istnieje ryzyko ogólnoustrojowej reakcji zagrażającej życiu[1]. Po podaniu szczepionki rekombinowanej głównym skutkiem jest słabsza i mniej pewna ochrona przed półpaścem[1].
Mechanizm
Irynotekan działa cytotoksycznie i mielosupresyjnie, przez co osłabia odporność komórkową i humoralną. U osoby z obniżoną odpornością żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki może się niekontrolowanie namnażać i wywołać uogólnioną reakcję[1]. Ta sama immunosupresja osłabia odpowiedź na szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, która nie zawiera żywego wirusa i nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi (żywa czy rekombinowana) przed każdym podaniem u pacjenta leczonego irynotekanem
- data ostatniego podania irynotekanu w odniesieniu do planowanego szczepienia żywą szczepionką
- po przypadkowym podaniu żywej szczepionki – gorączka, wysypka pęcherzykowa, objawy zakażenia uogólnionego
- morfologia krwi z rozmazem w okresie okołoszczepiennym
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana, z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionkę rekombinowaną można podać w trakcie leczenia irynotekanem, ale odpowiedź immunologiczna może być zmniejszona. Termin szczepienia uzgodnij z onkologiem. |
| odstep ≥ 6 miesięcy od zakończenia chemioterapiiirynotekan | inne zalecenie | Zakaz podawania żywych szczepionek obowiązuje do 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii. Po tym czasie o szczepieniu żywą szczepionką decyduje lekarz po ocenie odporności i pozostałego leczenia. |
| Szczepienie szczepionką rekombinowaną przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Jeśli to możliwe, szczepionkę rekombinowaną warto podać przed rozpoczęciem leczenia irynotekanem, gdy odpowiedź immunologiczna nie jest jeszcze osłabiona. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ IrynotekanNie stosuj jeżówki purpurowej w trakcie leczenia irynotekanem i odstaw ją przed rozpoczęciem chemioterapii.Odstaw jeżówkę na czas leczenia irynotekanem i zapytaj onkologa, zanim sięgniesz po jakikolwiek preparat ziołowy lub suplement.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Odstaw jeżówkę na czas leczenia irynotekanem i zapytaj onkologa, zanim sięgniesz po jakikolwiek preparat ziołowy lub suplement.
Nie stosuj jeżówki, gdy jesteś leczony irynotekanem. Jeżówka pobudza układ odporności, a w czasie chemioterapii nie jest to wskazane. Może też zmieniać sposób, w jaki organizm przetwarza irynotekan, przez co lek może działać słabiej albo mocniej szkodzić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo inne objawy zakażenia
- nasilona lub długotrwała biegunka
- duże osłabienie, zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj jeżówki purpurowej w trakcie leczenia irynotekanem i odstaw ją przed rozpoczęciem chemioterapii.[1] O każdym preparacie roślinnym przyjmowanym przez pacjenta poinformuj zespół onkologiczny.
Skutek kliniczny
Możliwa nieprzewidywalna zmiana ekspozycji na irynotekan i SN-38 – zarówno osłabienie skuteczności przeciwnowotworowej, jak i nasilenie toksyczności (neutropenia, biegunka). Dodatkowo stosowanie preparatu immunostymulującego u pacjenta z polekową immunosupresją jest niewskazane.
Mechanizm
Jeżówki purpurowej nie stosuje się u chorych onkologicznych leczonych cytostatykami, a irynotekan jest cytostatykiem.[1] Jeżówka ma działanie immunostymulujące i jest przeciwwskazana w immunosupresji oraz w chorobach układu białokrwinkowego, a irynotekan często wywołuje neutropenię i mielosupresję.[2] Wpływ jeżówki na CYP3A4 jest niejednoznaczny – opisywano zarówno hamowanie enzymu w jelicie, jak i jego indukcję w wątrobie. Irynotekan jest częściowo metabolizowany przez CYP3A4, dlatego zmiana aktywności tego enzymu może przesuwać proporcję między nieaktywnymi metabolitami a aktywnym SN-38. Irynotekanu nie łączy się z zielem dziurawca[3], co pokazuje, że preparaty roślinne modulujące CYP3A4 mogą istotnie zmieniać jego działanie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (liczba neutrofili)
- biegunka i objawy odwodnienia
- objawy zakażenia, gorączka
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ IrynotekanNie należy łączyć klozapiny z irynotekanem, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie substancji o istotnym działaniu mielosupresyjnym i zakazuje rozpoczynania klozapiny u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i irynotekan mogą osłabiać wytwarzanie białych krwinek, które chronią organizm przed zakażeniami. Stosowane razem zwiększają ryzyko groźnego spadku odporności, dlatego zwykle się ich nie łączy. Jeśli lekarze uznają, że potrzebujesz obu leków, będziesz mieć często badaną krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- silne osłabienie
- nasilona biegunka
- brak wypróżnień i wzdęty, bolesny brzuch
- kołatanie serca lub omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z irynotekanem, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie substancji o istotnym działaniu mielosupresyjnym[1] i zakazuje rozpoczynania klozapiny u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii z irynotekanem, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo o kontynuacji klozapiny poza zaleceniami ChPL powinni podjąć wspólnie onkolog i psychiatra. Przy kontynuacji konieczne jest częste oznaczanie morfologii z rozmazem i bezwzględnej liczby neutrofilów, ustalenie z góry progów przerwania klozapiny oraz pilna ocena każdej gorączki. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez planu ze względu na ryzyko nawrotu psychozy i objawów z odbicia cholinergicznego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy z zakażeniami, gorączką neutropeniczną i posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Neutropenia wywołana irynotekanem utrudnia też interpretację obowiązkowych badań krwi podczas leczenia klozapiną i może wymusić jej nagłe odstawienie z ryzykiem nawrotu psychozy. Zaburzenia elektrolitowe po ciężkiej biegunce mogą dodatkowo sprzyjać wydłużeniu odstępu QTc, przed czym ostrzega ChPL klozapiny[1].
Mechanizm
Główny mechanizm polega na sumowaniu się działania hamującego szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a jej ChPL zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu mielosupresyjnym i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. Irynotekan jest lekiem cytotoksycznym o działaniu mielosupresyjnym, a ciężka niewydolność szpiku kostnego jest przeciwwskazaniem do jego podania[4]. Irynotekan hamuje też cholinesterazę[4], natomiast klozapina działa przeciwcholinergicznie[1], co teoretycznie może zmieniać obraz ostrego zespołu cholinergicznego po wlewie. Oba leki wpływają na jelita, ponieważ klozapina jest przeciwwskazana w porażennej niedrożności jelit[1], a irynotekan w niedrożności jelit[4]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ klozapina nie jest znana jako istotny inhibitor ani induktor CYP3A4 i UGT1A1, które odpowiadają za przemiany irynotekanu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- rytm wypróżnień, biegunka i objawy niedrożności jelit
- elektrolity w surowicy przy biegunce
- EKG z oceną QTc przy zaburzeniach elektrolitowych
- stan psychiczny przy zmianie lub odstawieniu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperydonhaloperydol
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana w trakcie leczenia irynotekanemkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | Leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy. |
| Po zakończeniu chemioterapii i powrocie prawidłowej morfologiiodstep · pacjent | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do stosowania klozapiny, ale wymaga ona standardowego monitorowania morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
Połączenie przeciwwskazanePochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaPochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.
Hydroksyzyna, przyjmowana na świąd, niepokój lub sen, może zaburzać rytm serca. Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak kryzotynib, cerytynib, alektynib, brygatynib czy lorlatynib, też mogą zwalniać lub zaburzać pracę serca. Razem zwiększają ryzyko groźnej arytmii, a kryzotynib i cerytynib dodatkowo podnoszą ilość hydroksyzyny w organizmie, co nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- silne zawroty głowy
- bardzo wolne tętno
- duża senność i trudność z wybudzeniem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane. Hydroksyzyny nie łączy się z kryzotynibem ani cerytynibem, bo oba leki wydłużają QT, zwalniają rytm serca i podnoszą stężenie hydroksyzyny. Przy alektynibie, brygatynibie i lorlatynibie hydroksyzynę można rozważyć tylko krótko, w najmniejszej skutecznej dawce, po wykonaniu EKG i przy prawidłowym tętnie oraz stężeniu potasu i magnezu. U pacjenta z bradykardią, zaburzeniami elektrolitowymi, chorobą serca lub przyjmującego inne leki wydłużające QT hydroksyzyny nie stosuje się przy żadnym inhibitorze ALK. Na świąd, lęk lub bezsenność lepiej wybrać lek bez wpływu na QT.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwa nasilona bradykardia. Przy kryzotynibie i cerytynibie dochodzi do tego silniejsza senność i działanie cholinolityczne hydroksyzyny z powodu wyższego stężenia.
Mechanizm
Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT. Kryzotynib i cerytynib także wydłużają QT i zwalniają rytm serca, a bradykardia dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Działania na repolaryzację sumują się. Kryzotynib i cerytynib hamują też CYP3A4, który uczestniczy w przemianach hydroksyzyny, więc jej stężenie i działanie na serce mogą wzrosnąć. Pozostałe inhibitory ALK (alektynib, brygatynib, lorlatynib) nie wydłużają istotnie QT, ale zwalniają rytm serca lub upośledzają przewodzenie przedsionkowo-komorowe, więc wspólnym elementem całej klasy jest addycyjne ryzyko zaburzeń rytmu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach łącznego stosowania
- tętno spoczynkowe i ciśnienie tętnicze
- odstęp PR i objawy bloku przedsionkowo-komorowego przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- nadmierna senność i objawy cholinolityczne
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hydroksyzyna silniej działa na serce i ośrodkowy układ nerwowy, a bradykardia i zaburzenia elektrolitowe są częstsze. Przy każdym inhibitorze ALK lepiej wybrać alternatywę. |
| Dawka maksymalnadawka · pochodne difenylometanu | ryzyko rośnie | Wpływ hydroksyzyny na QT zależy od dawki. Jeśli połączenie z alektynibem, brygatynibem lub lorlatynibem jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaJednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
Niektóre leki na nowotwory płuca, takie jak kryzotynib i cerytynib, mogą razem z cyzaprydem groźnie zaburzyć rytm serca. Lek na nowotwór sprawia, że cyzapryd dłużej zostaje w organizmie, a oba leki osobno też wpływają na pracę serca. Inne leki wspomagające pracę żołądka, na przykład itopryd, nie stwarzają takiego zagrożenia. Metoklopramid również jest pod tym względem bezpieczniejszy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. U pacjenta leczonego tymi inhibitorami ALK cyzapryd należy odstawić. Jeśli potrzebny jest lek prokinetyczny, wybierz itopryd lub krótkotrwale metoklopramid w najmniejszej skutecznej dawce. Cyzapryd można włączyć dopiero po całkowitym wypłukaniu inhibitora ALK. Połączenie cyzaprydu z brygatynibem, alektynibem lub lorlatynibem również jest niekorzystne. Przy tych lekach należy go unikać, a gdy jest to konieczne, trzeba kontrolować EKG i tętno.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT oraz częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes. Może dojść do migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Bradykardia wywołana inhibitorem ALK dodatkowo zwiększa to ryzyko.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. Cyzapryd jest substratem CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym. Kryzotynib i cerytynib hamują CYP3A4, przy czym hamowanie przez cerytynib jest silne. Podnoszą one stężenie cyzaprydu we krwi, a stężenie to bezpośrednio wiąże się z blokowaniem kanałów potasowych hERG. Oba inhibitory ALK same wydłużają odstęp QT i zwalniają akcję serca. Efekty farmakokinetyczny i farmakodynamiczny sumują się.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- częstość akcji serca (bradykardia)
- odstęp PR przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 5 okresów półtrwania od odstawienia kryzotynibu lub cerytynibuinhibitory kinazy ALK | ryzyko maleje | Po całkowitym wypłukaniu kryzotynibu lub cerytynibu hamowanie CYP3A4 i wpływ na QT ustępują. Wtedy cyzapryd można włączyć, najlepiej po kontrolnym EKG. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej)+ Inhibitory topoizomerazy I (np. topotekan, irynotekan) klasaW czasie leczenia inhibitorem topoizomerazy I oraz przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej.Nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem ani przez kilka miesięcy po nim, a termin każdego szczepienia ustal z onkologiem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem ani przez kilka miesięcy po nim, a termin każdego szczepienia ustal z onkologiem.
Leki przeciwnowotworowe, takie jak topotekan i irynotekan, mocno osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby z osłabioną odpornością może wywołać ciężką ospę wietrzną. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i jest bezpieczna, ale w czasie chemioterapii może działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa, w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- gorączka
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
W czasie leczenia inhibitorem topoizomerazy I oraz przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej. Dotyczy to zarówno topotekanu, jak i irynotekanu. Jeśli pacjent nie ma odporności na ospę wietrzną, szczepienie żywą szczepionką należy wykonać co najmniej 4 tygodnie przed planowanym rozpoczęciem chemioterapii. Po zakończeniu leczenia termin szczepienia ustala lekarz prowadzący na podstawie liczby limfocytów i stanu klinicznego. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi oraz niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać w trakcie leczenia, najlepiej przed jego rozpoczęciem albo między cyklami, poza okresem nadiru. U seronegatywnego pacjenta narażonego na kontakt z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się immunoglobulinę anty-VZV albo profilaktykę acyklowirem. Domownicy pacjenta mogą być szczepieni żywą szczepionką, a w razie pojawienia się u nich wysypki poszczepiennej powinni unikać bliskiego kontaktu z chorym.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w czasie leczenia topotekanem lub irynotekanem albo krótko po nim grozi rozsianym zakażeniem szczepem szczepionkowym wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Może ono przebiegać z rozległą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zapaleniem mózgu i stanowić zagrożenie życia. W przypadku szczepionek nieżywych głównym skutkiem jest słabsza lub niepełna ochrona poszczepienna.
Mechanizm
Topotekan i irynotekan hamują topoizomerazę I i działają cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki, w tym na komórki szpiku. Wywołują neutropenię i limfopenię oraz osłabiają odporność komórkową. Żywa, atenuowana szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera wirus zdolny do namnażania się. U pacjenta z upośledzoną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany i wywołać uogólnione zakażenie. Jednocześnie mielosupresja zmniejsza wytwarzanie przeciwciał i odpowiedź limfocytów T, więc skuteczność szczepienia, także szczepionkami nieżywymi, jest mniejsza. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy obu inhibitorów topoizomerazy I w takim samym stopniu.
Monitorować
- status serologiczny VZV przed rozpoczęciem chemioterapii
- morfologia z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili przed planowanym szczepieniem
- odstęp od ostatniej dawki chemioterapii przed podaniem żywej szczepionki
- objawy uogólnionego zakażenia wirusem ospy wietrznej (wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy płucne lub neurologiczne) po przypadkowym szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | interakcja nie dotyczy | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaną co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką topotekanu lub irynotekanu uznaje się za bezpieczną, bo replikacja wirusa szczepionkowego wygasa przed wystąpieniem mielosupresji. |
| odstep ≥ 3 miesiące po zakończeniu chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki inhibitora topoizomerazy I żywą szczepionkę można rozważyć, jeśli choroba jest w remisji, a liczba limfocytów wróciła do normy. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący. |
| Szczepionka nieżywa lub niereplikującapostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionki nieżywe (rekombinowana przeciw półpaścowi) lub niereplikujące (przeciw ospie prawdziwej z wirusem MVA) nie wywołują zakażenia, ale w trakcie chemioterapii dają słabszą odpowiedź. Należy je podawać przed leczeniem lub między cyklami, poza nadirem. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.