Interakcje / Chloramfenikol / Chloramfenikol i repaglinid
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy ogólnym stosowaniu chloramfenikolu kontroluj glikemię częściej przez cały okres leczenia i kilka dni po jego zakończeniu, a przy spadkach glikemii zmniejsz dawkę repaglinidu.
Jeśli dostajesz chloramfenikol w kroplówce lub doustnie, mierz cukier częściej, nie pomijaj posiłku po dawce repaglinidu i zgłoś lekarzowi każdy spadek cukru.
Niekorzystna interakcjaChloramfenikol+ RepaglinidPrzy ogólnym stosowaniu chloramfenikolu kontroluj glikemię częściej przez cały okres leczenia i kilka dni po jego zakończeniu, a przy spadkach glikemii zmniejsz dawkę repaglinidu.Jeśli dostajesz chloramfenikol w kroplówce lub doustnie, mierz cukier częściej, nie pomijaj posiłku po dawce repaglinidu i zgłoś lekarzowi każdy spadek cukru.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz chloramfenikol w kroplówce lub doustnie, mierz cukier częściej, nie pomijaj posiłku po dawce repaglinidu i zgłoś lekarzowi każdy spadek cukru.
Chloramfenikol to antybiotyk, który podawany w kroplówce lub doustnie może nasilać działanie repaglinidu obniżające cukier. Może to prowadzić do zbyt niskiego cukru we krwi. Chloramfenikol w maści albo w kroplach do oczu lub uszu nie wpływa na działanie repaglinidu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk
- zimne poty
- kołatanie serca
- nagły silny głód
- zawroty głowy
- splątanie lub nietypowa senność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy ogólnym stosowaniu chloramfenikolu kontroluj glikemię częściej przez cały okres leczenia i kilka dni po jego zakończeniu, a przy spadkach glikemii zmniejsz dawkę repaglinidu. Repaglinid łączy się z inhibitorami CYP3A4 ze szczególną ostrożnością[1]. Jeśli wskazanie na to pozwala, wybierz antybiotyk, który nie hamuje enzymów wątrobowych. Chloramfenikol w maści, kroplach do oczu lub kroplach do uszu nie wymaga żadnych zmian.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie i wydłużenie działania hipoglikemizującego repaglinidu z ryzykiem hipoglikemii. Silne inhibitory CYP3A4 zwiększały AUC repaglinidu najwyżej 1,4-krotnie przy niewielkim wpływie na glikemię u zdrowych ochotników[1], dlatego spodziewany efekt jest umiarkowany. Większe znaczenie może mieć u osób starszych i u chorych, którzy w czasie infekcji jedzą mniej lub nieregularnie. Przy stosowaniu miejscowym wchłanianie chloramfenikolu jest znikome i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Chloramfenikol podany ogólnie może zmniejszać klirens repaglinidu i zwiększać jego stężenie. Chloramfenikol hamuje wątrobowe enzymy mikrosomalne, przez co nasila i wydłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie, w tym hipoglikemizujące działanie pochodnych sulfonylomocznika[2]. Repaglinid jest metabolizowany głównie przez CYP2C8, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4, którego udział rośnie przy zahamowaniu CYP2C8[1]. Chloramfenikol hamuje CYP3A4, a jego wpływ na CYP2C8 nie jest dobrze poznany.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia na czczo i przed posiłkami
- objawy hipoglikemii
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść, krople do oczu, krople do uszu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu miejscowym wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest znikome, nie należy oczekiwać wpływu na metabolizm repaglinidu ani zmiany glikemii. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko i skutki hipoglikemii są większe, a jej objawy bywają mniej typowe, dlatego przy ogólnym podaniu chloramfenikolu kontrola glikemii powinna być częstsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
Alkohol przy tych lekach
Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaRepaglinida alkoholNie jest to połączenie przeciwwskazane.Najlepiej unikać alkoholu, a jeśli już się pije, to tylko w małej ilości i razem z posiłkiem, obserwując objawy niedocukrzenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Najlepiej unikać alkoholu, a jeśli już się pije, to tylko w małej ilości i razem z posiłkiem, obserwując objawy niedocukrzenia.
Alkohol może zaburzać działanie repaglinidu na poziom cukru we krwi. Najczęściej zwiększa ryzyko niedocukrzenia, szczególnie gdy pije się go bez jedzenia albo w większej ilości. Objawy niedocukrzenia łatwo pomylić z działaniem alkoholu, więc można nie zauważyć, że dzieje się coś groźnego. Ulotka leku zaleca zwracać uwagę na objawy niedocukrzenia po spożyciu alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, kołatanie serca
- nadmierne pocenie się, uczucie głodu
- osłabienie, zawroty głowy, ból głowy
- drażliwość, niepokój, trudności z koncentracją
- splątanie, senność, zaburzenia mowy
- utrata przytomności (wezwij pomoc)
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest to połączenie przeciwwskazane. Pacjentowi z cukrzycą leczonemu repaglinidem należy zalecić unikanie alkoholu albo ścisłe ograniczenie jego ilości, picie wyłącznie razem z posiłkiem i nigdy bez jedzenia. Pacjent powinien znać objawy hipoglikemii i umieć ją rozpoznać. Należy zwrócić uwagę na pojawiające się objawy hipoglikemii.[1] Repaglinid przyjmuje się tuż przed posiłkiem, więc przy pominięciu posiłku dawkę również się pomija.
Skutek kliniczny
Ryzyko hipoglikemii, także opóźnionej i przedłużonej, oraz nieprzewidywalne wahania glikemii. Objawy niedocukrzenia (zawroty głowy, drażliwość, splątanie, senność) mogą być pomylone z upojeniem alkoholowym, więc rozpoznanie i leczenie bywa spóźnione. U pacjentów przyjmujących jednocześnie leki beta-adrenolityczne objawy hipoglikemii mogą być dodatkowo maskowane.[1]
Mechanizm
Alkohol hamuje glukoneogenezę w wątrobie i utrudnia organizmowi odbudowę poziomu glukozy, a repaglinid zwiększa wydzielanie insuliny niezależnie od tego, czy pacjent zjadł posiłek. Oba działania sumują się w kierunku hipoglikemii. ChPL wymienia alkohol wśród substancji, które mogą zwiększać i przedłużać działanie hipoglikemizujące repaglinidu.[1] Ulotka dla pacjenta opisuje zjawisko odwrotnie, bo mówi o możliwym zmniejszeniu zdolności leku do obniżania glikemii po alkoholu.[1] Oba kierunki to zaburzenie wyrównania glikemii. Klinicznie groźniejsza jest hipoglikemia, zwłaszcza gdy alkohol pije się bez jedzenia.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy hipoglikemii w trakcie i po spożyciu alkoholu, także następnego dnia
- samokontrola glikemii przy planowanym spożyciu alkoholu i po nim
- jednoczesne stosowanie leków beta-adrenolitycznych, które mogą maskować objawy hipoglikemii
- regularność posiłków u pacjenta, który pije alkohol
- funkcja wątroby u pacjentów regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Większa ilość alkoholu lub upijanie sięilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Większa ilość alkoholu silniej hamuje glukoneogenezę i nasila ryzyko ciężkiej, przedłużonej hipoglikemii, a zaburzenia świadomości utrudniają samodzielne rozpoznanie objawów. Takim pacjentom należy jednoznacznie odradzać picie alkoholu. |
| Przewlekłe, regularne picie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Regularne picie alkoholu może uszkadzać wątrobę. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do repaglinidu, więc u takich pacjentów należy rozważyć ocenę wątroby i ewentualną zmianę leczenia przez lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
Inne interakcje tych leków 274
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.
Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bladość i duże zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- bladość i duże osłabienie
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.
Skutek kliniczny
Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- hemoglobina i retikulocyty
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe. |
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Wchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.
Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stopień sedacji
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG z oceną odstępu QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneRepaglinid+ Kwas salicylowyNie stosuj plastrów ani maści keratolitycznych z kwasem salicylowym do usuwania odcisków i modzeli u pacjenta leczonego repaglinidem.Nie stosuj plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski i pokaż zmiany na stopach lekarzowi lub podologowi.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski i pokaż zmiany na stopach lekarzowi lub podologowi.
Jeśli chorujesz na cukrzycę i przyjmujesz repaglinid, nie usuwaj odcisków plastrami ani maściami z kwasem salicylowym. Te preparaty mogą uszkodzić skórę stopy, a u osób z cukrzycą nawet mała rana goi się gorzej i łatwo się zakaża. Kwas salicylowy stosowany na dużą powierzchnię skóry może też przenikać do krwi i nasilać obniżanie cukru przez repaglinid.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, pęcherz, rana lub ból skóry w miejscu stosowania
- rana na stopie, która się nie goi
- drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód, osłabienie lub splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj plastrów ani maści keratolitycznych z kwasem salicylowym do usuwania odcisków i modzeli u pacjenta leczonego repaglinidem[1]. Zmiany na stopach u chorego na cukrzycę powinien ocenić lekarz lub podolog. Roztworu kwasu salicylowego nie stosuje się na rozległe powierzchnie skóry ani na zmiany zapalne i sączące[2]. Przy stosowaniu salicylanów razem z repaglinidem należy brać pod uwagę nasilenie działania hipoglikemizującego i kontrolować glikemię[3].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest uszkodzenie skóry stopy z owrzodzeniem i zakażeniem, które u chorego na cukrzycę może prowadzić do zespołu stopy cukrzycowej. Przy znacznym wchłanianiu salicylanu możliwe jest nasilenie hipoglikemii.
Mechanizm
Plaster z kwasem salicylowym na odciski jest przeciwwskazany u chorych na cukrzycę, a więc u każdego pacjenta leczonego repaglinidem[1]. Stężony kwas salicylowy działa silnie złuszczająco i może uszkodzić skórę stopy, co przy neuropatii i niedokrwieniu kończyn sprzyja owrzodzeniom i zakażeniom. Salicylany wchłonięte do krążenia ogólnego mogą dodatkowo nasilać i przedłużać hipoglikemizujące działanie repaglinidu[3]. Przy stosowaniu na skórę wchłanianie zwykle jest niewielkie, ale zwiększa się na dużej powierzchni, na uszkodzonej skórze i pod opatrunkiem okluzyjnym.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stan skóry stóp – zaczerwienienie, pęcherze, rany, owrzodzenia
- stężenie glukozy we krwi przy stosowaniu kwasu salicylowego na większą powierzchnię skóry
- objawy hipoglikemii
Bezpieczniejsze alternatywy
mocznik (kremy zmiękczające zrogowaciały naskórek)
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór na skórę 2% stosowany krótko na małą, nieuszkodzoną powierzchnię poza stopamipostać · kwas salicylowy | ryzyko maleje | Przy roztworze o niskim stężeniu stosowanym krótko na małą, nieuszkodzoną powierzchnię skóry poza stopami wchłanianie salicylanu jest niewielkie i nasilenie działania repaglinidu jest mało prawdopodobne. Roztworu nie stosuje się na rozległe powierzchnie skóry ani na zmiany zapalne i sączące. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
Połączenie przeciwwskazaneRepaglinid+ FenylefrynaDoustnych preparatów z fenylefryną nie wydaje się osobom leczonym repaglinidem, ponieważ fenylefryna doustna jest przeciwwskazana w cukrzycy.Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie i grypę z fenylefryną, tylko zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie i grypę z fenylefryną, tylko zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.
Repaglinid przyjmujesz z powodu cukrzycy, a fenylefryny w tabletkach i saszetkach na przeziębienie nie powinny przyjmować osoby chore na cukrzycę. Fenylefryna może podnosić cukier we krwi i osłabiać działanie leku na cukrzycę. Może też podnosić ciśnienie i przyspieszać pracę serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki pomiaru cukru
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie tętnicze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnych preparatów z fenylefryną nie wydaje się osobom leczonym repaglinidem, ponieważ fenylefryna doustna jest przeciwwskazana w cukrzycy[1][2]. Przy objawach przeziębienia należy zaproponować leczenie miejscowe o krótkim czasie stosowania lub preparaty bez sympatykomimetyków. Jeżeli pacjent już przyjął fenylefrynę, powinien częściej kontrolować glikemię i ciśnienie tętnicze do czasu jej odstawienia.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii z hiperglikemią oraz wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie czynności serca. U chorych z towarzyszącymi chorobami układu krążenia rośnie ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
Mechanizm
Fenylefryna jest aminą sympatykomimetyczną pobudzającą receptory alfa-adrenergiczne. Leki sympatykomimetyczne mogą podnosić stężenie glukozy we krwi i osłabiać działanie leków przeciwcukrzycowych, w tym repaglinidu. Fenylefryny podawanej doustnie nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. Fenylefryna zwiększa też ciśnienie tętnicze i obciąża układ krążenia, co u chorych na cukrzycę, często z chorobami serca i naczyń, ma szczególne znaczenie. Nie stosuje się jej w nadciśnieniu tętniczym, chorobie wieńcowej i zaburzeniach rytmu serca[1][2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie glukozy we krwi
- ciśnienie tętnicze
- częstość akcji serca
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (do nosa)oksymetazolina (do nosa)
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Fenylefryna podawana do nosa przez krótki czas wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu, więc ryzyko wpływu na glikemię i ciśnienie jest małe. Należy ograniczyć stosowanie do kilku dni i nie łączyć z doustnymi sympatykomimetykami. |
| Do okadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Fenylefryna w kroplach do oczu działa głównie miejscowo, ale przy wyższych stężeniach może podnosić ciśnienie tętnicze. U chorych na cukrzycę z chorobami układu krążenia warto kontrolować ciśnienie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ BusulfanChloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem.Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.
Busulfan osłabia szpik kostny, który wytwarza krwinki. Chloramfenikol też może uszkadzać szpik, czasem trwale. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek, co grozi ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Dotyczy to także maści z chloramfenikolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone wybroczyny na skórze
- nasilone osłabienie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Chloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem. Chloramfenikolu nie stosuje się u pacjentów z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a leczenie busulfanem oznacza taki stan. Zakażenie należy leczyć antybiotykiem bez działania mielotoksycznego, dobranym do wskazania i lokalizacji. Jeśli chloramfenikol został już zastosowany, trzeba go odstawić i skontrolować morfologię krwi z rozmazem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką pancytopenią z zakażeniami i krwawieniami, w tym niedokrwistością aplastyczną. Ryzyko jest największe przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu i dużych dawkach busulfanu. Objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach lub tygodniach i mogą się utrzymywać po odstawieniu leków.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, a ich działanie hamujące krwiotworzenie się sumuje. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Busulfan jest lekiem cytotoksycznym, którego głównym działaniem jest zahamowanie czynności szpiku. Chloramfenikol wywołuje zależne od dawki, zwykle odwracalne zahamowanie hemopoezy, a rzadko także niezależną od dawki, często nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol hamuje enzymy mikrosomalne wątroby[1], ale busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba płytek krwi
- liczba neutrofilów
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustna lub dożylna)droga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu narażenie jest znacznie większe niż po zastosowaniu maści, a ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i ciężkiej pancytopenii najwyższe. |
| Duże dawki (kondycjonowanie przed przeszczepieniem szpiku)dawka · busulfan | ryzyko rośnie | Duże dawki busulfanu prowadzą do głębokiej mieloablacji, więc każdy dodatkowy lek mielotoksyczny zwiększa ryzyko przedłużonej aplazji i zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ CyzaprydNie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie.Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.
Chloramfenikol przyjmowany w tabletkach lub w kroplówce może zwiększać ilość cyzaprydu we krwi. Za dużo cyzaprydu może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Maść na skórę i krople do oczu z chloramfenikolem nie mają takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie. Cyzaprydu nie stosuje się jednocześnie z doustnymi ani pozajelitowymi silnymi inhibitorami CYP3A4 ani z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Gdy chloramfenikol ogólnie jest niezbędny, odstaw cyzapryd na czas antybiotykoterapii i wybierz lek prokinetyczny niezależny od CYP3A4. Gdy połączenia nie da się uniknąć, wykonaj EKG z oceną QTc i wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Chloramfenikol stosowany miejscowo na skórę lub do oka nie wymaga zmiany leczenia cyzaprydem.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie cyzaprydu grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi dla życia zaburzeniami rytmu serca. Mogą wystąpić częstoskurcz komorowy, migotanie komór i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1].
Mechanizm
Chloramfenikol podawany ogólnie zwiększa stężenie cyzaprydu, bo hamuje jego metabolizm wątrobowy. Chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[2]. Cyzapryd jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a leki hamujące ten enzym zwiększają jego stężenie w surowicy[1]. Chloramfenikol jest inhibitorem CYP3A4, dlatego przy podaniu doustnym lub dożylnym należy spodziewać się kumulacji cyzaprydu.
Metabolizm i transportery
- Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany na skórę lub do oka osiąga znikome stężenie ogólnoustrojowe i nie hamuje istotnie metabolizmu cyzaprydu. Przeciwwskazanie dotyczy inhibitorów CYP3A4 podawanych doustnie lub pozajelitowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
Niekorzystna interakcjaAmpicylina+ ChloramfenikolUnikaj jednoczesnego ogólnego stosowania chloramfenikolu i ampicyliny.Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Ampicylina i chloramfenikol to antybiotyki, które działają na bakterie w odmienny sposób. Chloramfenikol zatrzymuje namnażanie bakterii, a ampicylina zabija głównie te bakterie, które się aktywnie namnażają, dlatego razem mogą działać słabiej niż osobno. Gdy chloramfenikol stosujesz tylko miejscowo, np. jako maść, ryzyko jest małe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nawracająca gorączka
- brak poprawy albo nasilenie objawów zakażenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego ogólnego stosowania chloramfenikolu i ampicyliny[1]. Gdy potrzebne jest leczenie skojarzone, dobierz antybiotyki na podstawie antybiogramu, a jeśli to połączenie jest konieczne, ściśle oceniaj odpowiedź kliniczną na leczenie.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie bakteriobójczego działania ampicyliny i mniejsza skuteczność leczenia zakażenia. Największe znaczenie ma to w ciężkich zakażeniach, w których potrzebne jest szybkie zabicie bakterii, np. w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub zapaleniu wsierdzia. Antagonizm jest dobrze opisany w badaniach laboratoryjnych, natomiast dane kliniczne są niejednoznaczne – połączenie bywało dawniej stosowane w leczeniu empirycznym.
Mechanizm
Chloramfenikol hamuje syntezę białek bakteryjnych i działa bakteriostatycznie. Ampicylina działa bakteriobójczo głównie na bakterie aktywnie dzielące się i budujące ścianę komórkową, dlatego zahamowanie wzrostu bakterii przez chloramfenikol może osłabiać jej działanie. Chloramfenikolu nie podaje się jednocześnie z penicylinami ze względu na działanie antagonistyczne[1].
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie (gorączka, objawy zakażenia)
- wyniki posiewów i antybiogramu
- parametry stanu zapalnego
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść, krople)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu stężenie ogólne jest małe, więc antagonizm z ampicyliną podawaną ogólnie ma niewielkie znaczenie kliniczne mimo zalecenia unikania połączenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.