Interakcje / Cyklofosfamid / Cyklofosfamid i szczepionka przeciw cholerze
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Cyklofosfamid osłabia odporność, dlatego szczepionka z żywymi, osłabionymi bakteriami cholery może u ciebie wywołać chorobę zamiast chronić. Taka szczepionka nie jest dla ciebie. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale może chronić słabiej niż u zdrowej osoby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- wymioty
- gorączka
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.[1] Jeśli szczepienie jest konieczne, wybierz szczepionkę inaktywowaną i uprzedź pacjenta, że ochrona może być słabsza, a termin szczepienia ustal z lekarzem prowadzącym leczenie. Przez 1 godzinę przed podaniem i 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent nie powinien jeść, pić ani przyjmować innych leków doustnych.[2]
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i brak skutecznej ochrony przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwe osłabienie odpowiedzi immunologicznej i niepełna ochrona.
Mechanizm
Cyklofosfamid działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź układu odpornościowego, w tym wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu. Żywa, atenuowana szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną.[1] U pacjenta z osłabioną odpornością szczep szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna jest słabsza. Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych drobnoustrojów, więc nie grozi zakażeniem, ale jej skuteczność także może być mniejsza.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy żołądkowo-jelitowe po szczepieniu (biegunka, wymioty, gorączka)
- przestrzeganie zasad higieny żywności i wody w podróży mimo szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale odpowiedź immunologiczna na nią może być osłabiona przez cyklofosfamid. Szczepienie jest możliwe, a pacjenta trzeba uprzedzić o niepełnej ochronie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuCyklofosfamida alkoholZalecaj pacjentowi ograniczenie alkoholu na czas leczenia, a najlepiej unikanie go w dniach podania cyklofosfamidu i w okresie nasilonych nudności.Ogranicz alkohol w trakcie leczenia, a najlepiej nie pij go w dniach przyjmowania leku, i zgłoś lekarzowi uporczywe wymioty.szybki (godziny)opisy przypadków
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol w trakcie leczenia, a najlepiej nie pij go w dniach przyjmowania leku, i zgłoś lekarzowi uporczywe wymioty.
Podczas leczenia cyklofosfamidem lepiej ograniczyć alkohol. U niektórych osób alkohol nasila nudności i wymioty, które ten lek i tak może wywoływać. Całkowity zakaz nie wynika z ulotki, ale każdy kieliszek może pogorszyć samopoczucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne lub długotrwałe nudności i wymioty
- brak możliwości utrzymania w żołądku leku lub płynów
- objawy odwodnienia, takie jak silne pragnienie, bardzo ciemny mocz i zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi ograniczenie alkoholu na czas leczenia, a najlepiej unikanie go w dniach podania cyklofosfamidu i w okresie nasilonych nudności. Nie jest to połączenie przeciwwskazane, ale ChPL ostrzega przed nasileniem wymiotów, a skuteczność leczenia onkologicznego ma pierwszeństwo przed wygodą pacjenta.[1] Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, poinformuj go o możliwym nasileniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i o konieczności zgłaszania uporczywych wymiotów lekarzowi prowadzącemu.
Skutek kliniczny
Alkohol może u części pacjentów nasilać nudności i wymioty wywołane cyklofosfamidem.[1] Silniejsze wymioty zwiększają ryzyko odwodnienia i utrudniają przyjmowanie leków doustnych. Potencjalne osłabienie skuteczności przeciwnowotworowej opisano tylko w badaniach na zwierzętach.
Mechanizm
Mechanizm nasilenia nudności i wymiotów nie jest wyjaśniony. W tekście ChPL pojawia się wyłącznie obserwacja kliniczna, że alkohol może nasilać te objawy u niektórych pacjentów.[1] Nudności i wymioty są też częstymi działaniami niepożądanymi samego cyklofosfamidu, więc możliwe jest sumowanie się działań na układ pokarmowy. Dla badań na zwierzętach z nowotworami ChPL podaje zmniejszone działanie przeciwnowotworowe cyklofosfamidu przy jednoczesnym podaniu etanolu i małych dawek cyklofosfamidu doustnie.[1] Nie wiadomo, czy ma to znaczenie u ludzi.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie nudności i wymiotów oraz skuteczność leczenia przeciwwymiotnego
- objawy odwodnienia przy uporczywych wymiotach
- stosowanie się do schematu przyjmowania cyklofosfamidu u pacjentów z wymiotami
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw cholerzea alkoholPrzez 1 godzinę przed podaniem i przez 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia, co obejmuje również alkohol.Nie jedz i nie pij niczego, także alkoholu, przez godzinę przed i godzinę po przyjęciu szczepionki, a poza tym nie musisz zmieniać swoich zwyczajów.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie jedz i nie pij niczego, także alkoholu, przez godzinę przed i godzinę po przyjęciu szczepionki, a poza tym nie musisz zmieniać swoich zwyczajów.
Alkohol nie osłabia szczepionki przeciw cholerze i nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych. Ważne jest jednak, żeby przez godzinę przed i godzinę po wypiciu szczepionki nic nie jeść i nie pić, także alkoholu, bo mogłoby to osłabić jej działanie. Jeśli masz wymioty lub biegunkę, na przykład po wypiciu dużej ilości alkoholu, przełóż szczepienie i zapytaj farmaceutę o nowy termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty lub biegunka w dniu planowanego szczepienia
- gorączka w dniu planowanego szczepienia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przez 1 godzinę przed podaniem i przez 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia, co obejmuje również alkohol[1]. Szczepienie należy odłożyć u pacjenta z ostrymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, także jeśli są następstwem nadużycia alkoholu[1]. Poza tym nie ma potrzeby ograniczania alkoholu w związku ze szczepieniem.
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu w dniu szczepienia, poza okresem bezpośrednio przed i po przyjęciu dawki, nie powinno wpływać na skuteczność ani bezpieczeństwo szczepienia. Wypicie alkoholu lub innego napoju w ciągu godziny przed lub po przyjęciu szczepionki inaktywowanej może teoretycznie osłabić odpowiedź odpornościową przez zwiększenie kwasowości w żołądku.
Mechanizm
Nie jest znana swoista interakcja alkoholu ze szczepionkami przeciw cholerze, a ChPL żadnej z nich nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Szczepionka inaktywowana z podjednostką B toksyny cholery jest wrażliwa na kwas, a pokarm i napoje zwiększają wydzielanie kwasu w żołądku, co może osłabiać jej działanie[1]. Dotyczy to każdego napoju, w tym alkoholu, który dodatkowo sam pobudza wydzielanie soku żołądkowego, więc wpływ ma wyłącznie czas wypicia napoju względem przyjęcia dawki, a nie sam etanol. Szczepionka żywa atenuowana również przechodzi przez żołądek i jest przyjmowana z buforem, dlatego rozsądnie jest stosować ten sam odstęp, choć ChPL nie odnosi się w tym zakresie do alkoholu.
Monitorować
- brak potrzeby szczególnego monitorowania
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 1 h przed lub po przyjęciu dawkipacjent | inne zalecenie | Spożycie jakiegokolwiek napoju, w tym alkoholu, w ciągu 1 godziny przed lub po przyjęciu szczepionki inaktywowanej zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego i może osłabiać działanie szczepionki. |
| Ilość wywołująca wymioty lub biegunkęilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym po nadużyciu alkoholu, są wskazaniem do odłożenia podania szczepionki inaktywowanej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
Inne interakcje tych leków 173
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym leczenie immunosupresyjne, w tym azatioprynę.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz azatioprynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie jedz, nie pij i nie łykaj tabletek przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz azatioprynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie jedz, nie pij i nie łykaj tabletek przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka przeciw cholerze zawierająca żywe, osłabione bakterie może u ciebie wywołać zakażenie, dlatego nie możesz jej przyjąć w trakcie leczenia ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu. Szczepionkę zawierającą zabite bakterie możesz przyjąć, ale może ona chronić cię słabiej niż innych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza wodnista lub długo trwająca
- gorączka po szczepieniu
- silny ból brzucha
- objawy odwodnienia, takie jak suchość w ustach i rzadkie oddawanie moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym leczenie immunosupresyjne, w tym azatioprynę[1]. Żywe szczepionki można podać najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[2]. Jeśli szczepienie jest potrzebne w trakcie leczenia, wybiera się szczepionkę inaktywowaną i podaje ją bez jedzenia, picia i innych leków doustnych, w tym azatiopryny, przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po szczepieniu[3]. Ze względu na możliwą słabszą odpowiedź poszczepienną pacjent powinien dodatkowo ściśle przestrzegać zasad higieny żywności i wody w podróży.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i nietypowym przebiegiem reakcji poszczepiennej. Po szczepionce inaktywowanej ochrona przed cholerą może być słabsza niż u osób z prawidłową odpornością.
Mechanizm
Azatiopryna hamuje odpowiedź immunologiczną, przez co żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepienie[2]. W przypadku szczepionki inaktywowanej ten sam mechanizm prawdopodobnie osłabia wytwarzanie przeciwciał poszczepiennych[2].
Monitorować
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po przypadkowym podaniu szczepionki żywej
- świadomość możliwej słabszej ochrony po szczepionce inaktywowanej przed wyjazdem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (całokomórkowa z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (całokomórkowa z podjednostką B toksyny)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionkę inaktywowaną można podać w trakcie leczenia azatiopryną, ale odpowiedź na nią prawdopodobnie będzie osłabiona. Należy zachować odstęp 1 godziny przed i po szczepieniu od leków doustnych, w tym azatiopryny. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | ryzyko maleje | Żywą szczepionkę można rozważyć po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia leczenia azatiopryną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
Połączenie przeciwwskazaneBetametazon+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym terapię immunosupresyjną, w tym ogólnoustrojowy betametazon w dawkach immunosupresyjnych.Jeśli przyjmujesz betametazon w zastrzykach lub tabletkach, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw cholerze, a przez godzinę przed i po szczepionce nie przyjmuj innych leków doustnych.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz betametazon w zastrzykach lub tabletkach, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw cholerze, a przez godzinę przed i po szczepionce nie przyjmuj innych leków doustnych.
Betametazon w zastrzykach lub tabletkach może osłabiać odporność. Wtedy żywa szczepionka przeciw cholerze może wywołać zakażenie, a szczepienie może gorzej chronić. Krem z betametazonem na skórę nie przeszkadza w szczepieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- gorączka po szczepieniu
- bóle brzucha lub wymioty po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym terapię immunosupresyjną, w tym ogólnoustrojowy betametazon w dawkach immunosupresyjnych[1]. Szczepienie należy odroczyć do zakończenia takiego leczenia albo wybrać szczepionkę inaktywowaną. Przy szczepionce inaktywowanej doustny lek nie powinien być przyjmowany przez 1 godzinę przed i przez 1 godzinę po szczepieniu[2]. Betametazon stosowany na skórę nie wymaga zmiany postępowania.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce u osoby z immunosupresją możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i gorączką oraz niepełna ochrona przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwa słabsza odpowiedź poszczepienna.
Mechanizm
Betametazon podawany ogólnie, zwłaszcza w dużych dawkach i przez dłuższy czas, hamuje odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. U osoby leczonej immunosupresyjnie żywy atenuowany szczep przecinkowca cholery może się nadmiernie namnażać, a wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu żywą lub inaktywowaną szczepionką może być słabsze. Betametazon stosowany na skórę wchłania się w niewielkim stopniu i nie wywołuje istotnej immunosupresji.
Metabolizm i transportery
- Betametazon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- biegunka i gorączka po szczepieniu żywą szczepionką
- droga podania, dawka i czas trwania leczenia betametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę)droga podania · betametazon | ryzyko maleje | Betametazon na skórę wchłania się w niewielkim stopniu i nie powoduje immunosupresji istotnej dla szczepienia. |
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Szczepionki inaktywowanej nie przeciwwskazuje się przy steroidoterapii, ale odpowiedź może być słabsza, a leki doustne trzeba oddzielić odstępem 1 godziny przed i po szczepieniu. |
| Dawka nieimmunosupresyjna, krótkie leczeniedawka · betametazon | ryzyko maleje | Przy małej dawce ogólnoustrojowej stosowanej krótko decyzję o żywej szczepionce podejmuje lekarz po ocenie stopnia immunosupresji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
Połączenie przeciwwskazaneBudezonid+ Szczepionka przeciw cholerzePrzy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie trzeba zmieniać leczenia ani terminu szczepienia.Stosuj budezonid do nosa lub wziewnie jak dotąd, a jeśli przyjmujesz go w kapsułkach, nie łykaj go przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej oraz powiedz o nim lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Stosuj budezonid do nosa lub wziewnie jak dotąd, a jeśli przyjmujesz go w kapsułkach, nie łykaj go przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej oraz powiedz o nim lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.
Budezonid w aerozolu do nosa, inhalatorze lub do nebulizacji nie osłabia działania doustnej szczepionki przeciw cholerze. Lek działa głównie w miejscu podania i nie obniża ogólnej odporności organizmu. Inaczej jest, gdy przyjmujesz budezonid doustnie – wtedy potrzebny jest odstęp od szczepionki, a przy niektórych szczepionkach decyzję podejmuje lekarz.
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie trzeba zmieniać leczenia ani terminu szczepienia. Jeśli pacjent przyjmuje budezonid doustnie, przez 1 godzinę przed podaniem i 1 godzinę po podaniu inaktywowanej szczepionki doustnej nie powinien przyjmować leku[1]. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom w trakcie terapii immunosupresyjnej[2], dlatego przy ogólnoustrojowym leczeniu glikokortykosteroidami decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz po ocenie stopnia immunosupresji.
Skutek kliniczny
Przy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie oczekuje się osłabienia odpowiedzi na szczepienie ani zwiększenia ryzyka działań niepożądanych szczepionki. Przy ogólnoustrojowym stosowaniu glikokortykosteroidów w dawkach immunosupresyjnych możliwe jest słabsze uodpornienie, a podanie szczepionki żywej jest przeciwwskazane[2].
Mechanizm
Glikokortykosteroidy działające ogólnoustrojowo w dużych dawkach mogą osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, a w przypadku szczepionki żywej atenuowanej teoretycznie zwiększać ryzyko namnażania się szczepu szczepionkowego. Budezonid podawany donosowo lub wziewnie działa głównie miejscowo i w dawkach terapeutycznych nie wywołuje immunosupresji, dlatego nie wpływa w istotny sposób na skuteczność ani bezpieczeństwo doustnej szczepionki przeciw cholerze. Inaktywowana szczepionka doustna jest wrażliwa na kwas żołądkowy i nie powinna być podawana jednocześnie z innymi lekami doustnymi[1].
Metabolizm i transportery
- Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · budezonid | ryzyko rośnie | Doustnego budezonidu nie podaje się przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po inaktywowanej szczepionce doustnej. Przed podaniem szczepionki żywej lekarz powinien ocenić, czy leczenie ma charakter immunosupresyjny. |
| Dawka immunosupresyjna przy stosowaniu ogólnoustrojowymdawka · budezonid | ryzyko rośnie | W trakcie terapii immunosupresyjnej żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się. Szczepionka inaktywowana pozostaje możliwa, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneBusulfan+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Busulfan osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw cholerze zawiera osłabione, ale żywe bakterie, które przy słabej odporności mogą wywołać chorobę, a sama szczepionka może nie zadziałać. Dlatego tej szczepionki nie przyjmuje się w czasie leczenia busulfanem. Istnieje szczepionka z zabitymi bakteriami, która jest bezpieczna, ale może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wodnista biegunka
- gorączka
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem.[1] Jeśli ochrona przed cholerą jest potrzebna, można rozważyć szczepionkę inaktywowaną, licząc się ze słabszą odpowiedzią immunologiczną. Tabletkę busulfanu należy wtedy przyjąć co najmniej 1 godzinę przed szczepieniem albo co najmniej 1 godzinę po nim.[2] Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia ustala lekarz prowadzący na podstawie odbudowy odporności.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki pacjentowi leczonemu busulfanem istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem oraz ryzyko braku ochrony przed cholerą. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale jej skuteczność może być mniejsza.
Mechanizm
Busulfan jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i wywołuje immunosupresję. U osoby z osłabioną odpornością żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna jest słabsza. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie stosuje się u osób otrzymujących terapię immunosupresyjną.[1] U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia żywymi szczepionkami.[3]
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego po szczepieniu (biegunka, gorączka)
- objawy odwodnienia
- morfologia krwi przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite przecinkowce cholery z rekombinowaną podjednostką B toksyny)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite przecinkowce cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale w immunosupresji odpowiedź poszczepienna może być słabsza. Przez 1 godzinę przed i po szczepieniu nie podaje się innych leków doustnych. |
| odstep ≥ 1 godzina przed i 1 godzina po szczepionce inaktywowanejszczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Przy szczepionce inaktywowanej tabletkę busulfanu podaje się z zachowaniem co najmniej 1 godziny odstępu przed szczepieniem i po nim. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.
Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Przyjmowane razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować o dalszym leczeniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nagłe silne osłabienie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid[1][2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga cyklofosfamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku agranulocytozy powinni podjąć wspólnie psychiatra i lekarz prowadzący leczenie cyklofosfamidem. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uzna się, że korzyść przewyższa ryzyko, potrzebne są częste badania morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa reakcja na spadek liczby neutrofili, zgodnie z zaleceniem ChPL cyklofosfamidu o ścisłym monitorowaniu oznak toksyczności[4]. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby neutrofili wywołany chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy poklozapinowej i przypisanie jej przyczyny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Cyklofosfamid jako lek cytotoksyczny wywołuje zależną od dawki leukopenię i neutropenię, a klozapina niezależnie od dawki może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL cyklofosfamidu ostrzega, że łączenie z innymi środkami o podobnym działaniu toksycznym może nasilić toksyczność wobec krwi i układu krwiotwórczego[4]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ ChPL cyklofosfamidu nie wymienia klozapiny wśród leków zmieniających jego aktywację[4], a ChPL klozapiny nie wymienia cyklofosfamidu wśród inhibitorów ani induktorów jej metabolizmu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i zapalenie gardła lub jamy ustnej
- stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
olanzapinakwetiapinaarypiprazolrisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej morfologiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapii jest możliwe przy regularnej kontroli morfologii zgodnie z ChPL klozapiny. |
| Cyklofosfamid u pacjenta już leczonego klozapinąkolejność włączenia · cyklofosfamid | inne zalecenie | ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania środków cytotoksycznych niezależnie od kolejności włączenia. Potrzebna jest wspólna decyzja psychiatry i lekarza prowadzącego leczenie cyklofosfamidem o zamianie leku przeciwpsychotycznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ CydofowirNie podawaj cydofowiru w trakcie leczenia cyklofosfamidem – połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania nefrotoksycznego.Jeśli bierzesz cyklofosfamid, a lekarz planuje leczenie cydofowirem, powiedz mu o tym przed podaniem leku i zapytaj o inne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz cyklofosfamid, a lekarz planuje leczenie cydofowirem, powiedz mu o tym przed podaniem leku i zapytaj o inne leczenie.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba mogą uszkadzać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Oba mogą też osłabiać odporność, przez co łatwiej o groźne zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- krew w moczu lub ciemny mocz
- ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- gorączka, dreszcze albo ból gardła
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj cydofowiru w trakcie leczenia cyklofosfamidem – połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania nefrotoksycznego[1]. Jeśli leczenie zakażenia wirusowego jest konieczne, wybierz lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego albo zaplanuj leczenie po zakończeniu podawania cyklofosfamidu i potwierdzeniu prawidłowej czynności nerek. Gdy w wyjątkowej sytuacji zespół leczący uzna korzyść za przeważającą, połączenie wymaga indywidualnej oceny i ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności[2].
Skutek kliniczny
Grozi ostre uszkodzenie nerek z białkomoczem, cechami zespołu Fanconiego i narastaniem stężenia kreatyniny. Po pogorszeniu czynności nerek cydofowir staje się przeciwwskazany[1]. Możliwe jest też nasilenie neutropenii i zakażeń.
Mechanizm
Cydofowir uszkadza kanaliki proksymalne nerek, a cyklofosfamid i jego metabolity działają toksycznie na drogi moczowe i nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Jednoczesne podawanie cydofowiru i substancji o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym jest przeciwwskazane[1]. Cydofowir jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności zwiększa jego ekspozycję i dalej nasila toksyczność. Łączenie cyklofosfamidu z innymi lekami o podobnym działaniu toksycznym, w tym nefrotoksycznym, może nasilać działania toksyczne i wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania[2]. Oba leki mogą też hamować czynność szpiku, co zwiększa ryzyko neutropenii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i badanie ogólne moczu, w tym krwinkomocz
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili
- diureza i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | W niewydolności nerek cydofowir jest przeciwwskazany niezależnie od innych leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka BCGNie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo.Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.
Cyklofosfamid osłabia odporność organizmu. Szczepionka BCG podawana do pęcherza zawiera żywe, osłabione bakterie, z którymi zdrowy układ odpornościowy sobie radzi. Gdy odporność jest osłabiona, te bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie, a leczenie BCG działa słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilony ból przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo. Leczenie BCG można rozważyć dopiero po zakończeniu terapii cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej odporności, a decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący. Gdy cyklofosfamid jest niezbędny, w leczeniu dopęcherzowym raka pęcherza należy rozważyć chemioterapię dopęcherzową zamiast BCG.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko miejscowego i uogólnionego zakażenia prątkami BCG, w tym ciężkiej infekcji ogólnoustrojowej, oraz osłabienie skuteczności leczenia dopęcherzowego.
Mechanizm
Szczepionka BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, a jej działanie przeciwnowotworowe po podaniu do pęcherza zależy od sprawnej miejscowej odpowiedzi immunologicznej. Cyklofosfamid jest lekiem cytostatycznym i immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów i powoduje mielosupresję. Osłabiona odporność nie kontroluje namnażania prątków i zmniejsza odpowiedź przeciwnowotworową wywołaną przez BCG.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc i wątroby
- morfologia krwi z rozmazem
- dolegliwości dyzuryczne i krwiomocz
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (dopęcherzowo)epirubicyna (dopęcherzowo)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.