Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Cyproteron / Cyproteron i lenakapawir

Cyproteron i lenakapawir

Jaki opis pokazać?

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Połączenie można stosować bez zmiany dawkowania żadnego z leków.

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz u siebie niepokojące objawy.

Interakcja o niejasnym znaczeniuCyproteron+ LenakapawirPołączenie można stosować bez zmiany dawkowania żadnego z leków.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz u siebie niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz u siebie niepokojące objawy.

Lenakapawir może nieco spowalniać usuwanie cyproteronu z organizmu, przez co jego ilość we krwi może trochę wzrosnąć. Nie wiadomo, czy ma to znaczenie w praktyce, i zwykle oba leki można przyjmować razem. Cyproteron nie osłabia działania lenakapawiru.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • ból lub ucisk pod prawym łukiem żebrowym
  • nudności i utrata apetytu
  • nasilone zmęczenie
  • wyraźne obniżenie nastroju
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie można stosować bez zmiany dawkowania żadnego z leków. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę cyproteronu i kontrolować próby wątrobowe tak jak przy każdym leczeniu cyproteronem. Po włączeniu lenakapawiru warto zwrócić uwagę na nasilenie działań niepożądanych cyproteronu, zwłaszcza przy dużych dawkach antyandrogenu.

Skutek kliniczny

Teoretycznie może dojść do umiarkowanego zwiększenia ekspozycji na cyproteron i nasilenia jego działań niepożądanych zależnych od dawki. Należą do nich hepatotoksyczność, zmęczenie, obniżenie nastroju i ryzyko oponiaka przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek. Nie opisano przypadków klinicznych tej interakcji. Szczególnej ostrożności wymaga łączenie lenakapawiru z wrażliwymi substratami CYP3A o wąskim indeksie terapeutycznym[1], a cyproteron do nich nie należy. Skuteczność lenakapawiru nie jest zagrożona.

Mechanizm

Lenakapawir może zwiększać stężenie cyproteronu, bo jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A[1], a octan cyproteronu jest metabolizowany przez CYP3A4[2]. Hamowanie metabolizmu cyproteronu przewiduje się przede wszystkim dla silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak ketokonazol, itrakonazol, klotrymazol i rytonawir[2]. Lenakapawir hamuje ten szlak słabiej, więc wzrost ekspozycji na cyproteron powinien być umiarkowany, a jego wielkości nie zbadano. Odwrotny kierunek interakcji nie ma znaczenia. Silne inhibitory samego CYP3A4 nie zwiększają istotnie ekspozycji na lenakapawir[1], a cyproteron hamuje CYP3A4 jedynie w dużych dawkach i tylko w badaniach in vitro[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyproteron – inhibitor CYP3A4[3], lenakapawir – substrat CYP3A4[4]
  • Lenakapawir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], cyproteron – substrat CYP3A4[3]
  • Cyproteron: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C8[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4], substrat UGT1A1[4]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (ALT, AST) i bilirubina
  • objawy uszkodzenia wątroby
  • nastrój i nasilenie zmęczenia

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 300 mg/dobęcyproteronryzyko rośniePrzy dużych dawkach cyproteronu (np. 3 razy po 100 mg na dobę) jego działania niepożądane zależne od dawki, zwłaszcza hepatotoksyczność, są częstsze. Dlatego nawet umiarkowany wzrost ekspozycji ma większe znaczenie i próby wątrobowe trzeba kontrolować szczególnie starannie.
Wstrzyknięcie o przedłużonym uwalnianiupostać · lenakapawirinne zalecenieLenakapawir podawany we wstrzyknięciach o przedłużonym działaniu utrzymuje się w organizmie bardzo długo. Jego wpływ na metabolizm cyproteronu może więc trwać jeszcze długo po ostatniej dawce i trzeba to uwzględnić przy ocenie działań niepożądanych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androcur 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androcur-100004443/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androcur. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/androcur-100004443/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaCyproterona alkoholZalecaj choremu niespożywanie alkoholu w trakcie leczenia cyproteronem.W czasie leczenia lepiej nie pić alkoholu, a o ewentualnych wątpliwościach porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyopisy przypadków

Niekorzystna interakcja

W czasie leczenia lepiej nie pić alkoholu, a o ewentualnych wątpliwościach porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.

Alkohol może sprawić, że ten lek będzie działał słabiej. Dotyczy to zwłaszcza leczenia stosowanego do osłabienia popędu płciowego. U chorych na raka prostaty nie wiadomo jeszcze dokładnie, jak duże jest to znaczenie. Lek jest też przeciwwskazany przy chorobach wątroby, a alkohol dodatkowo obciąża ten narząd.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Pożółknięcie skóry lub białek oczu
  • Ciemny mocz i jasny stolec
  • Silne zmęczenie, brak apetytu, nudności
  • Ból w prawej górnej części brzucha
  • Wyraźny powrót objawów, które lek miał ograniczać
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – antagonizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Zalecaj choremu niespożywanie alkoholu w trakcie leczenia cyproteronem. Szczególnie ważne jest to przy leczeniu tłumiącym popęd w dewiacjach seksualnych, gdzie alkohol może obniżyć skuteczność terapii.[1] Przy stosowaniu w raku gruczołu krokowego znaczenie interakcji nie jest znane, ale zalecenie unikania alkoholu pozostaje bezpieczniejsze.

Skutek kliniczny

Alkohol może zmniejszać skuteczność cyproteronu, czyli słabiej hamować działanie androgenów. W ChPL ostrzeżenie dotyczy wskazania „tłumienie popędu w dewiacjach seksualnych”.[1] Znaczenie tej interakcji w leczeniu raka gruczołu krokowego nie jest znane.

Mechanizm

Alkohol osłabia działanie antyandrogenne cyproteronu, ale dokładny mechanizm nie jest wyjaśniony. Dodatkowo obie substancje obciążają wątrobę, a choroby wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania cyproteronu.[1] Wpływ obciążenia wątroby przy łącznym stosowaniu ma charakter teoretyczny i nie wynika z opisanych badań.

Metabolizm i transportery

  • Cyproteron: inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C8[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP3A4[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • Skuteczność leczenia antyandrogennego w zależności od wskazania (kontrola kliniczna, u chorych z rakiem gruczołu krokowego także zgodnie ze schematem prowadzenia terapii)
  • Objawy ze strony wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, uporczywe zmęczenie, ból w prawym podżebrzu) u osób, które mimo zaleceń piją alkohol
  • Wywiad dotyczący spożycia alkoholu przy ocenie braku efektu terapii

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androcur 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androcur-100004443/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androcur. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/androcur-100004443/

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieLenakapawira alkoholNie jest wymagana zmiana dawkowania lenakapawiru ani zakaz spożywania alkoholu.Możesz pić alkohol z umiarem, ale pilnuj, aby nie pominąć żadnej tabletki ani terminu zastrzyku.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz pić alkohol z umiarem, ale pilnuj, aby nie pominąć żadnej tabletki ani terminu zastrzyku.

Alkohol nie zmienia działania lenakapawiru, a lek nie nasila działania alkoholu. Możesz pić alkohol z umiarem bez obaw o interakcję. Pamiętaj tylko, że po alkoholu łatwiej zapomnieć o tabletce albo o wizycie na zastrzyk, a regularność jest bardzo ważna dla skuteczności leczenia i ochrony przed HIV. Alkohol poliwinylowy wymieniony w składzie tabletki to nie jest alkohol do picia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • pominięta tabletka lub opuszczony termin zastrzyku
  • trudność z ograniczeniem picia alkoholu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
brak_interakcji
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie jest wymagana zmiana dawkowania lenakapawiru ani zakaz spożywania alkoholu. Przy okazji wydawania leku warto przypomnieć, że regularne przyjęcie tabletek i dotrzymanie terminów kolejnych wstrzyknięć jest kluczowe dla skuteczności, a u osób nadużywających alkoholu rozważyć dodatkowe wsparcie w przestrzeganiu schematu.

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać zmiany stężenia ani skuteczności lenakapawiru po spożyciu alkoholu ani nasilenia działania alkoholu przez lek. Znaczenie praktyczne ma pośredni wpływ nadużywania alkoholu na przestrzeganie schematu leczenia, czyli pomijanie dawek doustnych w fazie wprowadzenia albo opuszczanie terminów wstrzyknięć, co grozi utratą skuteczności i rozwojem oporności wirusa.

Mechanizm

Nie jest znany mechanizm, przez który alkohol w istotny sposób zmieniałby działanie lenakapawiru albo odwrotnie. Lenakapawir jest substratem CYP3A, P-gp i UGT1A1, a jego stężenie istotnie obniżają dopiero silne i umiarkowane induktory tych szlaków, takie jak ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, efawirenz czy ziele dziurawca zwyczajnego[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1 i nie należy do induktorów o takim znaczeniu klinicznym. Lenakapawir jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i inhibitorem P-gp[1], a żaden z tych szlaków nie odgrywa istotnej roli w eliminacji etanolu. Charakterystyki obu produktów z lenakapawirem, zarówno stosowanego w leczeniu zakażenia HIV, jak i w profilaktyce przedekspozycyjnej, zgodnie nie wymieniają alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach[1]. Alkohol poliwinylowy (E1203) obecny w otoczce tabletek jest substancją pomocniczą i nie jest etanolem[1].

Metabolizm i transportery

  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[2], inhibitor P-gp[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2], substrat UGT1A1[2]

Monitorować

  • przestrzeganie schematu dawkowania doustnego i terminów wstrzyknięć u osób nadużywających alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Picie nadmierne lub upijanie sięilość alkoholu · pacjentinne zalecenieU osób nadużywających alkoholu rośnie ryzyko pomijania dawek doustnych i terminów wstrzyknięć, co grozi utratą skuteczności lenakapawiru i rozwojem oporności wirusa. Warto zaplanować przypomnienia o terminach i rozważyć skierowanie do wsparcia w leczeniu uzależnienia.
Przewlekłe nadużywanie alkoholu z uszkodzeniem wątrobyczas leczenia · pacjentinne zaleceniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do zaawansowanej choroby wątroby, a doświadczenie ze stosowaniem lenakapawiru w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby jest ograniczone. W takiej sytuacji decyzję o leczeniu i jego kontroli powinien podjąć lekarz prowadzący.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 408

Połączenie przeciwwskazaneApalutamid+ LenakapawirLenakapawiru nie łączy się z apalutamidem, ponieważ apalutamid należy do silnych induktorów CYP3A, z którymi równoczesne podawanie lenakapawiru jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj żadnego z tych leków bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już przyjmujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV i onkologowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj żadnego z tych leków bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już przyjmujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV i onkologowi.

Lek na raka prostaty apalutamid przyspiesza usuwanie z organizmu lenakapawiru, który działa przeciwko wirusowi HIV. Stężenie lenakapawiru we krwi może wtedy tak spaść, że lek przestanie chronić przed wirusem. Wirus może się namnażać i stać się odporny na leczenie. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyższe miano wirusa HIV w badaniu kontrolnym
  • gorączka, wysypka, ból gardła lub powiększone węzły chłonne przy stosowaniu leku zapobiegającego zakażeniu HIV
  • nawracające lub nietypowe infekcje
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Lenakapawiru nie łączy się z apalutamidem, ponieważ apalutamid należy do silnych induktorów CYP3A, z którymi równoczesne podawanie lenakapawiru jest przeciwwskazane.[1] Gdy lenakapawir jest niezbędny, należy wspólnie z urologiem lub onkologiem rozważyć zamianę apalutamidu na antyandrogen bez działania indukującego enzymy. Indukcja enzymów utrzymuje się przez pewien czas po odstawieniu apalutamidu, dlatego lenakapawir należy włączać z odpowiednim odstępem uzgodnionym z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeżeli połączenia nie da się uniknąć, decyzję o zmianie schematu przeciwretrowirusowego podejmuje lekarz specjalista chorób zakaźnych.

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczne zmniejszenie stężenia lenakapawiru, które może prowadzić do utraty działania przeciwwirusowego i rozwoju oporności HIV-1 na lenakapawir.[1] W leczeniu zakażenia wielolekoopornego oznacza to ryzyko utraty jednej z ostatnich skutecznych opcji, a w profilaktyce przedekspozycyjnej ryzyko zakażenia HIV-1 wirusem opornym.[2]

Mechanizm

Apalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i przez aktywację receptora PXR indukuje także UGT oraz transportery leków, w tym P-gp. W połączeniu z midazolamem zmniejszał AUC substratu CYP3A4 o 92%.[3] Lenakapawir jest substratem CYP3A, P-gp i UGT1A1, a silne induktory tych szlaków mogą znacznie zmniejszać jego stężenie w osoczu. Ryfampicyna zmniejszała AUC lenakapawiru o 84%, a nawet umiarkowany induktor efawirenz o 56%.[1] Działanie odwrotne jest bez znaczenia klinicznego. Lenakapawir jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A, a nawet silny inhibitor CYP3A4 itrakonazol nie zmieniał AUC apalutamidu.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Apalutamid – słaby inhibitor CYP3A4[4], lenakapawir – substrat CYP3A4[5]
  • Apalutamid – silny induktor CYP3A4[6], lenakapawir – substrat CYP3A4[5]
  • Apalutamid – słaby induktor P-gp[4], lenakapawir – substrat P-gp[5]
  • Lenakapawir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], apalutamid – substrat CYP3A4[4]
  • Lenakapawir – inhibitor P-gp[5], apalutamid – substrat P-gp[4]
  • Apalutamid: umiarkowany inhibitor CYP2B6[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], umiarkowany inhibitor CYP2C8[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], słaby induktor BCRP[4], induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[6], słaby induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], słaby induktor OATP1B1[4], słaby induktor P-gp[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]

Monitorować

  • miano HIV-1 RNA
  • lekooporność HIV-1 przy niepowodzeniu wirusologicznym
  • test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną

Bezpieczniejsze alternatywy

darolutamidbikalutamid

Kiedy ocena się zmienia

Apalutamid odstawiony przed włączeniem lenakapawirukolejność włączenia · apalutamidinne zalecenieDziałanie indukujące apalutamidu nie ustępuje od razu po jego odstawieniu, dlatego lenakapawir należy włączać dopiero po odpowiednim odstępie ustalonym przez lekarza specjalistę chorób zakaźnych.
Wstrzyknięcie podskórnedroga podania · lenakapawirinne zalecenieInterakcja dotyczy również lenakapawiru we wstrzyknięciach o przedłużonym uwalnianiu. Rozpoczęcie apalutamidu w okresie działania depot lenakapawiru może obniżyć jego stężenie i wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yeytuo 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yeytuo-100524432/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Erleada 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/erleada-100416849/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Erleada. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/erleada-100416849/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyproteron+ LonafarnibNie łącz lonafarnibu z cyproteronem, bo jednoczesne stosowanie lonafarnibu z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4 jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj cyproteronu razem z lonafarnibem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek, ale nie odstawiaj samodzielnie lonafarnibu.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj cyproteronu razem z lonafarnibem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek, ale nie odstawiaj samodzielnie lonafarnibu.

Lonafarnib mocno spowalnia rozkład cyproteronu w organizmie, przez co cyproteronu robi się we krwi znacznie więcej niż powinno. Zwiększa to ryzyko uszkodzenia wątroby, zakrzepów i innych działań niepożądanych. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
  • ból w prawym boku brzucha, nudności, brak apetytu
  • ból, obrzęk lub zaczerwienienie łydki
  • nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
  • przygnębienie, utrata zainteresowań
  • kołatanie serca lub omdlenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz lonafarnibu z cyproteronem, bo jednoczesne stosowanie lonafarnibu z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4 jest przeciwwskazane.[1] Gdy leczenie antyandrogenowe jest konieczne, wybierz lek o innej drodze metabolizmu i uzgodnij zmianę z lekarzem prowadzącym leczenie lonafarnibem. Jeśli połączenie mimo to zostanie utrzymane, a pojawią się utrzymujące się objawy toksyczności lonafarnibu, zmniejsza się jego dawkę o 50% i monitoruje odstęp QTc.[1]

Skutek kliniczny

Należy oczekiwać wyraźnego wzrostu stężenia cyproteronu, a tym samym nasilenia jego działań niepożądanych zależnych od dawki, przede wszystkim uszkodzenia wątroby, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, depresji i ryzyka oponiaka. Przy dużych dawkach cyproteronu możliwy jest też wzrost ekspozycji na lonafarnib z nasileniem jego toksyczności.

Mechanizm

Lonafarnib jest silnym inhibitorem CYP3A opartym na mechanizmie działania w warunkach in vivo i zwiększa ekspozycję na substraty CYP3A4, np. AUC midazolamu wzrasta 7,4-krotnie.[1] Octan cyproteronu jest metabolizowany przez CYP3A4, a silne inhibitory tego izoenzymu hamują jego metabolizm.[2] W dużych dawkach (3 razy po 100 mg na dobę) octan cyproteronu może hamować CYP3A4 in vitro, co może dodatkowo podnosić stężenie lonafarnibu metabolizowanego przez CYP3A4 i 3A5.[2][1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyproteron – inhibitor CYP3A4[3], lonafarnib – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Lonafarnib – silny inhibitor CYP3A4[4], cyproteron – substrat CYP3A4[3]
  • Cyproteron: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C8[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Lonafarnib: słaby inhibitor CYP2C19[4], silny inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz i bilirubina
  • objawy zakrzepicy żylnej i zatorowości
  • nastrój i objawy depresji
  • odstęp QTc przy objawach toksyczności lonafarnibu

Bezpieczniejsze alternatywy

spironolaktonflutamid

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 300 mg/dobęcyproteronryzyko rośniePrzy dawkach cyproteronu 3 razy po 100 mg na dobę dochodzi możliwe hamowanie CYP3A4 przez cyproteron, co może zwiększać ekspozycję na lonafarnib i jego toksyczność, czyli interakcja staje się dwukierunkowa.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androcur 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androcur-100004443/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androcur. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/androcur-100004443/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ LenakapawirPołączenie jest przeciwwskazane – dziurawca w żadnej postaci doustnej nie stosuje się w trakcie terapii lenakapawirem.Nie stosuj żadnych preparatów z dziurawcem (herbatek, kropli, tabletek, suplementów) w czasie leczenia lenakapawirem, a jeśli potrzebujesz czegoś na nastrój, sen lub nerwy, zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj żadnych preparatów z dziurawcem (herbatek, kropli, tabletek, suplementów) w czasie leczenia lenakapawirem, a jeśli potrzebujesz czegoś na nastrój, sen lub nerwy, zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Dziurawca nie wolno łączyć z lenakapawirem. Dziurawiec przyspiesza usuwanie lenakapawiru z organizmu, przez co lek może przestać działać. Wtedy leczenie HIV może zawieść, a wirus może stać się odporny na lek. Jeśli bierzesz lenakapawir, aby chronić się przed zakażeniem, ochrona może okazać się niewystarczająca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • przypadkowe przyjęcie preparatu z dziurawcem – powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu
  • gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne w trakcie profilaktyki
  • niepokojący wynik badań kontrolnych HIV
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane – dziurawca w żadnej postaci doustnej nie stosuje się w trakcie terapii lenakapawirem.[1][2] Dziurawca nie łączy się z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w zakażeniu HIV.[3] Jeśli pacjent przyjmuje dziurawiec, należy go odstawić przed rozpoczęciem lenakapawiru z uwzględnieniem tego, że indukcja enzymów ustępuje stopniowo, a w przypadku objawów depresyjnych lub lękowych skierować pacjenta do lekarza w celu doboru leczenia bez działania indukującego.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia lenakapawiru grozi utratą działania terapeutycznego i rozwojem oporności HIV-1.[1] W leczeniu zakażenia oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego, a w profilaktyce przedekspozycyjnej ryzyko zakażenia HIV-1 wirusem opornym na lenakapawir.[2]

Mechanizm

Dziurawiec jest silnym induktorem CYP3A4 i P-gp, a lenakapawir jest substratem CYP3A, P-gp i UGT1A1. Indukcja tych szlaków przyspiesza eliminację lenakapawiru i może znacznie zmniejszać jego stężenie w osoczu.[1] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie leków przeciwwirusowych.[4] Skalę zjawiska pokazuje inny silny induktor tych szlaków – ryfampicyna zmniejsza AUC lenakapawiru o 84%, a Cmax o 55%.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[5], lenakapawir – substrat CYP3A4[6]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[5]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[6], inhibitor P-gp[6], substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[6], substrat UGT1A1[6]

Monitorować

  • wywiad w kierunku stosowania dziurawca (herbatki, nalewki, suplementy, preparaty „na nastrój” i „na trawienie”)
  • miano HIV-1 RNA, jeśli doszło do równoczesnego stosowania
  • w profilaktyce – testy w kierunku HIV-1 zgodnie ze schematem

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaescytalopram

Kiedy ocena się zmienia

Dziurawiec odstawiony przed rozpoczęciem lenakapawirukolejność włączenia · dziurawiecinne zalecenieIndukcja enzymów ustępuje stopniowo po odstawieniu dziurawca, dlatego rozpoczęcie lenakapawiru bezpośrednio po odstawieniu nadal niesie ryzyko obniżonej ekspozycji. Termin włączenia należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym.
Wstrzyknięcie podskórne o przedłużonym działaniupostać · lenakapawirinne zalecenieLenakapawir podany podskórnie utrzymuje się w organizmie przez długi czas, także po zakończeniu terapii. Dziurawiec stosowany w tym okresie może obniżać resztkowe stężenia i sprzyjać selekcji oporności, dlatego zakaz należy przekazać pacjentowi również na czas po ostatnim wstrzyknięciu.
Stosowanie zewnętrzne na skórędroga podania · dziurawiecryzyko malejeInterakcja wynika z indukcji enzymów po przyjęciu doustnym. Przy stosowaniu miejscowym na skórę wpływ na ekspozycję na lenakapawir jest mało prawdopodobny, ale brak danych, dlatego do weryfikacji przez farmaceutę.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yeytuo 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yeytuo-100524432/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ LenakapawirNie łącz fenytoiny z lenakapawirem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj brać fenytoiny, jeśli stosujesz lenakapawir, i od razu powiedz o obu lekach lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać fenytoiny, jeśli stosujesz lenakapawir, i od razu powiedz o obu lekach lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.

Fenytoina przyspiesza usuwanie lenakapawiru z organizmu. Przez to lenakapawir może przestać chronić przed HIV albo przestać kontrolować zakażenie, a wirus może stać się oporny na leczenie. Tych leków nie wolno stosować razem. Lenakapawir podawany w zastrzyku działa bardzo długo, więc ostrożność dotyczy też czasu po ostatnim zastrzyku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne
  • wynik badania HIV gorszy niż dotychczas
  • nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leku przeciwpadaczkowego
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz fenytoiny z lenakapawirem – połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] U pacjenta wymagającego leczenia przeciwpadaczkowego należy dobrać lek, który nie indukuje CYP3A, P-gp ani UGT1A1, w porozumieniu z neurologiem i lekarzem prowadzącym terapię HIV.[1] Okskarbazepiny i fenobarbitalu również nie zaleca się łączyć z lenakapawirem, więc nie są one dobrą zamianą.[1] Lenakapawir w postaci wstrzyknięć utrzymuje się w organizmie bardzo długo, dlatego włączenie fenytoiny po ostatnim wstrzyknięciu także wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym terapię HIV.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia lenakapawiru może prowadzić do utraty działania terapeutycznego i rozwoju oporności HIV-1.[1] U osób stosujących lenakapawir w profilaktyce przedekspozycyjnej spadek stężenia grozi zakażeniem HIV-1 i selekcją wirusa opornego.[2]

Mechanizm

Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A, P-gp i UGT1A1, czyli wszystkich trzech szlaków, którymi lenakapawir jest metabolizowany i transportowany.[1] Indukcja przyspiesza eliminację lenakapawiru i może znacznie zmniejszyć jego stężenie w osoczu.[1] Nie przeprowadzono badania tej pary, a skalę zjawiska pokazuje inny silny induktor tych szlaków – ryfampicyna zmniejszała AUC lenakapawiru o 84% i Cmax o 55%.[1] Lenakapawir jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i inhibitorem P-gp, ale fenytoina jest metabolizowana głównie innymi szlakami, więc klinicznie istotny wpływ w drugą stronę jest mało prawdopodobny.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], lenakapawir – substrat CYP3A4[4]
  • Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4], substrat UGT1A1[4]

Monitorować

  • miano HIV-1 RNA (wiremia) przy każdej zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
  • badanie oporności HIV-1 w razie wzrostu wiremii
  • kontrola napadów padaczkowych po zamianie fenytoiny na inny lek przeciwpadaczkowy
  • stężenie nowego leku przeciwpadaczkowego, jeśli jest monitorowane terapeutycznie

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetamlakozamidbrywaracetamkwas walproinowy

Kiedy ocena się zmienia

Wstrzyknięcie podskórnedroga podania · lenakapawirinne zalecenieLenakapawir po wstrzyknięciu podskórnym utrzymuje się w organizmie bardzo długo, dlatego indukcja fenytoiną po ostatniej dawce może obniżyć stężenia resztkowe i sprzyjać selekcji opornego wirusa. Decyzję o włączeniu fenytoiny w tym okresie należy podjąć z lekarzem prowadzącym terapię HIV.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yeytuo 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yeytuo-100524432/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKarbamazepina+ LenakapawirKarbamazepiny nie łączy się z lenakapawirem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj ani nie przerywaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV i neurologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inny lek przeciwpadaczkowy.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj ani nie przerywaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV i neurologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inny lek przeciwpadaczkowy.

Karbamazepina sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa lenakapawir. Lek na HIV może wtedy przestać działać, a wirus może stać się na niego odporny. Jeśli stosujesz lenakapawir, żeby zapobiegać zakażeniu HIV, możesz stracić tę ochronę. Tych leków nie wolno stosować razem, także w okresie kilku miesięcy po ostatnim zastrzyku z lenakapawirem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • lekarz informuje o wykrywalnym lub rosnącym poziomie wirusa we krwi
  • objawy przypominające grypę, gorączka, wysypka lub powiększone węzły chłonne podczas stosowania leku zapobiegającego HIV
  • nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leku przeciwpadaczkowego
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Karbamazepiny nie łączy się z lenakapawirem – połączenie jest przeciwwskazane[1][2]. Okskarbazepina i fenobarbital również nie są zalecane z lenakapawirem, dlatego należy wybrać lek przeciwdrgawkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych[1]. Zmianę leczenia przeciwpadaczkowego przeprowadza neurolog w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie lub profilaktykę HIV, z uwzględnieniem tego, że działanie indukujące karbamazepiny utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jej odstawieniu. Lenakapawir w postaci długo działających wstrzyknięć pozostaje w organizmie przez wiele miesięcy, więc włączenie karbamazepiny po ostatnim wstrzyknięciu także grozi utrzymywaniem się niskich stężeń lenakapawiru i selekcją oporności.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia lenakapawiru może prowadzić do utraty działania przeciwwirusowego i rozwoju oporności HIV-1[1]. U osób stosujących lenakapawir w profilaktyce przedekspozycyjnej oznacza to ryzyko zakażenia HIV-1 mimo regularnego przyjmowania leku[2]. Oporność na lenakapawir może ograniczyć przyszłe możliwości leczenia, w tym inhibitorami kapsydu.

Mechanizm

Karbamazepina jest silnym induktorem CYP3A, P-gp i UGT1A1, a lenakapawir jest substratem wszystkich trzech szlaków, więc jego eliminacja wyraźnie przyspiesza[1]. Dla porównania inny silny induktor tych szlaków, ryfampicyna, zmniejsza AUC lenakapawiru o 84% i Cmax o 55%[1]. Lenakapawir jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A, a karbamazepina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, więc teoretycznie możliwe jest też niewielkie zwiększenie stężenia karbamazepiny[3], ale ma to drugorzędne znaczenie wobec utraty działania lenakapawiru.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Karbamazepina – silny induktor CYP3A4[4], lenakapawir – substrat CYP3A4[5]
  • Lenakapawir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], karbamazepina – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
  • Karbamazepina: silny induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], wrażliwy substrat CYP3A4[6]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]

Monitorować

  • wiremia HIV-1 u pacjentów leczonych, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • kontrola napadów padaczkowych po zamianie karbamazepiny na inny lek przeciwdrgawkowy

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetamlamotryginalakozamidbrywaracetamkwas walproinowygabapentynapregabalina

Kiedy ocena się zmienia

Podskórna (długo działające wstrzyknięcie)droga podania · lenakapawirinne zalecenieLenakapawir podany podskórnie utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie karbamazepiny w tym okresie może utrzymywać niskie stężenia lenakapawiru i sprzyjać oporności, dlatego przeciwwskazanie należy traktować jako obowiązujące także po zakończeniu wstrzyknięć, a schemat przeciwwirusowy lub profilaktyczny ustalić z lekarzem specjalistą.
Lenakapawir włączany po odstawieniu karbamazepinykolejność włączenia · karbamazepinainne zalecenieDziałanie indukujące karbamazepiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego rozpoczęcie lenakapawiru bezpośrednio po zamianie leku przeciwdrgawkowego może jeszcze wiązać się z obniżonym stężeniem lenakapawiru. Termin włączenia należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yeytuo 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yeytuo-100524432/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/finlepsin-100116679/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/finlepsin-100116679/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKolchicyna+ LenakapawirU pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby nie łączy się kolchicyny z lenakapawirem.Nie zaczynaj brać kolchicyny bez rozmowy z lekarzem, który wie o twoim leczeniu HIV, a jeśli już ją bierzesz, nie zwiększaj dawki samodzielnie i zgłoś się do lekarza przy niepokojących objawach.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać kolchicyny bez rozmowy z lekarzem, który wie o twoim leczeniu HIV, a jeśli już ją bierzesz, nie zwiększaj dawki samodzielnie i zgłoś się do lekarza przy niepokojących objawach.

Lek przeciw HIV, który przyjmujesz w zastrzykach lub tabletkach, spowalnia usuwanie kolchicyny z organizmu. Kolchicyna może się wtedy gromadzić i wywołać groźne działania niepożądane, zwłaszcza gdy masz chore nerki lub wątrobę albo jesteś w starszym wieku. Lek przeciw HIV działa długo, nawet wiele miesięcy po ostatnim zastrzyku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka, nudności lub wymioty
  • ból brzucha
  • ból, osłabienie lub tkliwość mięśni
  • ciemny mocz
  • drętwienie lub mrowienie rąk i stóp
  • nietypowe siniaki, krwawienia lub częste infekcje
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby nie łączy się kolchicyny z lenakapawirem[1]. U osób w podeszłym wieku oraz z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby należy unikać tego połączenia[2]. U pozostałych pacjentów połączenie jest możliwe po rozważeniu korzyści i ryzyka, przy najmniejszej skutecznej dawce kolchicyny i uważnym monitorowaniu objawów toksyczności[2]. Kolchicyna jest wrażliwym substratem CYP3A i P-gp o wąskim indeksie terapeutycznym, dlatego przy lenakapawirze wymaga szczególnej ostrożności[3]. Ostrożność obowiązuje również po zakończeniu wstrzyknięć lenakapawiru, ponieważ lek długo pozostaje w organizmie.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia kolchicyny może prowadzić do jej toksyczności – zaburzeń żołądkowo-jelitowych, toksyczności nerwowo-mięśniowej, miopatii i rabdomiolizy, zahamowania czynności szpiku, a w ciężkich przypadkach do zgonu[2]. Ryzyko jest największe u osób w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.

Mechanizm

Lenakapawir jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i inhibitorem glikoproteiny P[3]. Kolchicyna jest substratem P-gp, a jej metabolizm zależy głównie od CYP3A4, dlatego jednoczesne hamowanie obu szlaków zwiększa ekspozycję na kolchicynę[2]. Lenakapawir w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie bardzo długo, więc działanie hamujące może trwać jeszcze wiele miesięcy po ostatnim podaniu.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lenakapawir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], kolchicyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Lenakapawir – inhibitor P-gp[4], kolchicyna – substrat P-gp[6]
  • Kolchicyna: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[6]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4], substrat UGT1A1[4]

Monitorować

  • objawy żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha)
  • ból, tkliwość i osłabienie mięśni, aktywność CK
  • morfologia krwi
  • czynność nerek (eGFR) i wątroby
  • objawy neuropatii obwodowej

Bezpieczniejsze alternatywy

naproksenibuprofen

Kiedy ocena się zmienia

Zaburzenia czynności nerek lub wątrobyeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyU pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby przyjmujących inhibitory P-gp kolchicyna jest przeciwwskazana.
Podeszły wiekwiek · pacjentinne zalecenieU pacjentów w podeszłym wieku należy unikać łączenia kolchicyny z umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4.
Wstrzyknięcie o przedłużonym uwalnianiupostać · lenakapawirinne zalecenieLenakapawir po wstrzyknięciu długo utrzymuje się w organizmie, więc ostrożność przy kolchicynie obowiązuje także wiele miesięcy po ostatniej dawce.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine RPH 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-rph-100331923/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKwetiapina+ LenakapawirNie łącz kwetiapiny z inhibitorami CYP3A4, do których należy lenakapawir.Jeśli przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.

Lenakapawir, stosowany w leczeniu lub zapobieganiu zakażeniu HIV, spowalnia rozkładanie kwetiapiny w organizmie. Przez to kwetiapina może działać silniej niż zwykle i wywołać nadmierną senność, zawroty głowy, spadki ciśnienia lub zaburzenia rytmu serca. Lenakapawir w zastrzykach działa przez wiele miesięcy, więc ten wpływ utrzymuje się długo. Te leki zwykle nie powinny być stosowane razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z wybudzeniem
  • zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • drżenie, sztywność mięśni lub niepokój ruchowy
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz kwetiapiny z inhibitorami CYP3A4, do których należy lenakapawir.[1][2][3] U pacjenta leczonego lenakapawirem wybierz lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4. Jeśli lekarz prowadzący uzna połączenie za niezbędne, decyzja wymaga konsultacji psychiatry i specjalisty chorób zakaźnych, rozpoczęcia od małej dawki kwetiapiny, powolnego zwiększania i kontroli EKG. Ostrożność dotyczy też innych wrażliwych substratów CYP3A podawanych z lenakapawirem.[4]

Skutek kliniczny

Większe stężenie kwetiapiny może nasilać senność, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe i ryzyko wydłużenia odstępu QT. Długo działający lenakapawir utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu, więc hamowanie metabolizmu kwetiapiny może trwać długo i nie da się go szybko przerwać.

Mechanizm

Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego enzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie.[1] Lenakapawir jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i inhibitorem P-gp, dlatego może hamować metabolizm kwetiapiny i zwiększać jej stężenie w osoczu.[4] Wzrost ekspozycji przy umiarkowanym inhibitorze powinien być mniejszy niż przy ketokonazolu, ale nie zbadano go dla tej pary.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Kwetiapina – słaby inhibitor CYP3A4[5], lenakapawir – substrat CYP3A4[6]
  • Lenakapawir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[6], kwetiapina – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Kwetiapina: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[6], inhibitor P-gp[6], substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[6], substrat UGT1A1[6]

Monitorować

  • nasilenie senności i sedacji
  • ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej i leżącej
  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu i magnezu
  • objawy pozapiramidowe

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinapaliperydonamisulpryd

Kiedy ocena się zmienia

Podskórna (iniekcja o przedłużonym działaniu)droga podania · lenakapawirinne zaleceniePo iniekcji lenakapawir utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy, dlatego hamowanie CYP3A trwa także po zakończeniu leczenia. Przed włączeniem kwetiapiny u osoby, która przyjęła lenakapawir w ostatnich miesiącach, uwzględnij utrzymującą się interakcję.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLomitapid+ LenakapawirLomitapidu nie stosuje się razem z lenakapawirem.Nie przyjmuj lomitapidu razem z lenakapawirem i nie przerywaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj lomitapidu razem z lenakapawirem i nie przerywaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczne leczenie.

Lenakapawir sprawia, że lomitapid wolniej znika z organizmu i jego stężenie we krwi może wzrosnąć kilkukrotnie. Może to poważnie zaszkodzić wątrobie i wywołać silne biegunki, nudności i wymioty. Lenakapawir podawany w zastrzyku działa przez wiele miesięcy, więc ryzyko utrzymuje się długo po ostatniej dawce. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • ból pod prawym łukiem żebrowym
  • silna lub uporczywa biegunka
  • nudności lub wymioty
  • nietypowe zmęczenie i brak apetytu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Lomitapidu nie stosuje się razem z lenakapawirem. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 są przy lomitapidzie przeciwwskazane, a jeśli leczenie takim lekiem jest konieczne, lomitapid odstawia się na czas jego trwania[1]. Przy podawaniu z lenakapawirem wrażliwych substratów CYP3A o wąskim indeksie terapeutycznym zaleca się ostrożność[2]. Lenakapawir we wstrzyknięciach długo działających utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy po ostatniej dawce. Dlatego decyzję o włączeniu lub ponownym włączeniu lomitapidu podejmuje się wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV lub profilaktykę, a nie wyłącznie na podstawie daty odstawienia tabletek. Leczenia lenakapawirem nie przerywa się samodzielnie z powodu tej interakcji.

Skutek kliniczny

Wielokrotny wzrost stężenia lomitapidu grozi nasileniem jego działań zależnych od dawki, przede wszystkim hepatotoksyczności (wzrost aminotransferaz, stłuszczenie wątroby) oraz ciężkich objawów żołądkowo-jelitowych, takich jak biegunka, nudności i wymioty.

Mechanizm

Lenakapawir hamuje CYP3A w stopniu umiarkowanym i hamuje P-gp[2]. Lomitapid jest wrażliwym substratem CYP3A4. Przy silnym inhibitorze (ketokonazol) AUC lomitapidu wzrosło około 27-krotnie, a Cmax około 15-krotnie, a dla umiarkowanych inhibitorów przewiduje się wzrost narażenia 4–10 razy[1]. Lomitapid nie wpływa w istotny sposób na ekspozycję na lenakapawir.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lomitapid – słaby inhibitor CYP3A4[3], lenakapawir – substrat CYP3A4[4]
  • Lomitapid – inhibitor P-gp[5], lenakapawir – substrat P-gp[4]
  • Lenakapawir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], lomitapid – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Lomitapid: słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Lenakapawir: umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4], substrat UGT1A1[4]

Monitorować

  • AlAT i AspAT
  • bilirubina i fosfataza zasadnicza
  • objawy żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty)
  • LDL-C przy zmianie leczenia hipolipemizującego

Bezpieczniejsze alternatywy

ewinakumabalirokumabewolokumabezetymibemtrycytabina z dizoproksylem tenofowiru (profilaktyka HIV)kabotegrawir (profilaktyka HIV)

Kiedy ocena się zmienia

Wstrzyknięcie podskórne (postać długo działająca)droga podania · lenakapawirinne zaleceniePo wstrzyknięciu lenakapawir utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy, więc hamowanie CYP3A trwa długo po ostatniej dawce. Odstawienie lenakapawiru nie pozwala na szybkie bezpieczne włączenie lomitapidu, a termin ustala się z lekarzem prowadzącym.
Lenakapawir włączany u pacjenta leczonego lomitapidemkolejność włączenia · lenakapawirinne zalecenieJeśli lenakapawir jest konieczny, lomitapid odstawia się na czas jego stosowania. Lekarz zmienia wtedy leczenie hipolipemizujące.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lojuxta 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lojuxta-100311607/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sunlenca. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sunlenca-100474919/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lojuxta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lojuxta-100311607/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.