Interakcje / Dapson / Dapson i itrakonazol
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto obserwować pacjenta pod kątem objawów methemoglobinemii i hemolizy.
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ ItrakonazolPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto obserwować pacjenta pod kątem objawów methemoglobinemii i hemolizy.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Itrakonazol może nieznacznie zmienić sposób, w jaki organizm przetwarza dapson. Nie wiadomo dokładnie, czy działania niepożądane dapsonu będą przez to silniejsze czy słabsze. Poważne problemy przy tym połączeniu nie są znane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine wargi lub paznokcie
- duszność lub szybkie męczenie się
- bóle i zawroty głowy
- bladość lub zażółcenie skóry i oczu
- ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto obserwować pacjenta pod kątem objawów methemoglobinemii i hemolizy. Przy długotrwałym leczeniu dapsonem morfologię i w razie objawów methemoglobinę oznacza się według zwykłego schematu, bez dodatkowych zmian z powodu itrakonazolu. Działanie hamujące itrakonazolu utrzymuje się do 7–14 dni po jego odstawieniu[1].
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia dapsonu może teoretycznie nasilić jego działania niepożądane, czyli methemoglobinemię, hemolizę i zaburzenia hematologiczne. Możliwe jest też, że methemoglobinemia będzie mniejsza z powodu słabszego powstawania toksycznego metabolitu. Brak doniesień o ciężkich skutkach tego połączenia.
Mechanizm
Kierunek tej interakcji nie jest pewny. Itrakonazol i jego metabolit hydroksyitrakonazol silnie hamują CYP3A4 i glikoproteinę P[1]. Dapson jest w części utleniany z udziałem CYP3A4, więc teoretycznie jego stężenie może wzrosnąć. Zahamowanie N-hydroksylacji może jednak równocześnie ograniczać powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminowego, który odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Flukonazol, inny lek z grupy azoli, zmniejsza powstawanie hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[2]. Netto efekt itrakonazolu na bezpieczeństwo dapsonu nie jest więc jednoznaczny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- methemoglobina przy objawach (sinica, duszność, zmęczenie)
- objawy hemolizy (ciemny mocz, zażółcenie skóry)
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni po odstawieniu itrakonazoluitrakonazol | inne zalecenie | Stężenie itrakonazolu zmniejsza się do prawie nieoznaczalnego w ciągu 7–14 dni po zakończeniu leczenia, a u pacjentów z marskością wątroby wolniej. Obserwację w kierunku działań niepożądanych dapsonu warto utrzymać przez ten okres. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapsona alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu podczas leczenia dapsonem zwykle nie powinno szkodzić. Częste picie większych ilości może jednak nasilić działania niepożądane tego leku na krew i obciążyć wątrobę. Dapson rzadko, ale może zmniejszać zdolność krwi do przenoszenia tlenu i niszczyć czerwone krwinki, a alkohol pity regularnie może ten efekt wzmocnić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- silny ból głowy lub zawroty głowy
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby. U osób nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby należy przed rozpoczęciem leczenia ocenić czynność wątroby, a w trakcie terapii regularnie kontrolować morfologię i enzymy wątrobowe. Rozpoznanie ciężkiej choroby wątroby wyklucza stosowanie dapsonu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu możliwe jest nasilenie methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz większe ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy niedoborze G6PD lub istniejącej chorobie wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest głównie teoretyczna i wynika z metabolizmu dapsonu oraz z jego działania na krew i wątrobę. Dapson jest w wątrobie przekształcany przez N-hydroksylację, w której uczestniczą między innymi CYP2C9 i CYP2E1, do hydroksyloaminy odpowiedzialnej za methemoglobinemię i hemolizę. Znaczenie tego metabolitu potwierdza charakterystyka produktu, według której flukonazol zmniejsza powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[1]. Przewlekłe picie alkoholu indukuje CYP2E1, co może zwiększać tworzenie hydroksyloaminy, natomiast jednorazowe spożycie etanolu raczej przejściowo hamuje ten enzym. Dodatkowo zarówno dapson, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a ciężka choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania dapsonu[1]. ChPL dapsonu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu indukuje CYP2E1 i sprzyja uszkodzeniu wątroby, co może zwiększać ryzyko methemoglobinemii, hemolizy i hepatotoksyczności dapsonu. Należy ocenić czynność wątroby przed leczeniem i regularnie kontrolować morfologię oraz enzymy wątrobowe, a przy ciężkiej chorobie wątroby dapson jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Interakcja nieistotna klinicznieItrakonazola alkoholPrzy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia itrakonazolem.Jeśli pijesz, rób to okazjonalnie i z umiarem, a gdy pijesz regularnie lub masz chorą wątrobę, ogranicz alkohol do końca leczenia i porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Jeśli pijesz, rób to okazjonalnie i z umiarem, a gdy pijesz regularnie lub masz chorą wątrobę, ogranicz alkohol do końca leczenia i porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.
Itrakonazol i alkohol nie wpływają na siebie w sposób, który zmieniałby działanie leku. Okazjonalne wypicie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno ci zaszkodzić. Zarówno ten lek, jak i alkohol mogą jednak obciążać wątrobę, dlatego jeśli pijesz regularnie i dużo albo masz chorą wątrobę, ogranicz alkohol na czas leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- utrata apetytu, nudności lub wymioty
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nietypowe zmęczenie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia itrakonazolem. U pacjentów regularnie pijących duże ilości alkoholu lub z chorobą wątroby warto zalecić ograniczenie alkoholu na czas terapii i zwrócić uwagę na objawy uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy leczeniu trwającym dłużej niż kilka tygodni.
Skutek kliniczny
Okazjonalne spożycie umiarkowanej ilości alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa leczenia itrakonazolem. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu lub z chorobą wątroby teoretycznie rośnie ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby i wydłuża się czas utrzymywania się itrakonazolu w organizmie.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej między itrakonazolem a etanolem. ChPL itrakonazolu w kapsułkach nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w opisie interakcji, a wszystkie charakterystyki produktów są w tej kwestii zgodne.[1] Itrakonazol jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i silnie hamuje ten enzym oraz glikoproteinę P, natomiast etanol jest rozkładany przede wszystkim przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc istotne zaburzenie metabolizmu któregokolwiek z nich jest mało prawdopodobne.[1] Teoretyczne znaczenie ma jedynie sumowanie obciążenia wątroby, ponieważ itrakonazol rzadko wywołuje uszkodzenie wątroby, a przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa podatność na takie uszkodzenie. ChPL podaje też, że u pacjentów z marskością wątroby stężenie itrakonazolu po zakończeniu leczenia może zmniejszać się wolniej.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, jasny stolec, utrata apetytu, nudności, ból w prawym podżebrzu) u pacjentów nadużywających alkoholu
- aktywność aminotransferaz przy dłuższym leczeniu u pacjentów nadużywających alkoholu lub z chorobą wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowa wątrobyilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | U osób przewlekle nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby teoretycznie rośnie ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, a eliminacja itrakonazolu może być wolniejsza. Zaleca się ograniczenie alkoholu i obserwację w kierunku objawów hepatotoksyczności. |
| Leczenie trwające dłużej niż kilka tygodniczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przy długotrwałej terapii itrakonazolem u pacjentów regularnie spożywających alkohol warto rozważyć kontrolę aktywności aminotransferaz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
Inne interakcje tych leków 245
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaAntagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii.Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak itrakonazol, pozakonazol, worykonazol, flukonazol czy izawukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu eplerenonu i finerenonu. Te leki odwadniające i chroniące serce oraz nerki gromadzą się wtedy we krwi i mogą zbyt mocno podnieść poziom potasu. Za wysoki potas może wywołać groźne zaburzenia pracy serca. Spironolakton i kanrenon nie wchodzą w tę interakcję w taki sam sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo okolicy ust
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- nudności i ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Antagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii. Połączenie eplerenonu albo finerenonu z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i należy go unikać – na czas leczenia przeciwgrzybiczego trzeba odstawić eplerenon lub finerenon albo wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza triazoli. Przy flukonazolu i izawukonazolu połączenie z eplerenonem jest możliwe po zmniejszeniu dawki eplerenonu zgodnie z ChPL i przy ścisłej kontroli potasu, a przy finerenonie wymaga częstszej kontroli potasu i ewentualnego dostosowania dawki. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu działanie hamujące może utrzymywać się jeszcze przez wiele dni, dlatego do pełnej dawki eplerenonu lub finerenonu należy wracać stopniowo i pod kontrolą potasu. Spironolakton i kanrenon nie wykazują tej interakcji i mogą być rozważone jako zamiana, jeśli wskazanie kliniczne na to pozwala.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie eplerenonu lub finerenonu nasila ich działanie oszczędzające potas i może prowadzić do ciężkiej hiperkaliemii z zaburzeniami rytmu serca, łącznie z zatrzymaniem krążenia. Może też wystąpić niedociśnienie i pogorszenie czynności nerek, które dodatkowo zwiększa retencję potasu. Ryzyko jest największe przy silnych inhibitorach, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. U osób z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, niewydolnością serca i u osób przyjmujących inne leki podnoszące potas skutki mogą być szczególnie groźne.
Mechanizm
Eplerenon i finerenon są eliminowane głównie przez CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Wszystkie triazole z tej grupy hamują CYP3A4, przez co spowalniają rozkład tych antagonistów aldosteronu i wielokrotnie zwiększają ich stężenie we krwi[1]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4. Flukonazol i izawukonazol są inhibitorami umiarkowanymi, przy czym hamowanie przez flukonazol rośnie wraz z dawką[2]. Spironolakton i kanrenon nie zależą istotnie od CYP3A4, więc tej interakcji farmakokinetycznej nie wykazują. Interakcja nie jest zatem wspólna dla wszystkich leków obu grup – dotyczy wszystkich triazoli, ale tylko eplerenonu i finerenonu z grupy antagonistów aldosteronu.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem triazolu, w pierwszych dniach skojarzenia i po zmianie dawki
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
- inne leki podnoszące potas (inhibitory ACE, sartany, suplementy potasu, trimetoprim, heparyna)
Kiedy ocena się zmienia
| Flukonazol w pojedynczej niskiej dawce (np. jednorazowo w grzybicy pochwy)dawka · triazole | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc jednorazowa niska dawka daje krótszy i słabszy efekt niż długotrwałe leczenie dużymi dawkami. Nadal wskazana jest ocena ryzyka hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z chorobą nerek. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zmniejsza wydalanie potasu i nasila ryzyko hiperkaliemii przy zwiększonej ekspozycji na eplerenon lub finerenon. Skojarzenie z flukonazolem lub izawukonazolem wymaga u tych pacjentów szczególnie częstej kontroli potasu i kreatyniny. |
| Kilka dni po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol mają długi okres półtrwania i hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po ich odstawieniu. Ponowne włączenie lub zwiększenie dawki eplerenonu albo finerenonu należy prowadzić stopniowo i pod kontrolą potasu. |
| Triazol włączany u pacjenta już leczonego eplerenonem lub finerenonemkolejność włączenia · antagoniści aldosteronu | inne zalecenie | Gdy triazol dołączany jest do ustabilizowanej terapii, należy przed jego włączeniem zdecydować o czasowym odstawieniu eplerenonu lub finerenonu przy silnych inhibitorach albo o zmniejszeniu dawki eplerenonu przy flukonazolu i izawukonazolu, a potas skontrolować w pierwszych dniach skojarzenia. |
Źródła
- Cook CS, Berry LM, Burton E. Prediction of in vivo drug interactions with eplerenone in man from in vitro metabolic inhibition data. Xenobiotica. 2004;34(3):215-28. doi: 10.1080/00498250310001649341. PMID: 15204695.
- Ragueneau-Majlessi I, Boulenc X, Rauch C, Hachad H, Levy RH. Quantitative correlations among CYP3A sensitive substrates and inhibitors: literature analysis. Curr Drug Metab. 2007;8(8):810-4. doi: 10.2174/138920007782798135. PMID: 18220561.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów.Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.
Niektóre leki stosowane w zaburzeniach psychicznych i ruchowych, takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, mogą wpływać na rytm serca. Podobne działanie mają niektóre leki przeciwgrzybicze, na przykład flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorobami serca lub nerek i z niskim poziomem potasu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów. Przed włączeniem leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Nie należy rozpoczynać połączenia przy wyjściowo wydłużonym QTc. EKG trzeba powtórzyć po osiągnięciu stanu stacjonarnego obu leków i po każdym zwiększeniu dawki. Dawkę benzamidu należy dostosować do czynności nerek, a przy wydłużeniu QTc odstawić benzamid lub zmienić lek przeciwgrzybiczy. Gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, warto rozważyć echinokandynę lub izawukonazol.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie benzamidu i triazolu wydłużającego QT zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy amisulprydzie, dużych dawkach, zaburzeniach elektrolitowych, niewydolności nerek, bradykardii i chorobach serca[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) blokują kanały potasowe odpowiedzialne za repolaryzację komór i w zależności od stężenia wydłużają odstęp QT. Flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol również wydłużają odstęp QT[2]. Benzamidy są wydalane głównie w postaci niezmienionej przez nerki i praktycznie nie są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego hamowanie tego enzymu przez triazole nie zwiększa istotnie ich stężenia. Brak par tiaprydu i sulpirydu w bazie oznacza brak danych, a nie brak ryzyka, ponieważ mechanizm jest wspólny dla całej grupy benzamidów.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem połączenia i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- czynność nerek (eGFR)
- częstość rytmu serca – bradykardia zwiększa ryzyko
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie, a wraz z nim wydłużenie QT. Flukonazol także jest wydalany przez nerki. Konieczne jest zmniejszenie dawki benzamidu i częstsza kontrola EKG. |
| Duża dawkadawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez benzamidy zależy od stężenia, dlatego duże dawki, szczególnie amisulprydu, istotnie zwiększają ryzyko w połączeniu z triazolem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują pogorszenie czynności nerek, choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Źródła
- He L, Yu Y, Wei Y, Huang J, Shen Y, Li H. Characteristics and Spectrum of Cardiotoxicity Induced by Various Antipsychotics: A Real-World Study From 2015 to 2020 Based on FAERS. Front Pharmacol. 2022;12:815151. doi: 10.3389/fphar.2021.815151. PMID: 35185550.
- Vandael E, Vandenberk B, Vandenberghe J, Spriet I, Willems R, Foulon V. Development of a risk score for QTc-prolongation: the RISQ-PATH study. Int J Clin Pharm. 2017;39(2):424-432. doi: 10.1007/s11096-017-0446-2. PMID: 28281228.
Połączenie przeciwwskazaneBenzodiazepiny nasenne (np. midazolam, estazolam)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji.Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków nasennych, na przykład midazolamu i estazolamu. Lek nasenny może wtedy działać dużo mocniej i dłużej niż zwykle. Możesz być bardzo senny także następnego dnia, mieć kłopoty z równowagą i łatwiej upaść. Nie dotyczy to wszystkich leków nasennych, bo na przykład lormetazepam i temazepam są usuwane z organizmu inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność, także w ciągu dnia
- trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- zawroty głowy i chwiejny chód
- upadek lub prawie upadek
- splątanie albo niewyraźna mowa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji. Doustny midazolam z itrakonazolem jest ujęty w przeciwwskazaniach charakterystyki itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. Jeśli midazolam musi być podany dożylnie podczas leczenia triazolem, trzeba rozważyć mniejszą dawkę, zapewnić monitorowanie oddychania i gotowość do wspomagania wentylacji. Przy estazolamie z triazolem należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę albo zamienić lek nasenny na substancję unieczynnianą przez glukuronidację, na przykład lormetazepam lub temazepam. Ponieważ itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol długo pozostają w organizmie, ostrożność należy utrzymać także przez kilka dni po ich odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie może powodować nasiloną i przedłużoną sedację, senność i zaburzenia sprawności psychoruchowej następnego dnia, zaburzenia równowagi i upadki, a przy dużych dawkach lub podaniu dożylnym także depresję oddechową. Najsilniej narażony jest midazolam podawany doustnie, bo zahamowanie metabolizmu w jelicie i wątrobie sumuje się. U pacjentów leczonych długotrwałym wlewem midazolamu na oddziale intensywnej terapii lek może się kumulować, co wydłuża wybudzanie.
Mechanizm
Triazolowe leki przeciwgrzybicze hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita[1]. Benzodiazepiny nasenne unieczynniane głównie przez ten enzym, czyli midazolam i estazolam, są wtedy wolniej metabolizowane, a ich stężenie we krwi i czas działania wyraźnie rosną. Najsilniejszymi inhibitorami w tej grupie są itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, a flukonazol i izawukonazol hamują CYP3A4 umiarkowanie, przy czym efekt flukonazolu rośnie wraz z dawką[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy benzodiazepin, bo lormetazepam, temazepam, nitrazepam i remimazolam są metabolizowane innymi szlakami. Po stronie triazoli kierunek interakcji jest wspólny dla wszystkich leków grupy, a różni się jedynie jej siła.
Monitorować
- głębokość sedacji i poziom świadomości
- częstość oddechów i saturacja, zwłaszcza przy midazolamie podawanym dożylnie
- ciśnienie tętnicze
- senność i spowolnienie psychoruchowe następnego dnia
- zaburzenia równowagi i ryzyko upadków u osób starszych
- czas wybudzania po sedacji lub znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Przy doustnym podaniu midazolamu hamowanie CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie sumuje się, co daje najsilniejszy wzrost stężenia. Połączenie doustnego midazolamu z itrakonazolem jest przeciwwskazane w charakterystyce itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. |
| Wlew ciągły lub wielokrotne dawkiczas leczenia · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Jednorazowa dożylna dawka midazolamu jest mniej narażona na interakcję niż podanie doustne, ale przy długotrwałym wlewie lub powtarzanych dawkach lek się kumuluje i wybudzanie może się znacznie wydłużyć. Należy zmniejszyć szybkość wlewu i monitorować głębokość sedacji. |
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc przy dużych dawkach leczniczych interakcja z midazolamem i estazolamem staje się porównywalna z silniejszymi triazolami. Pojedyncza mała dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy daje słabszy i krótszy efekt, ale nie wyklucza interakcji. |
| Kilka dni od odstawienia triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol mają długi okres półtrwania, a ich działanie hamujące utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu. W tym czasie nie należy wracać do pełnej dawki midazolamu lub estazolamu bez obserwacji pacjenta. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych metabolizm benzodiazepin jest wolniejszy, a wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego większa, więc nasilona sedacja szybciej prowadzi do upadków, złamań i zaburzeń oddychania. W tej grupie szczególnie zalecana jest zamiana leku nasennego na lormetazepam lub temazepam w najmniejszej skutecznej dawce. |
Źródła
- Venkatakrishnan K, von Moltke LL, Greenblatt DJ. Effects of the antifungal agents on oxidative drug metabolism: clinical relevance. Clin Pharmacokinet. 2000;38(2):111-80. doi: 10.2165/00003088-200038020-00002. PMID: 10709776.
Połączenie przeciwwskazaneInne leki nasercowe (np. iwabradyna, ranolazyna, mawakamten)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku nasercowego metabolizowanego przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia, a gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, wybrać lek bez hamowania CYP3A4 albo czasowo odstawić lek nasercowy.Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje Ci lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, przed pierwszą dawką powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo to połączenie może wymagać zmiany leczenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na serce i lekarz przepisuje Ci lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, przed pierwszą dawką powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo to połączenie może wymagać zmiany leczenia.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, flukonazol i izawukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu wybranych leków na serce. Dotyczy to ranolazyny, iwabradyny i mawakamtenu, których stężenie we krwi może wtedy niebezpiecznie wzrosnąć. Może to spowodować zbyt wolne bicie serca, groźne zaburzenia rytmu albo osłabienie pracy serca. Inne leki nasercowe, na przykład trimetazydyna, meldonium, koenzym Q10 czy preparaty z głogu, nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- błyski światła lub inne zaburzenia widzenia
- narastająca duszność, obrzęki nóg lub szybkie męczenie się
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku nasercowego metabolizowanego przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia, a gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, wybrać lek bez hamowania CYP3A4 albo czasowo odstawić lek nasercowy. Ranolazyna i iwabradyna są przeciwwskazane z itrakonazolem, worykonazolem i pozakonazolem. Z flukonazolem i izawukonazolem ranolazynę można stosować tylko w najmniejszej dawce po ostrożnym dostosowaniu, a iwabradynę rozpoczynać od najmniejszej dawki z kontrolą tętna. W przypadku mawakamtenu ChPL przewiduje przeciwwskazanie albo zmniejszenie dawki zależnie od fenotypu CYP2C19 i siły inhibitora, przy czym flukonazol i worykonazol jako jednoczesne inhibitory CYP2C19 i CYP3A4 są szczególnie niekorzystne[1]. Zmiana dawki mawakamtenu wymaga kontroli echokardiograficznej, także po odstawieniu triazolu[1]. Trimetazydyny, adenozyny, regadenozonu, meldonium, fosfokreatyny, ubidekarenonu i preparatów z głogu ta interakcja nie dotyczy.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia ranolazyny zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, a także zawrotów głowy, nudności i omdleń. Wzrost stężenia iwabradyny powoduje nadmierną bradykardię, zaburzenia widzenia w postaci fosfenów i ryzyko arytmii. Wzrost stężenia mawakamtenu może prowadzić do nadmiernego zmniejszenia kurczliwości lewej komory i niewydolności serca ze spadkiem frakcji wyrzutowej, a po odstawieniu triazolu do utraty skuteczności leczenia[1]. Największe ryzyko dotyczy połączeń z itrakonazolem, worykonazolem i pozakonazolem, mniejsze z flukonazolem i izawukonazolem.
Mechanizm
Interakcja dotyczy tylko tych leków nasercowych, których eliminacja zależy od CYP3A4, czyli ranolazyny, iwabradyny i mawakamtenu, a nie całej grupy A. Wszystkie triazole hamują CYP3A4, przy czym itrakonazol, worykonazol i pozakonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol inhibitorami umiarkowanymi. Itrakonazol i pozakonazol hamują dodatkowo glikoproteinę P, co nasila wzrost stężenia ranolazyny. Flukonazol i worykonazol silnie hamują także CYP2C19, który jest głównym szlakiem metabolizmu mawakamtenu[2]. Do składowej farmakokinetycznej dochodzi addycja farmakodynamiczna, ponieważ ranolazyna oraz flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol wydłużają odstęp QT, iwabradyna przez bradykardię sprzyja arytmiom typu torsade de pointes, a itrakonazol ma ujemne działanie inotropowe, które sumuje się z działaniem mawakamtenu. Izawukonazol skraca odstęp QT, więc u niego składowa związana z QT nie występuje.
Monitorować
- tętno spoczynkowe przy iwabradynie
- EKG z oceną odstępu QT przy ranolazynie i iwabradynie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii przy mawakamtenie
- objawy niewydolności serca, takie jak duszność, obrzęki i spadek tolerancji wysiłku
- zawroty głowy, omdlenia i zaburzenia widzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy daje krótszą ekspozycję na inhibitor, ale ze względu na długi okres półtrwania flukonazolu hamowanie CYP3A4 i CYP2C19 utrzymuje się kilka dni, więc nadal wymagane jest monitorowanie tętna i objawów. |
| Okres po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol, a w mniejszym stopniu izawukonazol, długo utrzymują się w organizmie, dlatego ranolazynę lub iwabradynę należy włączać ponownie dopiero po wygaśnięciu działania hamującego, a przy mawakamtenie trzeba przewidzieć spadek jego stężenia i ponowną ocenę dawki. |
| Włączenie lub odstawienie triazolu w trakcie leczenia mawakamtenemkolejność włączenia · inne leki nasercowe | inne zalecenie | Mawakamten ma bardzo długi okres półtrwania, więc dołączenie triazolu powoduje powolne narastanie jego stężenia, a odstawienie triazolu stopniowy spadek, dlatego każda taka zmiana wymaga dostosowania dawki mawakamtenu i kontroli frakcji wyrzutowej w echokardiografii. |
| Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Niewydolność nerek zwiększa ekspozycję na ranolazynę niezależnie od hamowania CYP3A4, więc połączenie ranolazyny z jakimkolwiek triazolem, także flukonazolem i izawukonazolem, należy wtedy traktować jako przeciwwskazane. |
Źródła
- Merali S, Bunn H, Sychterz C, Chiang M, Puli S, Sehnert AJ, et al. Exposure-Response Modeling and Simulation to Identify Optimal Mavacamten Posology When Coadministered with CYP3A4 and CYP2C19 Inhibitors in Patients with Obstructive HCM. J Clin Pharmacol. 2025;65(12):1802-1814. doi: 10.1002/jcph.70072. PMID: 40796530.
- Chiang M, Sychterz C, Perera V, Merali S, Palmisano M, Templeton IE, et al. Physiologically Based Pharmacokinetic Modeling and Simulation of Mavacamten Exposure with Drug-Drug Interactions from CYP Inducers and Inhibitors by CYP2C19 Phenotype. Clin Pharmacol Ther. 2023;114(4):922-932. doi: 10.1002/cpt.3005. PMID: 37467157.
Połączenie przeciwwskazaneItrakonazol+ LowastatynaNie łączyć itrakonazolu z lowastatyną.Nie łącz tych leków i zapytaj lekarza, czy na czas leczenia itrakonazolem oraz przez 2 tygodnie po nim wstrzymać lowastatynę albo zamienić ją na inny lek na cholesterol.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i zapytaj lekarza, czy na czas leczenia itrakonazolem oraz przez 2 tygodnie po nim wstrzymać lowastatynę albo zamienić ją na inny lek na cholesterol.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Lek przeciwgrzybiczy itrakonazol sprawia, że lek na cholesterol lowastatyna gromadzi się w organizmie w dużych ilościach. Może to prowadzić do ciężkiego uszkodzenia mięśni, a w konsekwencji nawet do niewydolności nerek. Ten efekt utrzymuje się jeszcze przez około 2 tygodnie po zakończeniu leczenia przeciwgrzybiczego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle mięśni
- osłabienie lub tkliwość mięśni
- ciemny, brązowy mocz
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ogólne złe samopoczucie lub gorączka z bólami mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łączyć itrakonazolu z lowastatyną. Jeśli leczenie itrakonazolem jest konieczne, lowastatynę należy odstawić na cały czas terapii przeciwgrzybiczej i wznowić ją najwcześniej 2 tygodnie po przyjęciu ostatniej dawki itrakonazolu.[1] Gdy pacjent wymaga ciągłego leczenia hipolipemizującego, należy rozważyć statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia lowastatyny zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, która może prowadzić do ostrej niewydolności nerek, a nawet do zgonu.[2]
Mechanizm
Itrakonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4, a lowastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4, dlatego jej eliminacja zostaje silnie zahamowana i stężenie w osoczu znacznie rośnie.[3] Po odstawieniu itrakonazolu jego stężenie spada do prawie nieoznaczalnego dopiero w ciągu 7 do 14 dni, a u osób z marskością wątroby jeszcze wolniej, więc działanie hamujące utrzymuje się po zakończeniu leczenia.[3]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- bóle i osłabienie mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
- barwa moczu (ciemny mocz)
- czynność nerek (kreatynina) przy podejrzeniu rabdomiolizy
Bezpieczniejsze alternatywy
prawastatynarosuwastatynafluwastatynapitawastatyna
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od ostatniej dawki itrakonazoluitrakonazol | inne zalecenie | Przeciwwskazanie obowiązuje także przez 2 tygodnie po zakończeniu leczenia itrakonazolem ze względu na powolne zmniejszanie się jego stężenia, szczególnie u pacjentów z marskością wątroby. Lowastatynę można wznowić dopiero po tym okresie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lovastin 20 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lovastin-100080071/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Liprox 20 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/liprox-100246614/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
Połączenie przeciwwskazaneItrakonazol+ AliskirenNie łącz aliskirenu z itrakonazolem.Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz kurację przeciwgrzybiczą, powiedz lekarzowi, że bierzesz aliskiren, żeby dobrał inny lek.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz kurację przeciwgrzybiczą, powiedz lekarzowi, że bierzesz aliskiren, żeby dobrał inny lek.
Lek przeciwgrzybiczy itrakonazol bardzo mocno zwiększa ilość aliskirenu – leku na nadciśnienie – we krwi. Może to spowodować zbyt duży spadek ciśnienia, zaburzenia pracy nerek i zbyt wysoki poziom potasu. Tych leków nie wolno przyjmować razem ani przez 2 tygodnie po zakończeniu kuracji itrakonazolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub omdlenie, zwłaszcza przy wstawaniu
- silne osłabienie
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- drętwienie lub osłabienie mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz aliskirenu z itrakonazolem[1][2]. Gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, wybierz lek przeciwgrzybiczy bez silnego hamowania glikoproteiny P albo na czas kuracji zastąp aliskiren innym lekiem hipotensyjnym w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. Aliskiren można wznowić najwcześniej po 2 tygodniach od ostatniej dawki itrakonazolu[3], a u pacjentów z marskością wątroby lub przyjmujących inne inhibitory CYP3A4 eliminacja itrakonazolu może trwać dłużej[3].
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost ekspozycji na aliskiren, znacznie przekraczający efekt podwojenia maksymalnej dawki, grozi nasileniem jego działania i działań niepożądanych, w tym niedociśnieniem, hiperkaliemią i pogorszeniem czynności nerek. Inhibitory glikoproteiny P mogą dodatkowo zwiększać stężenie aliskirenu w tkankach bardziej niż w osoczu[1].
Mechanizm
Itrakonazol jest bardzo silnym inhibitorem glikoproteiny P, która odpowiada za ograniczanie wchłaniania aliskirenu w jelicie i jego wydalanie z żółcią[1]. Itrakonazol w dawce 100 mg zwiększa AUC aliskirenu 6,5-krotnie, a Cmax 5,8-krotnie (aliskiren 150 mg, zdrowi ochotnicy)[1]. Itrakonazol hamuje też CYP3A4 i glikoproteinę P w sposób przedłużony – jego stężenie spada do prawie nieoznaczalnego dopiero po 7–14 dniach od odstawienia[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- ciśnienie tętnicze (przy przypadkowym jednoczesnym przyjęciu)
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od ostatniej dawki itrakonazoluitrakonazol | inne zalecenie | Po odstawieniu itrakonazolu jego stężenie spada do prawie nieoznaczalnego dopiero po 7–14 dniach, dlatego aliskirenu nie włącza się wcześniej niż po 2 tygodniach. U pacjentów z marskością wątroby lub przyjmujących inne inhibitory CYP3A4 okres ten może być dłuższy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rasilez 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rasilez-100147757/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ipozumax 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ipozumax-100323250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rasilez. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rasilez-100147757/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
Połączenie przeciwwskazaneItrakonazol+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z itrakonazolem.Nie przyjmuj itrakonazolu razem z kariprazyną i zanim zaczniesz leczenie grzybicy, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że bierzesz kariprazynę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj itrakonazolu razem z kariprazyną i zanim zaczniesz leczenie grzybicy, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że bierzesz kariprazynę.
Itrakonazol, lek na grzybicę, mocno spowalnia usuwanie kariprazyny z organizmu. Kariprazyna gromadzi się wtedy we krwi i jej działania niepożądane mogą się nasilać z dnia na dzień. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Itrakonazol działa jeszcze do 2 tygodni po ostatniej kapsułce, a kariprazyna nawet kilka tygodni po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój ruchowy i trudność w usiedzeniu w miejscu
- drżenie, sztywność mięśni lub mimowolne ruchy
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Kariprazyny nie łączy się z itrakonazolem.[1] Gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, należy wybrać lek przeciwgrzybiczy niebędący silnym inhibitorem CYP3A4 albo, w porozumieniu z psychiatrą, lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4. Po zakończeniu terapii itrakonazolem jego stężenie spada do prawie nieoznaczalnego dopiero w ciągu 7–14 dni, a u chorych z marskością wątroby jeszcze wolniej, dlatego kariprazynę włącza się najwcześniej po 2 tygodniach od ostatniej dawki itrakonazolu.[2] Ze względu na długie okresy półtrwania metabolitów kariprazyny ich stężenie utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu leku, co trzeba uwzględnić przy planowaniu itrakonazolu po przerwaniu kariprazyny.[1]
Skutek kliniczny
Zwiększona i narastająca w czasie ekspozycja na kariprazynę i jej czynne metabolity nasila działania niepożądane leku przeciwpsychotycznego, zwłaszcza akatyzję, objawy pozapiramidowe, sedację i niedociśnienie ortostatyczne. Kumulacja metabolitów sprawia, że objawy mogą narastać stopniowo przez wiele dni i utrzymywać się długo po odstawieniu itrakonazolu.
Mechanizm
Itrakonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P.[2] Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Ketokonazol, inny silny inhibitor CYP3A4, dwukrotnie zwiększał całkowitą ekspozycję na kariprazynę już po 4 dniach jednoczesnego podawania, a przy dłuższym leczeniu należy oczekiwać dalszego wzrostu ze względu na długie okresy półtrwania czynnych metabolitów.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- akatyzja i objawy pozapiramidowe
- nadmierna senność
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
- stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od ostatniej dawki itrakonazoluitrakonazol | inne zalecenie | Stężenie itrakonazolu spada do prawie nieoznaczalnego w ciągu 7–14 dni od odstawienia, wolniej w marskości wątroby, dlatego kariprazynę można włączyć najwcześniej po 2 tygodniach. |
| Itrakonazol po odstawieniu kariprazynykolejność włączenia · kariprazyna | inne zalecenie | Czynne metabolity kariprazyny mają długie okresy półtrwania i ich stężenie zmienia się dopiero po kilku tygodniach, więc samo odstawienie kariprazyny tuż przed itrakonazolem nie usuwa ryzyka interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
Połączenie przeciwwskazaneItrakonazol+ IzawukonazolNie łącz itrakonazolu z izawukonazolem i nie rozpoczynaj izawukonazolu wcześniej niż 2 tygodnie po odstawieniu itrakonazolu.Nie przyjmuj tych leków razem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli w ciągu ostatnich 2 tygodni przyjmowałeś lub przyjmowałaś itrakonazol.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli w ciągu ostatnich 2 tygodni przyjmowałeś lub przyjmowałaś itrakonazol.
Itrakonazol i izawukonazol to dwa leki przeciwgrzybicze z tej samej grupy i nie przyjmuje się ich razem. Itrakonazol może mocno zwiększyć ilość izawukonazolu we krwi, co nasila jego działania niepożądane, w tym obciążenie wątroby. Itrakonazol utrzymuje się w organizmie jeszcze do 2 tygodni po odstawieniu, dlatego ten czas też ma znaczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- silne nudności, wymioty lub biegunka
- nietypowe zmęczenie i brak apetytu
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz itrakonazolu z izawukonazolem i nie rozpoczynaj izawukonazolu wcześniej niż 2 tygodnie po odstawieniu itrakonazolu.[1][2] Po zakończeniu leczenia stężenie itrakonazolu zmniejsza się do prawie nieoznaczalnego w ciągu 7–14 dni, a u chorych z marskością wątroby lub przyjmujących inhibitory CYP3A4 spadek może przebiegać wolniej.[2] Jeśli zmiana na izawukonazol jest pilna z powodu zakażenia zagrażającego życiu, decyzję podejmuje lekarz prowadzący, a chorego ściśle monitoruje się pod kątem działań niepożądanych i czynności wątroby. Gdy potrzebne jest leczenie skojarzone, do izawukonazolu dobiera się lek przeciwgrzybiczy spoza grupy azoli, na przykład echinokandynę.
Skutek kliniczny
Połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka znacznego zwiększenia ekspozycji na izawukonazol i nasilenia jego działań niepożądanych.[1] Z innym silnym inhibitorem CYP3A4/5 z grupy azoli, ketokonazolem, izawukonazolu również nie stosuje się, ponieważ jego stężenie w osoczu może się znacznie zwiększyć.[3] Jednoczesne podawanie dwóch azoli nie zwiększa skuteczności przeciwgrzybiczej, a zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, zaburzeń żołądkowo-jelitowych i innych działań niepożądanych.
Mechanizm
Itrakonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P.[2] Izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5, więc inhibitory tych enzymów zwiększają jego stężenie w osoczu.[3] Izawukonazol jest z kolei umiarkowanym inhibitorem CYP3A4/5 i łagodnym inhibitorem glikoproteiny P, a itrakonazol jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego możliwe jest także zwiększenie ekspozycji na itrakonazol.[3] Oba leki należą do azolowych leków przeciwgrzybiczych, więc ich połączenie oznacza dublowanie terapii i sumowanie działań niepożądanych tej grupy, przede wszystkim hepatotoksyczności.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Itrakonazol – silny inhibitor CYP3A4[4], izawukonazol – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Izawukonazol – umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], itrakonazol – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Itrakonazol: silny inhibitor CYP3A4[4], silny inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Izawukonazol: inhibitor BCRP[6], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], słaby inhibitor OCT2[4], słaby inhibitor P-gp[6], słaby induktor CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy działań niepożądanych izawukonazolu (nudności, wymioty, biegunka, ból głowy)
- stężenie itrakonazolu w osoczu, jeśli jest dostępne, przy zmianie leczenia w krótkim odstępie
- odstęp od ostatniej dawki itrakonazolu
Bezpieczniejsze alternatywy
terbinafinakaspofunginamikafunginaanidulafungina
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od ostatniej dawki itrakonazoluitrakonazol | ryzyko maleje | Po 2 tygodniach od odstawienia itrakonazolu izawukonazol można włączyć, ale u chorych z marskością wątroby lub przyjmujących inhibitory CYP3A4 itrakonazol eliminuje się wolniej, więc w pierwszych dniach monitoruj działania niepożądane i czynność wątroby. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ipozumax 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ipozumax-100323250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.