Interakcje / Dapson
Dapson – interakcje
50 opisanych interakcji z lekami, opis połączenia z alkoholem. Marki: Dusalm.
29 niekorzystne · 14 niejasne · 7 nieistotne · 1 korzystne
Interakcje z innymi lekami 50
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja29
Niekorzystna interakcjaDapson+ HydroksychlorochinaUnikaj łączenia, jeśli istnieje rozsądna alternatywa terapeutyczna.Nie odstawiaj leków samodzielnie, rób zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków samodzielnie, rób zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Hydroksychlorochina i dapson mogą oba szkodzić krwi, a razem to ryzyko rośnie. Może dojść do rozpadu czerwonych krwinek, gorszego przenoszenia tlenu albo spadku liczby białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Lekarz czasem celowo łączy te leki, ale wtedy potrzebne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność lub zadyszka przy niewielkim wysiłku
- sinawe usta lub paznokcie
- nietypowa bladość i silne zmęczenie
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia, jeśli istnieje rozsądna alternatywa terapeutyczna[1]. Gdy skojarzenie jest konieczne, na przykład w opornych postaciach tocznia skórnego, przed włączeniem dapsonu oznacz aktywność G6PD i wyjściową morfologię krwi z rozmazem i retikulocytami. W trakcie leczenia regularnie kontroluj morfologię, a przy duszności, sinicy lub bólach głowy oznacz stężenie methemoglobiny. Stosuj najmniejszą skuteczną dawkę dapsonu i przerwij leczenie przy objawach hemolizy, ciężkiej methemoglobinemii lub agranulocytozy.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie niedokrwistości hemolitycznej, methemoglobinemii oraz cytopenii, w tym agranulocytozy. Ryzyko jest największe u osób z niedoborem G6PD, przy wyższych dawkach dapsonu i w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego.
Mechanizm
Hydroksychlorochiny w miarę możliwości nie łączy się z lekami działającymi toksycznie na krew, ponieważ ich działania mogą się sumować[1]. Dapson jest takim lekiem – jego metabolit hydroksyloaminowy wywołuje methemoglobinemię i hemolizę zależną od dawki, a lek może też powodować agranulocytozę. Hydroksychlorochina rzadko, lecz także może uszkadzać szpik i wywoływać hemolizę, zwłaszcza przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD). Nakładanie się tych działań zwiększa ryzyko niedokrwistości i zaburzeń morfologii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność G6PD przed leczeniem
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba retikulocytów
- stężenie methemoglobiny przy objawach
- bilirubina i LDH przy podejrzeniu hemolizy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxychloroquine sulfate Accord 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxychloroquine-sulfate-accord-100420443/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxychloroquine sulfate Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxychloroquine-sulfate-accord-100420443/
Niekorzystna interakcjaDapson+ ZydowudynaPrzy jednoczesnym stosowaniu regularnie kontroluj morfologię krwi i czynność nerek.Nie przerywaj leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.
Oba leki mogą osłabiać szpik i obniżać liczbę krwinek, a razem robią to silniej. Dapson może też spowalniać usuwanie zydowudyny z organizmu, więc jej działania niepożądane mogą być mocniejsze. Najczęściej grozi to niedokrwistością i spadkiem liczby białych krwinek, zwłaszcza przy długim leczeniu. Te leki można stosować razem, ale pod kontrolą badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- narastające zmęczenie i osłabienie
- bladość skóry
- duszność lub kołatanie serca przy niewielkim wysiłku
- zawroty głowy
- gorączka, ból gardła lub częste infekcje
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu regularnie kontroluj morfologię krwi i czynność nerek[1]. Gdy pojawią się zaburzenia hematologiczne, zmniejsz dawkę jednego lub obu leków[1]. Szczególnej czujności wymaga długotrwałe podawanie dapsonu pacjentom z AIDS leczonym zydowudyną[2].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest nasilona toksyczność hematologiczna – niedokrwistość, często makrocytarna, oraz neutropenia[1][2]. Ryzyko rośnie przy długotrwałym leczeniu, zwłaszcza u pacjentów z AIDS[2].
Mechanizm
Zydowudyny z dapsonem nie łączy się bez kontroli krwi, bo oba leki mogą uszkadzać szpik i krwinki. Ich działanie mielosupresyjne sumuje się i zwiększa ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[1]. Dapson może też hamować sprzęganie zydowudyny z kwasem glukuronowym albo jej metabolizm w mikrosomach wątroby, co może nasilać jej toksyczność[1]. W modelu zwierzęcym dapson nasilał niedokrwistość makrocytarną wywołaną zydowudyną[2].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, MCV, liczba granulocytów obojętnochłonnych)
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
Bezpieczniejsze alternatywy
lamiwudynaemtrycytabinatenofowir
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · dapson | ryzyko rośnie | Ryzyko toksyczności hematologicznej rośnie przy długotrwałym podawaniu dapsonu pacjentom z AIDS leczonym zydowudyną, dlatego morfologię trzeba kontrolować szczególnie starannie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ KarboplatynaPołączenie można stosować przy ścisłej kontroli hematologicznej.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz dapson.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz dapson.
Oba leki mogą osłabiać krew – zmniejszać liczbę czerwonych i białych krwinek. Razem mogą wywołać silniejszą anemię i zwiększyć ryzyko zakażeń. Dapson może też utrudniać przenoszenie tlenu przez krew, co przy anemii po chemioterapii bywa szczególnie odczuwalne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nasilona duszność lub zmęczenie przy niewielkim wysiłku
- sine usta, wargi lub paznokcie
- bladość lub zażółcenie skóry i oczu
- ciemny, brunatny mocz
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować przy ścisłej kontroli hematologicznej. Przed każdym cyklem karboplatyny i w okresie spodziewanego nadiru oznacz morfologię z rozmazem oraz retykulocyty, a przy objawach niedotlenienia także methemoglobinę. Przed włączeniem dapsonu oceń aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przy narastającej niedokrwistości lub neutropenii rozważ modyfikację dawki albo schematu karboplatyny[1] albo zamianę dapsonu na lek bez działania hemolitycznego i mielotoksycznego, np. w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis.
Skutek kliniczny
Głębsza niedokrwistość wynikająca z jednoczesnego zahamowania szpiku i hemolizy, większe ryzyko ciężkiej neutropenii i zakażeń. Methemoglobinemia wywołana dapsonem jest gorzej tolerowana przy niedokrwistości po chemioterapii i może nasilać duszność, osłabienie oraz sinicę.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają układ krwiotwórczy, każdy inną drogą, więc ich działania się sumują. Karboplatyna hamuje czynność szpiku i powoduje małopłytkowość, neutropenię oraz niedokrwistość. Leczenie skojarzone z innymi lekami mielosupresyjnymi może wymagać zmiany dawki lub schematu dawkowania karboplatyny.[1] Dapson zależnie od dawki powoduje hemolizę i methemoglobinemię, a rzadko agranulocytozę. Nie ma interakcji farmakokinetycznej – karboplatyna jest wydalana przez nerki, a dapson metabolizowany w wątrobie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- liczba retykulocytów, bilirubina pośrednia i LDH jako wykładniki hemolizy
- stężenie methemoglobiny przy duszności, sinicy lub spadku saturacji
- objawy zakażenia przy neutropenii
- czynność nerek przed każdym cyklem karboplatyny
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwonpentamidyna (wziewnie)
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przeważają ryzyko. Zmniejszony klirens nerkowy zwiększa ekspozycję na karboplatynę i głębokość mielosupresji, co nasila sumowanie z hemolizą wywołaną dapsonem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/
Niekorzystna interakcjaDapson+ ChloramfenikolU pacjenta leczonego dapsonem unikaj chloramfenikolu stosowanego ogólnoustrojowo i wybierz antybiotyk, który nie uszkadza szpiku.Jeśli przyjmujesz dapson, powiedz o tym lekarzowi przed leczeniem chloramfenikolem i nie stosuj maści ani kropli z chloramfenikolem dłużej, niż zalecił lekarz.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz dapson, powiedz o tym lekarzowi przed leczeniem chloramfenikolem i nie stosuj maści ani kropli z chloramfenikolem dłużej, niż zalecił lekarz.
Chloramfenikol to antybiotyk, a dapson to lek stosowany między innymi w chorobach skóry i w zapobieganiu niektórym zakażeniom. Oba leki mogą szkodzić krwi – zmniejszać liczbę krwinek albo powodować ich rozpad – a razem to ryzyko rośnie. Maść lub krople z chloramfenikolem przenikają do krwi w niewielkim stopniu, więc ryzyko jest wtedy małe. Przy tabletkach lub zastrzykach ryzyko jest wyraźne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bladość, nasilone zmęczenie, duszność przy wysiłku
- sinawe usta lub paznokcie
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
- ciemny mocz, zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego dapsonem unikaj chloramfenikolu stosowanego ogólnoustrojowo i wybierz antybiotyk, który nie uszkadza szpiku. Chloramfenikolu nie stosuje się u pacjentów z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1]. Dotyczy to także osób, u których dapson wywołał już niedokrwistość lub leukopenię. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, przed leczeniem i regularnie w jego trakcie oznaczaj morfologię z rozmazem i retikulocytami oraz methemoglobinę. Przy spadku liczby krwinek przerwij chloramfenikol. Przy miejscowym chloramfenikolu ogranicz czas leczenia do niezbędnego minimum.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko niedokrwistości, w tym hemolitycznej, leukopenii, agranulocytozy i małopłytkowości, a także ryzyko pogłębienia methemoglobinemii wywołanej dapsonem. Ryzyko jest największe przy ogólnoustrojowym, długotrwałym stosowaniu chloramfenikolu w dużych dawkach, u osób starszych, u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz u osób z wcześniejszymi zaburzeniami morfologii. Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, a ryzyko niskie, choć opisywano pojedyncze przypadki aplazji szpiku po kroplach do oczu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają krew, ale różnymi drogami. Chloramfenikol hamuje czynność szpiku kostnego. Wywołuje zależne od dawki, odwracalne zahamowanie erytropoezy, a rzadko nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną niezależną od dawki. U osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej może też wywołać hemolizę. Dapson przez metabolit hydroksyloaminowy powoduje methemoglobinemię i hemolizę, a rzadziej agranulocytozę. Działanie obu leków na krew się sumuje. Chloramfenikol hamuje enzymy mikrosomalne wątroby i znacznie nasila toksyczne działanie na układ krwiotwórczy wielu leków, między innymi kotrimoksazolu[1]. Dapson, podobnie jak sulfametoksazol, działa przeciwfolianowo. Teoretycznie chloramfenikol może też zwolnić metabolizm dapsonu i zwiększyć jego stężenie, ale nie potwierdzono tego w badaniach.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba retikulocytów
- stężenie methemoglobiny
- wskaźniki hemolizy (bilirubina, LDH, haptoglobina)
- aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej przed leczeniem
Bezpieczniejsze alternatywy
kwas fusydowy (miejscowo)mupirokina (miejscowo)tobramycyna (do oczu)lewofloksacyna (do oczu)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy miejscowym chloramfenikolu wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, a interakcje z innymi lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. Ryzyko sumowania działania na krew jest niskie. Zaleca się krótkie leczenie i poinformowanie pacjenta o objawach hematologicznych. |
| Leczenie ogólnoustrojowe dłuższe niż kilka dniczas leczenia · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Hamowanie szpiku przez chloramfenikol zależy od dawki i czasu leczenia. Przy dłuższym leczeniu ogólnoustrojowym kontrola morfologii jest konieczna. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Niekorzystna interakcjaDapson+ TrimetoprimPołączenie można stosować, gdy jest celowe, jak w leczeniu pneumocystozowego zapalenia płuc, ale wymaga monitorowania morfologii krwi i objawów methemoglobinemii.Nie przerywaj leków na własną rękę, ale upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj leków na własną rękę, ale upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.
Trimetoprim i dapson nawzajem zwiększają swoją ilość we krwi. Przez to częściej mogą pojawić się działania niepożądane dapsonu, takie jak sinica, duszność czy rozpad czerwonych krwinek. Czasem lekarz celowo łączy te leki, ale wtedy trzeba kontrolować wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta lub paznokcie
- duszność lub szybkie bicie serca
- silne zmęczenie, bladość, ból głowy
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- gorączka, ból gardła, łatwe siniaczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – wydalanie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, gdy jest celowe, jak w leczeniu pneumocystozowego zapalenia płuc, ale wymaga monitorowania morfologii krwi i objawów methemoglobinemii. W tym schemacie trimetoprim podaje się w dawce około 5 mg/kg mc. lub 300 mg co 8 godzin, a dapson 100 mg na dobę.[1] Przed włączeniem dapsonu warto wykluczyć niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przy przypadkowym łączeniu, na przykład trimetoprimu w zakażeniu układu moczowego u pacjenta przewlekle przyjmującego dapson, rozważ antybiotyk bez tej interakcji.
Skutek kliniczny
Trimetoprim zwiększa stężenie dapsonu w osoczu i nasila jego działania niepożądane.[2] W praktyce oznacza to większe ryzyko methemoglobinemii, niedokrwistości hemolitycznej i zaburzeń hematologicznych. Wyższe stężenie trimetoprimu może z kolei nasilać jego toksyczność, w tym hiperkaliemię i niedobór kwasu foliowego.
Mechanizm
Trimetoprim i dapson wzajemnie zwiększają swoje stężenia w osoczu.[3] Trimetoprim hamuje utlenianie dapsonu w wątrobie, a oba leki konkurują o wydalanie przez nerki. Dodatkowo oba leki działają przeciwfoliowo na różnych etapach syntezy folianów, a trimetoprim może nasilać działanie leków hamujących czynność szpiku.[3]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i retikulocytami
- stężenie methemoglobiny lub saturacja z oceną sinicy
- objawy hemolizy (bilirubina, LDH, ciemny mocz)
- stężenie potasu
- czynność nerek
Bezpieczniejsze alternatywy
nitrofurantoinafosfomycyna
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie wielotygodnioweczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dłuższym leczeniu rośnie ryzyko kumulacji działania przeciwfoliowego i zaburzeń hematologicznych, dlatego morfologię trzeba kontrolować regularnie. |
| eGFR ≤ 15pacjent | interakcja nie dotyczy | Trimetoprimu nie stosuje się przy klirensie kreatyniny poniżej 15 ml/min. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trimesan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trimesan-100082087/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDapson+ Monoazotan izosorbiduPołączenie można stosować pod kontrolą objawów methemoglobinemii i morfologii krwi.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci albo duszność.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci albo duszność.
Oba leki mogą zmniejszać ilość tlenu przenoszonego przez krew. Dapson może też niszczyć czerwone krwinki i powodować niedokrwistość. Razem to działanie może być silniejsze, co u osoby z chorobą serca może nasilić bóle w klatce piersiowej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust, języka lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- silny ból lub zawroty głowy
- kołatanie serca
- częstsze lub silniejsze bóle w klatce piersiowej
- bladość, ciemny mocz lub zażółcenie skóry
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod kontrolą objawów methemoglobinemii i morfologii krwi. Przed włączeniem dapsonu u chorego leczonego azotanem warto oznaczyć hemoglobinę i rozważyć oznaczenie aktywności dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. W trakcie leczenia kontroluj morfologię i stężenie methemoglobiny, zwłaszcza po zwiększeniu dawki dapsonu. Przy sinicy, duszności albo nasileniu bólów dławicowych oznacz methemoglobinę w gazometrii z kooksymetrią, bo pulsoksymetr może dawać mylące wyniki. Ciężka niedokrwistość wyklucza dalsze stosowanie monoazotanu izosorbidu[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie methemoglobinemii z sinicą ust i paznokci, dusznością, zmęczeniem, bólem i zawrotami głowy oraz przyspieszonym biciem serca. U chorego z chorobą wieńcową mniejsza ilość tlenu we krwi może nasilić niedokrwienie mięśnia sercowego. Hemoliza i niedokrwistość po dapsonie mają dodatkowe znaczenie, bo ciężka niedokrwistość wyklucza stosowanie monoazotanu izosorbidu[2].
Mechanizm
Dapson tworzy metabolity, które utleniają hemoglobinę do methemoglobiny i mogą wywołać hemolizę. Azotany również zwiększają stężenie methemoglobiny, bo hamują reduktazę methemoglobiny, która przywraca methemoglobinę do postaci hemoglobiny[3]. Oba działania się sumują i zmniejszają zdolność krwi do przenoszenia tlenu.
Monitorować
- stężenie methemoglobiny
- morfologia krwi z oceną hemoglobiny
- parametry hemolizy (retikulocyty, bilirubina, LDH)
- objawy sinicy i duszności
- częstość i nasilenie bólów dławicowych
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mononit 60 Retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mononit-60-retard-100116389/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Effox long 50 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/effox-long-50-100021447/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ LeflunomidPołączenie można stosować tylko pod ścisłą kontrolą enzymów wątrobowych i parametrów hematologicznych, szczególnie w początkowym okresie po włączeniu lub zmianie leków.Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.
Oba leki mogą obciążać wątrobę i wpływać na krew. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko takich działań niepożądanych. Dlatego lekarz będzie częściej zlecał badania krwi i prób wątrobowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból gardła lub częste infekcje
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, bladość, duszność
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować tylko pod ścisłą kontrolą enzymów wątrobowych i parametrów hematologicznych, szczególnie w początkowym okresie po włączeniu lub zmianie leków[1]. Przy włączaniu dapsonu po odstawieniu leflunomidu trzeba uwzględnić długi okres półtrwania jego aktywnego metabolitu i okres wymywania[1].
Skutek kliniczny
Większe ryzyko wzrostu aktywności enzymów wątrobowych, polekowego zapalenia wątroby oraz zaburzeń hematologicznych, takich jak niedokrwistość, leukopenia, neutropenia czy agranulocytoza.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać wątrobę i układ krwiotwórczy, więc ich działania niepożądane się sumują. Podanie leków toksycznych dla wątroby lub szpiku tuż przed leflunomidem, razem z nim albo po nim bez okresu wymywania może nasilać objawy niepożądane[1]. Dapson dodatkowo powoduje hemolizę i methemoglobinemię, a leflunomid może powodować niedokrwistość, leukopenię i trombocytopenię.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność ALT i AST
- morfologia krwi z rozmazem
- stężenie hemoglobiny i objawy hemolizy
- methemoglobina przy objawach sinicy lub duszności
Kiedy ocena się zmienia
| Dapson włączony po odstawieniu leflunomidu bez okresu wymywaniakolejność włączenia · leflunomid | inne zalecenie | Ryzyko sumowania toksyczności utrzymuje się po odstawieniu leflunomidu, jeśli nie zachowano okresu wymywania, dlatego monitorowanie enzymów wątrobowych i morfologii należy prowadzić także w tym okresie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
Niekorzystna interakcjaDapson+ TakrolimusPrzy włączaniu i odstawianiu dapsonu oznaczaj najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi i w razie potrzeby zmniejsz jego dawkę.Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że zaczynasz lub kończysz brać dapson, i zrób w tym czasie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że zaczynasz lub kończysz brać dapson, i zrób w tym czasie zlecone badania krwi.
Dapson może podnieść poziom takrolimusu we krwi, przez co łatwiej o jego działania niepożądane, na przykład uszkodzenie nerek czy drżenie rąk. Oba leki mogą też osłabiać krew i powodować niedokrwistość. Leki można stosować razem, ale lekarz powinien częściej sprawdzać wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta lub paznokcie
- duszność lub szybkie męczenie się
- bladość, zawroty głowy
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry
- drżenie rąk, silny ból głowy
- mniejsza ilość oddawanego moczu, obrzęki
- kołatanie serca lub omdlenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy włączaniu i odstawianiu dapsonu oznaczaj najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi i w razie potrzeby zmniejsz jego dawkę.[1] Kontroluj czynność nerek, EKG pod kątem wydłużenia odstępu QT i inne działania niepożądane takrolimusu.[2] Kontroluj też morfologię krwi i objawy methemoglobinemii.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększenie najmniejszego stężenia takrolimusu we krwi i większe ryzyko jego ciężkich działań niepożądanych, takich jak nefrotoksyczność, neurotoksyczność i wydłużenie odstępu QT.[1] Siła efektu u ludzi nie jest dobrze poznana, a dane pochodzą z badań laboratoryjnych. Możliwe jest też nasilenie niedokrwistości.
Mechanizm
Dapson hamuje metabolizm takrolimusu, co wykazano w badaniach laboratoryjnych. Takrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 w wątrobie i w ścianie jelita, a substancje hamujące ten szlak mogą zwiększać jego stężenie we krwi.[1] Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy. Dapson powoduje methemoglobinemię i hemolizę, a takrolimus może powodować niedokrwistość, dlatego ich działania na krew mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi
- kreatynina i eGFR
- EKG – odstęp QT
- morfologia krwi z retikulocytami
- methemoglobina przy objawach sinicy lub duszności
- objawy neurotoksyczności (drżenie, ból głowy)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie dapsonu u pacjenta na ustalonej dawce takrolimusukolejność włączenia · dapson | inne zalecenie | Największe ryzyko zmiany stężenia takrolimusu dotyczy okresu włączania i odstawiania dapsonu. Wtedy należy oznaczyć najmniejsze stężenie takrolimusu i w razie potrzeby skorygować jego dawkę. |
| Na skórę (żel)droga podania · dapson | ryzyko maleje | Dapson stosowany na skórę daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową, dlatego wpływ na stężenie takrolimusu i na krew jest mało prawdopodobny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Advagraf 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/advagraf-100013229/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDapson+ WalgancyklowirPołączenie stosuj tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko, i regularnie kontroluj morfologię krwi.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i szybko zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i szybko zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą obniżać liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko, przez co łatwiej o zakażenia, anemię i krwawienia. Lekarz może je łączyć, gdy korzyść z leczenia jest większa niż ryzyko, ale wymaga to regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- duszność lub sine zabarwienie ust i paznokci
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko, i regularnie kontroluj morfologię krwi[1][2][3]. Gdy dapson służy do profilaktyki zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, rozważ lek o mniejszym działaniu mielosupresyjnym. Dawkę walgancyklowiru dostosuj do czynności nerek, bo ich niewydolność zwiększa narażenie na gancyklowir. Przy istotnym spadku liczby neutrofili, płytek lub hemoglobiny oceń zasadność kontynuacji obu leków.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a niedokrwistość może się pogłębiać przez hemolizę wywołaną dapsonem. Neutropenia zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, szczególnie u pacjentów po przeszczepieniu i z obniżoną odpornością.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają układ krwiotwórczy, a ich działania toksyczne się sumują. Gancyklowir, do którego walgancyklowir jest szybko przekształcany, hamuje czynność szpiku i może powodować neutropenię oraz niedokrwistość. Dapson jest wymieniany wśród leków przeciwzakaźnych, które w połączeniu z gancyklowirem lub walgancyklowirem mogą nasilać toksyczność szpikową i nerkową[1]. Dapson dodatkowo wywołuje hemolizę i methemoglobinemię, co pogłębia niedokrwistość. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo gancyklowir nie jest metabolizowany przez cytochrom P450[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, płytki)
- parametry hemolizy (retykulocyty, bilirubina, LDH)
- methemoglobina przy duszności lub sinicy
- kreatynina i eGFR
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Niewydolność nerek zwiększa ekspozycję na gancyklowir i nasila ryzyko mielosupresji – konieczne jest dostosowanie dawki walgancyklowiru do czynności nerek i częstsza kontrola morfologii. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wielotygodniowej profilaktyce ryzyko kumulacji toksyczności szpikowej rośnie, dlatego morfologię należy kontrolować przez cały okres skojarzenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Valcyte 50 mg/ml, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valcyte-100326589/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ceglar 450 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ceglar-100331120/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Valhit 450 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valhit-100373614/
Niekorzystna interakcjaDapson+ WinorelbinaPołączenie można stosować, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii krwi.Regularnie wykonuj zlecone badania krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz dapson.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Regularnie wykonuj zlecone badania krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz dapson.
Oba leki mogą obniżać liczbę krwinek we krwi. Winorelbina zmniejsza liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, a dapson może niszczyć czerwone krwinki i utrudniać przenoszenie tlenu. Razem mogą też nasilać mrowienie i drętwienie dłoni oraz stóp.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- nagła bladość, osłabienie lub zadyszka
- sine usta lub paznokcie
- ciemny mocz lub zażółcenie oczu
- nasilone mrowienie, drętwienie lub osłabienie rąk i nóg
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii krwi. Przed włączeniem dapsonu należy oznaczyć aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz wykonać morfologię z rozmazem. W trakcie leczenia trzeba kontrolować morfologię przed każdym podaniem winorelbiny, a w razie spadku hemoglobiny sprawdzić parametry hemolizy i stężenie methemoglobiny. Przy nasilonej neutropenii, hemolizie lub objawach neuropatii należy rozważyć zmianę leku stosowanego w miejsce dapsonu zamiast dalszego łączenia.
Skutek kliniczny
Możliwe jest głębsze obniżenie liczby neutrofilów i nasilenie niedokrwistości, a przez to większe ryzyko zakażeń i gorsza tolerancja wysiłku. Methemoglobinemia wywołana dapsonem może dodatkowo nasilać objawy niedotlenienia u pacjenta z niedokrwistością po chemioterapii. Sumowanie się neurotoksyczności może nasilić neuropatię obwodową. Liczba neutrofilów poniżej 1500/mm3 wyklucza podanie winorelbiny[1], więc dodatkowa mielotoksyczność dapsonu może prowadzić do opóźnienia kolejnych cykli.
Mechanizm
Winorelbina hamuje czynność szpiku, głównie powodując neutropenię, a także niedokrwistość. Łączenie jej z innymi lekami toksycznymi dla szpiku może nasilać mielosupresję[1]. Dapson może wywoływać hemolizę, methemoglobinemię i rzadko agranulocytozę, więc jego działanie hematologiczne sumuje się z działaniem winorelbiny. Oba leki mogą też uszkadzać nerwy obwodowe. Nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej, ponieważ dapson nie jest silnym inhibitorem ani induktorem CYP3A4 ani glikoproteiny P.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym podaniem winorelbiny
- bezwzględna liczba neutrofilów
- hemoglobina i retikulocyty
- bilirubina wolna i LDH przy podejrzeniu hemolizy
- methemoglobina lub saturacja przy duszności albo sinicy
- objawy neuropatii obwodowej
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
Niekorzystna interakcjaDapson+ EnzalutamidPołączenie można stosować pod warunkiem monitorowania skuteczności dapsonu i objawów jego toksyczności hematologicznej.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i wykonuj zlecone badania krwi.
Enzalutamid może sprawić, że dapson będzie działał słabiej, bo organizm szybciej go rozkłada. Jednocześnie może powstawać więcej szkodliwej pochodnej dapsonu, która uszkadza czerwone krwinki i utrudnia przenoszenie tlenu. Ten wpływ narasta stopniowo przez około miesiąc od rozpoczęcia enzalutamidu i utrzymuje się jeszcze długo po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe lub szare zabarwienie warg, języka albo paznokci
- duszność lub zadyszka przy niewielkim wysiłku
- silne zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- nawrót objawów choroby, na którą przyjmujesz dapson, albo gorączka i kaszel
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem monitorowania skuteczności dapsonu i objawów jego toksyczności hematologicznej. Pełne działanie indukujące enzalutamidu może pojawić się po około miesiącu leczenia, a jego wpływ na enzymy może utrzymywać się przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu[1]. W tym okresie należy obserwować pacjenta pod kątem zmniejszonego działania dapsonu i rozważyć dostosowanie dawki, jeśli jest to konieczne[1]. Gdy dapson służy do profilaktyki zakażeń oportunistycznych, warto rozważyć z lekarzem lek profilaktyczny niezależny od indukcji enzymów.
Skutek kliniczny
Spodziewane jest zmniejszenie stężenia dapsonu i osłabienie jego skuteczności, co ma szczególne znaczenie w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii. Możliwe jest również nasilenie methemoglobinemii i hemolizy w wyniku większego udziału toksycznego metabolitu. Brak badań klinicznych dla tego połączenia, a ocena opiera się na znanym mechanizmie i analogii do innych induktorów enzymów.
Mechanizm
Enzalutamid może osłabić działanie dapsonu i nasilić tworzenie jego toksycznego metabolitu. Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19[1]. Dapson jest metabolizowany przez te izoenzymy, a CYP2C9 odpowiada w głównej mierze za powstawanie N-hydroksylowej pochodnej (hydroksyloaminy), która wywołuje methemoglobinemię i hemolizę. Induktory enzymów, takie jak ryfampicyna i ryfabutyna, skracają okres półtrwania i zwiększają klirens dapsonu[2]. Przy indukcji enzymów istnieje też ryzyko zwiększonego tworzenia aktywnych metabolitów[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- skuteczność leczenia dapsonem (nawroty objawów choroby podstawowej, objawy zakażenia)
- stężenie methemoglobiny
- morfologia krwi z oceną hemoglobiny i retikulocytów
- objawy niedotlenienia (sinica, duszność)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≤ 1 miesiącenzalutamid | inne zalecenie | Pełne działanie indukujące enzalutamidu rozwija się w ciągu około miesiąca, choć pewne efekty mogą pojawić się wcześniej. W tym okresie należy szczególnie uważnie monitorować skuteczność i toksyczność dapsonu. |
| Odstawienie enzalutamidukolejność włączenia · enzalutamid | inne zalecenie | Wpływ enzalutamidu na enzymy może utrzymywać się przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu. Jeśli dawkę dapsonu zwiększono, po zakończeniu indukcji należy ponownie ocenić dawkowanie ze względu na ryzyko toksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDapson+ EtopozydPołączenie można stosować tylko przy ścisłej kontroli parametrów hematologicznych.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, chodź na wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś gorączkę, duszność albo sinienie warg.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, chodź na wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś gorączkę, duszność albo sinienie warg.
Oba leki mogą osłabiać krew. Etopozyd zmniejsza liczbę białych i czerwonych krwinek oraz płytek, a dapson może niszczyć czerwone krwinki i utrudniać przenoszenie tlenu. Razem zwiększają ryzyko niedokrwistości i zakażeń, dlatego lekarz łączy je tylko przy częstych badaniach krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- duszność lub szybkie męczenie się
- sine wargi lub paznokcie
- bladość i zawroty głowy
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry
- siniaki lub krwawienia bez przyczyny
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować tylko przy ścisłej kontroli parametrów hematologicznych. Przed włączeniem dapsonu oznacz aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przed każdym cyklem etopozydu i w okresie spodziewanego nadiru oznacz morfologię z rozmazem, a przy spadku hemoglobiny także retykulocyty, bilirubinę, LDH i methemoglobinę. Przy narastającej niedokrwistości, objawach hemolizy, sinicy lub ciężkiej neutropenii rozważ zamianę dapsonu na lek o mniejszym wpływie na krew.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko i głębsza niedokrwistość wynikająca z jednoczesnego zahamowania szpiku i hemolizy. Możliwe nasilenie neutropenii i wzrost ryzyka zakażeń. Methemoglobinemia gorzej tolerowana przy niedokrwistości po chemioterapii, z dusznością i sinicą.
Mechanizm
Oba leki są toksyczne dla krwi, a ich działania niepożądane się sumują. Etopozyd hamuje czynność szpiku, a wcześniejsze lub równoczesne stosowanie innych leków o działaniu mielosupresyjnym może dawać skumulowany lub synergiczny efekt[1]. Dapson tworzy toksyczny metabolit hydroksyloaminowy i zwiększa stężenie methemoglobiny[2]. Dapson wywołuje też hemolizę, nasiloną przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a rzadko agranulocytozę. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba retykulocytów
- stężenie methemoglobiny
- bilirubina i LDH
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu
- saturacja i objawy sinicy
- objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwonpentamidyna wziewna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Niekorzystna interakcjaDapson+ GancyklowirDapson łącz z gancyklowirem podawanym ogólnoustrojowo tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego leku, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego leku, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.
Gancyklowir podawany w kroplówce i dapson mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Gdy przyjmujesz oba leki naraz, łatwiej o niedokrwistość, spadek odporności i skłonność do krwawień. Lekarz może zalecić takie leczenie, ale wtedy potrzebne są częste badania krwi. Żel do oczu z gancyklowirem nie stwarza takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność
- sine zabarwienie warg lub paznokci
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dapson łącz z gancyklowirem podawanym ogólnoustrojowo tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko[1][2]. Przy jednoczesnym stosowaniu regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem oraz czynność nerek i rozważ zamianę dapsonu na lek niehamujący szpiku, np. w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a przez to zakażeń, krwawień i niedotlenienia tkanek. Najbardziej narażeni są pacjenci z AIDS i po przeszczepieniach, którzy często otrzymują też inne leki hamujące szpik.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnoustrojowo hamuje czynność szpiku, a dapson działa toksycznie na krew, więc ich działania niepożądane sumują się. Toksyczność gancyklowiru może się nasilić, gdy podaje się go razem z lekami hamującymi czynność szpiku, w tym z dapsonem[1][2]. Dapson dodatkowo zwiększa stężenie methemoglobiny, co pogarsza utlenowanie tkanek u pacjenta z niedokrwistością[3].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- liczba retykulocytów
- stężenie methemoglobiny przy objawach niedotlenienia
- stężenie kreatyniny i eGFR
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Do oczudroga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu działa miejscowo i nie hamuje czynności szpiku w istotnym stopniu, dlatego nie nasila toksyczności dapsonu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cymevene 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cymevene-100016430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ganciclovir Accord 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ganciclovir-accord-100392445/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Triazotan gliceroluPołączenie można stosować, ale wymaga ono kontroli objawów methemoglobinemii i niedokrwistości.Możesz stosować oba leki, ale gdy zauważysz sinienie warg lub skóry, duszność albo silne zmęczenie, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Możesz stosować oba leki, ale gdy zauważysz sinienie warg lub skóry, duszność albo silne zmęczenie, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Oba leki mogą zmniejszać zdolność krwi do przenoszenia tlenu. Przyjmowane razem mogą nasilić ten efekt, zwłaszcza przy częstym używaniu nitrogliceryny. Dapson może też powodować niedokrwistość, która utrudnia bezpieczne stosowanie nitrogliceryny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine lub szaroniebieskie wargi, paznokcie lub skóra
- duszność
- silne zmęczenie i osłabienie
- ból głowy i zawroty głowy
- przyspieszone bicie serca
- nasilenie bólu w klatce piersiowej
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ono kontroli objawów methemoglobinemii i niedokrwistości. Azotan stosuj w najmniejszej skutecznej dawce i unikaj dużych dawek, szczególnie dożylnych. Przy objawach sinicy, duszności lub nasilenia dolegliwości dławicowych oznacz stężenie methemoglobiny w gazometrii z kooksymetrią. Przed zabiegami z użyciem środków znieczulających miejscowo oznacz zawartość methemoglobiny, a przed planowanymi długimi interwencjami przerwij dapson na 2 do 3 dni[1]. Przy ciężkiej niedokrwistości triazotanu glicerolu nie stosuj[2].
Skutek kliniczny
Połączenie może nasilić methemoglobinemię, co objawia się szaroniebieskim zabarwieniem warg i skóry, dusznością, bólem głowy, zmęczeniem i tachykardią. U pacjenta z chorobą wieńcową zmniejszona zdolność krwi do przenoszenia tlenu może dodatkowo nasilić niedokrwienie mięśnia sercowego. Niedokrwistość hemolityczna wywołana dapsonem może z kolei pogorszyć tolerancję azotanu.
Mechanizm
Oba leki zwiększają stężenie methemoglobiny, więc ich działanie w tym zakresie się sumuje. Azotany, w tym nitrogliceryna, hamują reduktazę methemoglobiny, która przekształca methemoglobinę z powrotem w hemoglobinę[1]. Dapson sam wywołuje methemoglobinemię i hemolizę, a ciężka niedokrwistość jest przeciwwskazaniem do stosowania triazotanu glicerolu[2].
Monitorować
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- morfologia krwi z hemoglobiną i retikulocytami
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
- pulsoksymetria jest niewiarygodna przy methemoglobinemii – potwierdzaj kooksymetrią
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · triazotan glicerolu | ryzyko rośnie | Wlew dożylny nitrogliceryny w dużych dawkach znacząco zwiększa ryzyko methemoglobinemii u pacjenta leczonego dapsonem i wymaga kontroli methemoglobiny w trakcie wlewu. |
| Podjęzykowa doraźniepostać · triazotan glicerolu | ryzyko maleje | Pojedyncze dawki podjęzykowe stosowane doraźnie niosą małe ryzyko klinicznie istotnej methemoglobinemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sustonit 6,5 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sustonit-100064706/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Szczepionki przeciw cholerze (np. szczepionka przeciw cholerze) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw cholerze i leku przeciwtrądowego ustal, czy szczepionka jest żywa czy inaktywowana, ponieważ lek przeciwbakteryjny może osłabić działanie szczepionki żywej.Jeśli przyjmujesz dapson lub inny lek przeciwbakteryjny, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed szczepieniem przeciw cholerze i nie odstawiaj dapsonu samodzielnie.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz dapson lub inny lek przeciwbakteryjny, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed szczepieniem przeciw cholerze i nie odstawiaj dapsonu samodzielnie.
Dapson to lek, który działa na bakterie. Niektóre szczepionki przeciw cholerze zawierają żywe, osłabione bakterie i dapson może je zniszczyć, zanim twój organizm nauczy się bronić. Wtedy szczepionka może nie chronić cię przed cholerą w podróży. Nie dotyczy to szczepionki, w której bakterie są zabite.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- przyjmowałeś dapson lub antybiotyk w ciągu dwóch tygodni przed szczepieniem i nie wiesz, jaką szczepionkę dostałeś
- lekarz zalecił ci dapson wkrótce po przyjęciu szczepionki przeciw cholerze
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw cholerze i leku przeciwtrądowego ustal, czy szczepionka jest żywa czy inaktywowana, ponieważ lek przeciwbakteryjny może osłabić działanie szczepionki żywej. Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobie, która w ciągu ostatnich 14 dni przyjmowała dapson lub inny lek przeciwbakteryjny doustnie albo pozajelitowo. Pacjentowi leczonemu przewlekle dapsonem nie przerywa się terapii z powodu szczepienia – w takiej sytuacji wybiera się doustną szczepionkę inaktywowaną. Jeśli żywa szczepionka została już podana, a trzeba włączyć dapson, rozważ dodatkowe środki ochrony w podróży, ponieważ ochrona może być niepełna. Szczepionka inaktywowana może być podawana bez odstępu od dapsonu.
Skutek kliniczny
Może dojść do osłabienia lub braku odpowiedzi immunologicznej na żywą doustną szczepionkę przeciw cholerze, a w efekcie do niepełnej ochrony przed cholerą w czasie podróży. Połączenie nie zwiększa toksyczności dapsonu ani nie osłabia jego działania przeciwtrądowego.
Mechanizm
Dapson działa przeciwbakteryjnie, ponieważ hamuje syntezę kwasu foliowego u drobnoustrojów. Może przez to zahamować namnażanie żywego, atenuowanego szczepu Vibrio cholerae zawartego w doustnej żywej szczepionce przeciw cholerze. Szczepionka zadziała słabiej, ponieważ jej skuteczność zależy od kolonizacji jelita przez szczep szczepionkowy. Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc ten mechanizm jej nie dotyczy.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana)
- przyjmowanie dapsonu lub innych leków przeciwbakteryjnych w ciągu 14 dni przed szczepieniem
- termin planowanego wyjazdu w stosunku do terminu szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana doustnapostać · szczepionki przeciw cholerze | interakcja nie dotyczy | Szczepionka inaktywowana zawiera zabite bakterie i podjednostkę toksyny, więc lek przeciwbakteryjny nie wpływa na jej skuteczność. Można ją podać w trakcie leczenia dapsonem. |
| odstep ≥ 14 dni od ostatniej dawki dapsonuleki przeciwtrądowe | ryzyko maleje | Jeśli od ostatniej dawki dapsonu minęło co najmniej 14 dni, żywą szczepionkę przeciw cholerze można podać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i dapsonu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga monitorowania w kierunku toksyczności hematologicznej dapsonu.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy razem z dapsonem, przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy razem z dapsonem, przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, mogą spowalniać usuwanie dapsonu z organizmu. Wtedy dapsonu we krwi może być więcej niż zwykle. Zwiększa to ryzyko jego działań niepożądanych, przede wszystkim rozpadu czerwonych krwinek i gorszego przenoszenia tlenu przez krew. Te leki często stosuje się razem i zwykle można je dalej przyjmować, ale lekarz powinien kontrolować twoje wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta, język lub paznokcie
- duszność lub zadyszka przy niewielkim wysiłku
- nietypowe zmęczenie, bladość, zawroty głowy
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- bóle głowy i przyspieszone bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i dapsonu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga monitorowania w kierunku toksyczności hematologicznej dapsonu. Przed włączeniem dapsonu należy oznaczyć aktywność G6PD, jeśli nie była wcześniej oceniana. W pierwszych tygodniach skojarzenia warto kontrolować morfologię krwi z retikulocytami oraz wypytać pacjenta o objawy methemoglobinemii. Przy objawach toksyczności należy zmniejszyć dawkę dapsonu albo zastąpić go innym lekiem. U pacjentów leczonych atazanawirem wzrost bilirubiny pośredniej nie świadczy wiarygodnie o hemolizie, bo atazanawir sam hamuje UGT1A1. Hemolizę ocenia się wtedy na podstawie hemoglobiny, retikulocytów, LDH i haptoglobiny.
Skutek kliniczny
Wyższe stężenie dapsonu może nasilać jego działania niepożądane zależne od dawki – methemoglobinemię, hemolizę i niedokrwistość. Ryzyko jest największe u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i przy wyższych dawkach dapsonu. Połączenie występuje często u osób z HIV, które przyjmują dapson w profilaktyce pneumocystozy lub toksoplazmozy.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV hamują CYP3A4, który jest jednym ze szlaków przemiany dapsonu. W praktyce wszystkie leki tej grupy podaje się ze wzmacniaczem farmakokinetycznym (rytonawirem lub kobicystatem), więc silne hamowanie CYP3A4 dotyczy całej klasy, także darunawiru, atazanawiru, fosamprenawiru, sakwinawiru i typranawiru. Skutkiem może być wzrost stężenia dapsonu. Rytonawir i typranawir mogą jednocześnie indukować inne szlaki (CYP2C9, glukuronidację), więc wypadkowy kierunek zmian jest trudny do przewidzenia. Z tego powodu połączenie wymaga obserwacji, a nie rutynowej zmiany dawki. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Brak danych dla pojedynczych par nie wynika z odmiennej farmakologii.
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- methemoglobina we krwi przy sinicy lub duszności
- LDH i haptoglobina przy podejrzeniu hemolizy
- saturacja i objawy sinicy
- aktywność G6PD przed rozpoczęciem leczenia dapsonem
Kiedy ocena się zmienia
| Dawki lecznicze dapsonu wyższe niż profilaktycznedawka · leki przeciwtrądowe | ryzyko rośnie | Toksyczność hematologiczna dapsonu zależy od dawki. Przy dawkach leczniczych wzrost ekspozycji spowodowany inhibitorem proteazy ma większe znaczenie i uzasadnia częstszą kontrolę morfologii i methemoglobiny. |
| Inhibitor proteazy dołączany do trwającego leczenia dapsonemkolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy dołącza się do ustabilizowanej terapii dapsonem, ekspozycja na dapson może wzrosnąć w ciągu kolejnych dni. Warto wykonać kontrolną morfologię w pierwszych tygodniach skojarzenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Leki do terapii fotodynamicznej (np. kwas aminolewulinowy, padeliporfin, temoporfin) klasaPrzy planowaniu terapii fotodynamicznej u chorego przyjmującego dapson należy ocenić, czy dapson można czasowo odstawić przed zabiegiem i wznowić dopiero po ustąpieniu nadwrażliwości na światło, a gdy nie jest to możliwe, trzeba ściśle chronić chorego przed światłem i obserwować skórę.Jeśli bierzesz dapson i masz mieć zabieg terapii fotodynamicznej, powiedz o tym lekarzowi przed zabiegiem, nie odstawiaj dapsonu sam i po zabiegu starannie chroń skórę i oczy przed światłem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz dapson i masz mieć zabieg terapii fotodynamicznej, powiedz o tym lekarzowi przed zabiegiem, nie odstawiaj dapsonu sam i po zabiegu starannie chroń skórę i oczy przed światłem.
Leki stosowane w terapii fotodynamicznej, takie jak kwas aminolewulinowy, padeliporfin czy temoporfin, sprawiają, że skóra staje się bardzo wrażliwa na światło. Dapson też może zwiększać wrażliwość skóry na słońce. Razem mogą powodować silniejsze oparzenia i podrażnienia skóry po zabiegu lub po wyjściu na słońce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zaczerwienienie lub pieczenie skóry
- obrzęk lub pęcherze na skórze
- objawy jak przy oparzeniu słonecznym po krótkim pobycie na świetle
- ból lub pieczenie oczu i nadwrażliwość na światło
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy planowaniu terapii fotodynamicznej u chorego przyjmującego dapson należy ocenić, czy dapson można czasowo odstawić przed zabiegiem i wznowić dopiero po ustąpieniu nadwrażliwości na światło, a gdy nie jest to możliwe, trzeba ściśle chronić chorego przed światłem i obserwować skórę. Decyzję o przerwie w leczeniu dapsonem podejmuje lekarz prowadzący leczenie choroby podstawowej, zwłaszcza w trądzie i opryszczkowatym zapaleniu skóry. Przy temoporfinie okres fotowrażliwości jest długi, dlatego ochrona przed światłem musi trwać odpowiednio dłużej. Przy padeliporfinie fotowrażliwość jest krótkotrwała, ale leki fotouczulające i tak należy odstawić na kilka dni przed zabiegiem i nie wznawiać ich bezpośrednio po nim. Przy miejscowej terapii kwasem aminolewulinowym reakcja dotyczy głównie miejsca naświetlania, ale może być silniejsza niż zwykle.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie może nasilić reakcje fototoksyczne, takie jak rumień, obrzęk, pieczenie, pęcherze i przebarwienia skóry. Może się też wydłużyć okres, w którym chory musi unikać światła po zabiegu. W miejscu naświetlania może wystąpić silniejsza reakcja miejscowa, a przy podaniu ogólnym fotouczulacza (temoporfin, padeliporfin, kwas aminolewulinowy doustnie) wzrasta ryzyko oparzeń słonecznych na całej odsłoniętej skórze.
Mechanizm
Wszystkie leki do terapii fotodynamicznej działają przez uwrażliwienie tkanek na światło. Kwas aminolewulinowy jest przekształcany w komórkach w protoporfirynę IX, a padeliporfin i temoporfin same są fotouczulaczami. Dapson także może wywoływać nadwrażliwość skóry na światło i reakcje fototoksyczne. Działanie obu grup sumuje się, co zwiększa ryzyko i nasilenie reakcji fototoksycznych skóry i oczu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- ocena skóry pod kątem rumienia, obrzęku, pęcherzy i pieczenia po naświetlaniu
- nasilenie reakcji miejscowej w polu naświetlania
- objawy podrażnienia oczu i światłowstrętu
- przestrzeganie zaleceń dotyczących ochrony przed światłem po zabiegu
Kiedy ocena się zmienia
| Kwas aminolewulinowy do stosowania miejscowego (żel, plaster)postać · leki do terapii fotodynamicznej | ryzyko maleje | Przy miejscowej terapii fotodynamicznej kwasem aminolewulinowym fotouczulacz gromadzi się głównie w leczonym miejscu, więc ryzyko ogólnoustrojowej fototoksyczności jest małe. Dapson może jednak nasilić reakcję w polu naświetlania, dlatego należy obserwować skórę po zabiegu. |
| Odstawienie dapsonu przed zabiegiem i wznowienie po ustąpieniu nadwrażliwości na światłoodstep · leki przeciwtrądowe | ryzyko maleje | Jeśli stan chorego pozwala, czasowe odstawienie dapsonu przed zabiegiem i wznowienie go dopiero po ustąpieniu fotowrażliwości wywołanej fotouczulaczem eliminuje sumowanie działania. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie dapsonem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i dapsonu połączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów hemolizy, a gdy dapson służy profilaktyce pneumocystozy, warto rozważyć lek bez działania hemolitycznego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy analogów puryn i dapson, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza przy niepokojących objawach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy analogów puryn i dapson, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza przy niepokojących objawach.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak fludarabina, kladrybina czy merkaptopuryna, osłabiają wytwarzanie krwinek w szpiku. Dapson może niszczyć czerwone krwinki i utrudniać im przenoszenie tlenu. Razem zwiększają ryzyko ciężkiej anemii, zakażeń i krwawień. Lekarz może je łączyć, ale wymaga to częstszych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust, języka lub paznokci
- duszność, zadyszka przy małym wysiłku
- silne zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- ciemny, brunatny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- gorączka, dreszcze, ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- mrowienie, drętwienie lub osłabienie dłoni i stóp
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i dapsonu połączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów hemolizy, a gdy dapson służy profilaktyce pneumocystozy, warto rozważyć lek bez działania hemolitycznego. Przed włączeniem dapsonu należy oznaczyć aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a przy jej niedoborze dapsonu nie stosuje się. Morfologię z rozmazem, retikulocyty, bilirubinę i LDH należy kontrolować częściej niż przy każdym leku osobno, szczególnie w okresie spodziewanego nadiru po kursie fludarabiny, kladrybiny, klofarabiny lub nelarabiny. Przy podtrzymującym leczeniu merkaptopuryną lub tioguaniną kontrole morfologii powinny być regularne przez cały czas łączenia z dapsonem. Spadek hemoglobiny, cechy hemolizy, sinica lub objawy methemoglobinemii wymagają odstawienia dapsonu i pilnej oceny lekarskiej. Przy nelarabinie trzeba dodatkowo obserwować objawy neuropatii obwodowej.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko pogłębionej niedokrwistości, w tym hemolitycznej, methemoglobinemii z sinicą i dusznością, neutropenii z ciężkimi zakażeniami oraz małopłytkowości. Objawy hemolizy mogą zostać mylnie przypisane samemu analogowi puryn lub chorobie nowotworowej. Ryzyko jest największe u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, u pacjentów starszych i przy upośledzonej czynności nerek.
Mechanizm
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i dapsonu działania toksyczne obu leków na krew sumują się. Analogi puryn hamują podziały komórek szpiku i powodują długotrwałą limfopenię, neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość. Fludarabina i kladrybina mogą dodatkowo wywołać autoimmunologiczną niedokrwistość hemolityczną. Dapson przez swoje metabolity hydroksylaminowe uszkadza erytrocyty i wywołuje hemolizę oraz methemoglobinemię, a rzadko także agranulocytozę. W efekcie rośnie ryzyko ciężkiej niedokrwistości, niedotlenienia tkanek i zakażeń. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej między tymi grupami. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, a różni się tylko nasileniem zależnym od siły mielosupresji danego analogu puryn. Nelarabina i dapson mogą też sumować działanie neurotoksyczne, zwłaszcza w postaci neuropatii obwodowej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
- liczba retikulocytów
- bilirubina pośrednia, LDH i haptoglobina
- stężenie methemoglobiny i saturacja przy sinicy lub duszności
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu
- czynność nerek (eGFR)
- objawy neuropatii obwodowej przy nelarabinie
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ekspozycję na fludarabinę, kladrybinę i klofarabinę oraz nasila mielosupresję, co zwiększa ryzyko ciężkiej niedokrwistości i neutropenii przy dołączeniu dapsonu. Konieczne są korekta dawki analogu puryn i częstsza kontrola morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Chelatory żelaza (np. deferazyroks, deferypron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i dapsonu regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów, a przy ich spadku przerwij leczenie i oceń pacjenta.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z dapsonem, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i natychmiast zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub owrzodzeniach w ustach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z dapsonem, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i natychmiast zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub owrzodzeniach w ustach.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, a rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Dapson może działać podobnie, a do tego niszczy czerwone krwinki i utrudnia im przenoszenie tlenu. Razem zwiększają ryzyko groźnych zakażeń i nasilenia niedokrwistości. Deferoksamina nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające zakażenia
- sinienie ust i paznokci
- duszność, nasilone zmęczenie, bladość
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i dapsonu regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów, a przy ich spadku przerwij leczenie i oceń pacjenta. Deferypronu nie należy łączyć z lekami wywołującymi neutropenię lub agranulocytozę, dlatego przy konieczności stosowania dapsonu rozważ zmianę chelatora na deferoksaminę albo zmianę dapsonu na lek o innym profilu, zależnie od wskazania. Jeśli połączenia z deferypronem nie da się uniknąć, kontroluj liczbę neutrofilów co tydzień, szczególnie w pierwszych miesiącach dapsonu, i poucz pacjenta o objawach zakażenia. Przy deferazyroksie wystarcza zwykle częstsza kontrola morfologii niż przy samym chelatorze. Przed włączeniem dapsonu sprawdź aktywność G6PD oraz wyjściową hemoglobinę i liczbę neutrofilów. Deferoksamina nie wymaga szczególnych środków poza rutynową kontrolą.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, w tym posocznicą. Dodatkowo hemoliza i methemoglobinemia po dapsonie mogą pogłębić niedokrwistość u chorych z talasemią lub innymi niedokrwistościami, którzy najczęściej otrzymują chelatory żelaza. Agranulocytoza może rozwinąć się nagle mimo wcześniej prawidłowych wyników.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się toksycznego działania obu leków na krew. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, w tym neutropenię. Dapson może idiosynkratycznie wywołać agranulocytozę, a jego metabolit hydroksyloaminowy powoduje methemoglobinemię i hemolizę, zależne od dawki i nasilone przy niedoborze G6PD. Nie ma interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym, a stężenia leków się nie zmieniają. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy chelatorów, bo deferoksamina nie uszkadza szpiku. Najsilniej dotyczy deferypronu, słabiej deferazyroksu.
Monitorować
- bezwzględna liczba neutrofilów – co tydzień przy deferypronie, częściej w pierwszych miesiącach dapsonu
- morfologia krwi z rozmazem
- hemoglobina i retikulocyty (hemoliza)
- methemoglobina przy duszności lub sinicy
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu
- objawy zakażenia: gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczenia dapsonemczas leczenia · leki przeciwtrądowe | ryzyko rośnie | Agranulocytoza po dapsonie występuje najczęściej w pierwszych miesiącach leczenia, dlatego w tym okresie kontrola neutrofilów powinna być najczęstsza. |
| Dapson włączany u pacjenta leczonego deferypronemkolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Przed włączeniem dapsonu u pacjenta na deferypronie skonsultuj się z lekarzem prowadzącym chelatację w sprawie zmiany chelatora na deferoksaminę albo wyboru innego leku zamiast dapsonu. Oznacz wyjściowo neutrofile, hemoglobinę i aktywność G6PD. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, asenapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin i dapsonu kontroluj morfologię krwi z rozmazem i poucz pacjenta o objawach zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy razem z dapsonem, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub owrzodzeniach w jamie ustnej.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy razem z dapsonem, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub owrzodzeniach w jamie ustnej.
Dapson oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak klozapina, olanzapina czy kwetiapina, mogą rzadko obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Gdy przyjmujesz je razem, to ryzyko może się sumować. Najbardziej dotyczy to klozapiny, dlatego zwykle nie łączy się jej z dapsonem. Przy pozostałych lekach zwykle wystarczają regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające zakażenia
- nietypowe, silne osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin i dapsonu kontroluj morfologię krwi z rozmazem i poucz pacjenta o objawach zakażenia. U chorych przyjmujących olanzapinę, kwetiapinę, asenapinę lub loksapinę wykonaj morfologię przed włączeniem drugiego leku i powtarzaj ją regularnie w pierwszych miesiącach skojarzonego leczenia. Przy spadku liczby neutrofilów rozważ odstawienie jednego z leków. Klozapiny nie łączy się z dapsonem. Jeśli dapson jest niezbędny u chorego leczonego klozapiną, rozważ zastąpienie dapsonu lekiem bez działania mielotoksycznego albo zmianę leku przeciwpsychotycznego. Gdy połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje psychiatra wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie dapsonem, przy częstszych kontrolach morfologii.
Skutek kliniczny
Możliwy jest większy niż przy każdym leku osobno spadek liczby neutrofilów, aż do agranulocytozy z ciężkimi zakażeniami i posocznicą. Zagrożenie jest najpoważniejsze przy połączeniu dapsonu z klozapiną. Przy pozostałych neuroleptykach z tej grupy ryzyko ma charakter głównie teoretyczny, ale nie można go pominąć.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się toksycznego wpływu obu leków na szpik kostny. Dapson może wywołać idiosynkratyczną neutropenię i agranulocytozę. Neuroleptyki z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepin również mogą obniżać liczbę granulocytów obojętnochłonnych. Ryzyko dotyczy całej grupy, ale jego wielkość jest różna – zdecydowanie największe jest przy klozapinie, a przy olanzapinie, kwetiapinie, asenapinie i loksapinie jest małe. Nie opisano istotnego wpływu tych leków na wzajemny metabolizm.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed włączeniem drugiego leku i regularnie w pierwszych miesiącach leczenia
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- u chorych leczonych klozapiną – częstsze kontrole morfologii w ramach programu monitorowania
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczenia dapsonemczas leczenia · leki przeciwtrądowe | ryzyko rośnie | Agranulocytoza po dapsonie pojawia się najczęściej w pierwszych miesiącach leczenia, dlatego w tym okresie kontrole morfologii powinny być najczęstsze. |
| Pierwsze miesiące leczenia neuroleptykiemczas leczenia · neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny | ryzyko rośnie | Spadek liczby neutrofilów po neuroleptykach z tej grupy, zwłaszcza po klozapinie, występuje najczęściej na początku leczenia. Włączanie obu leków w tym samym okresie zwiększa ryzyko i utrudnia ustalenie, który lek jest przyczyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ Anestetyki miejscowe – amidy (np. lidokaina, ropiwakaina, bupiwakaina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu anestetyku miejscowego z grupy amidów i dapsonu stosuj najmniejszą skuteczną dawkę anestetyku i obserwuj chorego w kierunku methemoglobinemii.Przed każdym znieczuleniem miejscowym, także u dentysty i przed użyciem kremu znieczulającego, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz dapson.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przed każdym znieczuleniem miejscowym, także u dentysty i przed użyciem kremu znieczulającego, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz dapson.
Dapson i leki znieczulające miejscowo, takie jak prylokaina czy lidokaina, mogą razem zmniejszyć zdolność krwi do przenoszenia tlenu. Najbardziej dotyczy to prylokainy, która jest między innymi w kremach znieczulających przed zabiegami i w niektórych znieczuleniach u dentysty. Pozostałe leki z tej grupy, na przykład ropiwakaina czy bupiwakaina, robią to znacznie rzadziej. Objawem może być sinienie warg i paznokci oraz duszność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine lub szare usta, język albo paznokcie
- duszność lub uczucie braku powietrza
- szybkie bicie serca
- silny ból głowy, zawroty głowy
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu anestetyku miejscowego z grupy amidów i dapsonu stosuj najmniejszą skuteczną dawkę anestetyku i obserwuj chorego w kierunku methemoglobinemii. U chorego leczonego dapsonem unikaj prylokainy, także w kremie zawierającym lidokainę z prylokainą, i wybierz inny amid, na przykład ropiwakainę, bupiwakainę, lewobupiwakainę albo mepiwakainę. Przy znieczuleniu planowym rozważ oznaczenie methemoglobiny przed zabiegiem, zwłaszcza u osób z niedoborem G6PD. Sinica nieustępująca po tlenie i niski odczyt pulsoksymetru przy prawidłowej prężności tlenu we krwi tętniczej powinny skłonić do pilnego oznaczenia methemoglobiny metodą CO-oksymetrii. Objawową methemoglobinemię leczy się błękitem metylenowym, który jest jednak przeciwwskazany przy niedoborze G6PD.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko klinicznie istotnej methemoglobinemii z sinicą, dusznością, tachykardią, bólem głowy i zaburzeniami świadomości. W ciężkich przypadkach może dojść do niedotlenienia tkanek zagrażającego życiu. Ryzyko jest wspólne dla całej klasy, ale wyraźnie największe przy prylokainie. Rośnie ono przy dużych dawkach anestetyku, aplikacji na rozległą powierzchnię skóry lub błon śluzowych, u niemowląt oraz u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD).
Mechanizm
Dapson poprzez hydroksyloaminowy metabolit utlenia żelazo hemoglobiny do postaci trójwartościowej i u większości chorych utrzymuje podwyższony odsetek methemoglobiny. Anestetyki miejscowe z grupy amidów mogą działać podobnie. Najsilniej działa prylokaina przez metabolit o-toluidynę, słabiej lidokaina, a ropiwakaina, bupiwakaina, lewobupiwakaina i mepiwakaina tylko sporadycznie. Działania obu leków sumują się, a zdolność erytrocytów do redukcji methemoglobiny ulega wyczerpaniu. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego i nie zmienia stężeń żadnego z leków.
Monitorować
- methemoglobina we krwi (CO-oksymetria) przed zabiegiem i przy objawach
- saturacja w pulsoksymetrii z uwzględnieniem, że przy methemoglobinemii jest niewiarygodna
- sinica, duszność, tachykardia, zaburzenia świadomości w ciągu kilku godzin po znieczuleniu
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu lub przed planowym znieczuleniem
Kiedy ocena się zmienia
| Krem z lidokainą i prylokainą na dużą powierzchnię skóry lub błony śluzowejpostać · anestetyki miejscowe – amidy | ryzyko rośnie | Przy aplikacji na rozległą lub uszkodzoną powierzchnię oraz przy długim czasie okluzji wchłanianie prylokainy jest duże i ryzyko methemoglobinemii wyraźnie rośnie. |
| Duża dawka anestetyku (np. blokady, znieczulenie nasiękowe dużej okolicy)dawka · anestetyki miejscowe – amidy | ryzyko rośnie | Ryzyko methemoglobinemii zależy od dawki anestetyku, szczególnie prylokainy i lidokainy. |
| Duża dawka dapsonudawka · leki przeciwtrądowe | ryzyko rośnie | Wyjściowa methemoglobina rośnie wraz z dawką dapsonu, więc margines bezpieczeństwa dla anestetyku maleje. |
| Niemowlętawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U niemowląt aktywność reduktazy methemoglobiny jest niska, dlatego połączenie dapsonu z prylokainą jest u nich nie do przyjęcia, a inne amidy wymagają szczególnej ostrożności. |
| Pojedyncze znieczulenie małą dawką amidu innego niż prylokainadroga podania · anestetyki miejscowe – amidy | ryzyko maleje | Pojedyncza mała dawka ropiwakainy, bupiwakainy, lewobupiwakainy lub mepiwakainy rzadko istotnie podnosi methemoglobinę, wystarczy obserwacja kliniczna. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Niekorzystna interakcjaDapson+ PaklitakselPołączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania hematologicznego.Nie odstawiaj żadnego z leków sam, rób zlecone badania krwi przed każdym wlewem i od razu powiedz lekarzowi o gorączce, duszności albo sinych ustach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków sam, rób zlecone badania krwi przed każdym wlewem i od razu powiedz lekarzowi o gorączce, duszności albo sinych ustach.
Oba leki mogą obniżać liczbę krwinek, a razem robią to silniej. Paklitaksel osłabia wytwarzanie krwinek białych, które chronią przed zakażeniami. Dapson może niszczyć krwinki czerwone i utrudniać krwi przenoszenie tlenu. Oba leki mogą też powodować mrowienie, drętwienie lub osłabienie rąk i stóp.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- duszność, kołatanie serca lub silne zmęczenie
- siny odcień ust, języka lub paznokci
- bladość albo zażółcenie skóry lub oczu
- ciemny mocz
- nasilające się mrowienie, drętwienie lub osłabienie rąk i stóp
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania hematologicznego. Paklitakselu nie podaje się pacjentom, u których przed leczeniem liczba neutrofili wynosi poniżej 1 500 komórek/mm3[1]. Dlatego morfologię z rozmazem należy oznaczać przed każdym podaniem paklitakselu, a w pierwszych tygodniach stosowania dapsonu także częściej. Przed włączeniem dapsonu warto oznaczyć aktywność G6PD. Jeśli dapson służy jako profilaktyka zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, rozważ lek mniej obciążający krew. Pulsoksymetria może zaniżać saturację przy methemoglobinemii. Przy duszności lub sinicy oznacz methemoglobinę w gazometrii. Przy nasilającej się neuropatii oceń, czy dapson nie przyczynia się do objawów.
Skutek kliniczny
Możliwa głębsza i dłużej trwająca niedokrwistość, która wynika jednocześnie z hemolizy i zahamowania szpiku. Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii i zakażeń, w tym agranulocytozy. Methemoglobinemia przy niskim stężeniu hemoglobiny szybciej daje objawy niedotlenienia, takie jak duszność, sinica i zmęczenie. Możliwe jest też nasilenie neuropatii obwodowej. Opóźnienie kolejnych cykli chemioterapii z powodu niskich wartości morfologii może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają krew, ale różnymi drogami, więc ich działania się sumują. Paklitaksel hamuje czynność szpiku i powoduje przede wszystkim neutropenię, a także niedokrwistość i małopłytkowość. Dapson wywołuje zależną od dawki hemolizę, methemoglobinemię, a rzadko agranulocytozę. Methemoglobinę nasilają też substancje hamujące reduktazę methemoglobiny[2]. Oba leki mogą też uszkadzać nerwy obwodowe. Paklitaksel powoduje głównie neuropatię czuciową, a dapson rzadko neuropatię ruchową. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Paklitaksel jest metabolizowany przez CYP2C8 i CYP3A4[1], a dapson nie należy do istotnych inhibitorów ani induktorów tych izoenzymów.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili przed każdym podaniem paklitakselu
- hemoglobina, retikulocyty, bilirubina i LDH (cechy hemolizy)
- methemoglobina przy duszności, sinicy lub niewyjaśnionym spadku saturacji
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu
- objawy neuropatii obwodowej (czuciowej i ruchowej)
- objawy zakażenia i gorączka
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwon (w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis)pentamidyna wziewna (w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis)
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · dapson | ryzyko maleje | Dapson stosowany miejscowo na skórę wchłania się w niewielkim stopniu i nie powinien w istotny sposób nasilać toksyczności hematologicznej paklitakselu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDapson+ CisplatynaPołączenie można stosować, np. przy profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii.Powiedz onkologowi, że bierzesz dapson, i nie opuszczaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi, że bierzesz dapson, i nie opuszczaj zleconych badań krwi.
Oba leki mogą osłabiać krew – zmniejszać liczbę czerwonych i białych krwinek. Razem ten efekt może być silniejszy, przez co łatwiej o duże zmęczenie, duszność i zakażenia. Oba leki mogą też uszkadzać nerwy w dłoniach i stopach. Leki można stosować razem, ale lekarz powinien regularnie sprawdzać twoją krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- duszność przy małym wysiłku
- sinawe usta lub paznokcie
- gorączka, dreszcze, ból gardła
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie dłoni i stóp
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, np. przy profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii. Przed włączeniem dapsonu sprawdź aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i wyjściową morfologię. W trakcie cykli cisplatyny kontroluj morfologię z rozmazem i retikulocytami, a przy duszności, sinicy lub spadku saturacji oznacz methemoglobinę. Przy znacznej niedokrwistości hemolitycznej, methemoglobinemii z objawami lub neutropenii rozważ zamianę dapsonu na atowakwon.
Skutek kliniczny
Głębsza niedokrwistość, w tym hemolityczna, większe ryzyko neutropenii i zakażeń oraz methemoglobinemia, która przy niedokrwistości po chemioterapii szybciej daje objawy niedotlenienia. Możliwe nasilenie neuropatii obwodowej.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają krew i nerwy obwodowe, więc ich działania niepożądane mogą się sumować. Cisplatyna hamuje czynność szpiku kostnego, a leki o podobnym działaniu nasilają ten efekt[1]. Dapson wywołuje zależną od dawki hemolizę i methemoglobinemię, szczególnie przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a rzadko agranulocytozę. Oba leki mogą też powodować neuropatię obwodową – cisplatyna głównie czuciową, dapson głównie ruchową. Interakcji farmakokinetycznej nie opisano.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą neutrofilów
- retikulocyty, bilirubina, LDH (hemoliza)
- methemoglobina i saturacja przy objawach
- kreatynina i elektrolity
- objawy neuropatii obwodowej
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwonpentamidyna wziewna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
Niekorzystna interakcjaDapson+ KolchicynaPołączenie można stosować, jeśli jest celowe, ale wymaga regularnej kontroli morfologii krwi.Rób badania krwi tak często, jak zaleci lekarz, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Rób badania krwi tak często, jak zaleci lekarz, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą w rzadkich przypadkach osłabiać krew, czyli obniżać liczbę krwinek czerwonych, białych lub płytek. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko. Lekarze czasem łączą je celowo, ale wtedy trzeba regularnie badać krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowa bladość, osłabienie lub szybkie męczenie się
- duszność lub sinawe zabarwienie ust i paznokci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- silna biegunka, wymioty lub ból brzucha
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli jest celowe, ale wymaga regularnej kontroli morfologii krwi. Przed włączeniem drugiego leku wykonaj morfologię z rozmazem i oceń czynność nerek i wątroby. W trakcie leczenia kontroluj morfologię częściej niż przy monoterapii, szczególnie w pierwszych miesiącach. Przy spadku hemoglobiny, leukocytów lub płytek albo objawach zakażenia odstaw kolchicynę i ponownie oceń zasadność dapsonu. U pacjentów z eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyny nie stosuje się[1].
Skutek kliniczny
Większe ryzyko niedokrwistości, leukopenii, agranulocytozy i małopłytkowości niż przy stosowaniu każdego leku osobno. Kolchicyny nie stosuje się u pacjentów z istniejącymi wcześniej dyskrazjami krwi[1], a zaburzenia hematologiczne wykluczają jej użycie[2]. Jeśli dapson wywoła niedokrwistość hemolityczną lub neutropenię, dalsze stosowanie kolchicyny staje się niedozwolone.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać krew, a ich działania niepożądane w tym zakresie się sumują. Kolchicyna hamuje podziały komórkowe i może uszkadzać szpik kostny, a dapson przez metabolit hydroksyloaminowy wywołuje hemolizę i methemoglobinemię oraz rzadko agranulocytozę. Dapson nie jest inhibitorem CYP3A4 ani glikoproteiny P, dlatego nie należy oczekiwać wzrostu stężenia kolchicyny. Kolchicyna nie wpływa istotnie na metabolizm dapsonu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- retykulocyty i wskaźniki hemolizy
- methemoglobina przy duszności lub sinicy
- eGFR
- aktywność aminotransferaz
- objawy zakażenia i krwawienia
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 50pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyny nie stosuje się, więc połączenie z dapsonem nie wchodzi w grę. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy długotrwałym stosowaniu obu leków rośnie ryzyko narastającej mielosupresji i niedokrwistości, dlatego kontrola morfologii musi być regularna przez cały okres leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchican 0,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchican-100330177/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
Niekorzystna interakcjaDapson+ DocetakselPołączenie można stosować, jeśli dapson jest potrzebny, np. w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii.Nie odstawiaj żadnego z leków sam, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, duszność lub siny kolor ust.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków sam, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, duszność lub siny kolor ust.
Oba leki mogą osłabiać krew. Lek na raka obniża liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, a dapson może niszczyć czerwone krwinki i utrudniać przenoszenie tlenu. Razem zwiększają ryzyko niedokrwistości i zakażeń. Lekarz zwykle zleca wtedy częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- sine usta lub paznokcie
- duszność lub szybkie bicie serca
- silne zmęczenie i bladość
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli dapson jest potrzebny, np. w profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii. Docetakselu nie podaje się przy liczbie neutrofili poniżej 1500 komórek/mm3[1]. Przed włączeniem dapsonu należy ocenić aktywność G6PD, a w trakcie leczenia oznaczać morfologię z rozmazem i retikulocytami przed każdym cyklem oraz w okresie nadiru. Przy spadku hemoglobiny, objawach hemolizy lub sinicy należy oznaczyć methemoglobinę i rozważyć odstawienie dapsonu. Należy unikać dokładania innych leków zwiększających stężenie methemoglobiny, takich jak azotany, sulfonamidy czy prylokaina[2]. Oba leki wymagają też ostrożności przy chorobie wątroby, a ciężka niewydolność wątroby wyklucza każdy z nich[3][2].
Skutek kliniczny
Większe ryzyko ciężkiej niedokrwistości, głębszej neutropenii i zakażeń oraz pogorszenia utlenowania tkanek przez methemoglobinemię nałożoną na niedokrwistość po chemioterapii. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni od podania docetakselu, w okresie najniższych wartości morfologii.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają krew, ale w inny sposób, więc ich działania się sumują. Docetaksel hamuje czynność szpiku i powoduje przede wszystkim neutropenię, a także niedokrwistość. Dapson wywołuje zależną od dawki hemolizę i methemoglobinemię, rzadziej agranulocytozę. Dapson nie jest istotnym klinicznie inhibitorem ani induktorem CYP3A4, dlatego nie należy się spodziewać zmiany ekspozycji na docetaksel.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- bezwzględna liczba neutrofili
- hemoglobina i retikulocyty
- bilirubina wolna i LDH przy podejrzeniu hemolizy
- methemoglobina i saturacja przy sinicy lub duszności
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu
- ALT, AST i bilirubina
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Kabi 160 mg/8 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/docetaxel-kabi-100281875/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/docetaxel-accord-100282403/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/docetaxel-kabi-100281875/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDapson+ LinezolidPołączenie jest dopuszczalne, gdy oba leki są potrzebne, ale wymaga ścisłej kontroli hematologicznej.Nie przerywaj leczenia na własną rękę, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj leczenia na własną rękę, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą osłabiać krew – linezolid zmniejsza wytwarzanie krwinek, a dapson może je niszczyć i utrudniać przenoszenie tlenu. Razem zwiększają ryzyko niedokrwistości i spadku liczby płytek. Zwykle można je stosować razem, jeśli lekarz regularnie sprawdza wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bladość i duże zmęczenie
- duszność lub kołatanie serca
- siny odcień ust lub paznokci
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- gorączka lub ból gardła
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry
- mrowienie lub drętwienie stóp i dłoni
- pogorszenie widzenia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne, gdy oba leki są potrzebne, ale wymaga ścisłej kontroli hematologicznej. Przed rozpoczęciem leczenia wykonaj morfologię z rozmazem, oznacz retikulocyty i, jeśli to możliwe, aktywność G6PD. Morfologię powtarzaj co tydzień przez cały okres wspólnego stosowania. Przy objawach sinicy lub duszności oznacz methemoglobinę. Rozważ przerwanie profilaktyki dapsonem na czas kuracji linezolidem albo zamianę dapsonu na lek bez działania hemolizującego. Przy istotnym spadku hemoglobiny, płytek lub neutrofili odstaw jeden z leków.
Skutek kliniczny
Spodziewane jest addytywne obniżenie hemoglobiny. Hemoliza i methemoglobinemia po dapsonie nakładają się na zahamowanie erytropoezy przez linezolid, a to utrudnia wyrównanie niedokrwistości. Możliwe są też nasilona małopłytkowość lub neutropenia oraz gorsze utlenowanie tkanek przy współistniejącej methemoglobinemii. Przy długim leczeniu ryzyko neuropatii obwodowej może się sumować.
Mechanizm
Oba leki działają toksycznie na krew, każdy w inny sposób. Linezolid hamuje szpik kostny i może wywołać niedokrwistość, małopłytkowość i leukopenię, zwłaszcza przy dłuższym leczeniu. Dapson powoduje hemolizę, szczególnie u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a także methemoglobinemię i rzadko agranulocytozę. Substancje zwiększające stężenie methemoglobiny nasilają ten efekt dapsonu, bo hamują reduktazę methemoglobiny[1]. Linezolid nie jest w wykrywalnym stopniu metabolizowany przez cytochrom P450 i nie hamuje ani nie indukuje jego izoenzymów o znaczeniu klinicznym[2]. Interakcja farmakokinetyczna przez ten szlak jest więc mało prawdopodobna. Oba leki mogą też uszkadzać nerwy obwodowe przy długim stosowaniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem co tydzień
- retikulocyty i parametry hemolizy (LDH, bilirubina, haptoglobina)
- methemoglobina i saturacja przy sinicy lub duszności
- objawy neuropatii obwodowej i nerwu wzrokowego przy dłuższym leczeniu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Długotrwałe leczenie linezolidemczas leczenia · linezolid | ryzyko rośnie | Ryzyko mielosupresji i neuropatii po linezolidzie rośnie z czasem leczenia. Przy dłuższej kuracji kontrola morfologii jest szczególnie ważna, warto też rozważyć czasową zamianę dapsonu. |
| Duża dawka dapsonudawka · dapson | ryzyko rośnie | Hemoliza i methemoglobinemia po dapsonie zależą od dawki, dlatego większe dawki nasilają addycję toksyczności hematologicznej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
Niekorzystna interakcjaDapson+ SyrolimusaPołączenie można stosować, ale wymaga ono regularnej kontroli morfologii krwi, szczególnie w pierwszych tygodniach po włączeniu dapsonu.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi każde nowe osłabienie lub objawy infekcji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i zgłoś lekarzowi każde nowe osłabienie lub objawy infekcji.
Oba leki mogą obniżać liczbę krwinek czerwonych, a syrolimus także białych krwinek i płytek krwi. Przyjmowane razem mogą silniej osłabiać krew niż każdy z nich osobno. Dlatego lekarz zwykle zleca częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- bladość skóry
- duszność lub szybkie bicie serca przy niewielkim wysiłku
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- ciemny mocz
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ono regularnej kontroli morfologii krwi, szczególnie w pierwszych tygodniach po włączeniu dapsonu. Przed rozpoczęciem leczenia dapsonem warto oznaczyć aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przy narastającej niedokrwistości, leukopenii lub objawach methemoglobinemii należy ocenić, który lek odpowiada za zaburzenia, i rozważyć zmianę profilaktyki przeciwko pneumocystozie na lek nieuszkadzający szpiku.
Skutek kliniczny
Może wystąpić głębsza niedokrwistość niż przy każdym leku osobno, a także leukopenia lub małopłytkowość. U chorych po przeszczepieniu, często już z niedokrwistością pochodzenia nerkowego, może to prowadzić do objawowej anemii, zwiększonej podatności na zakażenia lub konieczności przetoczeń.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy, więc ich działania niepożądane się sumują. Syrolimus hamuje proliferację komórek i często powoduje niedokrwistość, małopłytkowość i leukopenię. Dapson wywołuje zależną od dawki hemolizę i methemoglobinemię, rzadziej agranulocytozę. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo dapson nie jest klinicznie istotnym inhibitorem ani induktorem CYP3A4 i P-gp, które odpowiadają za metabolizm i wchłanianie syrolimusa.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba retikulocytów
- stężenie hemoglobiny
- methemoglobina przy sinicy lub duszności
- objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwonpentamidyna wziewna
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze tygodnie leczenia dapsonemczas leczenia · dapson | ryzyko rośnie | Ryzyko hemolizy i agranulocytozy po dapsonie jest największe na początku leczenia, dlatego w tym okresie morfologię krwi należy kontrolować częściej. |
| Dapson włączany u pacjenta już leczonego syrolimusemkolejność włączenia · dapson | inne zalecenie | Przed włączeniem dapsonu należy wykonać wyjściową morfologię krwi i oznaczyć aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, bo istniejąca niedokrwistość po syrolimusie zmniejsza margines bezpieczeństwa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Niekorzystna interakcjaDapson+ FludarabinaPołączenie jest dopuszczalne i często stosowane, na przykład gdy dapson służy do profilaktyki pneumocystozowego zapalenia płuc.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, chodź na wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, chodź na wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.
Oba leki mogą uszkadzać krwinki, a razem robią to silniej. Grozi to niedokrwistością, czyli spadkiem liczby czerwonych krwinek, a także osłabieniem odporności. Lekarze często łączą te leki celowo, ale wtedy trzeba regularnie badać krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ciemny lub brunatny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilone zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- duszność lub sine usta i paznokcie
- gorączka, dreszcze, ból gardła
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne i często stosowane, na przykład gdy dapson służy do profilaktyki pneumocystozowego zapalenia płuc. Wymaga jednak ścisłego nadzoru hematologicznego. Przed włączeniem dapsonu oznacz aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i wykonaj wyjściową morfologię z retikulocytami. Kontroluj morfologię, retikulocyty, LDH, bilirubinę i haptoglobinę. Przy narastającej niedokrwistości wykonaj odczyn Coombsa, aby odróżnić hemolizę autoimmunologiczną od polekowej. Przy objawach niedotlenienia oznacz methemoglobinę. Jeśli pojawi się hemoliza, odstaw dapson i rozważ inną profilaktykę. Przy podejrzeniu hemolizy autoimmunologicznej wstrzymaj fludarabinę zgodnie z decyzją hematologa. Unikaj dokładania innych leków zwiększających stężenie methemoglobiny[1].
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej niedokrwistości, zwłaszcza hemolitycznej. Dochodzi do tego ryzyko neutropenii i małopłytkowości. Hemolizę wywołaną dapsonem łatwo pomylić z autoimmunologiczną hemolizą po fludarabinie, a pomyłka opóźnia właściwe leczenie. Methemoglobinemia pogarsza utlenowanie tkanek u chorego, który już ma niedokrwistość.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają krew, choć każdy w inny sposób, więc ich działania niepożądane się sumują. Fludarabina hamuje czynność szpiku i może wywołać autoimmunologiczną niedokrwistość hemolityczną. Fludarabiny nie stosuje się u chorych z niewyrównaną niedokrwistością hemolityczną[2]. Dapson zależnie od dawki powoduje hemolizę, która jest szczególnie nasilona przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Dapson powoduje też methemoglobinemię, a rzadko agranulocytozę. Leki, które zwiększają stężenie methemoglobiny, nasilają ten efekt dapsonu[1].
Monitorować
- morfologia z rozmazem i retikulocytami
- LDH, bilirubina, haptoglobina
- bezpośredni odczyn antyglobulinowy (Coombsa) przy spadku hemoglobiny
- methemoglobina przy duszności lub sinicy
- aktywność G6PD przed włączeniem dapsonu
- pulsoksymetria
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwonpentamidyna wziewna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fludara 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fludara-100145391/
Niekorzystna interakcjaDapson+ ImatynibPołączenie można stosować, jeśli dapson jest potrzebny, ale pod ścisłą kontrolą hematologiczną i wątrobową.Przyjmuj oba leki tylko pod kontrolą lekarza, rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj samodzielnie dawek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tylko pod kontrolą lekarza, rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj samodzielnie dawek.
Oba leki mogą obniżać liczbę krwinek, a dapson dodatkowo może niszczyć czerwone krwinki i utrudniać przenoszenie tlenu przez krew. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko niedokrwistości i spadku odporności jest większe. Oba leki mogą też obciążać wątrobę. Dlatego lekarz będzie częściej zlecał badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- duszność lub sinawe zabarwienie ust i paznokci
- gorączka, ból gardła, częste infekcje
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli dapson jest potrzebny, ale pod ścisłą kontrolą hematologiczną i wątrobową. Przed włączeniem dapsonu oznacz morfologię z rozmazem, retikulocyty, próby wątrobowe i aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Kontroluj morfologię często w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego, a później regularnie. Stosuj najmniejszą skuteczną dawkę dapsonu. Przy spadku hemoglobiny, neutropenii, objawach methemoglobinemii lub wzroście aminotransferaz rozważ odstawienie dapsonu albo zmianę leczenia, a w razie mielosupresji postępuj zgodnie z zasadami modyfikacji dawki imatynibu. Ciężka choroba wątroby wyklucza stosowanie dapsonu[1].
Skutek kliniczny
Możliwa jest głębsza niedokrwistość z udziałem hemolizy i mielosupresji, nasilona methemoglobinemia, większe ryzyko neutropenii i agranulocytozy oraz uszkodzenia wątroby. Ryzyko rośnie u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i u osób z niedokrwistością już na początku leczenia.
Mechanizm
Główny problem to sumowanie toksyczności hematologicznej. Imatynib powoduje mielosupresję z niedokrwistością, neutropenią i małopłytkowością[2]. Dapson wywołuje zależną od dawki hemolizę, methemoglobinemię i rzadko agranulocytozę. Oba leki mogą też uszkadzać wątrobę, a w trakcie leczenia skojarzonego imatynibem jego hepatotoksyczność może się nasilać[2]. Dodatkowo imatynib hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez ten enzym[2]. Dapson jest częściowo metabolizowany przez CYP3A4, więc nie można wykluczyć wzrostu jego ekspozycji, ale nie zostało to zbadane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba retikulocytów i parametry hemolizy (bilirubina, LDH)
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- aminotransferazy i bilirubina
- objawy zakażenia przy neutropenii
Kiedy ocena się zmienia
| Dapson włączany u pacjenta leczonego imatynibemkolejność włączenia · dapson | inne zalecenie | Przy włączaniu dapsonu do trwającej terapii imatynibem oznacz przed startem morfologię, retikulocyty, próby wątrobowe i aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a następnie kontroluj morfologię często w pierwszych tygodniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniu13
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ FluwoksaminaPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale po włączeniu fluwoksaminy warto obserwować tolerancję dapsonu.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd i zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz któryś z niepokojących objawów.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak dotąd i zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz któryś z niepokojących objawów.
Fluwoksamina może zmieniać sposób, w jaki organizm rozkłada dapson. Nie wiadomo dokładnie, czy ma to znaczenie, i nie opisano poważnych problemów przy tym połączeniu. Możesz przyjmować oba leki, ale zwracaj uwagę na objawy, które mogą świadczyć o nasileniu działań niepożądanych dapsonu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie warg lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się przy niewielkim wysiłku
- bladość i wyraźne osłabienie
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- silny ból głowy lub zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale po włączeniu fluwoksaminy warto obserwować tolerancję dapsonu. Gdy stosuje się leki metabolizowane przez izoenzymy hamowane przez fluwoksaminę, należy monitorować efekt terapeutyczny i działania niepożądane oraz w razie potrzeby zmniejszyć dawkę[1]. Przy dotychczasowej kontroli morfologii u pacjenta leczonego dapsonem nie trzeba jej zagęszczać, chyba że pojawią się objawy niedokrwistości lub methemoglobinemii.
Skutek kliniczny
Kierunek i wielkość zmian są niepewne. Możliwe jest umiarkowane zwiększenie stężenia dapsonu i nasilenie jego działań niepożądanych zależnych od dawki, ale możliwe jest też mniejsze ryzyko methemoglobinemii. Brak opisanych przypadków ciężkich skutków tego połączenia.
Mechanizm
Fluwoksamina silnie hamuje CYP1A2 i CYP2C19, a w mniejszym stopniu CYP2C9, CYP2D6 i CYP3A4[1]. Dapson ulega N-hydroksylacji głównie z udziałem CYP2C9 i CYP3A4, a powstająca hydroksyloamina odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Zahamowanie tego szlaku może zwiększać stężenie samego dapsonu, a jednocześnie zmniejszać tworzenie toksycznego metabolitu. Inny inhibitor CYP2C9, flukonazol, zmniejsza powstawanie hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy methemoglobinemii (sinica warg i paznokci, duszność, bóle głowy)
- morfologia krwi z oceną hemoglobiny i retykulocytów zgodnie z dotychczasowym schematem leczenia dapsonem
- objawy hemolizy (bladość, osłabienie, ciemny mocz, zażółcenie skóry)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fevarin 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fevarin-100024196/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fevarin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fevarin-100024196/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ ParacetamolParacetamol w zwykłych dawkach można doraźnie stosować u pacjenta leczonego dapsonem.Nie przekraczaj zalecanej dawki paracetamolu, a jeśli potrzebujesz go codziennie przez kilka dni, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie przekraczaj zalecanej dawki paracetamolu, a jeśli potrzebujesz go codziennie przez kilka dni, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Paracetamol możesz przyjmować doraźnie, gdy leczysz się dapsonem. Oba leki rzadko mogą utrudniać przenoszenie tlenu przez krew i obciążać wątrobę, dlatego przy dłuższym, codziennym stosowaniu te działania mogą się sumować. Ryzyko jest większe, jeśli masz niedobór enzymu G6PD, niedokrwistość albo chorujesz na wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta, język lub paznokcie
- duszność lub przyspieszony oddech
- silne bóle lub zawroty głowy
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Paracetamol w zwykłych dawkach można doraźnie stosować u pacjenta leczonego dapsonem. Przy regularnym, długotrwałym przyjmowaniu paracetamolu, niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistości lub chorobach wątroby warto kontrolować objawy methemoglobinemii, morfologię i parametry wątrobowe. Należy unikać przekraczania zalecanych dawek paracetamolu.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe niewielkie nasilenie methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz sumowanie obciążenia wątroby. Przy sporadycznym przyjmowaniu paracetamolu w zwykłych dawkach istotne klinicznie skutki są mało prawdopodobne.
Mechanizm
Dapson zwiększa stężenie methemoglobiny i jego działanie w tym zakresie nasilają substancje, które same sprzyjają powstawaniu methemoglobiny[1]. Paracetamol rzadko wywołuje methemoglobinemię i hemolizę, głównie po dużych dawkach lub u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a jego metabolizm zużywa glutation, który chroni erytrocyty przed toksycznym metabolitem dapsonu. Oba leki obciążają wątrobę, dlatego dapsonu nie stosuje się w ciężkiej chorobie wątroby[1], a paracetamolu w ciężkiej niewydolności wątroby[2]. Interakcja farmakokinetyczna między tymi lekami nie jest znana.
Monitorować
- objawy methemoglobinemii (sinica, duszność, bóle głowy, zmęczenie)
- saturacja i stężenie methemoglobiny przy podejrzeniu methemoglobinemii
- morfologia krwi przy długotrwałym łączeniu
- aktywność aminotransferaz przy długotrwałym łączeniu lub chorobie wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne, codzienne przyjmowanie przez wiele dniczas leczenia · paracetamol | ryzyko rośnie | Regularne, długotrwałe przyjmowanie paracetamolu zwiększa teoretyczne ryzyko nasilenia methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz obciążenia wątroby. Warto wtedy kontrolować morfologię, aktywność aminotransferaz i objawy methemoglobinemii. |
| Dawka większa niż maksymalna zalecanadawka · paracetamol | ryzyko rośnie | Przedawkowanie paracetamolu wyczerpuje zapasy glutationu, co może nasilać toksyczność metabolitu dapsonu wobec erytrocytów i sumować się z obciążeniem wątroby. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Biofarm 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paracetamol-biofarm-100282722/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ Jeżówka purpurowaPrzed wydaniem jeżówki pacjentowi przyjmującemu dapson ustal, z jakiego powodu stosuje dapson.Zanim sięgniesz po jeżówkę, powiedz farmaceucie lub lekarzowi, z jakiego powodu przyjmujesz dapson.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Zanim sięgniesz po jeżówkę, powiedz farmaceucie lub lekarzowi, z jakiego powodu przyjmujesz dapson.
Nie wiadomo, czy jeżówka zmienia działanie dapsonu, a poważnych problemów przy łączeniu tych leków nie opisano. Oba preparaty mogą jednak rzadko obciążać wątrobę. Dapson często przyjmują osoby z osłabioną odpornością lub chorobami autoimmunologicznymi, a w takich chorobach jeżówki się nie stosuje.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, brak apetytu
- sine zabarwienie warg lub paznokci, duszność, silne zmęczenie
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed wydaniem jeżówki pacjentowi przyjmującemu dapson ustal, z jakiego powodu stosuje dapson. Jeżeli wskazaniem jest profilaktyka zakażeń w HIV, stan po przeszczepieniu, immunosupresja albo choroba autoimmunologiczna, jeżówki nie stosuje się z powodu choroby podstawowej[1][2]. W pozostałych przypadkach krótkotrwałe łączenie jest dopuszczalne. Pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia wątroby i methemoglobinemii, a przy dłuższym stosowaniu warto kontrolować enzymy wątrobowe i morfologię, zgodnie z rutynowym monitorowaniem leczenia dapsonem.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe jest zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby oraz niewielka zmiana ekspozycji na dapson lub jego toksyczny metabolit, z potencjalnym nasileniem methemoglobinemii i hemolizy. Nie opisano dobrze udokumentowanych przypadków klinicznych tej interakcji. Ważniejsze praktycznie jest to, że dapson stosuje się często u chorych z zakażeniem HIV, po przeszczepieniu narządów, w immunosupresji lub w chorobach autoimmunologicznych skóry. Jeżówki w tych stanach się nie stosuje[1][2]. Jeżówki nie stosuje się także w zaburzeniach dotyczących białych krwinek, takich jak agranulocytoza, która może być działaniem niepożądanym dapsonu[3].
Mechanizm
Klinicznie istotna interakcja farmakokinetyczna jeżówki z dapsonem nie została potwierdzona. Jeżówka ma tylko teoretyczne podstawy do interakcji, ponieważ w badaniach in vitro słabo i niejednoznacznie wpływa na niektóre izoenzymy cytochromu P450, a dapson jest metabolizowany między innymi przez CYP3A4 do toksycznego metabolitu hydroksyloaminowego. Możliwe jest też sumowanie działania hepatotoksycznego. Jeżówka podawana z lekami obciążającymi wątrobę, takimi jak amiodaron, ketokonazol i metotreksat, może przyczyniać się do uszkodzenia wątroby[1]. Dapson rzadko wywołuje polekowe zapalenie wątroby i nie stosuje się go w ciężkiej chorobie wątroby[4].
Monitorować
- aktywność ALT i AST, stężenie bilirubiny
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, retikulocyty)
- objawy methemoglobinemii (sinica warg i palców, duszność, bóle głowy)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ AmiodaronPołączenie można stosować bez zmiany dawek, z czujnością na objawy toksyczności dapsonu.Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz sinawe zabarwienie ust lub paznokci, duszność, nietypowe zmęczenie albo ciemny mocz.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz sinawe zabarwienie ust lub paznokci, duszność, nietypowe zmęczenie albo ciemny mocz.
Amiodaron może w niewielkim stopniu zmieniać sposób, w jaki organizm przetwarza dapson. Nie wiadomo, czy ma to znaczenie w praktyce, i zwykle leki te przyjmuje się razem bez problemów. Warto jednak wiedzieć, na jakie objawy działań niepożądanych dapsonu zwracać uwagę. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez kilka miesięcy po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe usta lub paznokcie
- duszność lub zadyszka przy niewielkim wysiłku
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- bladość skóry
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból głowy lub zawroty głowy
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, z czujnością na objawy toksyczności dapsonu. Kontroluj morfologię krwi zgodnie z rutynowym nadzorem leczenia dapsonem, a przy sinicy, duszności lub nietypowym zmęczeniu oznacz stężenie methemoglobiny. Pamiętaj, że amiodaron może wpływać na inne leki jeszcze miesiącami po odstawieniu[1].
Skutek kliniczny
Klinicznie istotne skutki tego połączenia nie są potwierdzone. Możliwe jest nasilenie zależnych od dawki działań niepożądanych dapsonu, takich jak methemoglobinemia i niedokrwistość hemolityczna, ale równie możliwy jest brak efektu. Dapson nie wydłuża odstępu QT, więc połączenie nie należy do grupy leków wywołujących torsade de pointes, z którymi amiodaronu się nie łączy.
Mechanizm
Interakcja jest wyłącznie teoretyczna i jej kierunek jest niepewny. Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP3A4 i CYP2C9 i mogą zwiększać ekspozycję na substraty tych izoenzymów[1]. Te same izoenzymy przekształcają dapson do N-hydroksylowej pochodnej, która odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Zahamowanie tej przemiany może podnieść stężenie samego dapsonu, a jednocześnie ograniczyć powstawanie toksycznego metabolitu. Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcje mogą występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z oceną hemolizy
- stężenie methemoglobiny przy sinicy lub duszności
- objawy kliniczne toksyczności dapsonu
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić także po włączeniu dapsonu w ciągu kilku miesięcy od zakończenia leczenia amiodaronem, więc ta sama czujność obowiązuje w tym okresie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ FenofibratPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, rób zlecone badania krwi i zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, rób zlecone badania krwi i zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Lek na obniżenie tłuszczów we krwi i dapson zwykle można przyjmować razem. Nie ma dowodów, że to połączenie szkodzi, ale oba leki mogą obciążać wątrobę, a dapson może czasem uszkadzać krwinki czerwone. Dlatego warto znać objawy, które wymagają kontaktu z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub zadyszka przy małym wysiłku
- nietypowe zmęczenie i bladość
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból mięśni lub ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. Warto oznaczyć morfologię i aktywność aminotransferaz przed włączeniem drugiego leku i kontrolować je w trakcie leczenia, zgodnie z rutynowym monitorowaniem dapsonu. Pacjenta należy poinformować o objawach hemolizy, methemoglobinemii i uszkodzenia wątroby.
Skutek kliniczny
Nie opisano klinicznie istotnych skutków tego połączenia. Teoretycznie możliwe jest nasilenie zależnych od dawki działań niepożądanych dapsonu, takich jak hemoliza i methemoglobinemia, oraz sumowanie się działania hepatotoksycznego obu leków.
Mechanizm
Interakcja jest teoretyczna i nie ma potwierdzenia klinicznego. Fenofibrat i kwas fenofibrynowy w stężeniach terapeutycznych są słabymi do umiarkowanych inhibitorami CYP2C9 oraz słabymi inhibitorami CYP2C19 i CYP2A6[1]. Dapson jest metabolizowany w wątrobie częściowo z udziałem CYP2C9, więc możliwe jest niewielkie zwiększenie jego stężenia, przy jednoczesnym ograniczeniu powstawania toksycznej hydroksyloaminy, co kierunkowo nie musi oznaczać większej toksyczności. Oba leki mogą też uszkadzać wątrobę, a ciężka choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania zarówno dapsonu[2], jak i fenofibratu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- aktywność ALT i AST
- methemoglobina przy sinicy lub duszności
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lipanthyl Supra 160 160 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lipanthyl-supra-160-100104699/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lipanthyl Supra 160. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lipanthyl-supra-160-100104699/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ AprepitantNie trzeba zmieniać dawek ani przerywać żadnego z leków.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami, a jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci, duszność albo silne osłabienie, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami, a jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci, duszność albo silne osłabienie, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Lek przeciwwymiotny podawany przy chemioterapii może w niewielkim stopniu zmieniać sposób, w jaki organizm przetwarza dapson. Nie wiadomo, czy ma to znaczenie w praktyce, i zwykle nie trzeba nic zmieniać. Teoretycznie mogą się nieco nasilić znane działania niepożądane dapsonu, takie jak gorsze dotlenienie krwi lub rozpad krwinek czerwonych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta, wargi lub paznokcie
- duszność lub przyspieszony oddech
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ból głowy lub zawroty głowy
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawek ani przerywać żadnego z leków. Przez kilka dni leczenia aprepitantem i w okresie po jego zakończeniu należy zwracać uwagę na objawy methemoglobinemii i hemolizy, szczególnie u pacjentów z niedoborem G6PD, niedokrwistością lub chorobami serca i płuc. Przy objawach należy oznaczyć stężenie methemoglobiny i morfologię krwi.
Skutek kliniczny
Możliwe niewielkie nasilenie działań niepożądanych dapsonu zależnych od hydroksyloaminy, czyli methemoglobinemii i niedokrwistości hemolitycznej. Brak opisanych przypadków o poważnym przebiegu.
Mechanizm
Kliniczne znaczenie interakcji jest niepewne, a jej przebieg można przewidzieć tylko teoretycznie. Aprepitant jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, a po zakończeniu leczenia powoduje przemijające, łagodne pobudzenie aktywności CYP2C9, CYP3A4 oraz glukuronidacji.[1] Dapson jest N-hydroksylowany głównie przez CYP2C9 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4 do hydroksyloaminy, która odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. W trakcie podawania aprepitantu stężenie dapsonu może nieznacznie wzrosnąć, a po jego odstawieniu przejściowa indukcja CYP2C9 może zwiększyć tworzenie toksycznego metabolitu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy methemoglobinemii (sinica, duszność, zmęczenie)
- stężenie methemoglobiny przy objawach
- morfologia krwi przy podejrzeniu hemolizy
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≤ 3 dniaprepitant | ryzyko maleje | Przy standardowym 3-dniowym schemacie aprepitantu zmiany aktywności enzymów są krótkotrwałe i łagodne, co dodatkowo ogranicza ryzyko istotnej interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emend 80 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emend-100063463/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emend-100063463/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ MetronidazolPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą rzadko uszkadzać nerwy w rękach i nogach, a przyjmowane razem mogą to ryzyko nieco zwiększać. Metronidazol może też trochę zwiększać ilość dapsonu we krwi. Zwykle te leki można bezpiecznie łączyć, zwłaszcza przy krótkiej kuracji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drętwienie, mrowienie lub pieczenie rąk albo stóp
- osłabienie mięśni
- sine zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub nietypowe zmęczenie
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. Poinformuj pacjenta o objawach neuropatii i methemoglobinemii, a przy dłuższym leczeniu metronidazolem kontroluj objawy neurologiczne i morfologię krwi.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe jest większe ryzyko neuropatii obwodowej, zwłaszcza przy dłuższym leczeniu metronidazolem. Możliwe jest też niewielkie zwiększenie stężenia dapsonu i nasilenie jego działań niepożądanych, w tym hemolizy i methemoglobinemii. Brak doniesień o poważnych skutkach tego połączenia.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać nerwy obwodowe, więc ich działania neurotoksyczne mogą się sumować. Metronidazol hamuje CYP3A4 i może zmniejszać metabolizm leków przekształcanych przez ten enzym[1]. Dapson jest częściowo metabolizowany z udziałem CYP3A4, ale znaczenie kliniczne tego zjawiska nie zostało potwierdzone.
Metabolizm i transportery
- Metronidazol: inhibitor CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, osłabienie mięśni)
- morfologia krwi przy dłuższym leczeniu
- objawy methemoglobinemii (sinica, duszność)
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · metronidazol | ryzyko rośnie | Przy długotrwałym stosowaniu metronidazolu ryzyko neuropatii obwodowej rośnie, dlatego regularnie oceniaj objawy neurologiczne i rozważ przerwanie leczenia przy ich wystąpieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metronidazol Polpharma 500 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metronidazol-polpharma-100380420/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metronidazol Polpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/metronidazol-polpharma-100380420/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ DiltiazemPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, a jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci, duszność albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, a jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci, duszność albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Lek na serce i nadciśnienie może nieco zmieniać sposób, w jaki organizm rozkłada dapson. Nie wiadomo, czy ma to znaczenie w praktyce, i zwykle oba leki przyjmuje się razem bez problemu. Dapson czasem uszkadza czerwone krwinki lub utrudnia im przenoszenie tlenu, dlatego warto znać objawy, które tego dotyczą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta, język lub paznokcie
- duszność lub zadyszka przy małym wysiłku
- nietypowe zmęczenie, bladość, zawroty głowy
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- ból głowy z kołataniem serca
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. Poinformuj pacjenta o objawach methemoglobinemii i hemolizy, a przy ich wystąpieniu oznacz methemoglobinę i morfologię. Przy jednoczesnym stosowaniu azotanów pamiętaj, że same one zwiększają stężenie methemoglobiny u pacjentów przyjmujących dapson[1].
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększenie stężenia dapsonu w osoczu o niepewnym znaczeniu klinicznym. Teoretycznie może to nasilać zależne od dawki działania niepożądane dapsonu – niedokrwistość hemolityczną i methemoglobinemię – choć równoczesne ograniczenie powstawania hydroksyloaminy może ten efekt równoważyć.
Mechanizm
Diltiazem hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie w osoczu innych leków metabolizowanych tą drogą[2]. Dapson jest częściowo utleniany z udziałem CYP3A4 do hydroksyloaminy – metabolitu odpowiedzialnego za methemoglobinemię i hemolizę. Zahamowanie tej drogi może z jednej strony podnieść stężenie dapsonu, a z drugiej zmniejszyć powstawanie toksycznego metabolitu, podobnie jak po flukonazolu[1]. Kierunek i wielkość efektu klinicznego nie są ustalone.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- stężenie methemoglobiny przy objawach
- objawy sinicy i duszności
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dilzem 120 retard 120 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dilzem-120-retard-100093850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dilzem 120 retard. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dilzem-120-retard-100093850/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ DisulfiramPołączenie można stosować, kontrolując aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny oraz pytając pacjenta o objawy neuropatii.Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, rób zlecone badania krwi i nie pij alkoholu w żadnej postaci.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, rób zlecone badania krwi i nie pij alkoholu w żadnej postaci.
Te dwa leki zwykle można przyjmować razem. Oba mogą jednak obciążać wątrobę i nerwy, więc ich działania niepożądane mogą się nasilić. Dapson może też wpływać na krew, dlatego ważne są regularne badania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym żebrem
- sine usta lub paznokcie, duszność, bladość
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie dłoni i stóp
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, kontrolując aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny oraz pytając pacjenta o objawy neuropatii. Przy dapsonie należy kontynuować standardową kontrolę morfologii i oceniać objawy methemoglobinemii. Oba leki nie są stosowane w ciężkiej chorobie wątroby[1][2].
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie hepatotoksyczności i neuropatii obwodowej. Możliwa jest też zmiana stężenia dapsonu i jego toksyczności hematologicznej, ale jej kierunek nie jest znany. Klinicznie istotnych przypadków tej interakcji nie opisano.
Mechanizm
Połączenie nie wymaga zmiany dawek, ale uzasadnia kontrolę wątroby i objawów neurologicznych. Disulfiram hamuje przemiany enzymatyczne wielu leków w wątrobie[3]. Dapson jest metabolizowany w wątrobie częściowo przez CYP2E1, który disulfiram silnie hamuje, dlatego teoretycznie może się zmienić ekspozycja na dapson i powstawanie jego hydroksyloaminy, która odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Kierunek i wielkość tej zmiany nie są ustalone. Oba leki mogą też uszkadzać wątrobę i powodować neuropatię obwodową, więc ich działania niepożądane mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
- Disulfiram: słaby inhibitor CYP2C9[4]
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT, stężenie bilirubiny
- morfologia krwi z retikulocytami
- objawy methemoglobinemii (sinica, duszność), w razie potrzeby stężenie methemoglobiny
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, osłabienie siły mięśni)
Kiedy ocena się zmienia
| Tabletki do implantacjipostać · disulfiram | inne zalecenie | Disulfiram w implancie działa długo i nie można go szybko odstawić. Przy włączaniu dapsonu trzeba więc zakładać, że ekspozycja na disulfiram utrzyma się przez cały okres leczenia. Kontrolę wątroby i objawów neurologicznych należy prowadzić przez cały ten czas. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anticol 500 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anticol-100006005/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Disulfiram WZF 100 mg, tabletki do implantacji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/disulfiram-wzf-100019717/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ RytonawirPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto kontrolować morfologię i objawy methemoglobinemii, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub odstawieniu rytonawiru.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, chodź na zlecone badania krwi i zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, chodź na zlecone badania krwi i zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Rytonawir może zmieniać to, jak organizm przetwarza dapson. Nie wiadomo dokładnie, czy działanie dapsonu się nasili, czy osłabi, a poważne problemy przy tym połączeniu zdarzają się rzadko. Dapson czasem uszkadza krwinki czerwone i zmniejsza ilość tlenu we krwi, dlatego warto znać objawy ostrzegawcze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust, języka lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- bladość, zawroty głowy, kołatanie serca
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto kontrolować morfologię i objawy methemoglobinemii, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub odstawieniu rytonawiru. U pacjentów z HIV przyjmujących dodatkowo zydowudynę parametry hematologiczne trzeba monitorować szczególnie starannie[1]. Przy chorobie wątroby oceń próby wątrobowe przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Możliwa jest zmiana stężenia dapsonu i ilości jego toksycznego metabolitu, a w efekcie nasilenie lub osłabienie methemoglobinemii i hemolizy. Nie opisano dobrze udokumentowanych przypadków ciężkich powikłań tego połączenia. Oba leki mogą uszkadzać wątrobę i oba nie powinny być stosowane w ciężkiej lub niewyrównanej chorobie wątroby[2][1].
Mechanizm
Rytonawir może zmieniać metabolizm dapsonu w dwóch przeciwnych kierunkach, więc wypadkowy efekt jest trudny do przewidzenia. Rytonawir silnie hamuje CYP3A i jednocześnie indukuje CYP2C9, CYP2C19 oraz sprzęganie z kwasem glukuronowym[2]. Dapson jest utleniany przez cytochrom P450 do hydroksyloaminy, która odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Leki hamujące ten szlak zmniejszają powstawanie hydroksyloaminy (tak działa flukonazol u pacjentów zakażonych HIV), a induktory zwiększają klirens dapsonu (ryfabutyna, ryfampicyna)[1]. Hamowanie CYP3A może więc podnosić stężenie dapsonu, a indukcja CYP2C9 może nasilać tworzenie toksycznego metabolitu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- methemoglobina przy objawach (sinica, duszność)
- próby wątrobowe (ALT, AST, bilirubina)
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka przeciwretrowirusowa, większa niż 100 mg 2 razy na dobędawka · rytonawir | ryzyko rośnie | Wpływ rytonawiru na enzymy zależy od dawki, więc przy pełnej dawce przeciwretrowirusowej zmiany w metabolizmie dapsonu mogą być wyraźniejsze niż przy dawce wzmacniającej. Częściej kontroluj morfologię. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/norvir-100223530/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/norvir-100223530/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ ItrakonazolPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto obserwować pacjenta pod kątem objawów methemoglobinemii i hemolizy.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś się do niego, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Itrakonazol może nieznacznie zmienić sposób, w jaki organizm przetwarza dapson. Nie wiadomo dokładnie, czy działania niepożądane dapsonu będą przez to silniejsze czy słabsze. Poważne problemy przy tym połączeniu nie są znane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine wargi lub paznokcie
- duszność lub szybkie męczenie się
- bóle i zawroty głowy
- bladość lub zażółcenie skóry i oczu
- ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto obserwować pacjenta pod kątem objawów methemoglobinemii i hemolizy. Przy długotrwałym leczeniu dapsonem morfologię i w razie objawów methemoglobinę oznacza się według zwykłego schematu, bez dodatkowych zmian z powodu itrakonazolu. Działanie hamujące itrakonazolu utrzymuje się do 7–14 dni po jego odstawieniu[1].
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia dapsonu może teoretycznie nasilić jego działania niepożądane, czyli methemoglobinemię, hemolizę i zaburzenia hematologiczne. Możliwe jest też, że methemoglobinemia będzie mniejsza z powodu słabszego powstawania toksycznego metabolitu. Brak doniesień o ciężkich skutkach tego połączenia.
Mechanizm
Kierunek tej interakcji nie jest pewny. Itrakonazol i jego metabolit hydroksyitrakonazol silnie hamują CYP3A4 i glikoproteinę P[1]. Dapson jest w części utleniany z udziałem CYP3A4, więc teoretycznie jego stężenie może wzrosnąć. Zahamowanie N-hydroksylacji może jednak równocześnie ograniczać powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminowego, który odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Flukonazol, inny lek z grupy azoli, zmniejsza powstawanie hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[2]. Netto efekt itrakonazolu na bezpieczeństwo dapsonu nie jest więc jednoznaczny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- methemoglobina przy objawach (sinica, duszność, zmęczenie)
- objawy hemolizy (ciemny mocz, zażółcenie skóry)
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni po odstawieniu itrakonazoluitrakonazol | inne zalecenie | Stężenie itrakonazolu zmniejsza się do prawie nieoznaczalnego w ciągu 7–14 dni po zakończeniu leczenia, a u pacjentów z marskością wątroby wolniej. Obserwację w kierunku działań niepożądanych dapsonu warto utrzymać przez ten okres. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trioxal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trioxal-100122527/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ LefamulinaPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, a jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci, duszność albo silne zmęczenie, szybko skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, a jeśli zauważysz sinienie ust lub paznokci, duszność albo silne zmęczenie, szybko skontaktuj się z lekarzem.
Te dwa leki zwykle można bezpiecznie przyjmować razem. Antybiotyk może w niewielkim stopniu zwiększyć ilość dapsonu we krwi, ale nie wiadomo, czy ma to znaczenie dla zdrowia. Kuracja antybiotykiem trwa zwykle krótko, co dodatkowo zmniejsza ryzyko.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta lub paznokcie
- duszność lub przyspieszony oddech
- silne zmęczenie, bladość
- ból głowy i zawroty głowy
- ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. U pacjentów przyjmujących dapson w dużych dawkach albo z niedoborem G6PD warto zwrócić uwagę na objawy methemoglobinemii i hemolizy w trakcie kuracji lefamuliną.
Skutek kliniczny
Możliwe niewielkie zwiększenie stężenia dapsonu w osoczu przy niepewnym wpływie na jego toksyczność hematologiczną. Nie opisano przypadków klinicznie istotnej interakcji. Krótki kurs lefamuliny ogranicza czas ekspozycji.
Mechanizm
Lefamulina podawana doustnie jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i nie ma działania indukującego[1]. Dapson jest utleniany do hydroksyloaminy (metabolitu odpowiedzialnego za methemoglobinemię i hemolizę) częściowo przez CYP3A4, a główne szlaki to także CYP2C9 i N-acetylacja, więc hamowanie CYP3A może nieznacznie zwiększyć stężenie dapsonu. Jednocześnie może zmniejszyć się powstawanie toksycznej hydroksyloaminy, podobnie jak po flukonazolu[2]. Kierunek i wielkość efektu klinicznego są niepewne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy methemoglobinemii (sinica, duszność, bóle głowy)
- morfologia krwi przy dużych dawkach dapsonu lub niedoborze G6PD
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · lefamulina | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A dotyczy przede wszystkim lefamuliny podawanej doustnie, więc przy podaniu dożylnym wpływ na dapson jest jeszcze mniej prawdopodobny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapson+ WorykonazolPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale należy kontrolować morfologię krwi i parametry wątrobowe oraz zwracać uwagę na objawy methemoglobinemii.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Te dwa leki często przyjmuje się razem i zwykle nie powoduje to problemów. Lek przeciwgrzybiczy może jednak nieco zmienić sposób, w jaki organizm rozkłada dapson. Oba leki mogą też obciążać wątrobę. Dlatego lekarz może częściej zlecać badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub nietypowe zmęczenie
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale należy kontrolować morfologię krwi i parametry wątrobowe oraz zwracać uwagę na objawy methemoglobinemii. Dapsonu nie stosuje się w ciężkiej chorobie wątroby[1], dlatego przy narastających wykładnikach uszkodzenia wątroby podczas leczenia worykonazolem trzeba ponownie ocenić zasadność dalszego łączenia obu leków.
Skutek kliniczny
Klinicznie istotnych powikłań tego połączenia nie opisano. Teoretycznie możliwe jest zwiększenie ekspozycji na dapson z nasileniem działań zależnych od dawki oraz addycyjne obciążenie wątroby. Możliwe jest też mniejsze powstawanie toksycznego metabolitu dapsonu, co mogłoby ograniczać methemoglobinemię.
Mechanizm
Worykonazol może zwiększać stężenie dapsonu, ale jednocześnie ograniczać powstawanie jego toksycznego metabolitu, więc kierunek skutku klinicznego jest niepewny. Worykonazol hamuje izoenzymy CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4 i może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez te enzymy[2]. Dapson jest utleniany przez te izoenzymy do hydroksyloaminy, która odpowiada za methemoglobinemię i hemolizę. Inny azolowy lek przeciwgrzybiczy, flukonazol, zmniejsza powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[1]. Oba leki mogą też uszkadzać wątrobę, więc ich działania hepatotoksyczne mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- saturacja i objawy methemoglobinemii (sinica, duszność)
- stężenie methemoglobiny przy objawach
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
Interakcja nieistotna klinicznie7
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inaktywowanej szczepionki przeciw durowi brzusznemu we wstrzyknięciu i leku przeciwtrądowego nie trzeba zmieniać leczenia ani terminu szczepienia.Możesz przyjąć szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w zastrzyku, gdy stosujesz lek przeciwtrądowy, a jeśli masz dostać szczepionkę doustną w kapsułkach, najpierw zapytaj lekarza lub farmaceutę.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjąć szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w zastrzyku, gdy stosujesz lek przeciwtrądowy, a jeśli masz dostać szczepionkę doustną w kapsułkach, najpierw zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii, więc lek przeciwtrądowy, taki jak dapson, nie osłabia jej działania. Możesz się zaszczepić bez przerywania leczenia. Wyjątkiem jest szczepionka doustna w kapsułkach, która zawiera żywe, osłabione bakterie i może przestać działać, gdy przyjmujesz dapson.
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inaktywowanej szczepionki przeciw durowi brzusznemu we wstrzyknięciu i leku przeciwtrądowego nie trzeba zmieniać leczenia ani terminu szczepienia. Dotyczy to zarówno szczepionki przeciw durowi brzusznemu, jak i szczepionki przeciw durowi brzusznemu i tężcowi stosowanych razem z dapsonem. Jeśli pacjent ma otrzymać żywą szczepionkę doustną, na przykład przed wyjazdem za granicę, szczepienie planuje się z kilkudniowym odstępem od leczenia dapsonem albo wybiera się szczepionkę we wstrzyknięciu. Dapsonu nie odstawia się z powodu szczepienia bez konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie trądu.
Skutek kliniczny
Przy szczepionkach inaktywowanych podawanych we wstrzyknięciu nie należy oczekiwać osłabienia odporności poszczepiennej ani nasilenia działań niepożądanych dapsonu. W przypadku żywej szczepionki doustnej jednoczesne przyjmowanie dapsonu mogłoby zmniejszyć skuteczność szczepienia.
Mechanizm
Szczepionki przeciw durowi brzusznemu dostępne w Polsce podaje się we wstrzyknięciu i zawierają antygeny inaktywowane, czyli polisacharyd otoczkowy Vi albo zabite pałeczki duru, w szczepionce skojarzonej razem z toksoidem tężcowym. Nie zawierają żywych bakterii, więc dapson, który działa przeciwbakteryjnie, nie może ich unieczynnić. Dapson nie hamuje też odpowiedzi odpornościowej w stopniu, który osłabiałby wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu. Leki nie mają wspólnych szlaków metabolizmu ani wydalania. Interakcja dotyczy jedynie żywej szczepionki doustnej zawierającej szczep Ty21a, której bakterie mogą zostać zahamowane przez lek przeciwbakteryjny, co opisano w modyfikatorach.
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna (żywa szczepionka Ty21a)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | ryzyko rośnie | Żywa doustna szczepionka Ty21a może zostać unieczynniona przez dapson działający przeciwbakteryjnie, co zmniejsza skuteczność szczepienia. Należy zachować kilkudniowy odstęp między przyjmowaniem dapsonu a cyklem szczepienia albo wybrać inaktywowaną szczepionkę we wstrzyknięciu, co jest prostsze u pacjenta wymagającego ciągłego leczenia trądu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ Pikosiarczan soduLeki można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania.Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, a jeśli przygotowujesz się do kolonoskopii, zapytaj lekarza lub farmaceutę, kiedy przyjąć dapson.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, a jeśli przygotowujesz się do kolonoskopii, zapytaj lekarza lub farmaceutę, kiedy przyjąć dapson.
Te dwa leki nie wpływają na siebie w istotny sposób. Lek przeczyszczający działa głównie w jelicie grubym i prawie nie przechodzi do krwi, więc nie zmienia działania dapsonu. Możesz je stosować razem.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leki można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania. Przy stosowaniu pikosiarczanu sodu w dużych dawkach do oczyszczania jelita warto przyjąć dapson w możliwie dużym odstępie od dawek preparatu przeczyszczającego.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków jednoczesnego stosowania. Teoretycznie bardzo nasilona biegunka, na przykład podczas przygotowania do kolonoskopii, mogłaby nieznacznie zmniejszyć wchłanianie leków doustnych przyjmowanych w tym czasie, ale nie ma na to potwierdzenia dla dapsonu.
Mechanizm
Pikosiarczan sodu i dapson nie mają wspólnego mechanizmu, który mógłby prowadzić do istotnej interakcji. Pikosiarczan sodu działa miejscowo w jelicie grubym po aktywacji przez bakterie jelitowe i wchłania się do krwi w minimalnym stopniu, a dapson wchłania się w górnym odcinku przewodu pokarmowego i jest metabolizowany w wątrobie. Leki o znaczeniu dla działania pikosiarczanu sodu to leki moczopędne, kortykosteroidy, glikozydy nasercowe i antybiotyki o szerokim spektrum działania[1]. Dapson nie należy do żadnej z tych grup. Dapson sumuje swoje działanie z substancjami zwiększającymi stężenie methemoglobiny, takimi jak azotany, azotyny, sulfonamidy i prylokaina[2]. Pikosiarczan sodu nie należy do tej grupy.
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka stosowana do oczyszczania jelita przed badaniemdawka · pikosiarczan sodu | inne zalecenie | Przy przygotowaniu jelita do kolonoskopii nasilona biegunka może teoretycznie zmniejszyć wchłanianie leków doustnych przyjmowanych w tym czasie. Dapson warto przyjąć w możliwie dużym odstępie od dawek preparatu przeczyszczającego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pikopil 7,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pikopil-100361960/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ AtorwastatynaPołączenie można stosować bez zmiany dawek i schematu.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie zmieniaj dawek na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Atorwastatyna i dapson nie wpływają na siebie w istotny sposób. Możesz przyjmować je razem tak, jak zalecił lekarz. Oba leki mogą czasem obciążać wątrobę, dlatego lekarz może zlecać badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- niewyjaśnione bóle lub osłabienie mięśni
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i schematu. Prowadź rutynową kontrolę aminotransferaz zalecaną dla każdego z leków osobno, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wątroby w wywiadzie.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnych zmian stężeń ani działania żadnego z leków. Teoretycznie możliwe jest nieznaczne zwiększenie ryzyka uszkodzenia wątroby u pacjentów z chorobą wątroby.
Mechanizm
Mechanizm nie wskazuje na istotną interakcję. Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 i jest substratem transporterów OATP1B1, OATP1B3, P-gp i BCRP, a jej stężenie rosną inhibitory tych szlaków[1]. Dapson nie jest znanym inhibitorem tych szlaków, a sama atorwastatyna nie jest znaczącym inhibitorem enzymów metabolizujących dapson. Wspólnym punktem jest jedynie hepatotoksyczność obu leków. Atorwastatyny nie stosuje się w czynnej chorobie wątroby ani przy trwale zwiększonej aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotności GGN[1]. Dapsonu nie stosuje się w ciężkiej chorobie wątroby[2]. Sumowanie działania na wątrobę pozostaje teoretyczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aminotransferazy (ALT, AST) zgodnie z rutynowym monitorowaniem każdego z leków
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ LowastatynaPołączenie można stosować bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania wynikającego z interakcji.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli pojawią się niepokojące objawy.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Lowastatyna i dapson nie wpływają na siebie w istotny sposób. Możesz przyjmować oba leki razem tak, jak zalecił lekarz. Każdy z nich może jednak sam wywoływać działania niepożądane, dlatego obserwuj swoje samopoczucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśnione bóle lub osłabienie mięśni
- ciemny mocz
- sine zabarwienie warg lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania wynikającego z interakcji. Kontrolę parametrów wątrobowych i hematologicznych prowadzi się tak jak przy stosowaniu każdego z leków osobno.
Skutek kliniczny
Nie opisano klinicznie istotnych skutków jednoczesnego stosowania. Nie oczekuje się nasilenia miotoksyczności lowastatyny ani zwiększenia methemoglobinemii lub hemolizy wywołanej dapsonem.
Mechanizm
Nie oczekuje się istotnej klinicznie interakcji. Lowastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4, ale nie hamuje tego izoenzymu i nie powinna zmieniać stężeń innych leków metabolizowanych tą drogą[1]. Dapson nie jest silnym inhibitorem CYP3A4, więc nie należy do leków, które zmniejszają wydalanie lowastatyny i zwiększają ryzyko miopatii[1]. Wspólny udział CYP3A4 w metabolizmie obu leków ma charakter konkurencji substratów i nie przekłada się na udokumentowane zmiany ich stężeń.
Metabolizm i transportery
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Liprox 20 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/liprox-100246614/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ PitawastatynaPołączenie można stosować bez zmiany dawek i bez odstępów między lekami.Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, a niepokojące objawy zgłoś lekarzowi lub farmaceucie.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki tak jak dotychczas, a niepokojące objawy zgłoś lekarzowi lub farmaceucie.
Te dwa leki można przyjmować razem. Nie wpływają one na siebie nawzajem i nie trzeba zmieniać ich dawek ani godzin przyjmowania. Każdy z nich może jednak dawać własne działania niepożądane, dlatego warto wiedzieć, na co zwracać uwagę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle lub osłabienie mięśni
- sine usta lub paznokcie, duszność
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i bez odstępów między lekami. Wystarczy rutynowe monitorowanie zalecane dla każdego z leków osobno. Oba leki są przeciwwskazane w ciężkiej chorobie wątroby[1][2].
Skutek kliniczny
Nie należy spodziewać się zmiany skuteczności ani bezpieczeństwa żadnego z leków. Działania niepożądane każdego z leków, takie jak dolegliwości mięśniowe przy pitawastatynie czy methemoglobinemia i hemoliza przy dapsonie, występują niezależnie od połączenia.
Mechanizm
Nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej. Pitawastatyna jest aktywnie wychwytywana do hepatocytów przez transportery wątrobowe, w tym OATP[1]. Inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol i sok grejpfrutowy, nie zmieniają w klinicznie istotny sposób jej stężenia w osoczu[1]. Dapson nie jest znanym inhibitorem transporterów OATP, a jego wchodzenie w interakcje dotyczy głównie leków zmieniających jego klirens oraz substancji nasilających methemoglobinemię[2]. Teoretycznie oba leki mogą rzadko wpływać na czynność wątroby, jednak nie ma danych, by połączenie zwiększało to ryzyko w sposób klinicznie istotny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rutynowa kontrola aminotransferaz zalecana dla każdego z leków
- morfologia krwi i objawy methemoglobinemii zgodnie z zasadami leczenia dapsonem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Livazo 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/livazo-100249908/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Livazo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/livazo-100249908/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ RozuwastatynaOba leki można stosować razem bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz – nie musisz nic zmieniać.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz – nie musisz nic zmieniać.
Rozuwastatyna i dapson nie wpływają na siebie w istotny sposób. Możesz przyjmować je razem bez zmiany dawek. Każdy z tych leków ma swoje własne działania niepożądane, które warto znać niezależnie od łączenia.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Oba leki można stosować razem bez zmiany dawek. Kontrola parametrów wątrobowych i morfologii krwi odbywa się według zasad przyjętych dla każdego z leków osobno.
Skutek kliniczny
Nie należy spodziewać się klinicznie istotnych zmian stężeń ani działania żadnego z leków. Ryzyko miopatii związane z rozuwastatyną oraz ryzyko methemoglobinemii i hemolizy związane z dapsonem pozostają takie jak przy stosowaniu każdego z tych leków osobno.
Mechanizm
Mechanizm nie wskazuje na klinicznie istotną interakcję. Rozuwastatyna nie hamuje ani nie pobudza izoenzymów cytochromu P450 i ma do nich słabe powinowactwo, więc interakcje wynikające z metabolizmu zależnego od tego układu nie są spodziewane[1]. Ekspozycję na rozuwastatynę zwiększają inhibitory transporterów OATP1B1 i BCRP[1], a dapson nie należy do leków hamujących te transportery. Rozuwastatyna nie jest też znanym czynnikiem zmieniającym klirens dapsonu ani powstawanie jego metabolitu hydroksyloaminowego. Profile działań niepożądanych obu leków w niewielkim stopniu się pokrywają – oba w rzadkich przypadkach mogą uszkadzać wątrobę, ale nie ma doniesień o sumowaniu się tego działania w praktyce.
Metabolizm i transportery
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zaranta 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zaranta-100226250/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zaranta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zaranta-100226250/
Interakcja nieistotna klinicznieDapson+ SymwastatynaLeki można stosować razem bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania.Nie musisz nic zmieniać – przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie musisz nic zmieniać – przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza.
Symwastatyny i dapsonu można używać razem. Nie wiadomo, by te leki wzajemnie zmieniały swoje działanie lub nasilały działania niepożądane. Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania. Obowiązują zwykłe zasady kontroli każdego z leków osobno.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się zwiększenia ryzyka miopatii ani nasilenia działań niepożądanych dapsonu, takich jak methemoglobinemia czy hemoliza.
Mechanizm
Nie wykazano interakcji o znaczeniu klinicznym. Symwastatyna jest substratem CYP3A4 i jej stężenie rośnie istotnie przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 lub OATP1B[1]. Dapson nie należy do inhibitorów CYP3A4 ani OATP1B, a jego udział w metabolizmie przez CYP3A4 ma charakter wyłącznie teoretycznej konkurencji o enzym. Na stężenie dapsonu wpływają inne leki, m.in. trimetoprim, omeprazol, probenecyd, ryfabutyna i rifampicyna, a symwastatyna do nich nie należy[2].
Metabolizm i transportery
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zocor 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zocor-10-100074640/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Korzystna interakcja1
Korzystna interakcjaDapson+ RyfampicynaW leczeniu trądu połączenie stosuje się zgodnie ze schematem wielolekowym bez zmiany dawek.Przyjmuj oba leki regularnie tak, jak zalecił lekarz, i nie przerywaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Korzystna interakcja
Przyjmuj oba leki regularnie tak, jak zalecił lekarz, i nie przerywaj żadnego z nich na własną rękę.
Te dwa leki często przyjmuje się razem celowo, na przykład w leczeniu trądu, bo wspólnie działają skuteczniej i chronią przed uodpornieniem się bakterii. Ryfampicyna może przyspieszać usuwanie dapsonu z organizmu. Zwykle nie ma to wpływu na skuteczność leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub oczu
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci, duszność, nietypowe zmęczenie
- ciemny mocz inny niż pomarańczowe zabarwienie od ryfampicyny
- nawrót lub nasilenie objawów choroby leczonej dapsonem
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
W leczeniu trądu połączenie stosuje się zgodnie ze schematem wielolekowym bez zmiany dawek. Po rozpoczęciu lub zakończeniu podawania ryfampicyny może być konieczna zmiana dawkowania leków metabolizowanych przez cytochrom P450, w tym dapsonu, aby utrzymać ich optymalne stężenie terapeutyczne.[1] Gdy dapson stosuje się poza leczeniem trądu, należy ocenić, czy jego skuteczność jest wystarczająca.
Skutek kliniczny
Stężenie dapsonu w osoczu może się zmniejszać, ale jak dotąd nie ma dowodów, że ma to konsekwencje terapeutyczne.[2] W leczeniu trądu połączenie jest celowe, ponieważ monoterapia dapsonem często prowadzi do oporności, a skojarzenie z ryfampicyną i klofazyminą jest zalecanym schematem.[2]
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem enzymów cytochromu P450 i przyspiesza metabolizm dapsonu, co może zmniejszać jego aktywność.[1] Ryfampicyna może skracać biologiczny okres półtrwania dapsonu.[2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- skuteczność leczenia dapsonem (odpowiedź kliniczna)
- parametry czynności wątroby
- morfologia krwi i objawy methemoglobinemii
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Alkohol
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapsona alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu podczas leczenia dapsonem zwykle nie powinno szkodzić. Częste picie większych ilości może jednak nasilić działania niepożądane tego leku na krew i obciążyć wątrobę. Dapson rzadko, ale może zmniejszać zdolność krwi do przenoszenia tlenu i niszczyć czerwone krwinki, a alkohol pity regularnie może ten efekt wzmocnić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- silny ból głowy lub zawroty głowy
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby. U osób nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby należy przed rozpoczęciem leczenia ocenić czynność wątroby, a w trakcie terapii regularnie kontrolować morfologię i enzymy wątrobowe. Rozpoznanie ciężkiej choroby wątroby wyklucza stosowanie dapsonu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu możliwe jest nasilenie methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz większe ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy niedoborze G6PD lub istniejącej chorobie wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest głównie teoretyczna i wynika z metabolizmu dapsonu oraz z jego działania na krew i wątrobę. Dapson jest w wątrobie przekształcany przez N-hydroksylację, w której uczestniczą między innymi CYP2C9 i CYP2E1, do hydroksyloaminy odpowiedzialnej za methemoglobinemię i hemolizę. Znaczenie tego metabolitu potwierdza charakterystyka produktu, według której flukonazol zmniejsza powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[1]. Przewlekłe picie alkoholu indukuje CYP2E1, co może zwiększać tworzenie hydroksyloaminy, natomiast jednorazowe spożycie etanolu raczej przejściowo hamuje ten enzym. Dodatkowo zarówno dapson, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a ciężka choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania dapsonu[1]. ChPL dapsonu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu indukuje CYP2E1 i sprzyja uszkodzeniu wątroby, co może zwiększać ryzyko methemoglobinemii, hemolizy i hepatotoksyczności dapsonu. Należy ocenić czynność wątroby przed leczeniem i regularnie kontrolować morfologię oraz enzymy wątrobowe, a przy ciężkiej chorobie wątroby dapson jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.