Interakcje / Dapson / Dapson i takrolimus
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy włączaniu i odstawianiu dapsonu oznaczaj najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi i w razie potrzeby zmniejsz jego dawkę.
Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że zaczynasz lub kończysz brać dapson, i zrób w tym czasie zlecone badania krwi.
Niekorzystna interakcjaDapson+ TakrolimusPrzy włączaniu i odstawianiu dapsonu oznaczaj najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi i w razie potrzeby zmniejsz jego dawkę.Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że zaczynasz lub kończysz brać dapson, i zrób w tym czasie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że zaczynasz lub kończysz brać dapson, i zrób w tym czasie zlecone badania krwi.
Dapson może podnieść poziom takrolimusu we krwi, przez co łatwiej o jego działania niepożądane, na przykład uszkodzenie nerek czy drżenie rąk. Oba leki mogą też osłabiać krew i powodować niedokrwistość. Leki można stosować razem, ale lekarz powinien częściej sprawdzać wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sine usta lub paznokcie
- duszność lub szybkie męczenie się
- bladość, zawroty głowy
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry
- drżenie rąk, silny ból głowy
- mniejsza ilość oddawanego moczu, obrzęki
- kołatanie serca lub omdlenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy włączaniu i odstawianiu dapsonu oznaczaj najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi i w razie potrzeby zmniejsz jego dawkę.[1] Kontroluj czynność nerek, EKG pod kątem wydłużenia odstępu QT i inne działania niepożądane takrolimusu.[2] Kontroluj też morfologię krwi i objawy methemoglobinemii.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększenie najmniejszego stężenia takrolimusu we krwi i większe ryzyko jego ciężkich działań niepożądanych, takich jak nefrotoksyczność, neurotoksyczność i wydłużenie odstępu QT.[1] Siła efektu u ludzi nie jest dobrze poznana, a dane pochodzą z badań laboratoryjnych. Możliwe jest też nasilenie niedokrwistości.
Mechanizm
Dapson hamuje metabolizm takrolimusu, co wykazano w badaniach laboratoryjnych. Takrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 w wątrobie i w ścianie jelita, a substancje hamujące ten szlak mogą zwiększać jego stężenie we krwi.[1] Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy. Dapson powoduje methemoglobinemię i hemolizę, a takrolimus może powodować niedokrwistość, dlatego ich działania na krew mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi
- kreatynina i eGFR
- EKG – odstęp QT
- morfologia krwi z retikulocytami
- methemoglobina przy objawach sinicy lub duszności
- objawy neurotoksyczności (drżenie, ból głowy)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie dapsonu u pacjenta na ustalonej dawce takrolimusukolejność włączenia · dapson | inne zalecenie | Największe ryzyko zmiany stężenia takrolimusu dotyczy okresu włączania i odstawiania dapsonu. Wtedy należy oznaczyć najmniejsze stężenie takrolimusu i w razie potrzeby skorygować jego dawkę. |
| Na skórę (żel)droga podania · dapson | ryzyko maleje | Dapson stosowany na skórę daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową, dlatego wpływ na stężenie takrolimusu i na krew jest mało prawdopodobny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Advagraf 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/advagraf-100013229/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapsona alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu podczas leczenia dapsonem zwykle nie powinno szkodzić. Częste picie większych ilości może jednak nasilić działania niepożądane tego leku na krew i obciążyć wątrobę. Dapson rzadko, ale może zmniejszać zdolność krwi do przenoszenia tlenu i niszczyć czerwone krwinki, a alkohol pity regularnie może ten efekt wzmocnić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- silny ból głowy lub zawroty głowy
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby. U osób nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby należy przed rozpoczęciem leczenia ocenić czynność wątroby, a w trakcie terapii regularnie kontrolować morfologię i enzymy wątrobowe. Rozpoznanie ciężkiej choroby wątroby wyklucza stosowanie dapsonu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu możliwe jest nasilenie methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz większe ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy niedoborze G6PD lub istniejącej chorobie wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest głównie teoretyczna i wynika z metabolizmu dapsonu oraz z jego działania na krew i wątrobę. Dapson jest w wątrobie przekształcany przez N-hydroksylację, w której uczestniczą między innymi CYP2C9 i CYP2E1, do hydroksyloaminy odpowiedzialnej za methemoglobinemię i hemolizę. Znaczenie tego metabolitu potwierdza charakterystyka produktu, według której flukonazol zmniejsza powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[1]. Przewlekłe picie alkoholu indukuje CYP2E1, co może zwiększać tworzenie hydroksyloaminy, natomiast jednorazowe spożycie etanolu raczej przejściowo hamuje ten enzym. Dodatkowo zarówno dapson, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a ciężka choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania dapsonu[1]. ChPL dapsonu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu indukuje CYP2E1 i sprzyja uszkodzeniu wątroby, co może zwiększać ryzyko methemoglobinemii, hemolizy i hepatotoksyczności dapsonu. Należy ocenić czynność wątroby przed leczeniem i regularnie kontrolować morfologię oraz enzymy wątrobowe, a przy ciężkiej chorobie wątroby dapson jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Interakcja o niejasnym znaczeniuTakrolimusa alkoholNie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, ogranicz go do minimum i nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, gdy zauważysz zaburzenia widzenia lub zawroty głowy.
Alkohol może nasilać działania niepożądane takrolimusu, takie jak zaburzenia widzenia, zawroty głowy czy drżenia. Po wypiciu alkoholu możesz gorzej widzieć lub gorzej się koncentrować. Przy tym leku najbezpieczniej ograniczyć alkohol do minimum i ustalić z lekarzem, czy w ogóle możesz go pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie lub zamazanie widzenia
- zawroty głowy lub trudności z koncentracją
- drżenie rąk
- silny ból głowy lub splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania, ale pacjenta należy poinformować, że alkohol może nasilić zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne, i że w razie takich objawów nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.[1] U chorego po przeszczepie, leczonego lekiem o wąskim przedziale terapeutycznym, rozsądnie jest ograniczać alkohol do minimum i omówić dopuszczalną ilość z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilać zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne wywoływane przez takrolimus, co pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.[1]
Mechanizm
Takrolimus może powodować zaburzenia widzenia i zaburzenia neurologiczne, a alkohol działa na ośrodkowy układ nerwowy, więc oba działania mogą się nakładać.[1] Wpływu etanolu na metabolizm takrolimusu przez CYP3A4 ani na jego stężenie we krwi nie opisano w dostępnych źródłach, dlatego nie zakładamy interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- zaburzenia widzenia
- objawy neurologiczne, takie jak drżenia, bóle głowy, zawroty głowy lub splątanie
- stężenie takrolimusu we krwi zgodnie ze schematem kontroli ustalonym przez ośrodek transplantacyjny
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 347
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ TakrolimusNie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem.Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz takrolimus w kapsułkach lub tabletkach, nie zaczynaj brać hydroksyzyny i zapytaj lekarza o bezpieczniejszy lek na świąd lub uspokojenie.
Hydroksyzyna i takrolimus przyjmowany doustnie mogą razem zaburzać pracę serca. Każdy z tych leków może wpływać na rytm serca, a razem ryzyko groźnej arytmii rośnie. Dotyczy to zwłaszcza osób po przeszczepie, u których często brakuje magnezu we krwi. Takrolimus w maści na skórę praktycznie nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność z uczuciem niepokoju w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego ogólnoustrojowo takrolimusem[1]. W świądzie lub alergii wybierz lek przeciwhistaminowy o małym wpływie na odstęp QT. Jeśli lekarz prowadzący po ocenie ryzyka zdecyduje inaczej, przed włączeniem i w trakcie leczenia wykonaj EKG oraz oznacz magnez i potas, a stężenie takrolimusu utrzymuj w zakresie docelowym[2].
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy wysokim stężeniu takrolimusu, hipomagnezemii, hipokaliemii, bradykardii lub chorobie serca.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Takrolimus wydłuża odstęp QT, a przy wzroście jego stężenia we krwi zaleca się kontrolę EKG[2]. Dodatkowo takrolimus często powoduje hipomagnezemię, która sama jest czynnikiem ryzyka wydłużenia QT. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – hydroksyzyna hamuje CYP3A4 dopiero w stężeniach znacznie większych niż osiągane w osoczu[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie magnezu w surowicy
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie takrolimusu we krwi (trough)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (maść)droga podania · takrolimus | ryzyko maleje | Takrolimus stosowany miejscowo na skórę daje minimalne stężenia ogólnoustrojowe, więc addycyjne wydłużenie QT jest mało prawdopodobne. Hydroksyzynę można stosować po ocenie innych czynników ryzyka wydłużenia QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ TakrolimusNie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi.Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj aerozolu z neomycyną, gdy przyjmujesz takrolimus, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Takrolimus może obciążać nerki, a neomycyna, nawet stosowana na skórę, też może im szkodzić i uszkadzać słuch. Razem te leki zwiększają ryzyko kłopotów z nerkami. Ryzyko jest większe, gdy smarujesz uszkodzoną skórę, duży obszar ciała albo stosujesz lek długo. Tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego takrolimusem, ponieważ neomycyny nie łączy się z innymi lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi[1]. Wybierz antybiotyk miejscowy bez działania nefro- i ototoksycznego, np. kwas fusydowy albo mupirocynę. Jeśli neomycyna została już zastosowana, oceń czynność nerek i zapytaj o objawy ze strony słuchu.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, w tym nasilenie nefropatii wywołanej takrolimusem u pacjenta po przeszczepieniu, oraz zwiększone ryzyko uszkodzenia słuchu. Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji wchłoniętej neomycyny i dalszemu nasileniu toksyczności.
Mechanizm
Neomycyna jest aminoglikozydem o działaniu nefrotoksycznym i ototoksycznym, a takrolimus działa nefrotoksycznie. Wchłonięta do krążenia część neomycyny może sumować się z nefrotoksycznością takrolimusu. Wchłanianie neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest małe, ale rośnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, owrzodzenia i zmiany sączące oraz przy długim leczeniu. Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- słuch i równowaga (szumy uszne, niedosłuch, zawroty głowy)
- stan skóry w miejscu aplikacji (uszkodzenia, rozległość zmian)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe łączenie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Skóra uszkodzona, duża powierzchnia, owrzodzenia lub zmiany sączącedroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny rośnie, a takie stosowanie jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek wchłonięta neomycyna może się kumulować, co dodatkowo zwiększa ryzyko nefro- i ototoksyczności u pacjenta leczonego takrolimusem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) klasaNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, a w razie gorączki lub innych objawów zakażenia od razu się z nim skontaktuj.
Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a stosowane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Dotyczy to na przykład takrolimusu lub cyklosporyny przyjmowanych razem z fingolimodem, teriflunomidem, leflunomidem, tofacytynibem albo natalizumabem. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, także takich, które u zdrowych osób zdarzają się rzadko. Niektóre połączenia, np. mykofenolanu z takrolimusem po przeszczepieniu, są jednak zamierzone i lekarz stosuje je celowo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- uporczywy kaszel lub duszność
- pęcherzyki na skórze, półpasiec lub opryszczka o ciężkim przebiegu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i inhibitora kalcyneuryny poza ustalonymi schematami transplantacyjnymi, a jeśli skojarzenie jest konieczne, wymaga ono decyzji specjalisty i ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. ChPL tofacytynibu nie zaleca skojarzenia z silnymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak takrolimus i cyklosporyna. ChPL modulatorów receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) odradza jednoczesne leczenie immunosupresyjne. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów otrzymujących terapię immunosupresyjną. Przy zmianie leczenia z leflunomidu lub teriflunomidu na inhibitor kalcyneuryny trzeba uwzględnić bardzo długie utrzymywanie się leku w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po odstawieniu modulatora receptora S1P również należy odczekać do odbudowy liczby limfocytów. Jeśli połączenie z cyklosporyną jest nieuniknione, warto rozważyć niższą dawkę tofacytynibu.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji wirusów z grupy herpes, CMV, wirusa BK i gruźlicy. Rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P[1]. W dłuższej perspektywie może wzrosnąć ryzyko chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów skóry. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania hepatotoksyczności i cytopenii. Interakcja jest wspólna dla większości leków obu grup o działaniu ogólnoustrojowym, z wyjątkiem leków wymienionych jako wyjątki.
Mechanizm
Inhibitory kalcyneuryny hamują aktywację limfocytów T przez blokowanie szlaku kalcyneuryna–NFAT i wytwarzania interleukiny 2. Leki grupy A osłabiają odporność innymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach. Tofacytynib hamuje kinazy JAK. Natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek. Inebilizumab usuwa limfocyty B, a tolebrutynib hamuje kinazę Brutona. Te działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Dochodzą do tego słabsze mechanizmy farmakokinetyczne. Cyklosporyna hamuje CYP3A4, przez co może zwiększać ekspozycję na tofacytynib. Hamuje też transporter BCRP, przez co może zwiększać ekspozycję na teriflunomid, który jest aktywnym metabolitem leflunomidu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych, oraz w razie potrzeby wiremia CMV i BK
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- stężenie takrolimusu lub cyklosporyny we krwi oraz czynność nerek
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- kontrola skóry w kierunku nowotworów przy długotrwałym leczeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść z takrolimusem, krople do oczu z cyklosporyną)droga podania · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu takrolimusu na skórę lub cyklosporyny do oka wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie i istotna addycja immunosupresji jest mało prawdopodobna. |
| Pełna eliminacja leku lub odbudowa liczby limfocytów po odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy z opóźnieniem. Przy zamianie na inhibitor kalcyneuryny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji lub odczekanie do odbudowy limfocytów. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń i nowotworów przy skojarzonej immunosupresji jest większe, co ChPL tofacytynibu podkreśla szczególnie. |
Źródła
- Schmedt N, Andersohn F, Garbe E. Signals of progressive multifocal leukoencephalopathy for immunosuppressants: a disproportionality analysis of spontaneous reports within the US Adverse Event Reporting System (AERS). Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2012;21(11):1216-20. doi: 10.1002/pds.3320. PMID: 22821419.
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ CydofowirNie należy podawać cydofowiru pacjentowi leczonemu takrolimusem, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym.Jeśli lekarz planuje podać ci cydofowir, powiedz mu, że przyjmujesz takrolimus, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki takrolimusu na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz planuje podać ci cydofowir, powiedz mu, że przyjmujesz takrolimus, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki takrolimusu na własną rękę.
Takrolimus i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem bardzo zwiększają to ryzyko. U osoby po przeszczepie może to zagrozić także przeszczepionemu narządowi. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a lekarz szuka innego leczenia zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty moczu lub zmiana jego barwy
- nasilone zmęczenie, nudności
- drżenie rąk, splątanie lub drgawki
- ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionej nerki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać cydofowiru pacjentowi leczonemu takrolimusem, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. ChPL takrolimusu również zaleca unikanie tego połączenia, a jeśli nie da się go uniknąć, monitorowanie czynności nerek i innych działań niepożądanych oraz w razie potrzeby dostosowanie dawki takrolimusu[2]. W praktyce należy wybrać inny lek przeciwwirusowy albo, gdy cydofowir jest jedyną opcją i lekarz prowadzący świadomie przyjmuje ryzyko poza wskazaniami ChPL, decyzję podejmuje zespół transplantacyjny przy ścisłym monitorowaniu nerek i stężenia takrolimusu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ostrym uszkodzeniem nerek, a u biorcy przeszczepu nerki także utratą czynności przeszczepu. Pogorszenie czynności nerek z kolei uniemożliwia dalsze podawanie cydofowiru, który jest przeciwwskazany w niewydolności nerek[1]. Takrolimus może dodatkowo nasilać objawy neurotoksyczne[2].
Mechanizm
Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowir uszkadza głównie cewki bliższe nerki, a takrolimus jako inhibitor kalcyneuryny działa nefrotoksycznie przez obkurczenie naczyń nerkowych i włóknienie śródmiąższowe. ChPL takrolimusu wymienia cydofowir wśród leków, które mogą nasilać działanie nefrotoksyczne lub neurotoksyczne takrolimusu[2]. ChPL cydofowiru przeciwwskazuje jego podawanie razem z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i glukozuria jako wczesne objawy uszkodzenia cewek
- stężenie takrolimusu we krwi (stężenie najmniejsze)
- fosforany, potas i dwuwęglany w surowicy
- czynność przeszczepu
- objawy neurotoksyczności
Bezpieczniejsze alternatywy
marybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórę lub błony śluzowe (stosowanie poza wskazaniami)droga podania · cydofowir | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu cydofowiru wchłanianie ogólnoustrojowe jest zwykle mniejsze niż po wlewie dożylnym, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności może być mniejsze. ChPL dotyczy wyłącznie podania dożylnego, a danych o bezpieczeństwie takiego połączenia brak, dlatego nadal należy kontrolować czynność nerek i stężenie takrolimusu. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Cydofowir jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek niezależnie od innych leków, a u biorców przeszczepu z upośledzoną czynnością nerek połączenie z takrolimusem jest tym bardziej wykluczone. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ CyzaprydNie łączy się cyzaprydu z takrolimusem stosowanym ogólnoustrojowo.Nie zaczynaj przyjmować cyzaprydu, a jeśli już go bierzesz razem z takrolimusem, skontaktuj się jeszcze dziś z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować cyzaprydu, a jeśli już go bierzesz razem z takrolimusem, skontaktuj się jeszcze dziś z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.
Takrolimus i cyzapryd mogą razem zaburzać pracę serca i wywołać groźną arytmię. Cyzapryd może też zmieniać ilość takrolimusu we krwi, a to grozi uszkodzeniem nerek albo osłabieniem ochrony przeszczepu. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie bliskiego omdlenia
- omdlenie
- drżenie rąk, bóle głowy lub dezorientacja
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – wchłanianie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się cyzaprydu z takrolimusem stosowanym ogólnoustrojowo. Cyzapryd należy zastąpić lekiem bez działania wydłużającego QT, a takrolimusu nie zmienia się bez decyzji transplantologa. Jeśli pacjent już przyjmował oba leki, po odstawieniu cyzaprydu należy oznaczyć stężenie takrolimusu we krwi, wykonać EKG i skontrolować stężenie potasu i magnezu[1]. Hipokaliemia i hipomagnezemia dodatkowo przeciwwskazują stosowanie cyzaprydu[2].
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu – częstoskurczu komorowego, migotania komór i częstoskurczu typu torsade de pointes[2]. Możliwa jest też zmiana stężenia takrolimusu z ryzykiem nefrotoksyczności i neurotoksyczności przy jego wzroście albo odrzucenia przeszczepu przy jego spadku[1].
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes[2]. Takrolimus może wydłużać odstęp QT, a ryzyko to rośnie wraz z jego stężeniem we krwi[1]. Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4[1][2], co stwarza teoretyczną możliwość wzajemnej zmiany stężeń. Cyzapryd jako lek przyspieszający opróżnianie żołądka może ponadto zmieniać wchłanianie takrolimusu i jest wymieniany wśród leków mogących wpływać na jego stężenie[3][4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi po odstawieniu cyzaprydu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek
- objawy neurotoksyczności
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Maśćpostać · takrolimus | ryzyko maleje | Takrolimus stosowany miejscowo na skórę osiąga zwykle niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc ryzyko sumowania działania na QT jest znacznie mniejsze. Ostrożność zachowuje się przy rozległych zmianach skórnych i uszkodzonej barierze naskórkowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Advagraf 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/advagraf-100013229/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tacforius 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tacforius-100391948/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ DziurawiecNie łącz dziurawca z takrolimusem – stosowanie dziurawca po przebytym przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem transplantologiem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem transplantologiem.
Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej pozbywa się takrolimusu. Stężenie leku we krwi może spaść tak bardzo, że przestanie chronić przeszczepiony narząd przed odrzuceniem. Nagłe odstawienie dziurawca może z kolei za bardzo podnieść poziom takrolimusu i uszkodzić nerki lub nerwy. Dotyczy to także herbatek, nalewek i mieszanek ziołowych z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból lub tkliwość w okolicy przeszczepu
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- drżenie rąk, silny ból głowy, zaburzenia widzenia
- kołatanie serca lub omdlenie
- nasilona duszność lub zmęczenie po przeszczepieniu serca lub płuc
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z takrolimusem – stosowanie dziurawca po przebytym przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane[1]. Jeśli pacjent już przyjmuje oba produkty, nie odstawiaj dziurawca samodzielnie bez wiedzy transplantologa, tylko skieruj pacjenta do ośrodka transplantacyjnego w celu kontroli stężenia takrolimusu przed odstawieniem i po nim. Przy każdej zmianie stosowania produktów wpływających na CYP3A4 zaleca się ścisłe kontrolowanie stężenia takrolimusu we krwi pod nadzorem transplantologa, czynności przeszczepu, czynności nerek, EKG pod kątem wydłużenia odstępu QT oraz objawów neurotoksyczności, z odpowiednim dostosowaniem dawki[2].
Skutek kliniczny
Spadek stężenia takrolimusu poniżej zakresu terapeutycznego grozi ostrym lub przewlekłym odrzuceniem przeszczepu. Odstawienie dziurawca u pacjenta, któremu dawkę takrolimusu zwiększono, prowadzi do wzrostu stężenia leku i ryzyka nefrotoksyczności, neurotoksyczności oraz wydłużenia odstępu QT[2].
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany regularnie pobudza izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita oraz glikoproteinę P, co przyspiesza metabolizm takrolimusu i zmniejsza jego wchłanianie z przewodu pokarmowego. Takrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 w wątrobie i w ścianie jelita, dlatego produkty roślinne pobudzające ten izoenzym obniżają jego stężenie we krwi, a ich odstawienie może je podnieść[2]. Systematyczne przyjmowanie dziurawca osłabia działanie cyklosporyny, innego leku z tej samej grupy inhibitorów kalcyneuryny[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi
- czynność przeszczepu
- kreatynina i eGFR
- EKG – odstęp QT
- objawy neurotoksyczności (drżenie, ból głowy, zaburzenia widzenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dziurawca u pacjenta stosującego oba produktykolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, a stężenie takrolimusu rośnie, dlatego odstawienie wymaga kontroli stężenia i zwykle zmniejszenia dawki takrolimusu pod nadzorem transplantologa. |
| Stosowanie na skórę (olej, maść)droga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę wchłanianie ogólnoustrojowe składników dziurawca jest niewielkie i istotny wpływ na stężenie takrolimusu jest mało prawdopodobny, choć brak danych potwierdzających bezpieczeństwo u pacjentów po przeszczepieniu. |
| Pojedyncza dawkaczas leczenia · dziurawiec | ryzyko maleje | Indukcja enzymów wymaga regularnego przyjmowania przez kilka dni, więc pojedyncza filiżanka naparu nie powinna istotnie zmienić stężenia takrolimusu, ale nie uzasadnia dalszego stosowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ Szczepionka BCGNie podaje się BCG pacjentom przyjmującym takrolimus.Nie zgadzaj się na podanie BCG bez rozmowy z lekarzem prowadzącym przeszczep i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zgadzaj się na podanie BCG bez rozmowy z lekarzem prowadzącym przeszczep i nie odstawiaj takrolimusu na własną rękę.
Takrolimus osłabia odporność, żeby organizm nie odrzucił przeszczepu. BCG to żywe, osłabione bakterie, które przy słabej odporności mogą rozprzestrzenić się po całym ciele i wywołać groźne zakażenie. Dlatego BCG – zarówno do pęcherza, jak i jako szczepionki – nie podaje się osobom przyjmującym takrolimus.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka utrzymująca się dłużej niż 2 dni
- poty nocne
- niezamierzona utrata masy ciała
- uporczywy kaszel lub duszność
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się BCG pacjentom przyjmującym takrolimus. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[1]. U chorego na powierzchownego raka pęcherza leczonego takrolimusem decyzję o innej terapii dopęcherzowej podejmuje urolog wspólnie z ośrodkiem transplantacyjnym. Takrolimusu nie odstawia się samodzielnie w celu umożliwienia leczenia BCG, ponieważ grozi to odrzuceniem przeszczepu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi uogólnionym zakażeniem prątkami BCG, które może zagrażać życiu, oraz osłabieniem skuteczności leczenia raka pęcherza. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[1]. Przeciwwskazaniem jest obniżona odporność wywołana lekami immunosupresyjnymi[2]. Przeciwwskazaniem jest też zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami[3].
Mechanizm
Takrolimus hamuje aktywację limfocytów T, a działanie żywych, atenuowanych prątków BCG zależy od sprawnej odpowiedzi komórkowej. Przy immunosupresji organizm nie ogranicza namnażania prątków, co sprzyja ich rozsiewowi, a jednocześnie słabnie odpowiedź immunologiczna, na której opiera się przeciwnowotworowe działanie BCG podawanego do pęcherza.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia prątkami BCG (gorączka, poty nocne, utrata masy ciała, kaszel), jeśli BCG zostało już podane
- czynność wątroby i obraz płuc przy podejrzeniu zakażenia BCG
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (dopęcherzowo)gemcytabina (dopęcherzowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórnie (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki i nie podaje się jej w trakcie leczenia takrolimusem. |
| Szczepienie BCG przed rozpoczęciem immunosupresjikolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Jeśli szczepienie żywą szczepionką jest wskazane, planuje się je przed przeszczepieniem i rozpoczęciem takrolimusu, w odstępie ustalonym przez ośrodek transplantacyjny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTakrolimus+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentom leczonym takrolimusem.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i zapytaj lekarza prowadzącego przeszczep o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i zapytaj lekarza prowadzącego przeszczep o szczepionkę w zastrzyku.
Takrolimus obniża odporność, żeby organizm nie odrzucił przeszczepu. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy twojej obniżonej odporności mogą wywołać chorobę. Dla ciebie bezpieczniejsza jest szczepionka w zastrzyku, choć może chronić słabiej niż u osób zdrowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka lub wymioty
- silne bóle brzucha
- wyraźne osłabienie po przyjęciu szczepionki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentom leczonym takrolimusem[1]. Jeśli szczepienie jest wskazane, na przykład przed podróżą do rejonu endemicznego, rozważ szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu i uprzedź pacjenta, że odpowiedź może być słabsza. Decyzję o szczepieniu warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym przeszczep, a w miarę możliwości szczepić przed rozpoczęciem immunosupresji. Niezależnie od szczepienia pacjent powinien ściśle przestrzegać zasad higieny żywności i wody w podróży.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki doustnej istnieje ryzyko zakażenia wywołanego szczepem szczepionkowym oraz niepełnej ochrony przed durem brzusznym. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest słabsza i krócej utrzymująca się odporność, co może dawać pacjentowi złudne poczucie pełnej ochrony w podróży.
Mechanizm
Takrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje aktywację limfocytów T i osłabia odpowiedź immunologiczną. U osoby z tak obniżoną odpornością żywe, atenuowane bakterie szczepionki doustnej mogą się namnażać w sposób niekontrolowany, a jednocześnie organizm wytwarza słabszą odporność poszczepienną. Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne[1]. W przypadku szczepionki inaktywowanej podawanej we wstrzyknięciu nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja może osłabić wytworzenie przeciwciał.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- gorączka, biegunka i bóle brzucha po przypadkowym przyjęciu szczepionki doustnej
- przestrzeganie zasad bezpiecznego jedzenia i picia w podróży mimo szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana, podawana we wstrzyknięciuszczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Vi, podawana we wstrzyknięciu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, więc można ją podać pacjentowi leczonemu takrolimusem, ale odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Szczepienie warto zaplanować w porozumieniu z lekarzem prowadzącym przeszczep i zalecić ścisłą profilaktykę niefarmakologiczną w podróży. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.