Skutek kliniczny

Jednoczesne przyjęcie metadonu i alkoholu grozi nasiloną sedacją, ciężką depresją oddechową, niedociśnieniem, śpiączką i zgonem. ChPL metadonu ostrzega, że nadużywanie lub niewłaściwe stosowanie leku może prowadzić do przedawkowania i zgonu^[1] Ryzyko jest największe w okresie wprowadzania i zwiększania dawki metadonu, ponieważ lek ma długi okres półtrwania i kumuluje się w organizmie. Alkohol jest częstym współczynnikiem w zgonach związanych z metadonem.

Mechanizm

Metadon i alkohol sumują hamujące działanie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym na ośrodek oddechowy, oraz nasilają spadek ciśnienia tętniczego. ChPL metadonu podaje, że alkohol „może wywoływać ciężką depresję oddechową i niedociśnienie tętnicze”^[1] Alkohol może dodatkowo zwiększać biodostępność metadonu, co nasila jego działanie. Długotrwałe picie alkoholu uszkadza wątrobę, w której metadon jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4, przez co zmienia się ekspozycja na lek i trudniej przewidzieć jego działanie. Charakterystyki produktów metadonu różnią się zapisem o alkoholu. Jedna wymienia „ostrą postać alkoholizmu” wśród przeciwwskazań^[1] Druga zaleca szczególną ostrożność i zmniejszone dawki metadonu u pacjentów spożywających alkohol^[1]

Monitorować

• poziom świadomości i nasilenie senności
• częstość i głębokość oddechu
• ciśnienie tętnicze
• objawy upojenia alkoholowego przed podaniem dawki metadonu
• parametry czynności wątroby u osób długotrwale pijących alkohol

Skutek kliniczny

Addycyjne wydłużenie odstępu QTc ze zwiększonym ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca i w podeszłym wieku, a więc w typowej populacji mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego.

Mechanizm

Amisulpryd wydłuża odstęp QT w sposób zależny od dawki i może wywołać częstoskurcz typu torsade de pointes. Degareliks obniża stężenie testosteronu do poziomu kastracyjnego, a blokada androgenowa sama wydłuża odstęp QTc^[2]. Oba działania sumują się. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa, bo degareliks nie jest substratem ani modulatorem izoenzymów CYP450^[2].

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
• częstość akcji serca (bradykardia)
• kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolkariprazynalurazydon

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsades de pointes.^[3] Ryzyko złośliwych arytmii rośnie dodatkowo przy hipokaliemii i hipomagnezemii.^[2]

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie może się sumować. Cytalopram wydłuża odstęp QT, a efektu addytywnego z innymi lekami wydłużającymi QT nie można wykluczyć.^[2] Degareliks może wydłużać odstęp QTc w wyniku blokady androgenowej.^[3] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ degareliks nie jest substratem CYP450 i nie pobudza ani nie hamuje głównych izoenzymów CYP.^[3]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
• stężenie potasu w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie serca, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwy jest również zespół serotoninowy ze zmianami stanu psychicznego, niestabilnością układu autonomicznego, nieprawidłowościami nerwowo-mięśniowymi i zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi.^[2] Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, ponieważ wtedy zwiększa się ryzyko złośliwych arytmii.^[1]

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór sumuje się i zwiększa ryzyko groźnych arytmii. Charakterystyka cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć efektu addytywnego.^[1] Ten sam zapis o przeciwwskazaniu przy lekach wydłużających QT zawierają inne charakterystyki cytalopramu.^[3][4] Charakterystyka metadonu przeciwwskazuje go u osób z wydłużonym odstępem QT, w tym z wrodzonym zespołem wydłużonego QT.^[5] Dodatkowo oba leki działają serotoninergicznie, a charakterystyka metadonu podaje, że zespół serotoninowy może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu z lekami z grupy SSRI.^[2] Charakterystyka cytalopramu wymienia opioidy jako leki serotoninergiczne, z którymi cytalopramu nie należy stosować.^[1] Ta sama charakterystyka metadonu zalicza selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny do leków hamujących CYP3A4, które mogą zwiększać stężenie metadonu, co może dodatkowo nasilać jego działanie na QT i ośrodek oddechowy.^[2]

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i po zmianach dawek
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zespołu serotoninowego
• kołatania serca, zawroty głowy, omdlenia
• nadmierna senność i spowolnienie oddechu

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinabuprenorfina

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, takich jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes^[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i niewyrównanej niewydolności krążenia, które same w sobie wykluczają stosowanie cyzaprydu^[1].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Cyzapryd sam wydłuża odstęp QT i może wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, dlatego nie łączy się go z innymi lekami wydłużającymi QT^[1]. Blokada androgenowa wywołana degareliksem może wydłużać odstęp QTc^[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo degareliks nie jest substratem CYP450 i nie hamuje ani nie pobudza CYP3A4, przez który metabolizowany jest cyzapryd^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

itopryd

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes^[1]. Ryzyko jest większe przy hipokaliemii, bradykardii, niewydolności serca i wydłużonym wyjściowo odstępie QT.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działania się sumują. Degareliks wydłuża odstęp QTc pośrednio, w wyniku blokady androgenowej^[2]. Moksyfloksacyna wydłuża odstęp QT bezpośrednio, co obserwowano zarówno w badaniach przedklinicznych, jak i u ludzi^[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo degareliks nie jest substratem CYP450 i nie pobudza ani nie hamuje jego izoenzymów^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem każdego leku wydłużającego QT u chorego leczonego degareliksem
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia, zawroty głowy)

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymdoksycyklina

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsades de pointes i złośliwych arytmii komorowych. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii^[1].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działania się sumują. Degareliks wydłuża odstęp QTc pośrednio, przez blokadę androgenową^[4]. Escytalopram sam wydłuża odstęp QT i nie łączy się go z innymi lekami wydłużającymi QT, ponieważ nie można wykluczyć addytywnego działania^[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ degareliks nie jest substratem CYP450 i nie hamuje ani nie pobudza izoenzymów CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4, które metabolizują escytalopram^[4].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed i w trakcie leczenia
• stężenie potasu w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralina

Skutek kliniczny

Grozi addycyjne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem częstoskurczu typu torsades de pointes, który może prowadzić do omdlenia albo nagłego zgonu sercowego.^[2][1]

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QTc, ale każdy innym sposobem. Degareliks robi to pośrednio, przez blokadę androgenową, a zyprazydon bezpośrednio. Ich działanie na repolaryzację serca może się sumować.^[2][1] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo degareliks nie jest substratem ani modulatorem izoenzymów CYP450.^[2]

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazollurazydonkariprazyna

Skutek kliniczny

Grozi addycyjne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsades de pointes^[2]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, istotnej bradykardii, niestabilnej niewydolności serca i wcześniejszym wydłużeniu QT^[1].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QTc, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Degareliks wydłuża QTc pośrednio, przez blokadę androgenową^[2]. Lefamulina sama wydłuża odstęp QT i nie łączy się jej z innymi lekami o takim działaniu^[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa, bo degareliks nie jest substratem ani modulatorem izoenzymów CYP450, w tym CYP3A4, który metabolizuje lefamulinę^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem leku dodatkowego
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymceftriaksoncefuroksymdoksycyklina