Interakcje / Deksametazon / Deksametazon i pirydostygmina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Deksametazon u chorego na miastenię leczonego pirydostygminą włącza się pod ścisłą kontrolą objawów klinicznych, najlepiej w ośrodku znającym prowadzenie miastenii.
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, jeśli osłabienie mięśni się nasila.
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ PirydostygminaDeksametazon u chorego na miastenię leczonego pirydostygminą włącza się pod ścisłą kontrolą objawów klinicznych, najlepiej w ośrodku znającym prowadzenie miastenii.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, jeśli osłabienie mięśni się nasila.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, jeśli osłabienie mięśni się nasila.
Deksametazon przyjmowany razem z pirydostygminą może na początku leczenia przejściowo nasilić osłabienie mięśni. Z czasem deksametazon zwykle łagodzi chorobę i lekarz może zmniejszyć dawkę pirydostygminy. Dlatego to połączenie wymaga uważnej obserwacji przez lekarza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone osłabienie mięśni
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności z połykaniem, żuciem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech – wezwij pilną pomoc
- biegunka, ślinotok, nadmierne pocenie lub drżenie mięśni
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Deksametazon u chorego na miastenię leczonego pirydostygminą włącza się pod ścisłą kontrolą objawów klinicznych, najlepiej w ośrodku znającym prowadzenie miastenii. W pierwszym okresie leczenia obserwuje się nasilenie osłabienia mięśni, zwłaszcza opuszkowych i oddechowych.[1] W dalszym leczeniu dawkę pirydostygminy dostosowuje się do zmniejszającego się zapotrzebowania.[1] Warto kontrolować stężenie potasu.
Skutek kliniczny
W pierwszym okresie po dołączeniu deksametazonu możliwe jest nasilenie osłabienia mięśni, łącznie z zajęciem mięśni opuszkowych i oddechowych, czyli przełomem miastenicznym.[1] Później, gdy zapotrzebowanie na pirydostygminę spada, niezmieniona dawka może prowadzić do objawów nadmiaru działania cholinergicznego.[1]
Mechanizm
Glikokortykosteroidy na początku leczenia mogą przejściowo pogarszać przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasilać objawy miastenii, co osłabia efekt pirydostygminy.[1] W dłuższym leczeniu działanie immunosupresyjne deksametazonu zmniejsza aktywność choroby i obniża zapotrzebowanie na pirydostygminę.[1] Deksametazon może też obniżać stężenie potasu, co dodatkowo osłabia siłę mięśni.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- siła mięśni i nasilenie objawów miastenii
- połykanie, mowa i wydolność oddechowa
- objawy nadmiaru działania cholinergicznego przy dłuższym leczeniu
- stężenie potasu w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka immunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko rośnie | Ryzyko przejściowego nasilenia objawów miastenii rośnie wraz z dawką glikokortykosteroidu, dlatego przy dużych dawkach konieczna jest szczególnie ścisła obserwacja. |
| Deksametazon dołączony do stosowanej pirydostygminykolejność włączenia · deksametazon | inne zalecenie | Najwięcej uwagi wymaga okres tuż po dołączeniu deksametazonu, gdy możliwe jest pogorszenie objawów miastenii. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · deksametazon | inne zalecenie | W przewlekłym leczeniu zapotrzebowanie na pirydostygminę może się zmniejszać, więc jej dawkę trzeba okresowo weryfikować. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaDeksametazona alkoholNa czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu.Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.
Podczas leczenia deksametazonem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą drażnić żołądek, a razem zwiększają ryzyko zgagi, bólu brzucha, a nawet owrzodzeń. Alkohol może też nasilać bezsenność i wahania poziomu cukru we krwi, które mogą wywołać także steroidy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub narastający ból w górnej części brzucha
- czarne lub smoliste stolce
- wymioty z krwią albo wyglądające jak fusy z kawy
- uporczywa zgaga lub nudności
- silne pragnienie, częste oddawanie moczu i osłabienie u osób z cukrzycą
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Na czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu. Gdy pacjent mimo to sięgnie po alkohol, powinien ograniczyć ilość do minimum, nie pić na pusty żołądek i zgłosić objawy ze strony przewodu pokarmowego. Szczególnej ostrożności wymagają osoby leczone dłużej niż kilka dni, w wyższych dawkach, z chorobą wrzodową, z cukrzycą lub przyjmujące jednocześnie NLPZ albo leki przeciwkrzepliwe.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie dolegliwości żołądkowych, zgagi, nudności i ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego. Mogą też nasilić się wahania glikemii, zaburzenia snu i pobudzenie. Przy krótkim leczeniu i jednorazowym, niewielkim spożyciu ryzyko jest małe, rośnie przy dłuższej terapii, wyższych dawkach i regularnym piciu.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają niekorzystnie na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, dlatego ich działanie drażniące może się sumować. Oba czynniki sprzyjają też zaburzeniom gospodarki glukozowej, zatrzymaniu płynów i bezsenności, a przy długotrwałym stosowaniu dodatkowo obciążają kości. Nie wykazano interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym. Zalecenie producentów ma charakter ostrożnościowy i wynika głównie z profilu działań niepożądanych obu substancji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dolegliwości żołądkowe: ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego: czarne stolce, wymioty z krwią
- glikemia u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją glukozy
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
- jakość snu i nastrój
Kiedy ocena się zmienia
| Terapia długotrwała (kilka tygodni lub dłużej)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dłuższym leczeniu glikokortykosteroidem rośnie ryzyko owrzodzeń, zaburzeń glikemii i utraty masy kostnej, a alkohol dodatkowo obciąża te same układy. Unikanie alkoholu należy traktować jako zdecydowane zalecenie. |
| Wysokie dawki deksametazonu, na przykład stosowane w schematach onkologicznych lub przy ostrych stanachdawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i zaburzeń glikemii jest większe, więc alkohol należy wykluczyć. |
| Jednorazowa niewielka ilość przy krótkiej kuracjiilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Przy kilkudniowym stosowaniu i jednorazowym spożyciu niewielkiej ilości ryzyko poważnych następstw jest małe, co nie zmienia zalecenia, aby alkoholu unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Interakcja nieistotna kliniczniePirydostygminaa alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania pirydostygminy ani schematu leczenia z powodu okazjonalnego spożycia alkoholu.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj picia większych ilości i nie zmieniaj samodzielnie dawki leku.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj picia większych ilości i nie zmieniaj samodzielnie dawki leku.
Nie stwierdzono, aby alkohol wchodził w szkodliwe interakcje z tym lekiem. Niewielka ilość alkoholu nie powinna zmieniać jego działania. Większe ilości alkoholu mogą jednak nasilić osłabienie mięśni, które daje sama miastenia, a także nudności lub biegunkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone osłabienie mięśni po alkoholu
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności z przełykaniem lub mówieniem
- duszność
- nudności lub biegunka
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawkowania pirydostygminy ani schematu leczenia z powodu okazjonalnego spożycia alkoholu. Pacjentowi z miastenią warto zalecić umiar w piciu ze względu na samą chorobę.
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa pirydostygminy. Po większej ilości alkoholu możliwe jest przejściowe nasilenie osłabienia mięśni typowego dla miastenii oraz nasilenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych, takich jak nudności czy biegunka, które występują też jako działania niepożądane pirydostygminy.
Mechanizm
Nie opisano klinicznie istotnej interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej między pirydostygminą a etanolem. Charakterystyki produktów pirydostygminy nie wymieniają alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach[1]. Pirydostygmina jest czwartorzędowym związkiem amoniowym, który słabo przenika do ośrodkowego układu nerwowego i nie jest metabolizowany przez układ cytochromu P450, dlatego interakcja metaboliczna z etanolem jest mało prawdopodobna. Teoretycznie etanol w dużych dawkach może osłabiać przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasilać męczliwość mięśni, co u chorego na miastenię może częściowo maskować efekt leczenia. Jest to jednak działanie alkoholu na samą chorobę, a nie potwierdzona interakcja z lekiem.
Monitorować
- nasilenie osłabienia mięśni po spożyciu alkoholu
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Duże dawki etanolu mogą osłabiać przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasilać objawy miastenii, co może być mylnie interpretowane jako niedostateczna skuteczność pirydostygminy. Należy zalecić unikanie dużych ilości alkoholu i nie zwiększać dawki leku bez oceny lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Inne interakcje tych leków 273
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ PirydostygminaNie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.
Amikacyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Pirydostygmina działa odwrotnie i pomaga mięśniom pracować przy miastenii. Gdy chorujesz na miastenię, amikacyna może nagle nasilić osłabienie mięśni, także tych, które odpowiadają za oddychanie, dlatego tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe nasilenie osłabienia mięśni
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności z połykaniem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1]. Jeśli podanie amikacyny jest bezwzględnie konieczne, prowadź je wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością wsparcia oddechowego i ścisłą obserwacją siły mięśniowej. Przed zabiegiem chirurgicznym poinformuj anestezjologa o stosowaniu amikacyny[2]. Wstrzyknięcie soli wapnia może odwrócić blokadę nerwowo-mięśniową spowodowaną aminoglikozydami[2].
Skutek kliniczny
U pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą amikacyna może osłabić działanie leczenia, nasilić męczliwość i osłabienie mięśni, a w skrajnym przypadku wywołać przełom miasteniczny z niewydolnością oddechową. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1].
Mechanizm
Amikacyna, jak inne aminoglikozydy, upośledza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – zmniejsza presynaptyczne uwalnianie acetylocholiny i osłabia odpowiedź receptora postsynaptycznego. Działa więc przeciwnie do pirydostygminy, która hamując acetylocholinoesterazę zwiększa ilość acetylocholiny w złączu. Aminoglikozydy nasilają blokadę nerwowo-mięśniową, co może doprowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2]. Antybiotyki aminoglikozydowe i inne leki zakłócające przewodnictwo nerwowo-mięśniowe wchodzą w interakcje z pirydostygminą[3].
Monitorować
- siła mięśniowa i męczliwość
- czynność oddechowa (np. pojemność życiowa, saturacja)
- opadanie powiek i podwójne widzenie
- połykanie i mowa
Kiedy ocena się zmienia
| Inhalacja (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, ale ryzyka nasilenia miastenii nie można wykluczyć – wymagana ścisła obserwacja siły mięśniowej i oddychania. |
| Pirydostygmina stosowana z innego wskazania niż miasteniapostać · pacjent | inne zalecenie | Bez miastenii przeciwwskazanie chorobowe nie obowiązuje, jednak amikacyna nadal może osłabiać działanie pirydostygminy i nasilać blokadę nerwowo-mięśniową – konieczne monitorowanie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejPrzy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Deksametazon osłabia działanie układu odpornościowego. Jeśli przyjmujesz go w większych dawkach lub przez dłuższy czas, szczepionka przeciw ospie prawdziwej i mpox może nie zadziałać tak dobrze, jak powinna. Przy takim leczeniu szczepienia tą szczepionką zwykle się nie wykonuje albo przesuwa się je na inny termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- rozległy, narastający odczyn, ropień lub wysypka w miejscu wkłucia lub poza nim
- objawy zakażenia po kontakcie z osobą chorą na mpox mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu[1]. Jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub po jego zakończeniu, a gdy szczepienie jest pilne (np. po kontakcie z wirusem mpox), decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Przy krótkim leczeniu małymi dawkami lub stosowaniu miejscowym przeciwwskazanie z ChPL nie ma zastosowania, ale odpowiedź na szczepienie może być nieco słabsza. ChPL szczepionki nie wymienia kortykosteroidów, zaleca natomiast unikanie jednoczesnego podawania innych szczepionek i immunoglobuliny przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
Przy leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych szczepienie może wywołać słabszą lub niewystarczającą odporność przeciw ospie prawdziwej i mpox. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienie żywymi szczepionkami u pacjentów leczonych dawkami immunosupresyjnymi[1]. Inna charakterystyka deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3].
Mechanizm
Deksametazon działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź limfocytów T i B, od której zależy wytworzenie odporności po szczepieniu. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, czyli szczepionką żywą, dlatego obejmuje ją ostrzeżenie dotyczące żywych szczepionek w ChPL deksametazonu. Szczep Ankara nie namnaża się w organizmie człowieka, więc głównym praktycznym problemem jest osłabienie odpowiedzi immunologicznej, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- termin szczepienia względem rozpoczęcia lub zakończenia leczenia kortykosteroidem
- w razie zaszczepienia w trakcie immunosupresji – ocena, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie po kontakcie z zakażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych lub dużych dawkach terapeutycznych deksametazonu ChPL przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami. |
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo (np. na skórę, do oka) w zwykłych dawkach nie daje istotnej immunosupresji układowej i nie wpływa w praktyce na odpowiedź na szczepienie. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu leczeniaodstep · deksametazon | inne zalecenie | Jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego albo po jego zakończeniu, a termin ustala lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Jeśli w tym czasie dostaniesz szczepionkę zawierającą żywego, osłabionego wirusa, wirus ten może wywołać zakażenie. Szczepionka nieżywa (rekombinowana) jest bezpieczna, ale przy leczeniu deksametazonem może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub w wielu miejscach ciała
- wyraźnie złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. U takiego pacjenta wybierz szczepionkę rekombinowaną (nieżywą), a jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem steroidoterapii lub po jej zakończeniu, przy czym odstęp ustala lekarz prowadzący. Przy małych dawkach ogólnych, terapii zastępczej lub kortykosteroidach miejscowych i wziewnych żywa szczepionka nie jest przeciwwskazana[2].
Skutek kliniczny
Żywa szczepionka podana pacjentowi przyjmującemu immunosupresyjne dawki deksametazonu może wywołać rozsiane zakażenie szczepionkowym szczepem wirusa ospy wietrznej i półpaśca. W przypadku obu rodzajów szczepionki immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i zmniejszyć ochronę przed półpaścem.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odporność komórkową, która kontroluje namnażanie żywego, atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca zawartego w żywej szczepionce. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3]. Charakterystyka żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne, w tym duże dawki kortykosteroidów, wśród przeciwwskazań[2]. Immunosupresja osłabia też odpowiedź na antygeny szczepionki rekombinowanej, przy czym ChPL tej szczepionki nie wymienia kortykosteroidów[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- rodzaj szczepionki (żywa czy rekombinowana)
- objawy zakażenia po szczepieniu – gorączka, wysypka pęcherzykowa, zwłaszcza rozsiana
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw półpaścowi rekombinowana z adiuwantem (nieżywa)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana (nieżywa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie wymienia kortykosteroidów. Można ją podać, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź, dlatego warto zaplanować szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu steroidoterapii, jeśli stan pacjenta na to pozwala. |
| Mała dawka ogólnoustrojowa lub terapia zastępczadawka · deksametazon | ryzyko maleje | ChPL żywej szczepionki nie przeciwwskazuje jej u osób przyjmujących małe dawki kortykosteroidów o działaniu ogólnym ani w terapii zastępczej, np. w niewydolności nadnerczy. Poinformuj pacjenta o objawach, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem. |
| Miejscowo lub wziewniedroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo lub wziewnie nie stanowią przeciwwskazania do żywej szczepionki przeciw półpaścowi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ RylpiwirynaNie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej.Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach może przyspieszać usuwanie rylpiwiryny z organizmu. Wtedy lek na HIV słabiej działa, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Pojedyncza dawka deksametazonu nie stanowi problemu, ale dłuższego leczenia nie łączy się z rylpiwiryną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lekarz przepisał ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na kilka dni lub dłużej
- wynik badania wiremii HIV jest gorszy niż wcześniej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej[1]. Należy rozważyć alternatywne leczenie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidu[2]. Jeśli pacjent wymaga ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu przez dłuższy czas, wybierz inny lek z tej grupy albo – gdy deksametazon jest niezbędny – skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężeń rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i rozwoju oporności na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie indukuje CYP3A, a rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A. Należy spodziewać się zależnego od dawki zmniejszenia stężeń rylpiwiryny w osoczu[1]. Połączenia nie badano, a spodziewany efekt wynika z mechanizmu indukcji enzymatycznej[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania dłuższego niż jednorazowa dawka deksametazonu
- droga podania i planowany czas leczenia deksametazonem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka jednorazowadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka deksametazonu podawanego ogólnie nie jest objęta przeciwwskazaniem. |
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu, maści, kremy)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie deksametazonu podawanego ogólnoustrojowo. Przy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc istotna indukcja CYP3A jest mało prawdopodobna. |
| Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Ryzyko utraty skuteczności rylpiwiryny rośnie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu, dlatego wtedy szczególnie należy rozważyć alternatywne leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka BCGNie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem.Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach osłabia odporność. Leczenie BCG polega na podaniu do pęcherza żywych, osłabionych prątków, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Gdy odporność jest osłabiona, leczenie działa gorzej, a prątki mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu. Deksametazon w maściach, kremach czy kroplach nie stanowi takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem[1][2]. Jeśli deksametazon jest niezbędny, decyzję o odroczeniu wlewów BCG albo o zmianie planu leczenia podejmuje urolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie kortykosteroidem. Deksametazon stosowany miejscowo nie jest przeszkodą w terapii BCG[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zmniejsza skuteczność leczenia raka pęcherza moczowego i zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia prątkami BCG, które może zagrażać życiu.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie hamuje komórkową odpowiedź immunologiczną, od której zależy przeciwnowotworowe działanie żywych prątków BCG podanych do pęcherza moczowego. Osłabiona odporność sprzyja też namnażaniu się prątków i ich rozsiewowi poza pęcherz.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie
- objawy ze strony płuc i wątroby wskazujące na rozsiew prątków
- harmonogram wlewów BCG względem okresu leczenia deksametazonem
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo nie stanowią przeciwwskazania do terapii BCG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Nie przyjmuj szczepionki w kapsułkach w czasie leczenia deksametazonem i przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że go stosujesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki w kapsułkach w czasie leczenia deksametazonem i przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że go stosujesz.
Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie i w czasie takiego leczenia może nie zadziałać albo wywołać zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. Szczepienie odrocz do zakończenia leczenia immunosupresyjnego i powrotu odporności albo – gdy wyjazd nie pozwala czekać – rozważ szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz po ocenie dawki i czasu trwania leczenia.
Skutek kliniczny
Możliwy brak ochrony przed durem brzusznym po szczepieniu oraz teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym u osoby z obniżoną odpornością. W przypadku szczepionki inaktywowanej do wstrzykiwań ryzyko zakażenia nie występuje, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odpowiedź komórkową i humoralną. Osłabia to odpowiedź na szczepienie i zmniejsza zdolność organizmu do kontrolowania żywego, atenuowanego szczepu Salmonella typhi Ty21a zawartego w szczepionce doustnej. Żywych szczepionek nie podaje się pacjentom leczonym immunosupresyjnymi dawkami kortykosteroidów[3][2]. Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po ewentualnym przypadkowym podaniu szczepionki żywej
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Inaktywowana zawiesina do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna u pacjenta na immunosupresyjnych dawkach deksametazonu może być słabsza. Rozważ szczepienie po zakończeniu leczenia, jeśli czas na to pozwala. |
| Dawka nieimmunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy dawek immunosupresyjnych. Przy małych dawkach decyzję o podaniu żywej szczepionki podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie stanu odporności. |
| Miejscowa (na skórę, do oka, do ucha, wziewna)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo nie powoduje istotnej immunosupresji układowej i nie stanowi przeszkody do szczepienia. |
| Po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego i powrocie odpornościodstep · pacjent | inne zalecenie | Żywą szczepionkę doustną można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego, a odstęp ustala lekarz zależnie od dawki i czasu trwania terapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz deksametazon, i nie przyjmuj tabletek przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz deksametazon, i nie przyjmuj tabletek przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej.
Deksametazon osłabia układ odpornościowy. Jedna ze szczepionek przeciw cholerze zawiera żywe, osłabione bakterie i u osoby przyjmującej deksametazon może wywołać zakażenie zamiast chronić. Druga szczepionka nie zawiera żywych bakterii, ale może działać słabiej, a w godzinie przed jej przyjęciem i godzinie po nie można połykać żadnych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- gorączka po szczepieniu
- bóle brzucha lub wymioty po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych.[1] Szczepienia żywymi szczepionkami są przeciwwskazane w trakcie leczenia immunosupresyjnymi lub dużymi dawkami deksametazonu.[2][3] U takich pacjentów rozważa się szczepionkę inaktywowaną, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi i o tym, że przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po jej podaniu nie przyjmuje się leków doustnych, w tym tabletek deksametazonu.[4] Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia deksametazonem podejmuje lekarz.
Skutek kliniczny
Przy szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i niedostatecznej ochrony przed cholerą. Przy szczepionce inaktywowanej możliwa jest słabsza odpowiedź immunologiczna i mniejsza skuteczność szczepienia.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odpowiedź odpornościową komórkową i humoralną. Przy szczepionce żywej, atenuowanej osłabiona odporność może nie ograniczyć namnażania szczepu szczepionkowego, a przy szczepionce inaktywowanej może zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- biegunka, gorączka lub złe samopoczucie po szczepieniu żywą szczepionką
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze i dawka oraz czas leczenia deksametazonem przed szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza, a leki doustne podaje się co najmniej 1 godzinę przed lub 1 godzinę po szczepieniu. |
| Dawka nieimmunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy dawek immunosupresyjnych lub dużych dawek terapeutycznych deksametazonu. Przy mniejszych dawkach o szczepieniu żywą szczepionką decyduje lekarz po ocenie stanu odporności pacjenta. |
| Miejscowa (na skórę, do oka, wziewna)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo zwykle nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, dlatego ryzyko związane ze szczepionką żywą jest znacznie mniejsze. |
| Po zakończeniu terapii immunosupresyjnejodstep · deksametazon | inne zalecenie | Po odstawieniu immunosupresyjnych dawek deksametazonu szczepienie żywą szczepionką jest możliwe po odstępie ustalonym przez lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ PirydostygminaGentamycyny podawanej ogólnoustrojowo nie stosuje się u chorych na miastenię leczonych pirydostygminą.Zawsze mów lekarzowi i farmaceucie, że chorujesz na miastenię i przyjmujesz pirydostygminę, żeby dobrali ci antybiotyk z innej grupy.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze mów lekarzowi i farmaceucie, że chorujesz na miastenię i przyjmujesz pirydostygminę, żeby dobrali ci antybiotyk z innej grupy.
Gentamycyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Przez to może znosić działanie pirydostygminy i nasilać objawy miastenii. W skrajnych przypadkach mięśnie oddechowe słabną tak bardzo, że trudno oddychać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe nasilenie osłabienia mięśni
- opadanie powiek
- podwójne widzenie
- trudności z połykaniem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Gentamycyny podawanej ogólnoustrojowo nie stosuje się u chorych na miastenię leczonych pirydostygminą[1]. Zakażenie należy leczyć antybiotykiem z innej grupy, dobranym według wrażliwości drobnoustroju, z pominięciem leków również nasilających miastenię, takich jak fluorochinolony i makrolidy. Jeśli aminoglikozyd jest jedyną skuteczną opcją, podaje się go w szpitalu pod ścisłą obserwacją siły mięśniowej i wydolności oddechowej, z oznaczaniem stężenia gentamycyny i kontrolą czynności nerek[2].
Skutek kliniczny
Osłabienie działania pirydostygminy i zaostrzenie miastenii aż do przełomu miastenicznego z niewydolnością oddechową. Ryzyko rośnie przy kumulacji gentamycyny w niewydolności nerek i przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiotczających mięśnie w okresie okołooperacyjnym.
Mechanizm
Gentamycyna, jak inne aminoglikozydy, hamuje przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasila działanie niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie[2]. Działa więc przeciwnie do pirydostygminy, która zwiększa ilość acetylocholiny w złączu nerwowo-mięśniowym, i może osłabić jej działanie[2][3]. U chorych na miastenię blokada przewodnictwa przez aminoglikozyd może przeważyć nad działaniem pirydostygminy.
Monitorować
- siła mięśni, w tym mięśni opuszkowych i powiek
- wydolność oddechowa
- stężenie gentamycyny w osoczu
- czynność nerek
- stopień zwiotczenia mięśni po znieczuleniu ogólnym
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (gąbka do rany)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym podaniu gentamycyny ekspozycja ogólnoustrojowa jest mniejsza, ale u chorego na miastenię zaleca się obserwację siły mięśniowej i oddechu. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Gentamycyna kumuluje się przy upośledzonej czynności nerek, co nasila blokadę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i ryzyko przełomu miastenicznego. |
| Okres okołooperacyjny z lekami zwiotczającymikolejność włączenia · gentamycyna | ryzyko rośnie | Gentamycyna podana pozajelitowo przed, w trakcie lub po leku zwiotczającym nasila zwiotczenie mięśni, dlatego pod koniec znieczulenia należy monitorować stopień zwiotczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.