Interakcje / Deksametazon / Deksametazon i zydowudyna
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez zachowywania odstępu.
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, bez zmiany dawek i bez robienia przerw między nimi.
Interakcja nieistotna klinicznieDeksametazon+ ZydowudynaLeki można stosować razem bez zmiany dawek i bez zachowywania odstępu.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, bez zmiany dawek i bez robienia przerw między nimi.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, bez zmiany dawek i bez robienia przerw między nimi.
Deksametazon i zydowudyna nie wpływają na siebie nawzajem w istotny sposób. Możesz przyjmować oba leki razem, w dawkach zaleconych przez lekarza. Deksametazon przyjmowany dłużej osłabia odporność, dlatego warto obserwować, czy nie pojawia się infekcja.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- dreszcze
- nowy kaszel lub duszność
- białe naloty w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leki można stosować razem bez zmiany dawek i bez zachowywania odstępu. Przy dłuższym leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych u pacjenta z HIV należy zwracać uwagę na objawy zakażeń i nie podawać żywych szczepionek[1].
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnych zmian stężenia ani skuteczności żadnego z leków. Odrębną kwestią jest immunosupresja wywołana dłuższym stosowaniem kortykosteroidu u osoby zakażonej HIV, która wynika z choroby podstawowej, a nie z interakcji tych dwóch leków.
Mechanizm
Nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej. Deksametazon jest metabolizowany przez CYP3A4 i może indukować ten enzym, a zydowudyna jest eliminowana głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i wydalanie nerkowe, bez udziału CYP3A4. Interakcje deksametazonu z lekami przeciwwirusowymi dotyczą inhibitorów proteazy, a nie zydowudyny[1]. Nie występuje też sumowanie działań niepożądanych, bo deksametazon nie działa mielosupresyjnie ani nefrotoksycznie, a takie leki nasilają toksyczność zydowudyny[2].
Metabolizm i transportery
Kiedy ocena się zmienia
| Dawki immunosupresyjne, leczenie długotrwałedawka · deksametazon | inne zalecenie | Przy dłuższym leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych u pacjenta z HIV obserwuj objawy zakażeń i nie podawaj żywych szczepionek. Nie zmienia to oceny interakcji z zydowudyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaDeksametazona alkoholNa czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu.Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.
Podczas leczenia deksametazonem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą drażnić żołądek, a razem zwiększają ryzyko zgagi, bólu brzucha, a nawet owrzodzeń. Alkohol może też nasilać bezsenność i wahania poziomu cukru we krwi, które mogą wywołać także steroidy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub narastający ból w górnej części brzucha
- czarne lub smoliste stolce
- wymioty z krwią albo wyglądające jak fusy z kawy
- uporczywa zgaga lub nudności
- silne pragnienie, częste oddawanie moczu i osłabienie u osób z cukrzycą
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Na czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu. Gdy pacjent mimo to sięgnie po alkohol, powinien ograniczyć ilość do minimum, nie pić na pusty żołądek i zgłosić objawy ze strony przewodu pokarmowego. Szczególnej ostrożności wymagają osoby leczone dłużej niż kilka dni, w wyższych dawkach, z chorobą wrzodową, z cukrzycą lub przyjmujące jednocześnie NLPZ albo leki przeciwkrzepliwe.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie dolegliwości żołądkowych, zgagi, nudności i ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego. Mogą też nasilić się wahania glikemii, zaburzenia snu i pobudzenie. Przy krótkim leczeniu i jednorazowym, niewielkim spożyciu ryzyko jest małe, rośnie przy dłuższej terapii, wyższych dawkach i regularnym piciu.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają niekorzystnie na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, dlatego ich działanie drażniące może się sumować. Oba czynniki sprzyjają też zaburzeniom gospodarki glukozowej, zatrzymaniu płynów i bezsenności, a przy długotrwałym stosowaniu dodatkowo obciążają kości. Nie wykazano interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym. Zalecenie producentów ma charakter ostrożnościowy i wynika głównie z profilu działań niepożądanych obu substancji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dolegliwości żołądkowe: ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego: czarne stolce, wymioty z krwią
- glikemia u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją glukozy
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
- jakość snu i nastrój
Kiedy ocena się zmienia
| Terapia długotrwała (kilka tygodni lub dłużej)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dłuższym leczeniu glikokortykosteroidem rośnie ryzyko owrzodzeń, zaburzeń glikemii i utraty masy kostnej, a alkohol dodatkowo obciąża te same układy. Unikanie alkoholu należy traktować jako zdecydowane zalecenie. |
| Wysokie dawki deksametazonu, na przykład stosowane w schematach onkologicznych lub przy ostrych stanachdawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i zaburzeń glikemii jest większe, więc alkohol należy wykluczyć. |
| Jednorazowa niewielka ilość przy krótkiej kuracjiilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Przy kilkudniowym stosowaniu i jednorazowym spożyciu niewielkiej ilości ryzyko poważnych następstw jest małe, co nie zmienia zalecenia, aby alkoholu unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Interakcja o niejasnym znaczeniuZydowudynaa alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie leczenia zydowudyną, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka choroby wątroby szczególną ostrożność i uzgodnienie zasad z lekarzem prowadzącym.Ogranicz alkohol w trakcie leczenia i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie albo ból kończyn i sztywność stawów.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol w trakcie leczenia i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie albo ból kończyn i sztywność stawów.
Alkohol nie jest zabroniony podczas leczenia tym lekiem, ale obciąża wątrobę, a ten lek również może ją obciążać. Częste picie alkoholu zwiększa też ryzyko uszkodzenia kości u osób leczonych z powodu zakażenia HIV. Dlatego w trakcie leczenia najlepiej ograniczyć alkohol do minimum.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból w prawej górnej części brzucha
- silne osłabienie
- ból kończyn, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie leczenia zydowudyną, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka choroby wątroby szczególną ostrożność i uzgodnienie zasad z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Przy regularnym spożywaniu alkoholu może wzrastać ryzyko uszkodzenia i stłuszczenia wątroby oraz martwicy kości w trakcie leczenia. Pojedyncza okazjonalna porcja nie ma udokumentowanych poważnych skutków w ChPL.
Mechanizm
Nie jest to klasyczna interakcja farmakologiczna. Zydowudyna jako analog nukleozydu może uszkadzać wątrobę i prowadzić do jej stłuszczenia, a alkohol jest samodzielnym czynnikiem ryzyka choroby wątroby. ChPL każe zachować ostrożność przy podawaniu analogów nukleozydów osobom z innymi czynnikami ryzyka choroby wątroby i stłuszczenia wątroby, w tym z alkoholem.[1] Alkohol jest też wymieniany wśród czynników ryzyka martwicy kości, której przyczyna jest wieloczynnikowa i która występuje szczególnie u osób z zaawansowanym zakażeniem HIV lub długo leczonych skojarzoną terapią przeciwretrowirusową.[1]
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby, takie jak żółtaczka, ból w prawym podżebrzu, ciemny mocz i nasilone osłabienie
- bóle kończyn, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się jako możliwe objawy martwicy kości
- kontrola czynności wątroby według zaleceń lekarza prowadzącego leczenie przeciwretrowirusowe
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub duże spożycieilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy regularnym lub dużym spożyciu alkoholu, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wątroby, zapaleniem wątroby lub współzakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C, zalecaj unikanie alkoholu i rozważ z lekarzem częstszą kontrolę czynności wątroby. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
Inne interakcje tych leków 290
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejPrzy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Deksametazon osłabia działanie układu odpornościowego. Jeśli przyjmujesz go w większych dawkach lub przez dłuższy czas, szczepionka przeciw ospie prawdziwej i mpox może nie zadziałać tak dobrze, jak powinna. Przy takim leczeniu szczepienia tą szczepionką zwykle się nie wykonuje albo przesuwa się je na inny termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- rozległy, narastający odczyn, ropień lub wysypka w miejscu wkłucia lub poza nim
- objawy zakażenia po kontakcie z osobą chorą na mpox mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu[1]. Jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub po jego zakończeniu, a gdy szczepienie jest pilne (np. po kontakcie z wirusem mpox), decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Przy krótkim leczeniu małymi dawkami lub stosowaniu miejscowym przeciwwskazanie z ChPL nie ma zastosowania, ale odpowiedź na szczepienie może być nieco słabsza. ChPL szczepionki nie wymienia kortykosteroidów, zaleca natomiast unikanie jednoczesnego podawania innych szczepionek i immunoglobuliny przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
Przy leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych szczepienie może wywołać słabszą lub niewystarczającą odporność przeciw ospie prawdziwej i mpox. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienie żywymi szczepionkami u pacjentów leczonych dawkami immunosupresyjnymi[1]. Inna charakterystyka deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3].
Mechanizm
Deksametazon działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź limfocytów T i B, od której zależy wytworzenie odporności po szczepieniu. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, czyli szczepionką żywą, dlatego obejmuje ją ostrzeżenie dotyczące żywych szczepionek w ChPL deksametazonu. Szczep Ankara nie namnaża się w organizmie człowieka, więc głównym praktycznym problemem jest osłabienie odpowiedzi immunologicznej, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- termin szczepienia względem rozpoczęcia lub zakończenia leczenia kortykosteroidem
- w razie zaszczepienia w trakcie immunosupresji – ocena, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie po kontakcie z zakażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych lub dużych dawkach terapeutycznych deksametazonu ChPL przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami. |
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo (np. na skórę, do oka) w zwykłych dawkach nie daje istotnej immunosupresji układowej i nie wpływa w praktyce na odpowiedź na szczepienie. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu leczeniaodstep · deksametazon | inne zalecenie | Jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego albo po jego zakończeniu, a termin ustala lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Jeśli w tym czasie dostaniesz szczepionkę zawierającą żywego, osłabionego wirusa, wirus ten może wywołać zakażenie. Szczepionka nieżywa (rekombinowana) jest bezpieczna, ale przy leczeniu deksametazonem może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub w wielu miejscach ciała
- wyraźnie złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. U takiego pacjenta wybierz szczepionkę rekombinowaną (nieżywą), a jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem steroidoterapii lub po jej zakończeniu, przy czym odstęp ustala lekarz prowadzący. Przy małych dawkach ogólnych, terapii zastępczej lub kortykosteroidach miejscowych i wziewnych żywa szczepionka nie jest przeciwwskazana[2].
Skutek kliniczny
Żywa szczepionka podana pacjentowi przyjmującemu immunosupresyjne dawki deksametazonu może wywołać rozsiane zakażenie szczepionkowym szczepem wirusa ospy wietrznej i półpaśca. W przypadku obu rodzajów szczepionki immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i zmniejszyć ochronę przed półpaścem.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odporność komórkową, która kontroluje namnażanie żywego, atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca zawartego w żywej szczepionce. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3]. Charakterystyka żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne, w tym duże dawki kortykosteroidów, wśród przeciwwskazań[2]. Immunosupresja osłabia też odpowiedź na antygeny szczepionki rekombinowanej, przy czym ChPL tej szczepionki nie wymienia kortykosteroidów[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- rodzaj szczepionki (żywa czy rekombinowana)
- objawy zakażenia po szczepieniu – gorączka, wysypka pęcherzykowa, zwłaszcza rozsiana
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw półpaścowi rekombinowana z adiuwantem (nieżywa)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana (nieżywa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie wymienia kortykosteroidów. Można ją podać, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź, dlatego warto zaplanować szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu steroidoterapii, jeśli stan pacjenta na to pozwala. |
| Mała dawka ogólnoustrojowa lub terapia zastępczadawka · deksametazon | ryzyko maleje | ChPL żywej szczepionki nie przeciwwskazuje jej u osób przyjmujących małe dawki kortykosteroidów o działaniu ogólnym ani w terapii zastępczej, np. w niewydolności nadnerczy. Poinformuj pacjenta o objawach, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem. |
| Miejscowo lub wziewniedroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo lub wziewnie nie stanowią przeciwwskazania do żywej szczepionki przeciw półpaścowi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ RylpiwirynaNie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej.Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach może przyspieszać usuwanie rylpiwiryny z organizmu. Wtedy lek na HIV słabiej działa, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Pojedyncza dawka deksametazonu nie stanowi problemu, ale dłuższego leczenia nie łączy się z rylpiwiryną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lekarz przepisał ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na kilka dni lub dłużej
- wynik badania wiremii HIV jest gorszy niż wcześniej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej[1]. Należy rozważyć alternatywne leczenie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidu[2]. Jeśli pacjent wymaga ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu przez dłuższy czas, wybierz inny lek z tej grupy albo – gdy deksametazon jest niezbędny – skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężeń rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i rozwoju oporności na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie indukuje CYP3A, a rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A. Należy spodziewać się zależnego od dawki zmniejszenia stężeń rylpiwiryny w osoczu[1]. Połączenia nie badano, a spodziewany efekt wynika z mechanizmu indukcji enzymatycznej[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania dłuższego niż jednorazowa dawka deksametazonu
- droga podania i planowany czas leczenia deksametazonem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka jednorazowadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka deksametazonu podawanego ogólnie nie jest objęta przeciwwskazaniem. |
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu, maści, kremy)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie deksametazonu podawanego ogólnoustrojowo. Przy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc istotna indukcja CYP3A jest mało prawdopodobna. |
| Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Ryzyko utraty skuteczności rylpiwiryny rośnie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu, dlatego wtedy szczególnie należy rozważyć alternatywne leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka BCGNie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem.Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach osłabia odporność. Leczenie BCG polega na podaniu do pęcherza żywych, osłabionych prątków, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Gdy odporność jest osłabiona, leczenie działa gorzej, a prątki mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu. Deksametazon w maściach, kremach czy kroplach nie stanowi takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem[1][2]. Jeśli deksametazon jest niezbędny, decyzję o odroczeniu wlewów BCG albo o zmianie planu leczenia podejmuje urolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie kortykosteroidem. Deksametazon stosowany miejscowo nie jest przeszkodą w terapii BCG[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zmniejsza skuteczność leczenia raka pęcherza moczowego i zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia prątkami BCG, które może zagrażać życiu.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie hamuje komórkową odpowiedź immunologiczną, od której zależy przeciwnowotworowe działanie żywych prątków BCG podanych do pęcherza moczowego. Osłabiona odporność sprzyja też namnażaniu się prątków i ich rozsiewowi poza pęcherz.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie
- objawy ze strony płuc i wątroby wskazujące na rozsiew prątków
- harmonogram wlewów BCG względem okresu leczenia deksametazonem
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo nie stanowią przeciwwskazania do terapii BCG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ ZydowudynaNie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę.Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.
Kremu z fluorouracylem nie stosuje się razem z zydowudyną, lekiem na HIV. Oba leki mogą osłabiać wytwarzanie krwinek, a ich łączenie zwiększa ryzyko niedokrwistości, zakażeń i krwawień. Jeśli dostajesz fluorouracyl w kroplówce w ramach chemioterapii, lekarz będzie częściej sprawdzał twoją morfologię krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę[1]. W leczeniu zmian skórnych wybierz, w porozumieniu z lekarzem, inny lek miejscowy. Gdy fluorouracyl jest podawany dożylnie, kontroluj ściśle parametry hematologiczne i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejsz dawkę jednego lub obu leków[2]. Zydowudyny doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[2]. Leczenia przeciwretrowirusowego nie przerywa się bez decyzji lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy podaniu ogólnym fluorouracylu rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a w ich następstwie zakażeń i krwawień. Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi lekami z grupy nukleozydów, do których należy zydowudyna[1]. Przy stosowaniu miejscowym wchłanianie fluorouracylu jest małe, więc skutek hematologiczny jest mało prawdopodobny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje – fluorouracyl wywołuje głównie neutropenię i małopłytkowość, a zydowudyna niedokrwistość i neutropenię. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[2]. Brywudyna i sorywudyna silnie hamują dehydrogenazę dihydropirymidynową i przez to zwiększają stężenie fluorouracylu[3]. Zydowudyna nie działa w ten sposób, więc nie należy się spodziewać istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, płytki krwi)
- stężenie kreatyniny i czynność nerek
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
imikwimodtirbanibulinatenofowir
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Przy fluorouracylu podawanym dożylnie dominuje sumowanie mielotoksyczności – połączenie jest możliwe pod ścisłą kontrolą parametrów hematologicznych i czynności nerek, z ewentualnym zmniejszeniem dawki jednego lub obu leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efudix 50 mg/g, krem. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efudix-100021476/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksykarbamid+ ZydowudynaHydroksykarbamidu nie łączy się z lekami przeciwretrowirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV, w tym z zydowudyną.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza i upewnij się, że lekarz leczący HIV oraz lekarz przepisujący hydroksykarbamid wiedzą o obu lekach, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza i upewnij się, że lekarz leczący HIV oraz lekarz przepisujący hydroksykarbamid wiedzą o obu lekach, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Hydroksykarbamid i zydowudyna osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki, a razem działają na niego znacznie silniej. Może to prowadzić do niedokrwistości, częstych zakażeń i krwawień. U osób leczonych z powodu HIV takie połączenie może też uszkadzać trzustkę, wątrobę i nerwy, dlatego tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- bladość, duże zmęczenie lub duszność
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silny ból brzucha promieniujący do pleców, nudności lub wymioty
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- mrowienie, drętwienie lub ból dłoni i stóp
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Hydroksykarbamidu nie łączy się z lekami przeciwretrowirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV, w tym z zydowudyną.[1] Jeśli lekarz prowadzący i specjalista chorób zakaźnych uznają skojarzenie za niezbędne, należy ściśle kontrolować morfologię krwi i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejszyć dawkę jednego lub obu leków.[2] Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml.[2] Hydroksykarbamidu nie stosuje się przy leukocytopenii poniżej 2,5 × 10⁹/l, małopłytkowości poniżej 100 × 10⁹/l lub ciężkiej niedokrwistości.[3]
Skutek kliniczny
Grozi ciężka niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość z ryzykiem zakażeń i krwawień.[4][2] U osób zakażonych HIV leczonych hydroksykarbamidem z lekami przeciwretrowirusowymi pierwszej generacji zgłaszano zapalenie trzustki i uszkodzenie wątroby, które mogły kończyć się zgonem, oraz ciężką neuropatię obwodową.[4]
Mechanizm
Hydroksykarbamid i zydowudyna hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje.[4][2] U osób zakażonych HIV hydroksykarbamid stosowany z lekami przeciwretrowirusowymi pierwszej generacji, do których należy zydowudyna, nasilał też toksyczność dla trzustki, wątroby i nerwów obwodowych oraz zmniejszał liczbę limfocytów CD4.[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (granulocyty obojętnochłonne, hemoglobina, płytki krwi)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- aktywność aminotransferaz
- amylaza i lipaza przy bólu brzucha
- objawy neuropatii obwodowej
- liczba limfocytów CD4
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xromi 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xromi-100423186/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ ZydowudynaNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego zydowudynę i nie dołączaj zydowudyny do leczenia klozapiną.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejsze leczenie, i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejsze leczenie, i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Klozapina i zydowudyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, przez co organizm gorzej broni się przed zakażeniami. Mogą też nasilać niedokrwistość. Tych leków zwykle nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nasilone osłabienie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego zydowudynę i nie dołączaj zydowudyny do leczenia klozapiną[1][2][3]. U pacjenta zakażonego HIV leczonego klozapiną schemat przeciwretrowirusowy należy oprzeć na lekach nieuszkadzających szpiku. Jeśli lekarz prowadzący i psychiatra uznają połączenie za nieuniknione, trzeba ściśle kontrolować parametry hematologiczne i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę jednego z leków[4].
Skutek kliniczny
Sumowanie działania mielotoksycznego zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z zagrażającymi życiu zakażeniami, a także pogłębienia niedokrwistości. Jednoczesne stosowanie utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby granulocytów, co komplikuje decyzję o odstawieniu klozapiny. Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[4].
Mechanizm
Oba leki niezależnie uszkadzają szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a zydowudyna powoduje neutropenię i niedokrwistość zależne od dawki. Klozapiny nie wolno łączyć z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[4]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, bo zydowudyna jest sprzęgana z kwasem glukuronowym, a klozapina metabolizowana głównie przez cytochrom P450.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą granulocytów obojętnochłonnych
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
tenofowirabakawirlamiwudynaemtrycytabina
Kiedy ocena się zmienia
| Zydowudyna dołączana do trwającego leczenia klozapinąkolejność włączenia · zydowudyna | inne zalecenie | Zakaz łączenia obowiązuje również wtedy, gdy zydowudyna miałaby zostać dołączona do ustabilizowanego leczenia klozapiną. Jeśli lekarz prowadzący i psychiatra uznają połączenie za nieuniknione, wymagana jest częstsza morfologia z rozmazem i gotowość do zmniejszenia dawki lub odstawienia jednego z leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneZydowudyna+ DeferypronNie łącz zydowudyny z deferypronem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, nie przerywając leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, nie przerywając leczenia na własną rękę.
Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do bardzo groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nasilone zmęczenie, bladość lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz zydowudyny z deferypronem – połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] Jeśli pacjent wymaga obu terapii, lekarz prowadzący leczenie HIV i hematolog powinni zamienić jeden z leków na substancję bez działania uszkadzającego szpik. Do czasu zmiany leczenia konieczna jest pilna kontrola morfologii z oznaczeniem bezwzględnej liczby neutrofili, a pacjent musi wiedzieć, że gorączka lub objawy zakażenia wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią albo agranulocytozą z ryzykiem ciężkich, zagrażających życiu zakażeń. Możliwe jest też nasilenie niedokrwistości wywołanej zydowudyną. Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub hemoglobinie poniżej 7,5 g/100 ml.[3]
Mechanizm
Zydowudyna i deferypron uszkadzają szpik kostny i zmniejszają liczbę granulocytów obojętnochłonnych. Mechanizm neutropenii wywołanej deferypronem jest nieznany, dlatego deferypronu nie łączy się z żadnym lekiem, który może wywołać neutropenię lub agranulocytozę.[1][2] Zydowudyna łączona z lekami mielosupresyjnymi zwiększa ryzyko własnych działań niepożądanych, głównie hematologicznych.[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
Bezpieczniejsze alternatywy
abakawirlamiwudynatenofowiremtrycytabinadeferazyroksdeferoksamina
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.