Interakcje / Denosumab / Denosumab i infliksymab
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Leki można stosować razem bez zmiany dawek, ale pacjenta należy uczulić na objawy zakażenia.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i szybko zgłoś się do niego, gdy zauważysz objawy infekcji.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDenosumab+ InfliksymabLeki można stosować razem bez zmiany dawek, ale pacjenta należy uczulić na objawy zakażenia.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i szybko zgłoś się do niego, gdy zauważysz objawy infekcji.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i szybko zgłoś się do niego, gdy zauważysz objawy infekcji.
Oba leki mogą nieco osłabiać odporność organizmu, więc razem mogą teoretycznie zwiększać ryzyko infekcji. Nie wpływają na siebie nawzajem w organizmie i nie trzeba zmieniać ich dawek. Wiele osób przyjmuje je razem bez problemów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- zaczerwieniona, ciepła i bolesna skóra
- pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
- uporczywy kaszel lub duszność
- ból, obrzęk lub niegojąca się rana w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leki można stosować razem bez zmiany dawek, ale pacjenta należy uczulić na objawy zakażenia. Infliksymabu nie stosuje się u chorych z gruźlicą ani z innymi ciężkimi zakażeniami, takimi jak posocznica, ropnie i zakażenia oportunistyczne[1]. Denosumabu nie podaje się przy niezagojonych ranach po zabiegach stomatologicznych lub chirurgicznych w jamie ustnej[2]. Przy objawach ciężkiego zakażenia należy rozważyć wstrzymanie infliksymabu do czasu wyleczenia.
Skutek kliniczny
Teoretycznie może rosnąć ryzyko zakażeń, w tym ciężkich, choć nie potwierdzono tego w badaniach dotyczących tego połączenia. Połączenie jest często stosowane u chorych z chorobami zapalnymi i osteoporozą, a jego skuteczność nie ulega zmianie.
Mechanizm
Infliksymab hamuje TNF-α i osłabia odporność komórkową, co zwiększa podatność na zakażenia, w tym gruźlicę i zakażenia oportunistyczne. Denosumab hamuje RANKL, który działa również w układzie odpornościowym, a jego stosowaniu towarzyszą zakażenia, głównie skóry i dróg moczowych. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ oba leki są przeciwciałami monoklonalnymi eliminowanymi szlakiem katabolizmu białek. Możliwe jest jedynie teoretyczne sumowanie działania osłabiającego odporność.
Monitorować
- objawy zakażenia (gorączka, zaczerwienienie i ból skóry, objawy ze strony dróg moczowych i oddechowych)
- stan jamy ustnej i planowane zabiegi stomatologiczne
- stężenie wapnia przed podaniem denosumabu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Flixabi 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/flixabi-100373360/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bomyntra 120 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bomyntra-100522232/
Alkohol przy tych lekach
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Infliksymab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 215
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora TNF należy unikać tego połączenia, chyba że korzyść wyraźnie przeważa ryzyko, a wówczas konieczne jest ścisłe monitorowanie w kierunku zakażeń, mielosupresji i nowotworów.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i lek blokujący TNF, nie przerywaj ich samodzielnie, ale regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i lek blokujący TNF, nie przerywaj ich samodzielnie, ale regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.
Leki z grupy analogów puryn, takie jak merkaptopuryna, tioguanina, kladrybina czy fludarabina, oraz leki blokujące TNF, takie jak adalimumab, infliksymab czy etanercept, osłabiają układ odpornościowy. Przyjmowane razem osłabiają go jeszcze bardziej. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, w tym gruźlicy, a bardzo rzadko także niektórych nowotworów krwi. Lekarz czasem celowo łączy te leki, na przykład w chorobie Leśniowskiego i Crohna, ale wtedy potrzebne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- uporczywy kaszel, duszność, nocne poty lub chudnięcie bez przyczyny
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia lub bladość i duże zmęczenie
- ból lub uczucie pełności pod żebrami po lewej albo prawej stronie
- nowe lub zmieniające się zmiany na skórze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora TNF należy unikać tego połączenia, chyba że korzyść wyraźnie przeważa ryzyko, a wówczas konieczne jest ścisłe monitorowanie w kierunku zakażeń, mielosupresji i nowotworów. Przed włączeniem leczenia trzeba wykluczyć utajoną gruźlicę oraz zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i C, a także uzupełnić szczepienia. Szczepionki żywe są w tym czasie przeciwwskazane. Merkaptopurynę z infliksymabem lub adalimumabem łączy się celowo w nieswoistych zapaleniach jelit. U młodych mężczyzn warto wtedy rozważyć ograniczenie czasu terapii skojarzonej albo zamianę tiopuryny na metotreksat[1]. Po kladrybinie, fludarabinie, klofarabinie lub nelarabinie inhibitor TNF należy włączać dopiero po odbudowie liczby limfocytów i ustąpieniu neutropenii. U pacjentów z głęboką limfopenią trzeba rozważyć profilaktykę przeciwdrobnoustrojową zgodnie z protokołem ośrodka. Przed włączeniem tiopuryny wskazane jest oznaczenie aktywności TPMT i genotypu NUDT15.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Obejmuje to reaktywację gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B, zakażeń wirusem półpaśca i wirusem cytomegalii, a także zakażenia oportunistyczne, takie jak pneumocystozowe zapalenie płuc. Połączenie tiopuryn (merkaptopuryny, tioguaniny) z inhibitorem TNF wiąże się z rzadkim, ale zwykle śmiertelnym chłoniakiem z limfocytów T wątroby i śledziony (HSTCL)[2]. Dotyczy to głównie młodych mężczyzn leczonych z powodu nieswoistych zapaleń jelit[3]. Opisuje się także zwiększone ryzyko innych chłoniaków i nieczerniakowych raków skóry[2]. Analogi puryn stosowane w onkologii mogą przy tym nasilać mielosupresję i wydłużać okres neutropenii oraz limfopenii.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Analogi puryn hamują syntezę kwasów nukleinowych, co uszkadza szpik i limfocyty. Najsilniej działają tu kladrybina, fludarabina, klofarabina i nelarabina, które wywołują głęboką i długotrwałą limfopenię. Merkaptopuryna i tioguanina działają podobnie, choć zwykle słabiej. Inhibitory TNF (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) blokują kluczową cytokinę odporności komórkowej i obrony przed zakażeniami ziarniniakowymi. Oba działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz zaburzeń nadzoru immunologicznego nad nowotworami. Nie stwierdzono istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów oraz neutrofili
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność i zmiany skórne
- badanie w kierunku utajonej gruźlicy przed leczeniem i w razie objawów
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed leczeniem oraz aktywność aminotransferaz
- powiększenie wątroby lub śledziony, cytopenie i objawy ogólne sugerujące chłoniaka
- okresowa kontrola dermatologiczna skóry
Kiedy ocena się zmienia
| Młody dorosły, zwłaszcza mężczyznawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U młodych mężczyzn leczonych tiopuryną i inhibitorem TNF z powodu nieswoistego zapalenia jelit ryzyko chłoniaka z limfocytów T wątroby i śledziony jest największe. Należy rozważyć monoterapię albo zamianę tiopuryny na metotreksat. |
| Długotrwała terapia skojarzonaczas leczenia · analogi puryn | ryzyko rośnie | Ryzyko chłoniaków i nowotworów skóry rośnie wraz z czasem łącznego stosowania tiopuryny i inhibitora TNF. Należy okresowo oceniać, czy terapia skojarzona jest nadal potrzebna. |
| Dawki stosowane w chemioterapii nowotworówdawka · analogi puryn | ryzyko rośnie | Analogi puryn w dawkach onkologicznych, zwłaszcza kladrybina, fludarabina, klofarabina i nelarabina, wywołują głęboką mielosupresję i limfopenię. Dołączenie inhibitora TNF w tym okresie znacznie zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych. |
| Inhibitor TNF po leczeniu kladrybiną, fludarabiną, klofarabiną lub nelarabinąkolejność włączenia · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | inne zalecenie | Limfopenia po tych lekach utrzymuje się długo po ostatniej dawce. Inhibitor TNF należy włączać dopiero po potwierdzeniu odbudowy liczby limfocytów i neutrofili w morfologii. |
Źródła
- Beaugerie L. Immunosuppression-related lymphomas and cancers in IBD: how can they be prevented? Dig Dis. 2012;30(4):415-9. doi: 10.1159/000338144. PMID: 22796808.
- Biancone L, Onali S, Petruzziello C, Calabrese E, Pallone F. Cancer and immunomodulators in inflammatory bowel diseases. Inflamm Bowel Dis. 2015;21(3):674-98. doi: 10.1097/MIB.0000000000000243. PMID: 25545375.
- Carvão J, Magno Pereira V, Jacinto F, Sousa Andrade C, Jasmins L. Hepatosplenic T-Cell Lymphoma: A Rare Complication of Monotherapy with Thiopurines in Crohn's Disease. GE Port J Gastroenterol. 2018;26(4):279-284. doi: 10.1159/000493350. PMID: 31328143.
Połączenie przeciwwskazaneInfliksymab+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu infliksymabem.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz infliksymab, i zaszczep się wyłącznie szczepionką bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz infliksymab, i zaszczep się wyłącznie szczepionką bez żywego wirusa.
Infliksymab osłabia odporność, dlatego szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie. Taka szczepionka jest dla ciebie zakazana. Możesz natomiast zaszczepić się szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa – jest bezpieczna i chroni przed półpaścem, na który przy tym leczeniu jesteś bardziej narażony.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej części ciała
- wysoka gorączka po szczepieniu
- silne osłabienie, bóle głowy lub dezorientacja
- kaszel lub duszność po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu infliksymabem. ChPL żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne w przeciwwskazaniach.[1] ChPL infliksymabu nie zaleca równoczesnego stosowania szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.[2] Do ochrony przed półpaścem zastosuj szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia infliksymabem, a gdy pacjent jest już leczony – w trakcie terapii, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Wniosek praktyczny – u pacjenta leczonego infliksymabem nie wolno stosować żywej szczepionki przeciw półpaścowi, a do szczepienia należy użyć szczepionki rekombinowanej. Żywa szczepionka u osoby z immunosupresją grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może mieć ciężki przebieg. Szczepionka rekombinowana jest bezpieczna, choć odpowiedź immunologiczna na nią może być słabsza niż u osób bez leczenia immunosupresyjnego.
Mechanizm
Infliksymab hamuje czynnik martwicy nowotworów i osłabia odporność komórkową, która kontroluje namnażanie wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Po podaniu żywej, atenuowanej szczepionki przeciw półpaścowi może to umożliwić niekontrolowane namnażanie szczepu szczepionkowego i rozsiane zakażenie, a jednocześnie osłabić odpowiedź immunologiczną na szczepienie. Rekombinowana szczepionka z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa, więc nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, a leczenie immunosupresyjne może jedynie osłabić wytworzoną odporność.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed wydaniem lub podaniem (żywa czy rekombinowana)
- objawy rozsianego zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, jeśli żywa szczepionka została omyłkowo podana
- termin szczepienia względem planowanego rozpoczęcia leczenia infliksymabem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, a jej ChPL nie wymienia leczenia immunosupresyjnego w przeciwwskazaniach. U pacjentów leczonych infliksymabem szczepienie jest celowe ze względu na zwiększone ryzyko półpaśca, choć odpowiedź immunologiczna może być słabsza. Najkorzystniej zaszczepić pacjenta przed rozpoczęciem leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Remsima 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/remsima-100303921/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ InfliksymabJeżówki purpurowej nie stosuje się u pacjentów leczonych infliksymabem.Nie przyjmuj jeżówki, a jeśli masz infekcję, skontaktuj się z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie infliksymabem.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj jeżówki, a jeśli masz infekcję, skontaktuj się z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie infliksymabem.
Jeżówka pobudza układ odpornościowy, a infliksymab go wycisza, żeby opanować twoją chorobę. Przyjmowanie obu naraz może osłabić działanie leczenia i nasilić objawy choroby. Jeżówki nie stosuje się przy chorobach, na które podaje się infliksymab.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie bólu i obrzęku stawów
- nawrót biegunki lub bólu brzucha
- zaostrzenie zmian skórnych
- gorączka lub objawy infekcji, które nie mijają
- wysypka, swędzenie lub duszność po przyjęciu jeżówki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jeżówki purpurowej nie stosuje się u pacjentów leczonych infliksymabem[1][2]. Jeśli pacjent sięga po jeżówkę z powodu infekcji, należy skierować go do lekarza prowadzącego, ponieważ ciężkie zakażenia wymagają oceny przed kolejnym podaniem infliksymabu[3]. Infekcje przeziębieniowe leczy się objawowo, bez preparatów immunostymulujących.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe osłabienie działania infliksymabu i zaostrzenie leczonej choroby autoimmunologicznej, takiej jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy łuszczyca. Sama choroba, z powodu której stosuje się infliksymab, jest przeciwwskazaniem do stosowania jeżówki[2][4].
Mechanizm
Jeżówka purpurowa działa immunostymulująco, a infliksymab hamuje odpowiedź immunologiczną poprzez blokowanie czynnika martwicy nowotworów alfa. Działania te są przeciwstawne. Jeżówki nie stosuje się w immunosupresji ani w chorobach autoimmunologicznych[1][2]. Przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami immunosupresyjnymi może dojść do zniesienia ich efektu[1].
Monitorować
- aktywność choroby podstawowej (objawy zaostrzenia)
- objawy zakażenia (gorączka, kaszel, ropne wydzieliny)
- aktywność enzymów wątrobowych, jeśli pacjent przyjmuje jednocześnie metotreksat
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Remsima 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/remsima-100303921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora TNF należy unikać, a gdy specjalista uzna je za konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli w kierunku zakażeń.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że każdy lekarz prowadzący wie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że każdy lekarz prowadzący wie o obu lekach.
Oba leki osłabiają działanie układu odpornościowego, a przyjmowane razem osłabiają je jeszcze bardziej. Zwiększa to ryzyko poważnych zakażeń, na przykład zapalenia płuc, półpaśca czy gruźlicy. Dotyczy to połączeń leków takich jak adalimumab, etanercept czy infliksymab z lekami takimi jak tofacytynib, abatacept, fingolimod czy leflunomid. Lekarz łączy takie leki tylko wtedy, gdy uzna to za konieczne, i regularnie kontroluje wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- uporczywy kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- nocne poty i utrata masy ciała
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie kończyn
- nowe lub zmieniające się zmiany na skórze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora TNF należy unikać, a gdy specjalista uzna je za konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli w kierunku zakażeń. Łączenia inhibitora TNF z innym lekiem biologicznym lub celowanym, takim jak abatacept, tofacytynib, natalizumab, belatacept czy inebilizumab, nie zaleca się, a dla części z nich takie skojarzenie jest wymienione w ChPL jako przeciwwskazane lub niezalecane. Połączenie z leflunomidem bywa świadomie stosowane w reumatologii, ale wymaga regularnej kontroli morfologii i aktywności enzymów wątrobowych. Przy zamianie leku z jednej grupy na lek z drugiej należy uwzględnić długi okres działania obu grup i czas potrzebny na odbudowę odporności, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy wykluczyć gruźlicę utajoną oraz zakażenie HBV i nie podawać szczepionek żywych. Przy efgartigimodzie alfa i imlifidazie należy ustalić odstęp czasowy od podania przeciwciała anty-TNF ze względu na ryzyko jego przyspieszonego usunięcia lub rozłożenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, reaktywacji gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B i półpaśca. Przy lekach działających na migrację limfocytów, zwłaszcza natalizumabie, rośnie ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Długotrwała, głęboka immunosupresja może sprzyjać rozwojowi nowotworów, szczególnie chłoniaków i nowotworów skóry. W badaniach łączenia leków biologicznych zwiększeniu liczby ciężkich zakażeń zwykle nie towarzyszyła lepsza skuteczność.
Mechanizm
Obie grupy hamują odpowiedź immunologiczną różnymi drogami. Inhibitory TNF blokują kluczową cytokinę obrony przed bakteriami wewnątrzkomórkowymi, prątkami i grzybami. Selektywne leki immunosupresyjne działają m.in. przez zmniejszenie liczby lub zatrzymanie limfocytów w węzłach chłonnych, blokowanie kostymulacji limfocytów T, hamowanie syntezy nukleotydów, hamowanie kinaz JAK lub deplecję limfocytów B. Efekty sumują się, co pogłębia osłabienie odporności. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla większości leków obu grup, z wyjątkiem apremilastu i nerandomilastu o słabym działaniu immunosupresyjnym oraz efgartigimodu alfa i imlifidazy, które dodatkowo wpływają na usuwanie lub rozkład przeciwciał.
Monitorować
- objawy zakażeń, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofilów
- aktywność enzymów wątrobowych
- badanie w kierunku gruźlicy utajonej przed leczeniem i przy objawach
- markery zakażenia HBV i HCV
- nowe objawy neurologiczne przy natalizumabie, ozanimodzie i fingolimodzie
- badanie skóry w kierunku nowotworów
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń przy łączeniu leków immunosupresyjnych jest wyraźnie większe, zwłaszcza przy współistniejącej cukrzycy, chorobach płuc lub stosowaniu glikokortykosteroidów. |
| Okres działania poprzedniego lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Przy zamianie leku z jednej grupy na lek z drugiej działanie immunosupresyjne poprzedniego leku utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące. Należy uwzględnić okres półtrwania, czas odnowy limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długotrwałe skojarzenie zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, PML i nowotworów, w tym chłoniaków i nowotworów skóry niebędących czerniakiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord 14 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego AUBAGIO 7 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aubagio-100304493/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hefiya 40 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hefiya-100409460/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Yuflyma 40 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/yuflyma-100448648/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humira 40 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/humira-100087630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enbrel 50 mg, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enbrel-100211923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Erelzi 25 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/erelzi-100391517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fubelv 25 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fubelv-100539910/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ InfliksymabNie stosuje się dopęcherzowej immunoterapii BCG u pacjenta leczonego infliksymabem.Jeśli przyjmujesz infliksymab, powiedz o tym urologowi albo lekarzowi przed każdym podaniem BCG i nie przyjmuj wlewki ani szczepienia bez jego decyzji.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz infliksymab, powiedz o tym urologowi albo lekarzowi przed każdym podaniem BCG i nie przyjmuj wlewki ani szczepienia bez jego decyzji.
Infliksymab osłabia odporność, a szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione bakterie. Gdy przyjmujesz infliksymab, te bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie. Dotyczy to zarówno wlewek BCG do pęcherza w leczeniu raka, jak i szczepienia przeciw gruźlicy, także u niemowląt, których mamy przyjmowały infliksymab w ciąży. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka trwająca dłużej niż dobę albo dreszcze
- nocne poty i niezamierzone chudnięcie
- uporczywy kaszel lub duszność
- silne pieczenie przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- zażółcenie skóry lub oczu
- u niemowlęcia – gorączka, obrzęk lub ropień w miejscu szczepienia, powiększone węzły chłonne
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuje się dopęcherzowej immunoterapii BCG u pacjenta leczonego infliksymabem.[1][2] Infliksymabu nie łączy się też ze szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje ani z czynnikami zakaźnymi o zastosowaniu terapeutycznym.[3] Decyzję o sposobie leczenia raka pęcherza albo o przerwaniu infliksymabu podejmują wspólnie urolog lub onkolog i lekarz prowadzący leczenie biologiczne. Niemowlęciu narażonemu na infliksymab w okresie życia płodowego nie podaje się szczepionki BCG przez 12 miesięcy po porodzie, chyba że stężenie infliksymabu u dziecka jest niewykrywalne albo lek podawano wyłącznie w pierwszym trymestrze ciąży.[3]
Skutek kliniczny
Grozi miejscowe lub uogólnione zakażenie prątkami BCG, w tym rozsiana choroba BCG, która może zagrażać życiu. Skuteczność immunoterapii BCG raka pęcherza moczowego może być zmniejszona.
Mechanizm
Infliksymab blokuje czynnik martwicy nowotworów alfa, który jest niezbędny do tworzenia ziarniniaków i kontrolowania zakażeń prątkami. U pacjenta leczonego infliksymabem żywe, atenuowane prątki BCG mogą namnażać się bez kontroli układu odpornościowego, a jednocześnie słabnie odpowiedź immunologiczna, od której zależy działanie przeciwnowotworowe BCG podanego do pęcherza.
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia – gorączka utrzymująca się powyżej doby, dreszcze, poty nocne, utrata masy ciała
- objawy ze strony układu moczowego – nasilone pieczenie, krwiomocz, częstomocz
- objawy ze strony płuc i wątroby – kaszel, duszność, żółtaczka
- u niemowląt matek leczonych infliksymabem – stężenie infliksymabu przed planowanym szczepieniem BCG
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 12 miesięcy po porodzie, niemowlę narażone na infliksymab w okresie życia płodowegopacjent | inne zalecenie | Niemowlęciu narażonemu na infliksymab w okresie życia płodowego nie podaje się szczepionki BCG przez 12 miesięcy po porodzie. Wcześniejsze szczepienie można rozważyć, gdy stężenie infliksymabu u dziecka jest niewykrywalne albo lek podawano wyłącznie w pierwszym trymestrze ciąży, a szczepienie przynosi wyraźną korzyść. |
| Niemowlę karmione piersią przez matkę przyjmującą infliksymabwiek · pacjent | inne zalecenie | Niemowlęciu karmionemu piersią przez matkę przyjmującą infliksymab nie podaje się szczepionki zawierającej żywe drobnoustroje, chyba że stężenie infliksymabu u dziecka jest niewykrywalne. |
| Śródskórnie – szczepienie przeciwgruźliczedroga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepienia przeciwgruźliczego żywą szczepionką BCG nie wykonuje się w trakcie leczenia infliksymabem. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie biologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Remsima 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/remsima-100303921/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ InfliksymabNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu infliksymabem.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i przed wyjazdem zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i przed wyjazdem zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku.
Infliksymab osłabia odporność, a szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie. Gdy odporność jest obniżona, te bakterie mogą wywołać zakażenie, a szczepienie może słabiej chronić. Dlatego tej szczepionki w kapsułkach nie stosuje się razem z infliksymabem. Istnieje szczepionka w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka lub wymioty
- silny ból brzucha
- dreszcze i ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu infliksymabem[1]. Przed podróżą do rejonu endemicznego wybierz szczepionkę wstrzykiwaną, która nie zawiera żywych bakterii, i najlepiej zaplanuj ją przed rozpoczęciem leczenia biologicznego lub w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. Jeśli żywa szczepionka została już przyjęta, poinformuj lekarza i obserwuj pacjenta pod kątem objawów zakażenia.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym u pacjenta leczonego infliksymabem oraz niewystarczająca ochrona przed durem brzusznym. Żywej doustnej szczepionki nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne[1]. Szczepionek zawierających żywe drobnoustroje nie łączy się z infliksymabem[2].
Mechanizm
Infliksymab hamuje czynnik martwicy nowotworów alfa i osłabia odporność komórkową, a doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane bakterie Salmonella Typhi szczepu Ty 21a. U osoby z osłabioną odpornością organizm może nie opanować namnażania szczepu szczepionkowego, a odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być słabsza.
Monitorować
- gorączka po szczepieniu
- biegunka, wymioty, bóle brzucha
- objawy uogólnionego zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka polisacharydowa Vi przeciw durowi brzusznemu (wstrzykiwana)inaktywowana całokomórkowa szczepionka przeciw durowi brzusznemu (wstrzykiwana)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka wstrzykiwana, niezawierająca żywych bakteriipostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Wstrzykiwane szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie zawierają żywych drobnoustrojów, więc nie niosą ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. U pacjenta leczonego infliksymabem odpowiedź na szczepienie może być jednak słabsza, dlatego najlepiej szczepić przed rozpoczęciem leczenia biologicznego lub zaplanować termin z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Remsima 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/remsima-100303921/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab)+ Szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej) klasaŻywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie należy podawać w trakcie leczenia inhibitorem TNF ani w okresie kilku miesięcy po jego zakończeniu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF, przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo żywych szczepionek nie wolno ci wtedy przyjmować.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF, przed każdym szczepieniem przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej powiedz lekarzowi o tym leczeniu, bo żywych szczepionek nie wolno ci wtedy przyjmować.
Leki z grupy inhibitorów TNF, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, osłabiają odporność organizmu. Szczepionki zawierające żywy, osłabiony wirus, na przykład szczepionka przeciw ospie wietrznej, mogą wtedy wywołać ciężką chorobę zamiast chronić. Niektóre szczepionki z tej grupy, jak stosowana w Polsce szczepionka przeciw półpaścowi, nie zawierają żywego wirusa i można je przyjąć w trakcie leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- pęcherzykowa wysypka rozsiana po całym ciele
- silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
- kaszel i duszność
- rozległe, szerzące się zmiany wokół miejsca szczepienia
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie należy podawać w trakcie leczenia inhibitorem TNF ani w okresie kilku miesięcy po jego zakończeniu. Przed rozpoczęciem terapii adalimumabem, etanerceptem, golimumabem, infliksymabem lub certolizumabem pegol należy ocenić status serologiczny wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca, a osobę seronegatywną zaszczepić żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej z odpowiednim, co najmniej kilkutygodniowym wyprzedzeniem, zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Przed ponownym podaniem żywej szczepionki po odstawieniu inhibitora TNF decyzję o wystarczającym odstępie podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem okresu półtrwania leku i innych stosowanych leków immunosupresyjnych. U osób dorosłych leczonych inhibitorem TNF profilaktykę półpaśca prowadzi się rekombinowaną szczepionką nieżywą, którą można podać w trakcie terapii, najlepiej przed jej rozpoczęciem. Jeśli wymagane jest szczepienie przeciw ospie prawdziwej, należy wybrać szczepionkę z niereplikującym się wirusem krowianki. Po ekspozycji na wirusa ospy wietrznej u seronegatywnego pacjenta leczonego inhibitorem TNF należy rozważyć podanie swoistej immunoglobuliny lub leczenie przeciwwirusowe zamiast szczepienia.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, żywej szczepionki przeciw półpaścowi lub szczepionki z replikującym się wirusem krowianki osobie leczonej inhibitorem TNF istnieje ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym, obejmującego rozsianą wysypkę pęcherzykową, zapalenie płuc, zapalenie wątroby lub zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, a takie zakażenie może zagrażać życiu. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, co zostawia pacjenta bez pełnej ochrony. Szczepionki nieżywe (rekombinowana przeciw półpaścowi, niereplikująca przeciw ospie prawdziwej) nie niosą ryzyka zakażenia szczepionkowego.
Mechanizm
Inhibitory TNF (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) hamują działanie czynnika martwicy nowotworów, który odgrywa kluczową rolę w odporności komórkowej i w ograniczaniu zakażeń wirusowych, w tym zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca oraz wirusem krowianki. U pacjenta leczonego inhibitorem TNF atenuowany lub replikujący się wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany i powodować zakażenie uogólnione. Jednocześnie immunosupresja osłabia wytwarzanie przeciwciał i odpowiedź komórkową na szczepienie, więc szczepienie może być mniej skuteczne. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich inhibitorów TNF i dotyczy wszystkich żywych szczepionek z grupy B, nie dotyczy natomiast szczepionek nieżywych.
Monitorować
- Ocena statusu serologicznego wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem TNF
- Weryfikacja rodzaju szczepionki (żywa czy nieżywa) przed każdym szczepieniem
- Kontrola odstępu między szczepieniem żywą szczepionką a pierwszą dawką lub ostatnią dawką inhibitora TNF
- Obserwacja w kierunku gorączki, rozsianej wysypki pęcherzykowej i objawów neurologicznych po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka nieżywa – rekombinowana lub z niereplikującym się wirusempostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | ryzyko maleje | Rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej z niereplikującym się wirusem krowianki nie mogą wywołać zakażenia szczepionkowego i mogą być podane w trakcie leczenia inhibitorem TNF. Odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego jeśli to możliwe, warto szczepić przed rozpoczęciem terapii. |
| Żywa szczepionka podana przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem TNFkolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można podać osobie seronegatywnej przed planowanym leczeniem inhibitorem TNF, zachowując co najmniej kilkutygodniowy odstęp przed pierwszą dawką leku zgodnie z aktualnymi zaleceniami. |
| Kilka miesięcy od ostatniej dawki inhibitora TNFodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Po odstawieniu inhibitora TNF żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po okresie pozwalającym na eliminację leku i odbudowę odporności, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem innych leków immunosupresyjnych. |
| Niemowlę narażone na inhibitor TNF w okresie płodowymwiek · pacjent | inne zalecenie | Przeciwciała monoklonalne z fragmentem Fc, zwłaszcza infliksymab i adalimumab, przenikają przez łożysko i mogą utrzymywać się we krwi niemowlęcia przez wiele miesięcy, dlatego szczepienie żywymi szczepionkami u dziecka narażonego w życiu płodowym należy odroczyć zgodnie z ChPL. Certolizumab pegol, pozbawiony fragmentu Fc, przenika przez łożysko w minimalnym stopniu, a etanercept w mniejszym stopniu niż przeciwciała pełnej długości, ale decyzję o terminie szczepienia zawsze podejmuje lekarz. |
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę.Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, z którymi zdrowy organizm dziecka łatwo sobie radzi. Leki osłabiające odporność, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, mogą sprawić, że wirus ze szczepionki wywoła poważną chorobę. Jeśli mama przyjmowała taki lek w ciąży, część leku trafia do dziecka i może działać jeszcze przez wiele miesięcy po porodzie. Dlatego lekarz musi wiedzieć o takim leczeniu przed szczepieniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Częsta, wodnista biegunka u dziecka po szczepieniu
- Uporczywe wymioty
- Gorączka
- Mniej mokrych pieluch, suche usta, senność lub płacz bez łez – objawy odwodnienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę. Przed kwalifikacją do szczepienia należy ustalić, czy matka przyjmowała w ciąży adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab albo certolizumab pegol i kiedy podano ostatnią dawkę. Szczepionkę podaje się tylko w krótkim przedziale wieku, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia. Decyzję podejmuje pediatra, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie matki. Uwzględnia się lek, termin ostatniej dawki w ciąży i ryzyko ciężkiej choroby rotawirusowej. Przy narażeniu wyłącznie na certolizumab pegol ryzyko jest najmniejsze. Szczepienia inaktywowane z kalendarza szczepień prowadzi się bez zmian.
Skutek kliniczny
Możliwe jest ciężkie lub przedłużone zakażenie wirusem szczepionkowym z biegunką, wymiotami, gorączką i odwodnieniem. Możliwa jest też słabsza ochrona przed zakażeniem rotawirusem typu dzikiego. Ciężkie zakażenia rozsianych żywych szczepionek opisano u niemowląt narażonych w ciąży na inhibitory TNF. Dla szczepionki przeciw rotawirusom zagrożenie wynika jednak głównie z przeniesienia danych z innych żywych szczepionek i z mechanizmu działania. Charakterystyki produktów leczniczych wszystkich inhibitorów TNF wykluczają jednoczesne podawanie żywych szczepionek i zalecają wstrzymanie się ze szczepieniami żywymi u niemowląt narażonych w ciąży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym. Ich kontrolę zapewnia sprawna odpowiedź immunologiczna. Wszystkie inhibitory czynnika martwicy nowotworów hamują odporność komórkową i humoralną. Mogą przez to dopuścić do niekontrolowanego namnażania wirusa szczepionkowego i osłabić odpowiedź poszczepienną. Szczepionkę podaje się wyłącznie niemowlętom w pierwszych miesiącach życia, a inhibitory TNF nie są w tym wieku stosowane w leczeniu. Dlatego w praktyce interakcja dotyczy głównie niemowląt narażonych na lek w życiu płodowym. Przeciwciała monoklonalne z fragmentem Fc (adalimumab, golimumab, infliksymab) aktywnie przenikają przez łożysko, zwłaszcza w trzecim trymestrze, i utrzymują się we krwi dziecka przez wiele miesięcy po porodzie. Etanercept przenika w mniejszym stopniu. Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc, więc przenika przez łożysko minimalnie.
Monitorować
- Wywiad o leczeniu matki inhibitorem TNF w ciąży i dacie ostatniej dawki przed kwalifikacją do szczepienia
- U zaszczepionego niemowlęcia z narażeniem w ciąży – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia w tygodniach po szczepieniu
- U osoby leczonej inhibitorem TNF w otoczeniu zaszczepionego niemowlęcia – objawy zakażenia przewodu pokarmowego
Kiedy ocena się zmienia
| Okres od ostatniej dawki u matki w ciąży wskazany w ChPL danego inhibitora TNFodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Po upływie okresu wskazanego w ChPL leku przyjmowanego przez matkę poziom leku u niemowlęcia jest zwykle znikomy i szczepienie żywą szczepionką można rozważyć, o ile dziecko nie przekroczyło wieku dopuszczalnego dla szczepionki przeciw rotawirusom. |
| Pegylowany fragment Fab' bez fragmentu Fc (certolizumab pegol) stosowany w ciążypostać · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc i minimalnie przenika przez łożysko, więc narażenie niemowlęcia jest znacznie mniejsze niż po innych inhibitorach TNF. Decyzję o szczepieniu podejmuje pediatra zgodnie z aktualną ChPL. |
| Narażenie niemowlęcia wyłącznie przez mleko matkidroga podania · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Przenikanie inhibitorów TNF do mleka jest niewielkie, a lek jest w większości trawiony w przewodzie pokarmowym dziecka. Samo karmienie piersią przez matkę leczoną inhibitorem TNF zwykle nie jest powodem do odraczania szczepienia przeciw rotawirusom. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.