Interakcje / Denosumab / Denosumab i kapecytabina
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować, kontrolując stężenie wapnia w surowicy przed każdym podaniem denosumabu oraz dodatkowo w razie ciężkiej biegunki lub wymiotów.
Przyjmuj wapń i witaminę D, jeśli lekarz je zalecił, dbaj o zęby i od razu zgłoś lekarzowi ciężką biegunkę lub wymioty.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDenosumab+ KapecytabinaPołączenie można stosować, kontrolując stężenie wapnia w surowicy przed każdym podaniem denosumabu oraz dodatkowo w razie ciężkiej biegunki lub wymiotów.Przyjmuj wapń i witaminę D, jeśli lekarz je zalecił, dbaj o zęby i od razu zgłoś lekarzowi ciężką biegunkę lub wymioty.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj wapń i witaminę D, jeśli lekarz je zalecił, dbaj o zęby i od razu zgłoś lekarzowi ciężką biegunkę lub wymioty.
Te leki można zwykle przyjmować razem i często stosuje się je jednocześnie. Lek na kości może obniżać poziom wapnia we krwi, a biegunka lub wymioty po leku przeciwnowotworowym mogą ten spadek pogłębić. Oba leki razem mogą też zwiększać ryzyko rzadkich, poważnych problemów z kością szczęki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, palców rąk lub stóp
- skurcze lub drżenie mięśni
- biegunka lub wymioty, które nie ustępują w ciągu doby
- ból, obrzęk lub owrzodzenie dziąseł, rozchwianie zębów, niegojąca się rana w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, kontrolując stężenie wapnia w surowicy przed każdym podaniem denosumabu oraz dodatkowo w razie ciężkiej biegunki lub wymiotów. Należy zapewnić suplementację wapnia i witaminy D, jeśli nie ma hiperkalcemii, wyrównywać zaburzenia elektrolitowe wywołane biegunką oraz zadbać o kontrolę stomatologiczną i higienę jamy ustnej przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie hipokalcemii, zwłaszcza w okresach ciężkiej biegunki lub wymiotów, oraz zwiększone ryzyko martwicy kości szczęki. Brak doniesień o istotnych klinicznie skutkach samego połączenia, a skojarzenie jest często stosowane u chorych z przerzutami do kości.
Mechanizm
Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – denosumab jest przeciwciałem monoklonalnym, które nie jest metabolizowane przez cytochrom P-450 i nie wpływa na przemiany kapecytabiny. Możliwe jest natomiast sumowanie działań niepożądanych. Denosumab obniża stężenie wapnia w surowicy, a biegunka, wymioty i zmniejszone przyjmowanie pokarmów w trakcie leczenia kapecytabiną mogą nasilać niedobory wapnia, magnezu i potasu. Chemioterapia jest ponadto uznanym czynnikiem ryzyka martwicy kości szczęki u chorych leczonych denosumabem, a zapalenie błony śluzowej jamy ustnej wywołane kapecytabiną może utrudniać higienę i gojenie w obrębie jamy ustnej.
Metabolizm i transportery
- Kapecytabina: inhibitor CYP2C9[1]
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy (przed każdym podaniem denosumabu i w razie ciężkiej biegunki lub wymiotów)
- stężenie magnezu i potasu
- czynność nerek (klirens kreatyniny)
- stan jamy ustnej i uzębienia
Kiedy ocena się zmienia
| 120 mgdawka · denosumab | ryzyko rośnie | Dawka onkologiczna denosumabu podawana w krótszych odstępach wiąże się z większym ryzykiem hipokalcemii i martwicy kości szczęki niż dawka 60 mg stosowana w osteoporozie, dlatego kontrola wapnia i opieka stomatologiczna są szczególnie ważne. |
| eGFR ≤ 30 ml/minpacjent | interakcja nie dotyczy | Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) jest przeciwwskazaniem do stosowania kapecytabiny, a jednocześnie znacznie zwiększa ryzyko ciężkiej hipokalcemii po denosumabie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Alkohol przy tych lekach
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuKapecytabinaa alkoholPacjentowi leczonemu kapecytabiną należy zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości i całkowitą rezygnację z niego w czasie biegunki, wymiotów, zapalenia jamy ustnej lub gorączki.Pij alkohol co najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a w dniach z biegunką, wymiotami, rankami w jamie ustnej lub gorączką nie pij go wcale.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol co najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a w dniach z biegunką, wymiotami, rankami w jamie ustnej lub gorączką nie pij go wcale.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania kapecytabiny, ale może nasilać jej działania niepożądane, przede wszystkim biegunkę, nudności i ranki w jamie ustnej. Alkohol sprzyja też odwodnieniu, które w czasie leczenia może obciążać nerki. Picie dużych ilości alkoholu uszkadza wątrobę i krew, a to może utrudnić bezpieczne prowadzenie leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka częstsza niż zwykle lub nocna
- wymioty uniemożliwiające picie płynów
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- gorączka lub dreszcze
- zawroty głowy, suchość w ustach i mało moczu
- siniaki lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pacjentowi leczonemu kapecytabiną należy zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości i całkowitą rezygnację z niego w czasie biegunki, wymiotów, zapalenia jamy ustnej lub gorączki. U osób przewlekle nadużywających alkoholu przed leczeniem i w jego trakcie należy ocenić czynność wątroby, nerek i morfologię krwi.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie biegunki, nudności, zapalenia jamy ustnej i odwodnienia, a u osób pijących dużo i regularnie także zwiększone ryzyko toksyczności wątrobowej, krwawień i powikłań mielosupresji. Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta bez objawów toksyczności nie powinno istotnie zmieniać bezpieczeństwa leczenia.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między kapecytabiną a etanolem, a ewentualne ryzyko wynika z sumowania się działań niepożądanych. ChPL kapecytabiny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji, a zapisy wszystkich ocenianych produktów są w tym zakresie zgodne[1]. Alkohol drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego i może nasilać biegunkę, nudności oraz zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, które należą do najczęstszych działań toksycznych fluoropirymidyn. Odwodnienie wywołane biegunką i działaniem moczopędnym etanolu może pogarszać czynność nerek, a ciężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem do stosowania kapecytabiny[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu uszkadza wątrobę i szpik, a ciężka niewydolność wątroby oraz ciężka leukopenia, neutropenia i trombocytopenia również są przeciwwskazaniami do leczenia kapecytabiną[1].
Metabolizm i transportery
- Kapecytabina: inhibitor CYP2C9[2]
Monitorować
- liczba i charakter stolców, objawy odwodnienia
- morfologia krwi z rozmazem
- aminotransferazy i bilirubina
- kreatynina i klirens kreatyniny
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Spożycie dużych ilości alkoholu nasila toksyczność żołądkowo-jelitową i ryzyko odwodnienia z pogorszeniem czynności nerek, dlatego należy go unikać przez cały okres leczenia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby i szpiku, a ciężka niewydolność wątroby oraz ciężka leukopenia, neutropenia i trombocytopenia są przeciwwskazaniami do kapecytabiny. Wymagana jest ocena czynności wątroby i morfologii przed leczeniem i w jego trakcie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Inne interakcje tych leków 157
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ KapecytabinaNie należy łączyć klozapiny z kapecytabiną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko upewnij się, że twój psychiatra i onkolog wiedzą o obu lekach, a przy gorączce lub bólu gardła od razu zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko upewnij się, że twój psychiatra i onkolog wiedzą o obu lekach, a przy gorączce lub bólu gardła od razu zgłoś się do lekarza.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą bardzo obniżyć ich liczbę, a wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Tych leków zwykle się nie łączy, a jeśli lekarze uznają to za konieczne, potrzebne są bardzo częste badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia lub ranki w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z kapecytabiną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leczenia klozapiną nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje związane ze znacznym ryzykiem agranulocytozy[2]. Jeśli u pacjenta stabilnie leczonego klozapiną konieczna jest chemioterapia kapecytabiną, decyzję o dalszym postępowaniu powinni podjąć wspólnie psychiatra i onkolog, z uwzględnieniem zmiany leku przeciwpsychotycznego albo innego schematu onkologicznego. Gdy mimo przeciwwskazania leki są stosowane razem, konieczna jest zaostrzona kontrola morfologii z rozmazem i natychmiastowa diagnostyka przy gorączce lub objawach zakażenia. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry.
Skutek kliniczny
Grozi ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Może też dojść do pogłębienia małopłytkowości i krwawień. Wystąpienie ciężkiej neutropenii jest jednocześnie przeciwwskazaniem do dalszego stosowania kapecytabiny[3].
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a kapecytabina jako lek cytotoksyczny powoduje leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. ChPL klozapiny wymienia środki cytotoksyczne wśród leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ kapecytabina zmniejsza aktywność izoenzymu 2C9, ale nie wpływa na izoenzymy 1A2 i 3A4[3], a klozapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy ewentualnej zmianie leczenia przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta w trakcie leczenia kapecytabinąkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Rozpoczynanie klozapiny u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy jest wprost ujęte w przeciwwskazaniach ChPL klozapiny. Gdy to pacjent leczony klozapiną wymaga kapecytabiny, ChPL nadal zabrania łączenia, a ewentualne odstępstwo wymaga wspólnej decyzji psychiatry i onkologa oraz zaostrzonej kontroli morfologii. |
| Po zakończeniu leczenia kapecytabiną i powrocie prawidłowej morfologiiodstep · kapecytabina | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do leczenia klozapiną. Po zakończeniu chemioterapii i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy standardowym monitorowaniu hematologicznym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia.Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki osłabiające układ odporności, takie jak fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak kapecytabina, fluorouracyl czy cytarabina, obniżają zdolność organizmu do walki z zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno osłabić odporność i zmniejszyć liczbę białych krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych, a nawet zagrażających życiu infekcji. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub pamięci
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia. W chorobach autoimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów, zwykle wstrzymuje się lek immunomodulujący na czas chemioterapii, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem. Dla natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu czynna choroba nowotworowa lub stan znacznego upośledzenia odporności są ujęte w przeciwwskazaniach ChPL, dlatego w praktyce leki te odstawia się przed leczeniem przeciwnowotworowym. U biorców przeszczepów, u których nie można przerwać mykofenolanu, belataceptu czy innych leków przeciwodrzuceniowych, rozważa się redukcję intensywności immunosupresji i dostosowanie dawek analogu pirymidyn do wyników morfologii. Leflunomid i teriflunomid działają jeszcze długo po odstawieniu, dlatego przy ciężkiej toksyczności można rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Należy rozważyć profilaktykę przeciwwirusową i przeciwzakaźną zgodnie z lokalnymi standardami oraz unikać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym gorączki neutropenicznej, sepsy, reaktywacji wirusa półpaśca i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu[1]. Może dojść do pogłębienia cytopenii, a przy mykofenolanach, leflunomidzie i teriflunomidzie także do sumowania działania uszkadzającego szpik i wątrobę. Przy rawulizumabie neutropenia dodatkowo zwiększa ryzyko zakażeń bakteriami otoczkowymi, zwłaszcza meningokokami.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Analogi pirymidyn jako antymetabolity hamują syntezę DNA w szybko dzielących się komórkach, co prowadzi do mielosupresji z neutropenią, limfopenią i małopłytkowością oraz do uszkodzenia błon śluzowych stanowiących barierę przeciw zakażeniom. Leki immunosupresyjne z grupy A osłabiają odporność różnymi drogami – modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, inhibitory dehydrogenazy dihydroorotanowej (leflunomid, teriflunomid) oraz mykofenolany hamują proliferację limfocytów, tofacytynib blokuje kinazy JAK, natalizumab hamuje migrację limfocytów do tkanek, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, inebilizumab i immunoglobulina przeciw limfocytom T usuwają limfocyty, tolebrutynib hamuje kinazę Brutona, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają odpowiedź zależną od dopełniacza lub przeciwciał IgG[2]. Nałożenie tych efektów na mielotoksyczność chemioterapii zwiększa głębokość i czas trwania niedoboru odporności. Interakcja jest wspólna dla wszystkich analogów pirymidyn i dla wszystkich leków grupy A poza apremilastem i nerandomilastem, choć jej nasilenie zależy od siły działania konkretnego leku. Interakcje farmakokinetyczne nie mają tu znaczenia dla całej klasy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii
- gorączka i inne objawy zakażenia
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zwłaszcza przy leflunomidzie, teriflunomidzie i mykofenolanach
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- stężenie immunoglobulin IgG przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Krem lub roztwór do stosowania na skórę (fluorouracyl)postać · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę daje znikomą ekspozycję ogólnoustrojową i nie powoduje mielosupresji, dlatego połączenie z lekiem immunosupresyjnym nie wymaga szczególnego postępowania. |
| Kilka miesięcy od ostatniej dawki leflunomidu, teriflunomidu, fingolimodu, natalizumabu, inebilizumabu lub immunoglobuliodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leki o długim działaniu lub powodujące długotrwałą limfopenię albo deplecję limfocytów utrzymują immunosupresję po odstawieniu. Rozpoczynając chemioterapię w tym okresie, należy traktować pacjenta jak nadal leczonego i sprawdzić liczbę limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację. |
| Schematy wysokodawkowe lub intensywna chemioterapia indukcyjna (np. wysokie dawki cytarabiny)dawka · analogi pirymidyn | ryzyko rośnie | Intensywne schematy z analogami pirymidyn powodują głęboką i długotrwałą neutropenię, a dołożenie leku immunosupresyjnego istotnie zwiększa ryzyko zakażeń zagrażających życiu. W tej sytuacji lek immunosupresyjny powinien być w miarę możliwości wstrzymany. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych rezerwa szpikowa jest mniejsza, a zakażenia przebiegają ciężej, dlatego monitorowanie morfologii i objawów infekcji powinno być częstsze. |
Źródła
- Calabresi PA, Radue EW, Goodin D, Jeffery D, Rammohan KW, Reder AT, et al. Safety and efficacy of fingolimod in patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (FREEDOMS II): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet Neurol. 2014;13(6):545-56. doi: 10.1016/S1474-4422(14)70049-3. PMID: 24685276.
- Triplett J, Kermode AG, Corbett A, Reddel SW. Warts and all: Fingolimod and unusual HPV-associated lesions. Mult Scler. 2018;25(11):1547-1550. doi: 10.1177/1352458518807088. PMID: 30427266.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ KapecytabinaNie podaje się dopęcherzowo BCG pacjentom leczonym cytostatykami, w tym kapecytabiną.Zanim przyjdziesz na kolejny wlew BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz kapecytabinę, i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim przyjdziesz na kolejny wlew BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz kapecytabinę, i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Kapecytabina to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Wlewy BCG do pęcherza zawierają żywe, osłabione bakterie, które przy słabej odporności mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie. Tych dwóch terapii nie stosuje się w tym samym czasie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
- uporczywy kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- nasilony ból przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się dopęcherzowo BCG pacjentom leczonym cytostatykami, w tym kapecytabiną.[1][2] Wlewy BCG należy odroczyć do zakończenia leczenia kapecytabiną i ustąpienia immunosupresji, a decyzję o terminie rozpoczęcia lub wznowienia terapii podejmuje urolog wspólnie z onkologiem.[3] Jeśli pacjent w trakcie terapii BCG wymaga leczenia kapecytabiną, wlewy BCG należy przerwać.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiego, ogólnoustrojowego zakażenia prątkami BCG (sepsa BCG, zakażenie rozsiane z zajęciem płuc, wątroby lub innych narządów), które może zagrażać życiu. Jednocześnie można oczekiwać słabszego działania przeciwnowotworowego BCG z powodu osłabionej odpowiedzi immunologicznej.
Mechanizm
Kapecytabina jest cytostatykiem z grupy fluoropirymidyn i wywołuje mielosupresję, w tym leukopenię i neutropenię, co osłabia odpowiedź immunologiczną. Szczepionka BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, a jej działanie w raku pęcherza zależy od miejscowej odpowiedzi immunologicznej. Osłabienie odporności przez cytostatyk zmniejsza skuteczność BCG i ułatwia niekontrolowane namnażanie się prątków z ryzykiem ich rozsiewu.
Metabolizm i transportery
- Kapecytabina: inhibitor CYP2C9[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym wznowieniem wlewów BCG
- objawy ogólnoustrojowego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, kaszel, duszność
- próby wątrobowe przy podejrzeniu rozsiewu BCG
Kiedy ocena się zmienia
| Kapecytabina zakończonakolejność włączenia · kapecytabina | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia kapecytabiną wlewy BCG można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, co potwierdza morfologia krwi, a termin ustala urolog z onkologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ KapecytabinaNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia kapecytabiną.Nie przyjmuj doustnej szczepionki na dur brzuszny w trakcie leczenia kapecytabiną i zapytaj onkologa o szczepionkę w zastrzyku oraz najlepszy termin szczepienia.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki na dur brzuszny w trakcie leczenia kapecytabiną i zapytaj onkologa o szczepionkę w zastrzyku oraz najlepszy termin szczepienia.
Kapecytabina osłabia odporność, dlatego nie możesz przyjmować doustnej szczepionki na dur brzuszny, która zawiera żywe, osłabione bakterie. U osoby z obniżoną odpornością takie bakterie mogą wywołać zakażenie, a szczepienie może w ogóle nie zadziałać. Jeśli wyjeżdżasz w rejon, gdzie występuje dur brzuszny, istnieje szczepionka w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- ból brzucha
- wymioty
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia kapecytabiną[1]. Jeśli ochrona przed durem jest potrzebna, rozważ szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań i ustal termin szczepienia z onkologiem, najlepiej przed rozpoczęciem chemioterapii albo w okresie stabilnej morfologii. Szczepionkę żywą można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący. Niezależnie od szczepienia zalecaj ścisłą higienę żywności i wody podczas podróży do rejonów endemicznych.
Skutek kliniczny
U chorego leczonego kapecytabiną żywa szczepionka doustna niesie ryzyko zakażenia wywołanego szczepem szczepionkowym oraz słabej lub żadnej ochrony przed durem brzusznym. Dodatkowo częsta przy kapecytabinie biegunka jest stanem, w którym szczepienie doustne odracza się do czasu powrotu do zdrowia[1].
Mechanizm
Kapecytabina jest fluoropirymidyną przekształcaną w 5-fluorouracyl, czyli lekiem antymetabolicznym hamującym podziały szybko dzielących się komórek, w tym komórek szpiku i układu odpornościowego. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane bakterie szczepu Ty 21a i nie podaje się jej osobom z nabytym niedoborem odporności, w tym otrzymującym leki immunosupresyjne lub antymitotyczne[1]. Osłabiona odporność może ograniczyć kontrolę nad szczepem szczepionkowym i jednocześnie zmniejszyć odpowiedź immunologiczną na szczepienie.
Metabolizm i transportery
- Kapecytabina: inhibitor CYP2C9[2]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem inaktywowanym
- gorączka i objawy żołądkowo-jelitowe po ewentualnym przypadkowym przyjęciu szczepionki żywej
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana do wstrzykiwańszczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Vi do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale w trakcie chemioterapii odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego termin szczepienia należy uzgodnić z onkologiem. |
| Zakończenie leczenia i odbudowa odpornościodstep · kapecytabina | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia kapecytabiną i normalizacji odporności szczepionkę żywą można rozważyć, a o terminie decyduje lekarz prowadzący. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | inne zalecenie | Całokomórkowej szczepionki inaktywowanej nie podaje się osobom po 60. roku życia, a decyzja wymaga oceny ryzyka szczepienia wobec ryzyka zakażenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać.Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.
Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, może rzadko silnie obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina, również osłabiają szpik kostny. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność i doprowadzić do groźnego zakażenia. Inne leki usuwające żelazo, czyli deferazyroks i deferoksamina, nie niosą tak dużego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowo ciężkie zakażenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać. Dotyczy to deferypronu w połączeniu z azacytydyną, decytabiną, cytarabiną, gemcytabiną, fluorouracylem lub kapecytabiną. U chorego wymagającego chelatacji w trakcie chemioterapii należy zamienić deferypron na deferazyroks lub deferoksaminę. Jeśli deferypron był już podawany razem z analogiem pirymidyny, trzeba go odstawić, oznaczyć morfologię z rozmazem i pouczyć chorego o konieczności pilnego zgłoszenia gorączki lub objawów zakażenia.
Skutek kliniczny
Głęboka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem ciężkich zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, posocznicy oraz zgonu. U chorych z zespołami mielodysplastycznymi i ostrymi białaczkami leczonych azacytydyną, decytabiną lub cytarabiną rezerwa szpikowa jest już ograniczona, więc ryzyko jest szczególnie wysokie.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie polega na zmianie stężeń leków. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie częściowo idiosynkratycznym, a analogi pirymidyn hamują syntezę DNA w dzielących się komórkach szpiku i powodują zależną od dawki mielosupresję. Oba działania sumują się, co zwiększa ryzyko głębokiej i przedłużonej neutropenii oraz utrudnia ustalenie, który lek ją wywołał. Ze względu na to ChPL deferypronu przeciwwskazuje jego stosowanie razem z lekami, o których wiadomo, że wywołują neutropenię lub agranulocytozę.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę w zmianach przednowotworowych wchłania się w niewielkim stopniu i nie wywołuje istotnej mielosupresji, dlatego połączenie z deferypronem nie wymaga unikania. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i analogu pirymidyn połączenie jest przeciwwskazane – nie szczepi się w trakcie leczenia ani przed odbudową odporności po jego zakończeniu.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed każdą podróżą do tropików powiedz lekarzowi medycyny podróży, że przyjmujesz lub przyjmowałeś leki przeciwnowotworowe.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed każdą podróżą do tropików powiedz lekarzowi medycyny podróży, że przyjmujesz lub przyjmowałeś leki przeciwnowotworowe.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus. Leki przeciwnowotworowe takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina osłabiają odporność, więc organizm może nie poradzić sobie z wirusem ze szczepionki. Może to wywołać groźną chorobę, a szczepienie i tak może nie dać ochrony. Dlatego nie szczepi się przeciw żółtej febrze w trakcie takiego leczenia ani krótko po nim.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silne bóle mięśni, osłabienie, wymioty
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- mrowienie lub osłabienie siły w nogach albo rękach
- krwawienia, siniaki bez przyczyny lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i analogu pirymidyn połączenie jest przeciwwskazane – nie szczepi się w trakcie leczenia ani przed odbudową odporności po jego zakończeniu. Dotyczy to wszystkich analogów pirymidyn stosowanych ogólnoustrojowo, także doustnej kapecytabiny oraz azacytydyny i decytabiny podawanych podskórnie lub dożylnie. Szczepienie można rozważyć najwcześniej po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii, po ocenie stanu odporności przez lekarza prowadzącego. Jeśli podróż do strefy endemicznej jest planowana przed rozpoczęciem leczenia, szczepionkę podaje się z wyprzedzeniem co najmniej 4 tygodni przed pierwszą dawką cytostatyku. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia, a pacjenta należy poinformować o ryzyku zakażenia i zalecić unikanie podróży do strefy endemicznej lub ścisłą ochronę przed komarami. Po przypadkowym zaszczepieniu osoby leczonej analogiem pirymidyn należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym i specjalistą chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
U osoby z obniżoną odpornością żywa szczepionka przeciw żółtej febrze może wywołać ciężką chorobę poszczepienną o przebiegu trzewnym (gorączka, uszkodzenie wątroby, niewydolność wielonarządowa) lub neurologicznym (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), która może zakończyć się zgonem. Drugim skutkiem jest brak skutecznej ochrony przed żółtą febrą mimo wykonanego szczepienia. Ryzyko dotyczy całej klasy analogów pirymidyn i dodatkowo rośnie u chorych z nowotworami hematologicznymi, zespołami mielodysplastycznymi oraz przy leczeniu skojarzonym z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie analogi pirymidyn podawane ogólnoustrojowo (azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina, fluorouracyl, cytarabina, decytabina) hamują syntezę kwasów nukleinowych w szybko dzielących się komórkach, także w szpiku i komórkach układu odpornościowego. Powodują przez to mielosupresję, limfopenię i osłabienie odpowiedzi komórkowej i humoralnej. Osłabiony układ odpornościowy nie kontroluje namnażania wirusa szczepionkowego, co zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia. Jednocześnie wytworzenie przeciwciał ochronnych jest słabsze lub wcale nie następuje. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z działania cytotoksycznego, a nie z właściwości pojedynczej substancji.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy i planowanego leczenia
- przed szczepieniem po zakończonej chemioterapii: morfologia z rozmazem i ocena stanu odporności przez lekarza prowadzącego
- po przypadkowym zaszczepieniu: gorączka, objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, aktywność aminotransferaz, bilirubina) i objawy neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym zaszczepieniu: czynność nerek, liczba płytek krwi i parametry krzepnięcia przy pogorszeniu stanu ogólnego
- po szczepieniu wykonanym w okresie obniżonej odporności: rozważenie oznaczenia przeciwciał neutralizujących przed podróżą
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa na skórę (krem, roztwór)postać · analogi pirymidyn | interakcja nie dotyczy | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę wchłania się w minimalnym stopniu i nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, dlatego nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia przeciw żółtej febrze. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczeniaanalogi pirymidyn | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki analogu pirymidyn szczepienie można rozważyć indywidualnie, po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego i przy braku innego leczenia immunosupresyjnego. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczeniaszczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką analogu pirymidyn zdąży wywołać odpowiedź odpornościową przy sprawnym układzie immunologicznym, co jest preferowanym postępowaniem u osób planujących podróż. |
Niekorzystna interakcjaAzatiopryna+ KapecytabinaNależy w miarę możliwości unikać tego połączenia.Nie zmieniaj dawek na własną rękę, powiedz onkologowi, że przyjmujesz azatioprynę, i rób badania krwi w zleconych terminach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj dawek na własną rękę, powiedz onkologowi, że przyjmujesz azatioprynę, i rób badania krwi w zleconych terminach.
Oba leki osłabiają szpik kostny, czyli miejsce, w którym powstają krwinki. Przyjmowane razem mogą mocniej obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi, co zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień. Lekarze zwykle starają się nie łączyć tych leków albo zmniejszają dawkę i częściej zlecają badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne stolce
- nietypowe zmęczenie i bladość
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy w miarę możliwości unikać tego połączenia[1]. Gdy oba leki są niezbędne, onkolog i lekarz prowadzący leczenie immunosupresyjne powinni wspólnie rozważyć zmniejszenie dawki azatiopryny lub jej czasowe odstawienie na okres chemioterapii. Morfologię krwi z rozmazem należy kontrolować przed każdym cyklem kapecytabiny i między cyklami, a przy ciężkiej leukopenii, neutropenii lub trombocytopenii kapecytabiny nie stosuje się[2].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko leukopenii, neutropenii i trombocytopenii, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego stosowania azatiopryny z cytostatykami i lekami hamującymi czynność szpiku[1]. Ciężka leukopenia, neutropenia lub trombocytopenia wyklucza dalsze stosowanie kapecytabiny[2].
Mechanizm
Azatiopryna i kapecytabina hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielosupresyjne sumuje się. Interakcja farmakokinetyczna między tymi lekami nie jest opisana.
Metabolizm i transportery
- Kapecytabina: inhibitor CYP2C9[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi) przed każdym cyklem i między cyklami
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka
- objawy skazy krwotocznej
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Teva 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/capecitabine-teva-100274562/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Niekorzystna interakcjaKapecytabina+ WalgancyklowirWalgancyklowir łączy się z kapecytabiną tylko wtedy, gdy korzyść z leczenia przeciwwirusowego przewyższa ryzyko nasilonej mielosupresji.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te leki razem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te leki razem.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko spadku liczby białych krwinek, płytek krwi i czerwonych krwinek. Może to sprzyjać ciężkim zakażeniom, krwawieniom i osłabieniu. Lekarz zwykle zleca wtedy częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka powyżej 38°C lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- siniaki bez wyraźnej przyczyny, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu, czarne stolce
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Walgancyklowir łączy się z kapecytabiną tylko wtedy, gdy korzyść z leczenia przeciwwirusowego przewyższa ryzyko nasilonej mielosupresji[1]. Przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie skojarzenia należy oznaczać morfologię krwi z rozmazem oraz czynność nerek. Przy ciężkiej leukopenii, neutropenii lub trombocytopenii kapecytabiny nie stosuje się[2], a dawkowanie obu leków trzeba ustalić z prowadzącym onkologiem i lekarzem leczącym zakażenie.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkiej neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Ciężka leukopenia, neutropenia lub trombocytopenia wywołana walgancyklowirem uniemożliwia kontynuowanie kapecytabiny[2].
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Walgancyklowir przechodzi szybko w gancyklowir, a jego toksyczność nasila się przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwnowotworowych o działaniu mielosupresyjnym[1]. Kapecytabina, jako fluoropirymidyna, sama wywołuje leukopenię, neutropenię i trombocytopenię, a ciężkie postacie tych zaburzeń wykluczają jej stosowanie[2]. Gancyklowir nie jest metabolizowany przez cytochrom P450, dlatego nie oczekuje się interakcji farmakokinetycznej na tym etapie[1].
Metabolizm i transportery
- Kapecytabina: inhibitor CYP2C9[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
letermowirmarybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Klirens kreatyniny poniżej 30 ml/mineGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min kapecytabina jest przeciwwskazana, a toksyczność gancyklowiru rośnie przy zaburzeniach czynności nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Valcyte 50 mg/ml, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valcyte-100326589/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.