Interakcje / Denosumab / Denosumab i lenalidomid
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, jeśli wapń jest kontrolowany, a pacjent przyjmuje suplementację wapnia i witaminy D, chyba że ma hiperkalcemię.
Przyjmuj wapń i witaminę D tak, jak zalecił lekarz, dbaj o zęby i przed każdą wizytą u dentysty powiedz, że dostajesz denosumab.
Niekorzystna interakcjaDenosumab+ LenalidomidPołączenie można stosować, jeśli wapń jest kontrolowany, a pacjent przyjmuje suplementację wapnia i witaminy D, chyba że ma hiperkalcemię.Przyjmuj wapń i witaminę D tak, jak zalecił lekarz, dbaj o zęby i przed każdą wizytą u dentysty powiedz, że dostajesz denosumab.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj wapń i witaminę D tak, jak zalecił lekarz, dbaj o zęby i przed każdą wizytą u dentysty powiedz, że dostajesz denosumab.
Te dwa leki często stosuje się razem w leczeniu szpiczaka, bo denosumab chroni kości. Oba mogą jednak obniżać poziom wapnia we krwi, a przy długim leczeniu zwiększa się ryzyko poważnych problemów z kością szczęki. Dlatego lekarz będzie regularnie sprawdzał twój wapń we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie wokół ust albo w palcach
- skurcze lub drżenie mięśni
- ból, obrzęk lub drętwienie szczęki
- chwiejące się zęby
- niegojąca się rana w jamie ustnej
- odsłonięta kość w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli wapń jest kontrolowany, a pacjent przyjmuje suplementację wapnia i witaminy D, chyba że ma hiperkalcemię. Hipokalcemię należy wyrównać przed podaniem denosumabu, bo jest ona przeciwwskazaniem do jego stosowania[1]. Denosumabu nie podaje się przy niezagojonych ranach po zabiegach stomatologicznych lub chirurgicznych w jamie ustnej[2]. Przed rozpoczęciem leczenia zalecany jest przegląd stomatologiczny, a w trakcie unikanie inwazyjnych zabiegów w jamie ustnej, jeśli to możliwe.
Skutek kliniczny
Możliwa nasilona hipokalcemia, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu denosumabu i u chorych z niewydolnością nerek. Zwiększone ryzyko martwicy kości szczęki przy długotrwałym leczeniu. Połączenie jest standardowe w leczeniu choroby kostnej w szpiczaku mnogim i nie należy go unikać, ale wymaga kontroli wapnia i opieki stomatologicznej.
Mechanizm
Oba leki mogą obniżać stężenie wapnia we krwi. Denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie wapnia z kośćca, a lenalidomid sam bywa przyczyną hipokalcemii. Dodatkowo lenalidomid działa immunomodulująco i antyangiogennie, co razem z chemioterapią i glikokortykosteroidami stosowanymi w szpiczaku zwiększa ryzyko martwicy kości szczęki związanej z denosumabem. Denosumab nie zmienia metabolizmu leków przez CYP3A4, więc interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje[1].
Metabolizm i transportery
- Lenalidomid: substrat P-gp[3]
Monitorować
- stężenie wapnia (skorygowanego o albuminę) przed każdą dawką denosumabu i w pierwszych tygodniach leczenia
- magnez i fosforany
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- stan jamy ustnej i uzębienia
- objawy hipokalcemii (parestezje, skurcze mięśni)
Kiedy ocena się zmienia
| 120 mgdawka · denosumab | ryzyko rośnie | Denosumab w dawce onkologicznej, podawany częściej, wiąże się z większym ryzykiem hipokalcemii i martwicy kości szczęki niż dawka stosowana w osteoporozie. Niezagojone rany po zabiegach w jamie ustnej są przeciwwskazaniem do jego podania. |
| Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek zwiększa ryzyko ciężkiej hipokalcemii po denosumabie i wymaga modyfikacji dawki lenalidomidu. Wapń należy kontrolować częściej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bomyntra 120 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bomyntra-100522232/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Alkohol przy tych lekach
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuLenalidomida alkoholNie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu w ChPL, ale zaleca się ostrożność i omówienie tego z lekarzem prowadzącym.Zapytaj lekarza prowadzącego, czy w Twojej sytuacji możesz sięgać po alkohol, a jeśli czujesz się senny, masz zawroty głowy albo łatwo powstają Ci siniaki, nie pij go wcale.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Zapytaj lekarza prowadzącego, czy w Twojej sytuacji możesz sięgać po alkohol, a jeśli czujesz się senny, masz zawroty głowy albo łatwo powstają Ci siniaki, nie pij go wcale.
Ulotka i charakterystyka leku nie zabraniają picia alkoholu w trakcie leczenia lenalidomidem, ale nie ma też badań, które by tę kwestię wyjaśniały. Lenalidomid sam może powodować zmęczenie, zawroty głowy i senność, a alkohol może te objawy pogłębiać. Przy niskiej liczbie płytek krwi albo chorobie wątroby szczególnie warto go unikać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona senność lub zawroty głowy
- silne zmęczenie
- drętwienie lub mrowienie rąk i stóp
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- żółtaczka, ciemny mocz albo ból w prawym podżebrzu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu w ChPL, ale zaleca się ostrożność i omówienie tego z lekarzem prowadzącym. Chorym z małopłytkowością, zaburzeniami czynności wątroby, neuropatią albo wyraźnym zmęczeniem warto doradzić unikanie alkoholu. Alkohol trzeba odstawić przy objawach pogarszających tolerancję leczenia.
Skutek kliniczny
Nie opisano potwierdzonej klinicznie interakcji. Możliwe jest nasilenie senności, zawrotów głowy i zmęczenia oraz pogorszenie tolerancji leczenia. U chorych z małą liczbą płytek krwi alkohol może zwiększać skłonność do krwawień, a u osób z uszkodzeniem wątroby może dodatkowo je obciążać.
Mechanizm
Brak danych o interakcji farmakokinetycznej, a ChPL nie wspomina o alkoholu ani w punkcie 4.3, ani w 4.5. Lenalidomid nie indukuje enzymów cytochromu P450 i nie jest ich inhibitorem w badaniach in vitro, więc wpływ etanolu na jego metabolizm nie jest oczekiwany[1]. Możliwe jest natomiast addytywne nasilenie objawów, które sam lenalidomid może wywoływać, czyli zmęczenia, zawrotów głowy, senności i neuropatii obwodowej. Alkohol jest też czynnikiem ryzyka uszkodzenia wątroby i może pogarszać skutki trombocytopenii, dlatego u chorych z małopłytkowością i zaburzeniami czynności wątroby budzi większe obawy.
Metabolizm i transportery
- Lenalidomid: substrat P-gp[2]
Monitorować
- liczba płytek krwi i objawy krwawienia
- aktywność aminotransferaz i bilirubina
- senność, zawroty głowy i zmęczenie
- objawy neuropatii obwodowej
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub większe spożycie alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy regularnym lub większym spożyciu alkoholu rośnie ryzyko addytywnej senności, zawrotów głowy i obciążenia wątroby. Zaleca się wtedy wyraźne ograniczenie lub unikanie alkoholu oraz kontrolę parametrów wątrobowych i płytek krwi. |
| Małopłytkowość lub zaburzenia czynności wątrobydawka · pacjent | inne zalecenie | U chorych z trombocytopenią lub uszkodzeniem wątroby alkohol może zwiększać ryzyko krwawień i obciążać wątrobę, dlatego zaleca się jego unikanie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Inne interakcje tych leków 139
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ LenalidomidNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego lenalidomidem, także w postaci maści.Nie stosuj chloramfenikolu, gdy przyjmujesz lenalidomid, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na zakażenie skóry.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, gdy przyjmujesz lenalidomid, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na zakażenie skóry.
Lenalidomid może obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Chloramfenikol, nawet w maści, może dodatkowo uszkadzać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstaje krew. Razem zwiększają ryzyko groźnych zakażeń i krwawień. Dlatego tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie, wybroczyny na skórze
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego lenalidomidem, także w postaci maści. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi[1]. Wybierz miejscowy antybiotyk bez działania toksycznego na szpik i poinformuj lekarza prowadzącego leczenie hematologiczne.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie lub przedłużenie neutropenii i małopłytkowości z ryzykiem ciężkich zakażeń i krwawień, a rzadko niedokrwistość aplastyczna zagrażająca życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają układ krwiotwórczy. Chloramfenikol może hamować czynność szpiku w sposób zależny od dawki, a rzadko wywołuje nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną niezależną od dawki, opisywaną także po stosowaniu miejscowym. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie na układ krwiotwórczy innych leków[1]. Lenalidomid często powoduje neutropenię i małopłytkowość, które ograniczają jego dawkowanie. Chloramfenikolu, także w maści, nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a lenalidomid stosuje się wyłącznie w nowotworach układu krwiotwórczego.
Metabolizm i transportery
- Lenalidomid: substrat P-gp[2]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- objawy zakażenia, gorączka
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Chloramfenikol podany ogólnoustrojowo dodatkowo hamuje szpik w sposób zależny od dawki, co przy lenalidomidzie znacznie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i małopłytkowości. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ LenalidomidNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego lenalidomid.Nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków samodzielnie, powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków samodzielnie, powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Oba leki mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Razem to ryzyko jest wyraźnie większe i może dojść do groźnego dla życia braku tych krwinek. Oba leki mogą też sprzyjać powstawaniu zakrzepów w żyłach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub inne objawy zakażenia
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- obrzęk, ból lub zaczerwienienie łydki
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego lenalidomid[1]. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga lenalidomidu, decyzję o kontynuacji obu leków podejmują wspólnie onkohematolog i psychiatra po ocenie korzyści i ryzyka, z rozważeniem zmiany leku przeciwpsychotycznego. Gdy połączenie zostanie utrzymane, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem, jasno ustalone progi przerwania leczenia oraz ocena profilaktyki przeciwzakrzepowej.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami. Utrudnia też ocenę przyczyny spadku liczby neutrofilów, co może prowadzić do zbędnego odstawienia jednego z leków albo do przeoczenia agranulocytozy poklozapinowej. Możliwe jest także większe ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.
Mechanizm
Klozapiny nie należy włączać u pacjentów przyjmujących leki obarczone znacznym ryzykiem agranulocytozy, a upośledzenie czynności szpiku kostnego wyklucza jej stosowanie[1]. Lenalidomid często hamuje czynność szpiku i wywołuje neutropenię oraz małopłytkowość, więc oba leki sumują działanie toksyczne na układ krwiotwórczy. Oba leki zwiększają też ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, co może dodatkowo sumować się u pacjentów z chorobą nowotworową. Interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, bo lenalidomid jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej i nie wpływa istotnie na enzymy metabolizujące klozapinę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, gorączka, zmiany w jamie ustnej i ból gardła
- objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonkariprazyna
Kiedy ocena się zmienia
| Lenalidomid dołączany do stabilnego leczenia klozapinąkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Zakaz dotyczy rozpoczynania klozapiny u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy. Gdy lenalidomid ma być dołączony do długotrwałego leczenia klozapiną, decyzja wymaga wspólnej oceny onkohematologa i psychiatry, ścisłego monitorowania morfologii i ustalenia postępowania przy spadku neutrofilów. |
| Upośledzenie czynności szpiku kostnegopostać · pacjent | interakcja nie dotyczy | Upośledzenie czynności szpiku kostnego wyklucza stosowanie klozapiny niezależnie od kolejności włączenia leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Połączenie przeciwwskazaneLenalidomid+ FingolimodNie łącz lenalidomidu z fingolimodem.Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnej decyzji lekarzy – powiedz neurologowi i hematologowi o obu lekach i nie odstawiaj żadnego na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnej decyzji lekarzy – powiedz neurologowi i hematologowi o obu lekach i nie odstawiaj żadnego na własną rękę.
Oba leki osłabiają układ odpornościowy i razem mogą bardzo zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Fingolimodu nie stosuje się u osób leczonych z powodu aktywnego nowotworu ani przyjmujących leki osłabiające odporność. Lekarze muszą zdecydować, jak dalej leczyć twoje stwardnienie rozsiane w czasie terapii lenalidomidem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel, duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe osłabienie kończyn, zaburzenia mowy, widzenia lub myślenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz lenalidomidu z fingolimodem.[1][2][3] Gdy pacjent ze stwardnieniem rozsianym leczonym fingolimodem ma rozpocząć terapię lenalidomidem, decyzję o odstawieniu fingolimodu i dalszym leczeniu stwardnienia rozsianego podejmuje neurolog wspólnie z hematologiem. Działanie fingolimodu na układ odpornościowy utrzymuje się po odstawieniu, a szczepienia mogą być mniej skuteczne jeszcze do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia.[1] Żywych szczepionek atenuowanych należy unikać.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie grozi głęboką immunosupresją z ciężkimi i oportunistycznymi zakażeniami, w tym postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią. Fingolimod jest przeciwwskazany u osób przyjmujących leki immunosupresyjne, z upośledzoną odpornością oraz z aktywną chorobą nowotworową, a lenalidomid stosuje się właśnie w leczeniu nowotworów krwi.[1][2][3]
Mechanizm
Lenalidomid jest lekiem przeciwnowotworowym o działaniu immunomodulującym, który często powoduje neutropenię i małopłytkowość. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi. Leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących ani immunosupresyjnych nie stosuje się jednocześnie z fingolimodem ze względu na addycyjne działanie na układ odpornościowy.[1] Brak interakcji farmakokinetycznej – lenalidomid nie indukuje enzymów CYP i nie hamuje glikoproteiny P.[4]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (liczba neutrofili i limfocytów)
- objawy zakażenia, w tym oportunistycznego
- nowe objawy neurologiczne sugerujące PML
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 2 miesiące od odstawienia fingolimodufingolimod | inne zalecenie | Działanie fingolimodu na układ odpornościowy utrzymuje się po odstawieniu, a szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia. Przy rozpoczynaniu lenalidomidu wkrótce po odstawieniu fingolimodu kontroluj morfologię i objawy zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
Połączenie przeciwwskazaneLenalidomid+ Szczepionka BCGNie podaje się dopęcherzowo szczepionki BCG w trakcie leczenia lenalidomidem.Powiedz urologowi i lekarzowi prowadzącemu leczenie lenalidomidem o obu terapiach i nie przyjmuj wlewu BCG, dopóki lekarze wspólnie nie zdecydują, co dalej.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz urologowi i lekarzowi prowadzącemu leczenie lenalidomidem o obu terapiach i nie przyjmuj wlewu BCG, dopóki lekarze wspólnie nie zdecydują, co dalej.
Lenalidomid osłabia układ odpornościowy i często obniża liczbę białych krwinek. Szczepionka BCG podawana do pęcherza zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy słabszej odporności mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze, zwłaszcza utrzymujące się po wlewie
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu, częste parcie na mocz, krew w moczu
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się dopęcherzowo szczepionki BCG w trakcie leczenia lenalidomidem[1][2][3]. O kolejności leczenia, ewentualnym odroczeniu wlewów BCG albo wyborze innego leczenia dopęcherzowego decyduje urolog wspólnie z hematologiem lub onkologiem prowadzącym terapię lenalidomidem.
Skutek kliniczny
Obniżona odporność sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu prątków BCG i ich rozsiewowi, co może prowadzić do ciężkiego, ogólnoustrojowego zakażenia BCG zagrażającego życiu. Jednocześnie można oczekiwać osłabienia przeciwnowotworowego działania wlewów BCG.
Mechanizm
Lenalidomid jest lekiem przeciwnowotworowym o działaniu immunomodulującym, który często wywołuje neutropenię i zaburza odpowiedź immunologiczną. Dopęcherzowa szczepionka BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, a jej działanie zależy od sprawnej odpowiedzi immunologicznej gospodarza. Szczepionki BCG nie podaje się dopęcherzowo osobom leczonym cytostatykami ani innymi lekami przeciwnowotworowymi[1][2]. Jest ona przeciwwskazana także przy zaburzeniu odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami[3].
Metabolizm i transportery
- Lenalidomid: substrat P-gp[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów
- objawy ogólnoustrojowego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc lub wątroby
- objawy zakażenia dróg moczowych
Kiedy ocena się zmienia
| Po zakończeniu leczenia lenalidomidemodstep · lenalidomid | inne zalecenie | Po odstawieniu lenalidomidu przeciwwskazanie przestaje obowiązywać dopiero po odbudowie odporności. Termin rozpoczęcia wlewów BCG ustala lekarz na podstawie stanu klinicznego i morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ LenalidomidNie podaje się żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu choremu leczonemu lenalidomidem.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w czasie leczenia lenalidomidem i zapytaj lekarza prowadzącego o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w czasie leczenia lenalidomidem i zapytaj lekarza prowadzącego o szczepionkę w zastrzyku.
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie. Lenalidomid obniża odporność, więc te bakterie mogą wywołać u ciebie zakażenie zamiast chronić przed chorobą. Dlatego tej szczepionki nie stosuje się w czasie leczenia lenalidomidem. Istnieje szczepionka w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- ból brzucha
- wymioty
- dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu choremu leczonemu lenalidomidem[1]. Jeśli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna, stosuje się szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań, licząc się ze słabszą odpowiedzią. Decyzję o szczepieniu i jego terminie względem cykli leczenia podejmuje lekarz prowadzący leczenie hematologiczne.
Skutek kliniczny
Możliwe zakażenie wywołane szczepem szczepionkowym, z gorączką i objawami żołądkowo-jelitowymi, u chorego z obniżoną odpornością. Ochrona przed durem brzusznym może być niepełna.
Mechanizm
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie szczepu Ty 21a, a jej podanie jest przeciwwskazane u osób z niedoborem odporności, w tym otrzymujących leki immunosupresyjne lub antymitotyczne[1]. Lenalidomid działa immunomodulująco i przeciwnowotworowo, a często wywołuje neutropenię i inne cytopenie, przez co osłabia obronę przed zakażeniem. U takiego chorego bakterie szczepionkowe mogą namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź odpornościowa na szczepienie jest słabsza. Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwań nie zawiera żywych bakterii, więc u leczonych lenalidomidem grozi jedynie słabszą odpowiedzią odpornościową.
Metabolizm i transportery
- Lenalidomid: substrat P-gp[2]
Monitorować
- gorączka i objawy zakażenia po ewentualnym przypadkowym podaniu szczepionki żywej
- biegunka, ból brzucha, wymioty
- morfologia krwi z rozmazem (neutropenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań (szczepionka inaktywowana)postać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym. U chorego leczonego lenalidomidem odpowiedź odpornościowa może być jednak słabsza, a termin szczepienia warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Niekorzystna interakcjaAzatiopryna+ LenalidomidPołączenia należy w miarę możliwości unikać.Powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te dwa leki razem, regularnie rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te dwa leki razem, regularnie rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki, i obniżają odporność. Przyjmowane razem mogą mocno zmniejszyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Wtedy łatwiej o poważne zakażenie albo krwawienie. Lekarze zwykle starają się unikać takiego połączenia, a jeśli jest potrzebne, często kontrolują wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- siniaki bez wyraźnej przyczyny lub drobne czerwone kropki na skórze
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe zmęczenie, bladość, duszność
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia należy w miarę możliwości unikać[1]. Jeśli lekarz prowadzący i hematolog uznają jednoczesne leczenie za konieczne, trzeba ustalić, czy azatioprynę można odstawić lub zamienić na lek niehamujący szpiku, a gdy nie, regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i dostosowywać dawki obu leków do wyników. Przed włączeniem azatiopryny warto znać status TPMT, ponieważ mała aktywność TPMT znacznie zwiększa toksyczność szpikową[2].
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, a w ich następstwie ciężkich zakażeń i krwawień. Sumuje się także działanie immunosupresyjne obu leków, co dodatkowo zwiększa podatność na zakażenia oportunistyczne.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego i osłabiają odporność, więc ich działania sumują się. Azatiopryna przez aktywne nukleotydy 6-tioguaniny hamuje proliferację komórek, a lenalidomid jako lek przeciwnowotworowy często wywołuje neutropenię i małopłytkowość. Jeśli to możliwe, unika się łączenia azatiopryny z cytostatykami i lekami o działaniu mielosupresyjnym[1]. Nie ma przesłanek do interakcji farmakokinetycznej – lenalidomid nie jest induktorem enzymów CYP i nie hamuje glikoproteiny P[3].
Metabolizm i transportery
- Lenalidomid: substrat P-gp[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze, ból gardła)
- objawy skazy krwotocznej (siniaki, wybroczyny, krwawienia)
Kiedy ocena się zmienia
| Pełna dawka terapeutycznadawka · azatiopryna | ryzyko rośnie | Większa dawka azatiopryny zwiększa ekspozycję na nukleotydy 6-tioguaniny i nasila sumowanie się mielosupresji z lenalidomidem. |
| Włączenie lenalidomidu u pacjenta leczonego azatioprynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przed rozpoczęciem lenalidomidu należy ocenić, czy azatioprynę można odstawić lub zamienić, i wykonać wyjściową morfologię z rozmazem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azathioprine VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azathioprine-vis-100247341/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Niekorzystna interakcjaLenalidomid+ RoflumilastU chorych leczonych lenalidomidem z powodu nowotworu należy unikać roflumilastu, a jeśli już jest stosowany, należy ponownie ocenić jego zasadność.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie nowotworu, że przyjmujesz roflumilast, i nie zmieniaj leczenia bez jego decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie nowotworu, że przyjmujesz roflumilast, i nie zmieniaj leczenia bez jego decyzji.
Oba leki mogą powodować biegunkę, nudności, chudnięcie, kłopoty ze snem i gorszy nastrój, a razem te objawy mogą być silniejsze. Lek na przewlekłą chorobę płuc zwykle nie jest zalecany u osób leczonych z powodu nowotworu. Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale upewnij się, że lekarz wie o obu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- uporczywa biegunka
- szybkie chudnięcie bez powodu
- silne nudności lub brak apetytu
- bezsenność
- smutek, przygnębienie, niepokój
- myśli samobójcze – natychmiast szukaj pomocy
- gorączka lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U chorych leczonych lenalidomidem z powodu nowotworu należy unikać roflumilastu, a jeśli już jest stosowany, należy ponownie ocenić jego zasadność[1]. Jeśli lekarz prowadzący uzna korzyść za przeważającą, należy regularnie kontrolować masę ciała, nasilenie biegunki, nastrój i sen. Roflumilast należy odstawić przy niezamierzonej utracie masy ciała, uporczywej biegunce albo pojawieniu się objawów depresji lub myśli samobójczych.
Skutek kliniczny
Można oczekiwać nasilenia biegunki, nudności i utraty masy ciała, co u chorego na nowotwór grozi odwodnieniem i niedożywieniem. Możliwe jest też nasilenie bezsenności, lęku i depresji, w tym myśli samobójczych. Wpływ roflumilastu na przebieg nowotworu i odporność u chorych leczonych lenalidomidem nie jest znany.
Mechanizm
Interakcja ma podłoże farmakodynamiczne i wynika z sumowania działań niepożądanych oraz z choroby nowotworowej leczonej lenalidomidem. Lenalidomid nie indukuje CYP1A2 ani CYP3A4/5[2]. Roflumilast jest przekształcany do aktywnego N-tlenku przez CYP3A4 i CYP1A2[1]. Nie należy się więc spodziewać istotnej zmiany stężeń żadnego z leków. Oba leki często wywołują biegunkę, nudności, utratę masy ciała, bezsenność i obniżenie nastroju, więc te objawy mogą się nasilać. Roflumilastu nie rozpoczyna się albo się go odstawia u chorych z czynnym nowotworem, z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego skóry, oraz u leczonych lekami immunosupresyjnymi[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- masa ciała
- częstość i nasilenie biegunki
- objawy odwodnienia
- nastrój, lęk, myśli samobójcze
- jakość snu
- objawy zakażeń
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ LenalidomidPołączenie można stosować, ale wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia.Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale jeśli pojawią się bóle lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale jeśli pojawią się bóle lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Atorwastatynę i lenalidomid można przyjmować razem, ale oba leki mogą obciążać mięśnie i razem to ryzyko jest większe. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które szkodzi też nerkom. Najczęściej zdarza się to w pierwszych tygodniach wspólnego stosowania, dlatego lekarz może częściej zlecać badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśnione bóle mięśni
- osłabienie mięśni lub trudność ze wstawaniem
- tkliwość mięśni przy dotyku
- ciemny, brunatny mocz
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Według ChPL lenalidomidu w pierwszych tygodniach jednoczesnego stosowania uzasadniona jest wzmożona kontrola kliniczna i laboratoryjna.[1] Należy ocenić, czy dawka atorwastatyny jest najniższą skuteczną, i wyjaśnić pacjentowi objawy uszkodzenia mięśni. W razie objawów mięśniowych lub istotnego wzrostu kinazy kreatynowej należy wstrzymać statynę i pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest miopatia aż do rabdomiolizy, która może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek. ChPL lenalidomidu opisuje zwiększone ryzyko rabdomiolizy przy łączeniu ze statynami.[1] Uszkodzenie nerek jest szczególnie niekorzystne, ponieważ może dodatkowo zmienić tolerancję leczenia lenalidomidem.
Mechanizm
Połączenie zwiększa ryzyko uszkodzenia mięśni, a mechanizm jest najpewniej addytywny. ChPL lenalidomidu wskazuje na zwiększone ryzyko rabdomiolizy przy jednoczesnym podawaniu statyn i lenalidomidu i dodaje, że może ono mieć charakter po prostu addytywny.[1] Atorwastatyna sama może powodować miopatię, a jej ryzyko rośnie przy łączeniu z innymi lekami o takim działaniu.[2] Lenalidomid nie indukuje CYP3A4 i nie hamuje glikoproteiny P, więc istotna interakcja farmakokinetyczna z atorwastatyną nie jest oczekiwana.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej (CK)
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- barwa moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze tygodnie jednoczesnego stosowaniaczas leczenia · lenalidomid | inne zalecenie | ChPL lenalidomidu wskazuje na potrzebę szczególnie wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej w pierwszych tygodniach jednoczesnego stosowania ze statyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.