Interakcje / Diklofenak / Diklofenak i enalapryl
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj długotrwałego łączenia diklofenaku doustnego z enalaprylem, a jeśli diklofenak jest konieczny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas.
Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach dłużej niż kilka dni bez rozmowy z lekarzem, pij odpowiednio dużo płynów i mierz ciśnienie, a przy zwykłym bólu zapytaj farmaceutę o paracetamol lub żel.
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ EnalaprylUnikaj długotrwałego łączenia diklofenaku doustnego z enalaprylem, a jeśli diklofenak jest konieczny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas.Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach dłużej niż kilka dni bez rozmowy z lekarzem, pij odpowiednio dużo płynów i mierz ciśnienie, a przy zwykłym bólu zapytaj farmaceutę o paracetamol lub żel.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach dłużej niż kilka dni bez rozmowy z lekarzem, pij odpowiednio dużo płynów i mierz ciśnienie, a przy zwykłym bólu zapytaj farmaceutę o paracetamol lub żel.
Diklofenak może osłabiać działanie enalaprylu na ciśnienie krwi. Razem te leki mogą też obciążać nerki i podnosić poziom potasu we krwi. Ryzyko jest większe, gdy pijesz mało płynów, przyjmujesz leki moczopędne albo jesteś w starszym wieku. Krótkie stosowanie diklofenaku jest bezpieczniejsze niż długie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- wyższe niż zwykle wyniki pomiaru ciśnienia
- osłabienie mięśni, mrowienie lub nierówne bicie serca
- nasilone zmęczenie, nudności lub brak apetytu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Unikaj długotrwałego łączenia diklofenaku doustnego z enalaprylem, a jeśli diklofenak jest konieczny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas. Nawadniaj pacjenta i kontroluj czynność nerek po rozpoczęciu leczenia skojarzonego oraz okresowo w jego trakcie[1][2]. Regularnie kontroluj ciśnienie tętnicze, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku[1]. Gdy wystarczy lek przeciwbólowy bez działania przeciwzapalnego, rozważ paracetamol.
Skutek kliniczny
Połączenie może osłabić kontrolę ciśnienia tętniczego i pogorszyć czynność nerek. Rzadko dochodzi do ostrej niewydolności nerek. Możliwa jest też hiperkaliemia.
Mechanizm
Diklofenak hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych. To sprzyja zatrzymywaniu sodu i wody oraz zwęża tętniczkę doprowadzającą kłębuszka, co osłabia działanie przeciwnadciśnieniowe enalaprylu. Enalapryl rozszerza tętniczkę odprowadzającą, więc oba leki razem obniżają ciśnienie filtracji kłębuszkowej i mogą pogorszyć czynność nerek. Oba leki ograniczają też wydalanie potasu, a ich wpływ na stężenie potasu w surowicy się sumuje.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- kreatynina i eGFR
- stężenie potasu w surowicy
- stan nawodnienia i ilość oddawanego moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Przy diklofenaku stosowanym na skórę ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc ryzyko interakcji jest wyraźnie mniejsze. Przy dużych powierzchniach i długim stosowaniu zachowaj czujność. |
| Przewlekleczas leczenia · diklofenak | ryzyko rośnie | Przewlekłe podawanie NLPZ osłabia przeciwnadciśnieniowe działanie inhibitora ACE. Przy długotrwałym leczeniu regularnie kontroluj ciśnienie, kreatyninę i potas. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m2pacjent | ryzyko rośnie | Przy pogorszonej czynności nerek ryzyko ostrej niewydolności nerek jest większe. Diklofenak jest przeciwwskazany w niewydolności nerek. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko pogorszenia czynności nerek jest większe i należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaDiklofenaka alkoholNa czas stosowania diklofenaku należy unikać alkoholu, a przy stosowaniu przewlekłym lub u osób z grupy ryzyka zrezygnować z niego całkowicie.Na czas przyjmowania diklofenaku zrezygnuj z alkoholu, a tabletki zażywaj z jedzeniem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Na czas przyjmowania diklofenaku zrezygnuj z alkoholu, a tabletki zażywaj z jedzeniem.
Alkohol i diklofenak osobno drażnią żołądek, a razem zwiększają ryzyko jego podrażnienia, a nawet krwawienia. Ryzyko jest tym większe, im więcej pijesz i im dłużej bierzesz lek. Najbezpieczniej nie pić alkoholu, dopóki trwa kuracja.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból lub pieczenie w górnej części brzucha
- uporczywa zgaga lub nudności
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z domieszką krwi lub przypominające fusy z kawy
- osłabienie, zawroty głowy, bladość
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Na czas stosowania diklofenaku należy unikać alkoholu, a przy stosowaniu przewlekłym lub u osób z grupy ryzyka zrezygnować z niego całkowicie. ChPL nie wspomina o alkoholu, ale przeciwwskazuje diklofenak przy czynnej lub przebytej chorobie wrzodowej oraz krwawieniu z przewodu pokarmowego[1] i ostrzega, że łączenie z innymi lekami drażniącymi przewód pokarmowy zwiększa częstość działań niepożądanych z jego strony[1]. Alkohol działa w tym samym kierunku. Przy doraźnym, krótkim stosowaniu dawkę diklofenaku należy ograniczyć do najmniejszej skutecznej, a lek przyjmować w trakcie posiłku.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko podrażnienia żołądka, wrzodu oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, objawiającego się bólem w nadbrzuszu, zgagą, nudnościami, czarnymi stolcami lub wymiotami z krwią. Przy regularnym piciu większych ilości alkoholu i dłuższym leczeniu ryzyko jest największe. Pojedynczy kieliszek podczas krótkiej, doraźnej kuracji u zdrowej osoby zwykle nie daje poważnych skutków, ale nie można wykluczyć dolegliwości żołądkowych.
Mechanizm
Diklofenak, jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, hamuje cyklooksygenazy i zmniejsza ochronne działanie prostaglandyn na błonę śluzową żołądka oraz upośledza agregację płytek. Alkohol sam uszkadza błonę śluzową żołądka i nasila jej krwawienie. Oba działania dodają się, więc ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego rośnie wraz z ilością wypijanego alkoholu i czasem leczenia. Alkohol dodatkowo obciąża wątrobę, która metabolizuje diklofenak, ale w zakresie hepatotoksyczności dane kliniczne są ograniczone.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności)
- czarne lub smoliste stolce, wymioty z krwią
- wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu
- przy długotrwałym leczeniu aktywność enzymów wątrobowych i morfologia krwi
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy regularnym lub nadmiernym spożyciu alkoholu ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i uszkodzenia wątroby jest największe, należy rozważyć inny lek przeciwbólowy. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych NLPZ jest większe, a alkohol dodatkowo je zwiększa. |
| Leczenie przewlekłe lub kilkudniowe ciągłeczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia błony śluzowej rośnie z czasem leczenia, przy stosowaniu przewlekłym alkohol należy wykluczyć. |
| Pojedyncza, doraźna dawka leku i niewielka ilość alkoholudawka · pacjent | ryzyko maleje | Przy pojedynczej dawce diklofenaku i niewielkiej ilości alkoholu u zdrowej osoby bez czynników ryzyka poważne powikłania są mało prawdopodobne, ale nadal należy poinformować o możliwych dolegliwościach żołądkowych. |
| Wywiad choroby wrzodowej lub krwawienia z przewodu pokarmowegopostać · pacjent | inne zalecenie | Wywiad choroby wrzodowej lub krwawienia z przewodu pokarmowego jest przeciwwskazaniem do stosowania diklofenaku niezależnie od alkoholu (ChPL 4.3), a picie alkoholu dodatkowo zwiększa to ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Niekorzystna interakcjaEnalapryla alkoholW trakcie leczenia enalaprylem należy ograniczyć spożycie alkoholu, a na początku terapii i po zwiększeniu dawki zachować szczególną ostrożność.Ogranicz picie alkoholu w czasie leczenia, a gdy się napijesz i poczujesz zawroty głowy, usiądź lub połóż się i wstawaj powoli.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz picie alkoholu w czasie leczenia, a gdy się napijesz i poczujesz zawroty głowy, usiądź lub połóż się i wstawaj powoli.
Enalapryl obniża ciśnienie krwi, a alkohol również może je obniżać. Razem mogą dać zbyt duży spadek ciśnienia. Objawem bywają zawroty głowy, osłabienie, a czasem omdlenie. Ryzyko jest większe na początku leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy po wstaniu
- uczucie osłabienia lub zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W trakcie leczenia enalaprylem należy ograniczyć spożycie alkoholu, a na początku terapii i po zwiększeniu dawki zachować szczególną ostrożność. Nie ma potrzeby odstawiania enalaprylu. Pacjenta trzeba poinformować, że po alkoholu może wystąpić nadmierny spadek ciśnienia i że powinien wstawać powoli.
Skutek kliniczny
Nasilone obniżenie ciśnienia tętniczego z zawrotami głowy, osłabieniem, uczuciem niestabilności przy wstawaniu i możliwością omdlenia, zwłaszcza na początku leczenia. Zwiększa to ryzyko upadku i urazu.
Mechanizm
Alkohol rozszerza naczynia i obniża ciśnienie tętnicze, a enalapryl obniża je przez zahamowanie układu renina–angiotensyna–aldosteron. Oba działania sumują się, więc ciśnienie może spaść bardziej, niż wynikałoby z samego leku. ChPL stwierdza, że alkohol zwiększa hipotensyjne działanie inhibitorów ACE.[1]
Monitorować
- objawy niedociśnienia ortostatycznego (zawroty głowy, zasłabnięcia)
- ciśnienie tętnicze w pozycji siedzącej i stojącej, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Początek terapii lub zwiększenie dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Na początku leczenia i po zwiększeniu dawki enalaprylu ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia po alkoholu jest największe, dlatego w tym okresie należy szczególnie zalecać unikanie alkoholu. |
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości etanolu nasilają wazodylatację, co zwiększa ryzyko hipotensji i omdlenia. Nie ma w kontekście progu ilościowego. |
| Osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, odwodnionych lub stosujących diuretyki i inne leki hipotensyjne ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i upadku po alkoholu jest wyższe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
Inne interakcje tych leków 276
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ IbuprofenNie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.
Diklofenak i ibuprofen to leki z tej samej grupy – przeciwbólowe i przeciwzapalne. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie lepiej, za to bardziej podrażniają żołądek, zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia oraz mogą obciążać nerki i serce. Dlatego nie łącz ich ze sobą, także wtedy, gdy jeden z nich jest w tabletce na przeziębienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- wyraźnie mniej moczu albo obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas. Jeżeli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, zamiast dokładania drugiego NLPZ należy rozważyć lek przeciwbólowy spoza tej grupy, na przykład paracetamol, albo ponowną ocenę leczenia przez lekarza. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi trzeba odstawić poprzedni lek, a nie przyjmować obu równolegle, i uwzględnić przedłużone działanie postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu diklofenaku. Jeżeli pacjent przyjmował oba leki jednocześnie przez dłuższy czas, należy ocenić objawy ze strony przewodu pokarmowego, ciśnienie tętnicze i czynność nerek.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest zwiększone ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, szczególnie u osób starszych i obciążonych chorobą wrzodową. ChPL ibuprofenu nakazuje unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej leków z grupy NLPZ, ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych[1]. Inna charakterystyka ibuprofenu umieszcza jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ wprost w przeciwwskazaniach ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych[2]. Sumowanie działania obu leków może też pogarszać czynność nerek, sprzyjać zatrzymaniu płynów i nasilać nadciśnienie tętnicze lub niewydolność serca.
Mechanizm
Diklofenak i ibuprofen należą do tej samej grupy NLPZ i oba hamują cyklooksygenazę, więc ich działania niepożądane się sumują. Oba leki zmniejszają syntezę prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, podtrzymują przepływ krwi przez nerki i wpływają na czynność płytek krwi. Połączenie dwóch NLPZ nie daje istotnie silniejszego działania przeciwbólowego, a zwiększa obciążenie tych samych narządów. ChPL diklofenaku wymienia inne NLPZ wśród leków, których jednoczesne podawanie może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) przy dłuższym jednoczesnym stosowaniu
- obrzęki i przyrost masy ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc ryzyko sumowania działań z ibuprofenem doustnym jest mniejsze, ale nie znika. Należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania żelu oraz unikać długotrwałego łączenia u osób z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego oraz pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe, dlatego dublowanie NLPZ jest u nich szczególnie niebezpieczne. |
| Zamiana diklofenaku na ibuprofenkolejność włączenia · diklofenak | inne zalecenie | Zamiana jednego NLPZ na drugi jest dopuszczalna pod warunkiem odstawienia poprzedniego leku, z uwzględnieniem przedłużonego działania postaci diklofenaku o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ CydofowirDiklofenaku nie łączy się z cydofowirem.Nie przyjmuj diklofenaku ani innych leków przeciwzapalnych w czasie leczenia cydofowirem, a na ból zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj diklofenaku ani innych leków przeciwzapalnych w czasie leczenia cydofowirem, a na ból zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek.
Cydofowir to lek przeciwwirusowy podawany w kroplówce, który może uszkadzać nerki. Diklofenak również obciąża nerki, a razem mogą doprowadzić do ich poważnego uszkodzenia. Tych leków nie stosuje się jednocześnie. To samo dotyczy innych leków przeciwzapalnych przeciwbólowych, takich jak ibuprofen czy naproksen.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- nudności lub utrata apetytu
- pienisty mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Diklofenaku nie łączy się z cydofowirem.[1] Przed rozpoczęciem leczenia cydofowirem należy odstawić diklofenak, a w trakcie leczenia nie włączać go ponownie. Do leczenia bólu i gorączki można rozważyć paracetamol, pamiętając, że probenecyd zwiększa także ekspozycję na paracetamol.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie grozi addycyjnym uszkodzeniem kanalików nerkowych i ostrą niewydolnością nerek. Niewydolność nerek sama w sobie wyklucza dalsze stosowanie zarówno cydofowiru, jak i diklofenaku.[1][2]
Mechanizm
Cydofowiru nie podaje się jednocześnie z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym, a diklofenak do nich należy.[1] Diklofenak hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych, co zmniejsza przepływ nerkowy i nasila uszkodzenie nerek wywołane przez inne leki nefrotoksyczne.[2] Cydofowir podaje się z probenecydem, który zwiększa ekspozycję na niesteroidowe leki przeciwzapalne, więc działanie diklofenaku na nerki może się dodatkowo nasilić.[1]
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz
- objawy zespołu Fanconiego (glukozuria, hipofosfatemia, kwasica metaboliczna)
- diureza i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Postać do stosowania na skórę (żel, plaster)postać · diklofenak | ryzyko maleje | Przy stosowaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa na diklofenak jest znacznie mniejsza, jednak u pacjenta leczonego cydofowirem stosowanie na duże powierzchnie lub długotrwałe należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ IndometacynaNie łączy się indometacyny z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, w tym z diklofenakiem.Nie przyjmuj tych dwóch leków razem i zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz stosować.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych dwóch leków razem i zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz stosować.
Diklofenak i indometacyna to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie działają silniej, za to wyraźnie zwiększają ryzyko krwawienia z żołądka i jelit oraz uszkodzenia nerek. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból brzucha
- obrzęki nóg lub nagły przyrost masy ciała
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łączy się indometacyny z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, w tym z diklofenakiem[1]. Należy stosować tylko jeden lek z tej grupy w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas. Jeśli potrzebne jest dodatkowe działanie przeciwbólowe, można rozważyć paracetamol.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko owrzodzeń, krwawień i perforacji przewodu pokarmowego[2]. Nasila się ryzyko uszkodzenia nerek, zatrzymania sodu i wody, wzrostu ciśnienia tętniczego oraz zaostrzenia niewydolności serca[1].
Mechanizm
Diklofenak i indometacyna to dwa niesteroidowe leki przeciwzapalne, które hamują cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn. Ich działania niepożądane się sumują, zwłaszcza uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, hamowanie agregacji płytek oraz zmniejszenie przepływu nerkowego zależnego od prostaglandyn[1]. Połączenie nie zwiększa skuteczności przeciwbólowej ani przeciwzapalnej.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- morfologia krwi
- obrzęki i masa ciała u pacjentów z chorobami serca
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze stężenie w osoczu niż postać doustna, więc sumowanie działań ogólnoustrojowych jest słabsze. Nadal należy unikać rozległego i długotrwałego stosowania na skórę u pacjentów leczonych indometacyną doustnie, zwłaszcza z grup ryzyka. |
| Do okadroga podania · indometacyna | ryzyko maleje | Indometacyna w kroplach do oczu działa głównie miejscowo, a ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka, dlatego sumowanie działań z doustnym diklofenakiem ma mniejsze znaczenie kliniczne. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, uszkodzenia nerek i zaostrzenia niewydolności serca przy łączeniu leków z tej grupy jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metindol Retard 75 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metindol-retard-100043377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ PiroksykamDiklofenaku nie łączy się z piroksykamem – jednoczesne stosowanie piroksykamu z innymi NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami COX-2, jest przeciwwskazane.Nie łącz tych leków – przyjmuj tylko jeden z nich, a jeśli ból nie mija, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejsze rozwiązanie.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków – przyjmuj tylko jeden z nich, a jeśli ból nie mija, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejsze rozwiązanie.
Diklofenak i piroksykam to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie łagodzą bólu lepiej niż jeden z nich, za to wyraźnie zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia z żołądka oraz uszkodzenia nerek. Piroksykam działa długo, więc jego wpływ utrzymuje się jeszcze przez kilka dni po ostatniej tabletce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
- silny lub nasilający się ból brzucha
- osłabienie, zawroty głowy, bladość
- obrzęki nóg lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Diklofenaku nie łączy się z piroksykamem – jednoczesne stosowanie piroksykamu z innymi NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami COX-2, jest przeciwwskazane.[1][2] Połączenie z innym NLPZ zwiększa częstość działań niepożądanych diklofenaku ze strony przewodu pokarmowego.[3] Należy wybrać jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas. Przy zamianie jednego leku na drugi trzeba uwzględnić długie działanie piroksykamu i nie podawać diklofenaku w ciągu kolejnych dni jako dawki dodatkowej. Jeśli potrzebne jest dodatkowe działanie przeciwbólowe, rozważa się lek spoza grupy NLPZ, np. paracetamol.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, a także pogorszenia czynności nerek, zatrzymania płynów i wzrostu ciśnienia tętniczego. Skojarzenie nie poprawia skuteczności leczenia w porównaniu z jednym NLPZ.
Mechanizm
Oba leki są niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi i hamują cyklooksygenazę, przez co zmniejszają wytwarzanie prostaglandyn chroniących błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, podtrzymujących przepływ nerkowy oraz biorących udział w czynności płytek krwi. Jednoczesne podanie dwóch NLPZ sumuje te działania bez dodatkowej korzyści przeciwbólowej i przeciwzapalnej. Piroksykam silnie wiąże się z białkami osocza i działa długo, więc jego wpływ utrzymuje się jeszcze przez kilka dni po odstawieniu.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, ból w nadbrzuszu)
- morfologia krwi – stężenie hemoglobiny przy podejrzeniu krwawienia
- czynność nerek – stężenie kreatyniny
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki i masa ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc sumowanie działań z doustnym piroksykamem jest słabsze. Należy jednak unikać stosowania na duże powierzchnie i przez długi czas oraz zachować ostrożność u osób z grupy ryzyka krwawień. |
| Na skórędroga podania · piroksykam | ryzyko maleje | Piroksykam w postaci miejscowej osiąga małe stężenia we krwi, dlatego ryzyko sumowania działań z doustnym diklofenakiem jest mniejsze. Należy jednak ograniczyć powierzchnię i czas stosowania. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i ostrego uszkodzenia nerek przy łączeniu NLPZ jest większe, zwłaszcza przy odwodnieniu i jednoczesnym stosowaniu diuretyków, inhibitorów ACE lub sartanów. |
| Zamiana piroksykamu na diklofenakkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zamianie piroksykamu na diklofenak należy pamiętać o długim działaniu piroksykamu i nie traktować diklofenaku jako dawki dodatkowej w pierwszych dniach po odstawieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Piroxicam Jelfa 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/piroxicam-jelfa-100053418/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Flamexin 20 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/flamexin-100106570/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Połączenie przeciwwskazaneEnalapryl+ IkatybantEnalaprylu nie stosuje się u pacjenta leczonego ikatybantem, bo enalapryl jest przeciwwskazany w dziedzicznym lub idiopatycznym obrzęku naczynioruchowym oraz po obrzęku naczynioruchowym związanym z inhibitorem ACE.Jeśli przyjmujesz enalapryl i masz przepisany ikatybant, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na ciśnienie i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz enalapryl i masz przepisany ikatybant, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na ciśnienie i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Enalapryl, lek na nadciśnienie lub serce, może nasilać obrzęki, które ikatybant ma leczyć. U osób z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym enalapryl może wywoływać częstsze i cięższe napady, także obrzęk gardła utrudniający oddychanie. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera inny lek na ciśnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- obrzęk warg, języka, twarzy lub gardła
- trudności z oddychaniem lub połykaniem, chrypka – dzwoń pod 112
- silny ból brzucha z nudnościami lub wymiotami
- napady obrzęku częstsze lub cięższe niż zwykle
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Enalaprylu nie stosuje się u pacjenta leczonego ikatybantem, bo enalapryl jest przeciwwskazany w dziedzicznym lub idiopatycznym obrzęku naczynioruchowym oraz po obrzęku naczynioruchowym związanym z inhibitorem ACE.[1][2][3] Enalapryl należy odstawić i zastąpić lekiem hipotensyjnym spoza grupy inhibitorów ACE, bez zamiany na inny inhibitor ACE. Jeżeli ikatybant podano w obrzęku wywołanym enalaprylem, enalapryl odstawia się na stałe.[1]
Skutek kliniczny
U chorego z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym enalapryl może zwiększać częstość i ciężkość napadów, w tym obrzęku krtani zagrażającego życiu, oraz osłabiać efekt leczenia doraźnego. Blokada receptora B2 może też przejściowo osłabiać działanie hipotensyjne enalaprylu, ale wobec ryzyka obrzęku ma to drugorzędne znaczenie.
Mechanizm
Enalapryl i ikatybant działają na ten sam szlak bradykininy w przeciwnych kierunkach. Enalapryl hamuje konwertazę angiotensyny, która rozkłada bradykininę, więc zwiększa jej stężenie i może wywołać lub nasilić obrzęk naczynioruchowy. Ikatybant blokuje receptor B2 bradykininy i w ten sposób przerywa napad obrzęku. Inhibitory ACE są przeciwwskazane u chorych z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym ze względu na możliwość zwiększania stężenia bradykininy.[4]
Monitorować
- objawy obrzęku naczynioruchowego (twarz, wargi, język, krtań, przewód pokarmowy)
- częstość i ciężkość napadów obrzęku po zmianie leczenia
- ciśnienie tętnicze po zamianie enalaprylu na inny lek hipotensyjny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ikatybant podany doraźnie w obrzęku naczynioruchowym wywołanym enalaprylemkolejność włączenia · ikatybant | inne zalecenie | Gdy ikatybant podaje się poza wskazaniami w obrzęku wywołanym inhibitorem ACE, enalapryl należy odstawić na stałe i nie wracać do żadnego inhibitora ACE. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enarenal 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enarenal-100021973/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enalapril Vitabalans 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enalapril-vitabalans-100219965/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Firazyr 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/firazyr-100218256/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ TikagrelorNie należy stosować diklofenaku ogólnoustrojowo u pacjenta leczonego tikagrelorem, ponieważ wskazanie do tikagreloru oznacza chorobę niedokrwienną serca, a ta jest przeciwwskazaniem do diklofenaku.Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach ani zastrzykach, a na ból zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach ani zastrzykach, a na ból zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie.
Tikagrelor rozrzedza krew i chroni serce przed kolejnym zawałem. Diklofenak w tabletkach może podrażniać żołądek, zwiększać ryzyko krwawienia i obciążać serce. Razem te leki mogą doprowadzić do groźnego krwawienia, dlatego osoby z chorobą serca nie powinny przyjmować diklofenaku w tabletkach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból brzucha
- nietypowe siniaki lub długo niekrzepnące skaleczenia
- ból w klatce piersiowej lub duszność
- nagłe osłabienie, zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy stosować diklofenaku ogólnoustrojowo u pacjenta leczonego tikagrelorem, ponieważ wskazanie do tikagreloru oznacza chorobę niedokrwienną serca, a ta jest przeciwwskazaniem do diklofenaku. ChPL diklofenaku wymienia chorobę niedokrwienną serca, chorobę naczyń obwodowych i chorobę naczyń mózgowych w przeciwwskazaniach[1]. ChPL diklofenaku zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami przeciwpłytkowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia[1]. ChPL tikagreloru zaleca ostrożne stosowanie leków zmieniających hemostazę w skojarzeniu z tikagrelorem[2]. W leczeniu bólu preferuj paracetamol, a przy bólu miejscowym rozważ postać miejscową. Nie odstawiaj tikagreloru bez decyzji kardiologa.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko krwawienia, w tym krwawienia z wrzodu żołądka lub dwunastnicy, oraz ryzyko ponownego incydentu wieńcowego u pacjenta z chorobą niedokrwienną serca.
Mechanizm
Tikagrelor hamuje receptor płytkowy P2Y12, a diklofenak hamuje cyklooksygenazę, co osłabia ochronę błony śluzowej żołądka i dodatkowo zaburza czynność płytek. Oba efekty sumują się i zwiększają ryzyko krwawienia, zwłaszcza z przewodu pokarmowego. Diklofenak zwiększa ponadto ryzyko incydentów zakrzepowych w układzie sercowo-naczyniowym, co działa przeciwnie do celu leczenia tikagrelorem. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią)
- hemoglobina i morfologia krwi
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster na skórę)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze narażenie ogólnoustrojowe, więc ryzyko krwawienia i działania na układ krążenia jest małe. Stosowanie na ograniczoną powierzchnię skóry jest zwykle akceptowalne, z poinformowaniem pacjenta o objawach krwawienia. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory konwertazy (np. ramipryl, peryndopryl, lizynopryl)+ Inhibitory reniny (np. aliskiren) klasaNie należy łączyć inhibitora konwertazy z aliskirenem, a u chorych na cukrzycę lub z eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² połączenie to jest przeciwwskazane w ChPL.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów konwertazy razem z aliskirenem, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów konwertazy razem z aliskirenem, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Leki z grupy inhibitorów konwertazy, np. ramipryl, peryndopryl czy enalapryl, oraz aliskiren obniżają ciśnienie, działając na ten sam układ w organizmie. Przyjmowane razem mogą zbyt mocno obniżyć ciśnienie, podnieść poziom potasu we krwi i zaszkodzić nerkom. U osób z cukrzycą lub chorymi nerkami takie połączenie jest zakazane, a u innych osób też nie jest zalecane. Dotyczy to wszystkich leków z tej grupy, nie tylko wymienionych przykładów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub omdlenie, zwłaszcza przy wstawaniu
- wyraźne osłabienie mięśni lub mrowienie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub nagły przyrost masy ciała
- nudności i duża senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć inhibitora konwertazy z aliskirenem, a u chorych na cukrzycę lub z eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² połączenie to jest przeciwwskazane w ChPL. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów konwertazy, w tym ramiprylu, peryndoprylu, enalaprylu, lizynoprylu, a także cylazaprylu, imidaprylu i zofenoprylu, dla których nie ma osobnych danych. Jeśli pacjent otrzymuje oba leki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu odstawienia jednego z nich i zastąpienia go lekiem przeciwnadciśnieniowym działającym poza układem renina–angiotensyna–aldosteron. Nie należy też zamieniać inhibitora konwertazy na sartan, ponieważ połączenie sartanu z aliskirenem niesie to samo ryzyko. Jeśli w wyjątkowej sytuacji poza przeciwwskazaniami lekarz utrzymuje połączenie pod nadzorem specjalisty, konieczna jest ścisła kontrola potasu, kreatyniny i ciśnienia tętniczego.
Skutek kliniczny
Podwójna blokada układu renina–angiotensyna–aldosteron zwiększa ryzyko hiperkaliemii, niedociśnienia, w tym objawowego, oraz ostrego uszkodzenia nerek i pogorszenia ich czynności. W dużym badaniu klinicznym u chorych na cukrzycę typu 2 dodanie aliskirenu do leczenia inhibitorem konwertazy lub sartanem nie przyniosło korzyści sercowo-naczyniowych ani nerkowych, a zwiększyło częstość działań niepożądanych, w tym udaru, co doprowadziło do przerwania badania. Ryzyko jest największe u chorych na cukrzycę, z przewlekłą chorobą nerek, niewydolnością serca, odwodnieniem oraz przyjmujących inne leki podnoszące stężenie potasu.
Mechanizm
Inhibitory konwertazy i aliskiren hamują ten sam układ renina–angiotensyna–aldosteron w dwóch różnych miejscach, co prowadzi do podwójnej blokady tego układu. Aliskiren hamuje reninę i ogranicza powstawanie angiotensyny I, a inhibitory konwertazy blokują jej przekształcanie w angiotensynę II. Skutkiem jest nasilone zmniejszenie wydzielania aldosteronu, co ogranicza wydalanie potasu, oraz osłabienie autoregulacji przepływu kłębuszkowego w nerkach. Jest to efekt farmakodynamiczny wspólny dla wszystkich inhibitorów konwertazy, niezależny od ich budowy, farmakokinetyki i sposobu wydalania, dlatego brak części par w bazie oznacza brak danych, a nie inne zachowanie leku.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
- objawy odwodnienia i niedociśnienia
- jednoczesne stosowanie innych leków podnoszących potas, np. spironolaktonu, eplerenonu, amilorydu, trimetoprimu, suplementów potasu i zamienników soli kuchennej
Niekorzystna interakcjaAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, spironolakton, kanrenon)+ Inhibitory konwertazy (np. ramipryl, peryndopryl, lizynopryl) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antagonisty aldosteronu i inhibitora konwertazy należy przed włączeniem drugiego leku ocenić stężenie potasu i eGFR, a następnie regularnie je kontrolować, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki.Jeśli bierzesz razem lek z grupy antagonistów aldosteronu (np. spironolakton) i inhibitor konwertazy (np. ramipryl), nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, regularnie badaj potas i kreatyninę we krwi i nie stosuj bez zgody lekarza suplementów potasu, soli z obniżoną zawartością sodu ani leków przeciwbólowych typu ibuprofen.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz razem lek z grupy antagonistów aldosteronu (np. spironolakton) i inhibitor konwertazy (np. ramipryl), nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, regularnie badaj potas i kreatyninę we krwi i nie stosuj bez zgody lekarza suplementów potasu, soli z obniżoną zawartością sodu ani leków przeciwbólowych typu ibuprofen.
Leki z grupy antagonistów aldosteronu, takie jak spironolakton czy eplerenon, oraz leki na nadciśnienie i serce z grupy inhibitorów konwertazy, takie jak ramipryl, peryndopryl czy enalapryl, zatrzymują potas w organizmie. Gdy bierzesz je razem, potasu może być we krwi za dużo, a to może zaburzyć pracę serca i nerek. Lekarze często łączą te leki celowo, bo razem dobrze chronią serce, dlatego ważne są regularne badania krwi, a nie odstawianie leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub uczucie ciężkości mięśni, zwłaszcza nóg
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo wokół ust
- kołatanie serca, nierówne lub wyraźnie wolne bicie serca
- zawroty głowy, omdlenie lub uczucie słabości przy wstawaniu
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu albo obrzęki
- nudności, wymioty lub biegunka trwające dłużej niż dobę
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antagonisty aldosteronu i inhibitora konwertazy należy przed włączeniem drugiego leku ocenić stężenie potasu i eGFR, a następnie regularnie je kontrolować, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki. Połączenie stosuje się tylko przy wyraźnym wskazaniu, takim jak niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową, stan po zawale z dysfunkcją lewej komory lub cukrzycowa choroba nerek w przypadku finerenonu. Nie należy włączać antagonisty aldosteronu przy podwyższonym wyjściowo stężeniu potasu ani przy ciężkiej niewydolności nerek[1]. Należy unikać dołączania trzeciego leku hamującego układ renina–angiotensyna–aldosteron (sartanu, aliskirenu), a skojarzenie eplerenonu z inhibitorem konwertazy i sartanem jednocześnie jest przeciwwskazane w ChPL. Należy odstawić suplementy potasu i zamienniki soli z potasem oraz unikać NLPZ, trimetoprimu i innych diuretyków oszczędzających potas (amiloryd, triamteren). Spironolakton i eplerenon zaleca się stosować w najmniejszej skutecznej dawce. Przy wzroście stężenia potasu lub pogorszeniu czynności nerek należy zmniejszyć dawkę albo wstrzymać antagonistę aldosteronu, a w razie ciężkiej hiperkaliemii odstawić oba leki i wdrożyć leczenie doraźne. Pacjenta należy pouczyć o czasowym wstrzymaniu leków w razie wymiotów, biegunki lub odwodnienia.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to hiperkaliemia, która w ciężkiej postaci może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, w tym bradykardię, bloki przewodzenia i zatrzymanie krążenia[2]. Możliwe są też pogorszenie czynności nerek z wzrostem stężenia kreatyniny oraz nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego. Ryzyko rośnie przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy, odwodnieniu, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu suplementów potasu, zamienników soli z potasem, innych leków oszczędzających potas, sartanów, NLPZ, trimetoprimu lub heparyny. Jednocześnie połączenie jest celowo stosowane w niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową, po zawale serca z dysfunkcją lewej komory oraz – w przypadku finerenonu – w przewlekłej chorobie nerek u chorych na cukrzycę typu 2, gdzie poprawia rokowanie pod warunkiem ścisłego monitorowania[3].
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory konwertazy zmniejszają wytwarzanie angiotensyny II, a przez to wydzielanie aldosteronu. Antagoniści aldosteronu blokują receptor mineralokortykoidowy w kanaliku nerkowym. Oba mechanizmy ograniczają wydalanie potasu przez nerki i sumują się, co prowadzi do retencji potasu. Dodatkowo oba leki zmniejszają ciśnienie filtracyjne w kłębuszku, co może pogorszyć czynność nerek i dalej nasilić hiperkaliemię. Nie ma tu udziału metabolizmu ani transportu leków, dlatego różnice w budowie i farmakokinetyce poszczególnych substancji (np. steroidowa budowa spironolaktonu i kanrenonu, niesteroidowa budowa finerenonu, krótki czas działania kaptoprylu) nie znoszą interakcji. Finerenon i eplerenon mogą wiązać się z nieco mniejszym ryzykiem hiperkaliemii niż spironolakton, ale ryzyko to pozostaje klinicznie istotne. Brak części par w bazach danych oznacza brak danych, a nie brak interakcji.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem, w pierwszych tygodniach leczenia, po każdej zmianie dawki i następnie okresowo
- kreatynina i eGFR w tych samych terminach co potas
- ciśnienie tętnicze, w tym objawy hipotonii ortostatycznej
- EKG przy podejrzeniu hiperkaliemii lub zaburzeń rytmu
- stan nawodnienia, zwłaszcza w czasie infekcji przebiegających z wymiotami, biegunką lub gorączką
- przegląd innych przyjmowanych leków i suplementów zwiększających stężenie potasu
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy ciężkim upośledzeniu czynności nerek ryzyko hiperkaliemii jest bardzo duże, a spironolakton i eplerenon są w tej sytuacji przeciwwskazane w ChPL. Finerenonu nie należy włączać przy znacznie obniżonym eGFR zgodnie z jego ChPL. Decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem aktualnych wartości potasu. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku częściej występuje obniżona czynność nerek, odwodnienie i wielolekowość, co zwiększa ryzyko hiperkaliemii. Wskazane jest rozpoczynanie od małych dawek antagonisty aldosteronu i częstsze kontrole potasu oraz kreatyniny. |
| Dołączenie antagonisty aldosteronu do stosowanego inhibitora konwertazykolejność włączenia · antagoniści aldosteronu | inne zalecenie | Najczęściej antagonistę aldosteronu dołącza się do już stosowanego inhibitora konwertazy. Przed dołączeniem należy ocenić potas i eGFR, odstawić suplementy potasu, a kontrolę laboratoryjną wykonać wcześnie po włączeniu i po każdym zwiększeniu dawki. |
| Ostra choroba z odwodnieniem (wymioty, biegunka, gorączka)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Odwodnienie pogarsza przepływ nerkowy i gwałtownie zwiększa ryzyko hiperkaliemii oraz ostrego uszkodzenia nerek. Należy rozważyć czasowe wstrzymanie antagonisty aldosteronu i inhibitora konwertazy do czasu wyrównania nawodnienia oraz skontrolować potas i kreatyninę. |
Źródła
- Spironolactone in severe heart failure: enhances efficacy of diuretic + ACE inhibitor combinations. Prescrire Int. 2000;9(49):158-9. PMID: 11603418.
- Juurlink DN, Mamdani MM, Lee DS, Kopp A, Austin PC, Laupacis A, et al. Rates of hyperkalemia after publication of the Randomized Aldactone Evaluation Study. N Engl J Med. 2004;351(6):543-51. doi: 10.1056/NEJMoa040135. PMID: 15295047.
- Pitt B, Zannad F, Remme WJ, Cody R, Castaigne A, Perez A, et al. The effect of spironolactone on morbidity and mortality in patients with severe heart failure. Randomized Aldactone Evaluation Study Investigators. N Engl J Med. 1999;341(10):709-17. doi: 10.1056/NEJM199909023411001. PMID: 10471456.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.