Interakcje / Diklofenak / Diklofenak i lit
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Diklofenaku nie należy włączać rutynowo u pacjenta leczonego litem, a do doraźnego leczenia bólu lepiej wybrać paracetamol.
Nie bierz diklofenaku bez porozumienia z lekarzem, który leczy cię litem, a na ból zapytaj farmaceutę o paracetamol.
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ LitDiklofenaku nie należy włączać rutynowo u pacjenta leczonego litem, a do doraźnego leczenia bólu lepiej wybrać paracetamol.Nie bierz diklofenaku bez porozumienia z lekarzem, który leczy cię litem, a na ból zapytaj farmaceutę o paracetamol.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie bierz diklofenaku bez porozumienia z lekarzem, który leczy cię litem, a na ból zapytaj farmaceutę o paracetamol.
Diklofenak, lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, utrudnia nerkom usuwanie litu z organizmu. Lit może się wtedy gromadzić we krwi i spowodować zatrucie. Ryzyko jest większe, gdy jesteś odwodniony, masz chore nerki albo przyjmujesz leki na nadciśnienie lub moczopędne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone drżenie rąk
- nudności, wymioty lub biegunka
- chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- niewyraźna mowa
- splątanie lub nadmierna senność
- osłabienie mięśni lub mimowolne skurcze
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Diklofenaku nie należy włączać rutynowo u pacjenta leczonego litem, a do doraźnego leczenia bólu lepiej wybrać paracetamol. Jeśli diklofenak jest konieczny, trzeba kontrolować stężenie litu w surowicy[1][2]. Stężenie oznacza się kilka dni po włączeniu diklofenaku, po każdej zmianie jego dawki oraz po jego odstawieniu, bo wtedy stężenie litu może się obniżyć. W razie potrzeby dawkę litu należy zmniejszyć. Pacjent musi być dobrze nawodniony, a czynność nerek trzeba kontrolować.
Skutek kliniczny
Stężenie litu w osoczu może wzrosnąć aż do poziomu toksycznego[1][3]. Lit ma wąski indeks terapeutyczny. Zatrucie objawia się nudnościami, wymiotami, biegunką, nasilonym drżeniem rąk, ataksją, zaburzeniami mowy, splątaniem i sennością, a w ciężkich przypadkach drgawkami i zaburzeniami świadomości. Ryzyko rośnie przy odwodnieniu, upośledzonej czynności nerek, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, sartanów lub leków moczopędnych[3].
Mechanizm
Najlepiej unikać diklofenaku u pacjenta leczonego litem, a jeśli jest konieczny – trzeba kontrolować stężenie litu. Diklofenak hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych. Zmniejsza to przepływ nerkowy i filtrację kłębuszkową oraz nasila zwrotne wchłanianie litu w kanalikach razem z sodem. W efekcie zmniejsza się klirens nerkowy litu i rośnie jego stężenie w osoczu[1][2]. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, także selektywne inhibitory COX-2, zwiększają stężenie litu w stanie stacjonarnym[3].
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- stężenie litu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- stężenie sodu w surowicy
- objawy toksyczności litu (drżenie, ataksja, splątanie, biegunka, wymioty)
- stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze stężenia w osoczu, więc istotny wzrost stężenia litu jest mało prawdopodobny. Ostrożność obowiązuje przy stosowaniu na duże powierzchnie i przez dłuższy czas. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek nerkowe wydalanie litu jest już ograniczone, a diklofenak dodatkowo pogarsza filtrację. Ryzyko toksyczności litu jest wtedy większe. W niewydolności nerek diklofenak jest przeciwwskazany. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są pogorszenie czynności nerek, odwodnienie i stosowanie diuretyków lub inhibitorów ACE, co nasila retencję litu. |
| Leczenie dłuższe niż kilka dniczas leczenia · diklofenak | ryzyko rośnie | Stężenie litu narasta stopniowo. Przy dłuższym stosowaniu diklofenaku konieczna jest kontrola stężenia litu po włączeniu i po odstawieniu NLPZ. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olfen 75 SR 75 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olfen-75-sr-100111630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaDiklofenaka alkoholNa czas stosowania diklofenaku należy unikać alkoholu, a przy stosowaniu przewlekłym lub u osób z grupy ryzyka zrezygnować z niego całkowicie.Na czas przyjmowania diklofenaku zrezygnuj z alkoholu, a tabletki zażywaj z jedzeniem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Na czas przyjmowania diklofenaku zrezygnuj z alkoholu, a tabletki zażywaj z jedzeniem.
Alkohol i diklofenak osobno drażnią żołądek, a razem zwiększają ryzyko jego podrażnienia, a nawet krwawienia. Ryzyko jest tym większe, im więcej pijesz i im dłużej bierzesz lek. Najbezpieczniej nie pić alkoholu, dopóki trwa kuracja.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból lub pieczenie w górnej części brzucha
- uporczywa zgaga lub nudności
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z domieszką krwi lub przypominające fusy z kawy
- osłabienie, zawroty głowy, bladość
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Na czas stosowania diklofenaku należy unikać alkoholu, a przy stosowaniu przewlekłym lub u osób z grupy ryzyka zrezygnować z niego całkowicie. ChPL nie wspomina o alkoholu, ale przeciwwskazuje diklofenak przy czynnej lub przebytej chorobie wrzodowej oraz krwawieniu z przewodu pokarmowego[1] i ostrzega, że łączenie z innymi lekami drażniącymi przewód pokarmowy zwiększa częstość działań niepożądanych z jego strony[1]. Alkohol działa w tym samym kierunku. Przy doraźnym, krótkim stosowaniu dawkę diklofenaku należy ograniczyć do najmniejszej skutecznej, a lek przyjmować w trakcie posiłku.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko podrażnienia żołądka, wrzodu oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, objawiającego się bólem w nadbrzuszu, zgagą, nudnościami, czarnymi stolcami lub wymiotami z krwią. Przy regularnym piciu większych ilości alkoholu i dłuższym leczeniu ryzyko jest największe. Pojedynczy kieliszek podczas krótkiej, doraźnej kuracji u zdrowej osoby zwykle nie daje poważnych skutków, ale nie można wykluczyć dolegliwości żołądkowych.
Mechanizm
Diklofenak, jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, hamuje cyklooksygenazy i zmniejsza ochronne działanie prostaglandyn na błonę śluzową żołądka oraz upośledza agregację płytek. Alkohol sam uszkadza błonę śluzową żołądka i nasila jej krwawienie. Oba działania dodają się, więc ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego rośnie wraz z ilością wypijanego alkoholu i czasem leczenia. Alkohol dodatkowo obciąża wątrobę, która metabolizuje diklofenak, ale w zakresie hepatotoksyczności dane kliniczne są ograniczone.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności)
- czarne lub smoliste stolce, wymioty z krwią
- wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu
- przy długotrwałym leczeniu aktywność enzymów wątrobowych i morfologia krwi
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy regularnym lub nadmiernym spożyciu alkoholu ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i uszkodzenia wątroby jest największe, należy rozważyć inny lek przeciwbólowy. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych NLPZ jest większe, a alkohol dodatkowo je zwiększa. |
| Leczenie przewlekłe lub kilkudniowe ciągłeczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia błony śluzowej rośnie z czasem leczenia, przy stosowaniu przewlekłym alkohol należy wykluczyć. |
| Pojedyncza, doraźna dawka leku i niewielka ilość alkoholudawka · pacjent | ryzyko maleje | Przy pojedynczej dawce diklofenaku i niewielkiej ilości alkoholu u zdrowej osoby bez czynników ryzyka poważne powikłania są mało prawdopodobne, ale nadal należy poinformować o możliwych dolegliwościach żołądkowych. |
| Wywiad choroby wrzodowej lub krwawienia z przewodu pokarmowegopostać · pacjent | inne zalecenie | Wywiad choroby wrzodowej lub krwawienia z przewodu pokarmowego jest przeciwwskazaniem do stosowania diklofenaku niezależnie od alkoholu (ChPL 4.3), a picie alkoholu dodatkowo zwiększa to ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Niekorzystna interakcjaLita alkoholZaleca się unikanie alkoholu przez cały okres leczenia litem.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia litem, a jeśli się to zdarzy, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w trakcie leczenia litem, a jeśli się to zdarzy, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.
Alkohol może nasilać działanie litu na układ nerwowy. Można mieć wolniejsze reakcje, gorszą koncentrację, większą senność i zawroty głowy. Po alkoholu łatwiej też o odwodnienie, a to może być niekorzystne przy leczeniu litem. Z tych powodów w trakcie leczenia lepiej alkoholu nie pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub zawroty głowy
- drżenie rąk, chwiejny chód
- bełkotliwa mowa lub splątanie
- uporczywe wymioty lub biegunka
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, pk_inne
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zaleca się unikanie alkoholu przez cały okres leczenia litem. Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, należy go pouczyć, by nie prowadził pojazdów, nie pił na czczo ani w stanie odwodnienia i nie pomijał dawek litu z powodu picia. Przy nasileniu drżeń, ataksji, zaburzeń mowy, splątania lub wymiotów i biegunki należy pilnie oznaczyć stężenie litu.
Skutek kliniczny
Alkohol w trakcie leczenia litem może nasilać zaburzenia psychomotoryczne, czyli opóźniać reakcje oraz pogarszać uwagę i koncentrację. Ma to szczególne znaczenie u osób kierujących pojazdami i obsługujących maszyny. Alkohol może też nasilać senność, zawroty głowy i chwiejność nastroju, co utrudnia ocenę, czy objawy pochodzą od litu, alkoholu, czy choroby podstawowej.
Mechanizm
Alkohol i lit działają na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich efekty psychomotoryczne się sumują. Dodatkowo alkohol sprzyja odwodnieniu, a zmiany nawodnienia i bilansu sodu zmieniają wydalanie litu przez nerki. Dla litu o wąskim przedziale terapeutycznym nawet niewielkie wahania stężenia mają znaczenie, ale ten drugi mechanizm ma charakter teoretyczny.
Monitorować
- objawy neurologiczne (drżenie, ataksja, zaburzenia mowy, splątanie)
- stężenie litu w surowicy przy podejrzeniu toksyczności lub po epizodzie odwodnienia
- nawodnienie i czynność nerek
- stan psychiczny i przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość lub picie w trybie epizodów upijania sięilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Większa ilość alkoholu nasila zaburzenia psychomotoryczne i odwodnienie, co zwiększa ryzyko objawów neurotoksycznych oraz wahań stężenia litu. Przy takim wzorze picia należy rozważyć kontrolę stężenia litu i ocenę stanu klinicznego. |
| Osoby w podeszłym wiekuwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na działanie ośrodkowe jest większa, a czynność nerek często obniżona, więc ryzyko zaburzeń równowagi, upadków i toksyczności litu jest większe. Zaleca się bezwzględne unikanie alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
Inne interakcje tych leków 194
Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ LitNie wydawaj difenhydraminy pacjentowi leczonemu litem.Nie bierz difenhydraminy, a w razie bezsenności lub alergii zapytaj farmaceutę albo lekarza o bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie bierz difenhydraminy, a w razie bezsenności lub alergii zapytaj farmaceutę albo lekarza o bezpieczniejszy lek.
Difenhydraminy nie łącz z litem. Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Mogą też nasilać senność, splątanie i chwiejność, co sprzyja upadkom. Kłopoty ze snem przy leczeniu litem omów z lekarzem, bo mogą wymagać innego leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zasłabnięcie lub omdlenie
- bardzo wolne tętno
- silna senność lub splątanie
- nasilone drżenie rąk
- chwiejny chód lub niewyraźna mowa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj difenhydraminy pacjentowi leczonemu litem. Difenhydraminy nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT ani przy znamiennej bradykardii lub zaburzeniach elektrolitowych[1][2][3]. W bezsenności skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie litem, bo bezsenność może być objawem nawrotu choroby afektywnej. W objawach alergii zaproponuj lek przeciwhistaminowy o minimalnym wpływie na QT i niewielkim działaniu uspokajającym. Jeśli pacjent już przyjął difenhydraminę i ma kołatanie serca, omdlenie, nasilone splątanie lub drżenie, wymaga pilnej oceny lekarskiej z EKG i oznaczeniem stężenia litu.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, większym przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca oraz przy stężeniu litu powyżej zakresu terapeutycznego. Możliwe jest też nasilenie senności, splątania i zaburzeń równowagi z ryzykiem upadków, zwłaszcza u osób starszych. Uspokojenie i objawy cholinolityczne po difenhydraminie mogą utrudnić rozpoznanie wczesnych objawów zatrucia litem.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działania na przewodzenie w sercu sumują się. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują częstoskurcz typu torsade de pointes[1][2][3]. Lit może ponadto powodować bradykardię i zaburzenia czynności węzła zatokowego, a znamienna bradykardia sama w sobie wyklucza stosowanie difenhydraminy[1]. Dodatkowo difenhydramina hamuje ośrodkowy układ nerwowy i działa cholinolitycznie[1], a lit przy nasilonej neurotoksyczności wywołuje senność, splątanie, ataksję i zaburzenia mowy[4]. Difenhydramina nie zmienia wydalania litu przez nerki.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie litu w surowicy
- objawy neurotoksyczności litu (drżenie, ataksja, splątanie, senność)
- częstość rytmu serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Osoby starsze są bardziej podatne na działanie cholinolityczne difenhydraminy, a u pacjentów z dezorientacją należy jej unikać. U tych pacjentów częściej występują też zaburzenia elektrolitowe i choroby serca zwiększające ryzyko wydłużenia QT oraz pogorszenie czynności nerek sprzyjające kumulacji litu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminastil 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminastil-100415560/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego SENOLEK 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/senolek-100465078/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ IbuprofenNie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.
Diklofenak i ibuprofen to leki z tej samej grupy – przeciwbólowe i przeciwzapalne. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie lepiej, za to bardziej podrażniają żołądek, zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia oraz mogą obciążać nerki i serce. Dlatego nie łącz ich ze sobą, także wtedy, gdy jeden z nich jest w tabletce na przeziębienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- wyraźnie mniej moczu albo obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas. Jeżeli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, zamiast dokładania drugiego NLPZ należy rozważyć lek przeciwbólowy spoza tej grupy, na przykład paracetamol, albo ponowną ocenę leczenia przez lekarza. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi trzeba odstawić poprzedni lek, a nie przyjmować obu równolegle, i uwzględnić przedłużone działanie postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu diklofenaku. Jeżeli pacjent przyjmował oba leki jednocześnie przez dłuższy czas, należy ocenić objawy ze strony przewodu pokarmowego, ciśnienie tętnicze i czynność nerek.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest zwiększone ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, szczególnie u osób starszych i obciążonych chorobą wrzodową. ChPL ibuprofenu nakazuje unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej leków z grupy NLPZ, ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych[1]. Inna charakterystyka ibuprofenu umieszcza jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ wprost w przeciwwskazaniach ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych[2]. Sumowanie działania obu leków może też pogarszać czynność nerek, sprzyjać zatrzymaniu płynów i nasilać nadciśnienie tętnicze lub niewydolność serca.
Mechanizm
Diklofenak i ibuprofen należą do tej samej grupy NLPZ i oba hamują cyklooksygenazę, więc ich działania niepożądane się sumują. Oba leki zmniejszają syntezę prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, podtrzymują przepływ krwi przez nerki i wpływają na czynność płytek krwi. Połączenie dwóch NLPZ nie daje istotnie silniejszego działania przeciwbólowego, a zwiększa obciążenie tych samych narządów. ChPL diklofenaku wymienia inne NLPZ wśród leków, których jednoczesne podawanie może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) przy dłuższym jednoczesnym stosowaniu
- obrzęki i przyrost masy ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc ryzyko sumowania działań z ibuprofenem doustnym jest mniejsze, ale nie znika. Należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania żelu oraz unikać długotrwałego łączenia u osób z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego oraz pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe, dlatego dublowanie NLPZ jest u nich szczególnie niebezpieczne. |
| Zamiana diklofenaku na ibuprofenkolejność włączenia · diklofenak | inne zalecenie | Zamiana jednego NLPZ na drugi jest dopuszczalna pod warunkiem odstawienia poprzedniego leku, z uwzględnieniem przedłużonego działania postaci diklofenaku o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ CydofowirDiklofenaku nie łączy się z cydofowirem.Nie przyjmuj diklofenaku ani innych leków przeciwzapalnych w czasie leczenia cydofowirem, a na ból zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj diklofenaku ani innych leków przeciwzapalnych w czasie leczenia cydofowirem, a na ból zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek.
Cydofowir to lek przeciwwirusowy podawany w kroplówce, który może uszkadzać nerki. Diklofenak również obciąża nerki, a razem mogą doprowadzić do ich poważnego uszkodzenia. Tych leków nie stosuje się jednocześnie. To samo dotyczy innych leków przeciwzapalnych przeciwbólowych, takich jak ibuprofen czy naproksen.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- nudności lub utrata apetytu
- pienisty mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Diklofenaku nie łączy się z cydofowirem.[1] Przed rozpoczęciem leczenia cydofowirem należy odstawić diklofenak, a w trakcie leczenia nie włączać go ponownie. Do leczenia bólu i gorączki można rozważyć paracetamol, pamiętając, że probenecyd zwiększa także ekspozycję na paracetamol.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie grozi addycyjnym uszkodzeniem kanalików nerkowych i ostrą niewydolnością nerek. Niewydolność nerek sama w sobie wyklucza dalsze stosowanie zarówno cydofowiru, jak i diklofenaku.[1][2]
Mechanizm
Cydofowiru nie podaje się jednocześnie z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym, a diklofenak do nich należy.[1] Diklofenak hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych, co zmniejsza przepływ nerkowy i nasila uszkodzenie nerek wywołane przez inne leki nefrotoksyczne.[2] Cydofowir podaje się z probenecydem, który zwiększa ekspozycję na niesteroidowe leki przeciwzapalne, więc działanie diklofenaku na nerki może się dodatkowo nasilić.[1]
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz
- objawy zespołu Fanconiego (glukozuria, hipofosfatemia, kwasica metaboliczna)
- diureza i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Postać do stosowania na skórę (żel, plaster)postać · diklofenak | ryzyko maleje | Przy stosowaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa na diklofenak jest znacznie mniejsza, jednak u pacjenta leczonego cydofowirem stosowanie na duże powierzchnie lub długotrwałe należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ IndometacynaNie łączy się indometacyny z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, w tym z diklofenakiem.Nie przyjmuj tych dwóch leków razem i zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz stosować.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych dwóch leków razem i zapytaj lekarza lub farmaceutę, który z nich masz stosować.
Diklofenak i indometacyna to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie działają silniej, za to wyraźnie zwiększają ryzyko krwawienia z żołądka i jelit oraz uszkodzenia nerek. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból brzucha
- obrzęki nóg lub nagły przyrost masy ciała
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łączy się indometacyny z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, w tym z diklofenakiem[1]. Należy stosować tylko jeden lek z tej grupy w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas. Jeśli potrzebne jest dodatkowe działanie przeciwbólowe, można rozważyć paracetamol.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko owrzodzeń, krwawień i perforacji przewodu pokarmowego[2]. Nasila się ryzyko uszkodzenia nerek, zatrzymania sodu i wody, wzrostu ciśnienia tętniczego oraz zaostrzenia niewydolności serca[1].
Mechanizm
Diklofenak i indometacyna to dwa niesteroidowe leki przeciwzapalne, które hamują cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn. Ich działania niepożądane się sumują, zwłaszcza uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, hamowanie agregacji płytek oraz zmniejszenie przepływu nerkowego zależnego od prostaglandyn[1]. Połączenie nie zwiększa skuteczności przeciwbólowej ani przeciwzapalnej.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- morfologia krwi
- obrzęki i masa ciała u pacjentów z chorobami serca
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze stężenie w osoczu niż postać doustna, więc sumowanie działań ogólnoustrojowych jest słabsze. Nadal należy unikać rozległego i długotrwałego stosowania na skórę u pacjentów leczonych indometacyną doustnie, zwłaszcza z grup ryzyka. |
| Do okadroga podania · indometacyna | ryzyko maleje | Indometacyna w kroplach do oczu działa głównie miejscowo, a ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka, dlatego sumowanie działań z doustnym diklofenakiem ma mniejsze znaczenie kliniczne. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, uszkodzenia nerek i zaostrzenia niewydolności serca przy łączeniu leków z tej grupy jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metindol Retard 75 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metindol-retard-100043377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ PiroksykamDiklofenaku nie łączy się z piroksykamem – jednoczesne stosowanie piroksykamu z innymi NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami COX-2, jest przeciwwskazane.Nie łącz tych leków – przyjmuj tylko jeden z nich, a jeśli ból nie mija, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejsze rozwiązanie.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków – przyjmuj tylko jeden z nich, a jeśli ból nie mija, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejsze rozwiązanie.
Diklofenak i piroksykam to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie łagodzą bólu lepiej niż jeden z nich, za to wyraźnie zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia z żołądka oraz uszkodzenia nerek. Piroksykam działa długo, więc jego wpływ utrzymuje się jeszcze przez kilka dni po ostatniej tabletce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
- silny lub nasilający się ból brzucha
- osłabienie, zawroty głowy, bladość
- obrzęki nóg lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Diklofenaku nie łączy się z piroksykamem – jednoczesne stosowanie piroksykamu z innymi NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami COX-2, jest przeciwwskazane.[1][2] Połączenie z innym NLPZ zwiększa częstość działań niepożądanych diklofenaku ze strony przewodu pokarmowego.[3] Należy wybrać jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas. Przy zamianie jednego leku na drugi trzeba uwzględnić długie działanie piroksykamu i nie podawać diklofenaku w ciągu kolejnych dni jako dawki dodatkowej. Jeśli potrzebne jest dodatkowe działanie przeciwbólowe, rozważa się lek spoza grupy NLPZ, np. paracetamol.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, a także pogorszenia czynności nerek, zatrzymania płynów i wzrostu ciśnienia tętniczego. Skojarzenie nie poprawia skuteczności leczenia w porównaniu z jednym NLPZ.
Mechanizm
Oba leki są niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi i hamują cyklooksygenazę, przez co zmniejszają wytwarzanie prostaglandyn chroniących błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, podtrzymujących przepływ nerkowy oraz biorących udział w czynności płytek krwi. Jednoczesne podanie dwóch NLPZ sumuje te działania bez dodatkowej korzyści przeciwbólowej i przeciwzapalnej. Piroksykam silnie wiąże się z białkami osocza i działa długo, więc jego wpływ utrzymuje się jeszcze przez kilka dni po odstawieniu.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, ból w nadbrzuszu)
- morfologia krwi – stężenie hemoglobiny przy podejrzeniu krwawienia
- czynność nerek – stężenie kreatyniny
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki i masa ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc sumowanie działań z doustnym piroksykamem jest słabsze. Należy jednak unikać stosowania na duże powierzchnie i przez długi czas oraz zachować ostrożność u osób z grupy ryzyka krwawień. |
| Na skórędroga podania · piroksykam | ryzyko maleje | Piroksykam w postaci miejscowej osiąga małe stężenia we krwi, dlatego ryzyko sumowania działań z doustnym diklofenakiem jest mniejsze. Należy jednak ograniczyć powierzchnię i czas stosowania. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i ostrego uszkodzenia nerek przy łączeniu NLPZ jest większe, zwłaszcza przy odwodnieniu i jednoczesnym stosowaniu diuretyków, inhibitorów ACE lub sartanów. |
| Zamiana piroksykamu na diklofenakkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zamianie piroksykamu na diklofenak należy pamiętać o długim działaniu piroksykamu i nie traktować diklofenaku jako dawki dodatkowej w pierwszych dniach po odstawieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Piroxicam Jelfa 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/piroxicam-jelfa-100053418/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Flamexin 20 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/flamexin-100106570/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ TikagrelorNie należy stosować diklofenaku ogólnoustrojowo u pacjenta leczonego tikagrelorem, ponieważ wskazanie do tikagreloru oznacza chorobę niedokrwienną serca, a ta jest przeciwwskazaniem do diklofenaku.Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach ani zastrzykach, a na ból zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach ani zastrzykach, a na ból zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie.
Tikagrelor rozrzedza krew i chroni serce przed kolejnym zawałem. Diklofenak w tabletkach może podrażniać żołądek, zwiększać ryzyko krwawienia i obciążać serce. Razem te leki mogą doprowadzić do groźnego krwawienia, dlatego osoby z chorobą serca nie powinny przyjmować diklofenaku w tabletkach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból brzucha
- nietypowe siniaki lub długo niekrzepnące skaleczenia
- ból w klatce piersiowej lub duszność
- nagłe osłabienie, zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy stosować diklofenaku ogólnoustrojowo u pacjenta leczonego tikagrelorem, ponieważ wskazanie do tikagreloru oznacza chorobę niedokrwienną serca, a ta jest przeciwwskazaniem do diklofenaku. ChPL diklofenaku wymienia chorobę niedokrwienną serca, chorobę naczyń obwodowych i chorobę naczyń mózgowych w przeciwwskazaniach[1]. ChPL diklofenaku zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami przeciwpłytkowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia[1]. ChPL tikagreloru zaleca ostrożne stosowanie leków zmieniających hemostazę w skojarzeniu z tikagrelorem[2]. W leczeniu bólu preferuj paracetamol, a przy bólu miejscowym rozważ postać miejscową. Nie odstawiaj tikagreloru bez decyzji kardiologa.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko krwawienia, w tym krwawienia z wrzodu żołądka lub dwunastnicy, oraz ryzyko ponownego incydentu wieńcowego u pacjenta z chorobą niedokrwienną serca.
Mechanizm
Tikagrelor hamuje receptor płytkowy P2Y12, a diklofenak hamuje cyklooksygenazę, co osłabia ochronę błony śluzowej żołądka i dodatkowo zaburza czynność płytek. Oba efekty sumują się i zwiększają ryzyko krwawienia, zwłaszcza z przewodu pokarmowego. Diklofenak zwiększa ponadto ryzyko incydentów zakrzepowych w układzie sercowo-naczyniowym, co działa przeciwnie do celu leczenia tikagrelorem. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią)
- hemoglobina i morfologia krwi
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster na skórę)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze narażenie ogólnoustrojowe, więc ryzyko krwawienia i działania na układ krążenia jest małe. Stosowanie na ograniczoną powierzchnię skóry jest zwykle akceptowalne, z poinformowaniem pacjenta o objawach krwawienia. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ MetotreksatPrzy metotreksacie w dużych dawkach należy unikać diklofenaku, a przy dawkach małych łączenie jest możliwe pod warunkiem ścisłego monitorowania.Nie przyjmuj diklofenaku na własną rękę, jeśli bierzesz metotreksat – zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz zamiast niego wziąć paracetamol.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj diklofenaku na własną rękę, jeśli bierzesz metotreksat – zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz zamiast niego wziąć paracetamol.
Diklofenak może utrudniać usuwanie metotreksatu z organizmu przez nerki. Metotreksat zostaje wtedy dłużej we krwi i może działać silniej, niż powinien, a w rzadkich przypadkach poważnie uszkodzić szpik, nerki lub przewód pokarmowy. Ryzyko jest większe przy dużych dawkach metotreksatu, chorych nerkach i w podeszłym wieku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- owrzodzenia lub bolesność w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- silne osłabienie i bladość
- biegunka, wymioty lub ból brzucha
- czarne, smoliste stolce
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy metotreksacie w dużych dawkach należy unikać diklofenaku, a przy dawkach małych łączenie jest możliwe pod warunkiem ścisłego monitorowania. Należy zachować ostrożność, jeśli diklofenak podaje się w odstępie krótszym niż 24 godziny przed lub po metotreksacie.[1] U pacjentów z czynnikami ryzyka, np. graniczną czynnością nerek, nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.[2] Przebieg skojarzonego leczenia należy uważnie kontrolować.[2] Jeśli wystarczy lek przeciwbólowy bez działania przeciwzapalnego, warto rozważyć paracetamol.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie metotreksatu może prowadzić do nasilenia jego toksyczności.[3] Podczas jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu, zwłaszcza w dużych dawkach, notowano ciężkie działania niepożądane, w tym zgon, niespodziewanie ciężką mielosupresję, niedokrwistość aplastyczną i toksyczne działanie na przewód pokarmowy.[2]
Mechanizm
Diklofenak może hamować klirens nerkowy metotreksatu, co zwiększa jego stężenie we krwi i działanie toksyczne.[1] NLPZ zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, a efekt ten dotyczy zwłaszcza zakresu małych dawek.[2] Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać błonę śluzową przewodu pokarmowego, a pogorszenie czynności nerek wywołane przez NLPZ dodatkowo opóźnia eliminację metotreksatu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i płytkami krwi
- stężenie kreatyniny i eGFR
- aktywność AlAT i AspAT
- objawy zapalenia jamy ustnej i owrzodzeń
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki (wskazania onkologiczne)dawka · metotreksat | ryzyko rośnie | Ciężkie działania niepożądane, w tym zgon i ciężką mielosupresję, notowano zwłaszcza przy dużych dawkach metotreksatu. W tej sytuacji należy unikać diklofenaku. |
| Graniczna lub zmniejszona czynność nerekeGFR · pacjent | inne zalecenie | U pacjentów z czynnikami ryzyka, np. graniczną czynnością nerek, nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu. Ciężkie zaburzenia czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min są przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu. Niewydolność nerek jest także przeciwwskazaniem do stosowania diklofenaku. |
| odstep ≥ 24 godzinydiklofenak | ryzyko maleje | Zaleca się ostrożność przy stosowaniu diklofenaku w czasie krótszym niż 24 godziny przed lub po metotreksacie, więc zachowanie co najmniej takiego odstępu zmniejsza ryzyko. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ograniczona czynność nerek, co nasila kumulację metotreksatu i ryzyko jego toksyczności. |
| Miejscowa (na skórę)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Przy stosowaniu diklofenaku na skórę ekspozycja ogólnoustrojowa jest znacznie mniejsza, więc znaczenie interakcji jest prawdopodobnie małe, choć przy rozległym i długotrwałym stosowaniu nie można go wykluczyć. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olfen 75 SR 75 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olfen-75-sr-100111630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ KetoprofenNależy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania diklofenaku i ketoprofenu i wybrać jeden lek z grupy NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.Nie łącz diklofenaku z ketoprofenem w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach, a jeśli ból nie mija po jednym leku, zapytaj farmaceutę lub lekarza o inne rozwiązanie.nieznanyrozległe badania
Niekorzystna interakcja
Nie łącz diklofenaku z ketoprofenem w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach, a jeśli ból nie mija po jednym leku, zapytaj farmaceutę lub lekarza o inne rozwiązanie.
Diklofenak i ketoprofen to dwa leki z tej samej grupy przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie silniej, ale wyraźnie zwiększają ryzyko podrażnienia i krwawienia z żołądka, a także mogą obciążać nerki i podnosić ciśnienie. Wybierz tylko jeden z tych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nasilający się ból brzucha
- obrzęki nóg lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- wysypka, duszność lub obrzęk twarzy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania diklofenaku i ketoprofenu i wybrać jeden lek z grupy NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas. ChPL ketoprofenu kwalifikuje połączenie z innymi NLPZ jako skojarzenie, którego należy unikać.[1] Jeżeli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, nie dokłada się drugiego, tylko rozważa lek przeciwbólowy spoza tej grupy. U pacjentów z krwawieniem z przewodu pokarmowego lub perforacją po wcześniejszym leczeniu NLPZ w wywiadzie diklofenak jest przeciwwskazany.[2]
Skutek kliniczny
Główną konsekwencją jest wzrost ryzyka owrzodzenia, krwawienia i perforacji w przewodzie pokarmowym. ChPL diklofenaku podaje, że jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego.[2] ChPL ketoprofenu wymienia inne NLPZ wśród skojarzeń, których należy unikać, ze względu na zwiększone ryzyko owrzodzenia i krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego.[1] Możliwe jest także nasilenie nefrotoksyczności, zatrzymania płynów i wzrostu ciśnienia tętniczego, szczególnie u osób starszych, odwodnionych lub przyjmujących leki moczopędne, inhibitory konwertazy angiotensyny albo sartany.
Mechanizm
Diklofenaku i ketoprofenu nie należy przyjmować razem ogólnoustrojowo, ponieważ oba są niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi i sumują swoje działania niepożądane. Oba leki hamują cyklooksygenazę i zmniejszają wytwarzanie prostaglandyn chroniących błonę śluzową żołądka, utrzymujących przepływ krwi przez nerki i wspierających czynność płytek krwi. Połączenie nie wzmacnia działania przeciwbólowego w stopniu istotnym klinicznie, natomiast zwiększa obciążenie przewodu pokarmowego, nerek i układu krążenia.
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, ból w nadbrzuszu)
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) u osób starszych i przyjmujących leki moczopędne, inhibitory konwertazy angiotensyny lub sartany
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki i przyrost masy ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Jeden z leków stosowany miejscowo na skórę (żel, plaster)droga podania · pacjent | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu jednego z leków ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka, więc sumowanie toksyczności żołądkowo‑jelitowej jest znacznie mniejsze. Warto jednak ograniczyć powierzchnię i czas stosowania, a przy ketoprofenie miejscowym pamiętać o ryzyku reakcji fotoalergicznych. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek przy łączeniu NLPZ jest wyższe, dlatego połączenia należy bezwzględnie unikać, a przy stosowaniu jednego NLPZ rozważyć ochronę żołądka i kontrolę czynności nerek. |
| Dłużej niż kilka dniczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko powikłań żołądkowo‑jelitowych i nerkowych rośnie wraz z czasem stosowania NLPZ, dlatego przedłużające się jednoczesne przyjmowanie dwóch NLPZ wymaga pilnej weryfikacji terapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Okitask 25 mg, granulat powlekany. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/okitask-100358098/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.