Interakcje / Dolutegrawir / Dolutegrawir i leniolisib
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, z obserwacją tolerancji dolutegrawiru w pierwszych tygodniach.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i powiedz lekarzowi, jeśli pojawi się uporczywy ból głowy, bezsenność, nudności lub biegunka.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDolutegrawir+ LeniolisibPołączenie można stosować bez zmiany dawek, z obserwacją tolerancji dolutegrawiru w pierwszych tygodniach.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i powiedz lekarzowi, jeśli pojawi się uporczywy ból głowy, bezsenność, nudności lub biegunka.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i powiedz lekarzowi, jeśli pojawi się uporczywy ból głowy, bezsenność, nudności lub biegunka.
Leniolisib może nieznacznie zwiększyć ilość dolutegrawiru we krwi. Taka zmiana zwykle nie jest groźna, bo dolutegrawir jest dobrze tolerowany także przy wyższych stężeniach. Oba leki możesz przyjmować bez zmiany dawek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- uporczywy ból głowy
- bezsenność
- nudności
- biegunka
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, z obserwacją tolerancji dolutegrawiru w pierwszych tygodniach. Należy unikać łączenia leniolisibu z substratami UGT1A1[1]. To zalecenie dotyczy przede wszystkim leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak irynotekan, a nie dolutegrawiru. Z leniolisibem nie łączy się efawirenzu i etrawiryny, ponieważ indukują CYP3A4[1]. Gdy stosuje się je z dolutegrawirem, trzeba zmienić cały schemat. Leki zobojętniające sok żołądkowy przyjmuje się 2 godziny przed albo 2 godziny po leniolisibie[1]. Kationy wielowartościowe zmniejszają też wchłanianie dolutegrawiru[2].
Skutek kliniczny
Możliwe jest umiarkowane zwiększenie stężenia dolutegrawiru bez spodziewanych istotnych skutków klinicznych. Dolutegrawir ma szeroki margines bezpieczeństwa. Atazanawir zwiększa jego AUC o 91% i nie wymaga to zmiany dawki[2]. Słabszy i niepotwierdzony in vivo wpływ leniolisibu na UGT1A1 i BCRP najpewniej nie ma znaczenia klinicznego. Teoretycznie może nieco częściej występować ból głowy, bezsenność, nudności lub biegunka.
Mechanizm
Leniolisib może nieznacznie zwiększać stężenie dolutegrawiru, ale znaczenie kliniczne tego efektu jest niepewne i prawdopodobnie małe. Dolutegrawir jest eliminowany głównie przez UGT1A1 i jest także substratem BCRP[2]. Leniolisib hamuje UGT1A1 w warunkach in vitro, choć nie oczekuje się istotnych interakcji klinicznych[1]. Leniolisib hamuje też BCRP, na co wskazuje dwukrotne zwiększenie ekspozycji na rosuwastatynę[1]. Jednak wzrost ekspozycji na rosuwastatynę wynika łącznie z hamowania OATP1B1, OATP1B3 i BCRP, a dla dolutegrawiru droga BCRP ma znaczenie drugorzędne. Dolutegrawir nie wpływa istotnie na enzymy i transportery, od których zależy eliminacja leniolisibu (głównie CYP3A4)[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Leniolisib – umiarkowany inhibitor BCRP[3], dolutegrawir – substrat BCRP[4]
- Leniolisib – inhibitor UGT1A1[5], dolutegrawir – wrażliwy substrat UGT1A1[4]
- Dolutegrawir: inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OCT2[3], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4], wrażliwy substrat UGT1A1[4]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[3], inhibitor OAT3[5], umiarkowany inhibitor OATP1B1[3], umiarkowany inhibitor OATP1B3[3], inhibitor UGT1A1[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- tolerancja dolutegrawiru (ból głowy, bezsenność, objawy żołądkowo-jelitowe)
- skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego (wiremia HIV) według rutynowego harmonogramu
Kiedy ocena się zmienia
| Schemat przeciwretrowirusowy z rytonawirem, kobicystatem, efawirenzem lub etrawirynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Leniolisibu nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, takimi jak rytonawir, kobicystat, lopinawir czy elwitegrawir. Nie łączy się go też z induktorami CYP3A4, takimi jak efawirenz i etrawiryna. Wtedy ważna jest interakcja z resztą schematu, a nie z dolutegrawirem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieDolutegrawira alkoholNie jest konieczna zmiana dawki ani schematu dolutegrawiru u osób pijących alkohol okazjonalnie i umiarkowanie.Możesz okazjonalnie pić umiarkowane ilości alkoholu, ale zawsze przyjmij lek o stałej porze i nie pomijaj dawki z powodu picia.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie pić umiarkowane ilości alkoholu, ale zawsze przyjmij lek o stałej porze i nie pomijaj dawki z powodu picia.
Alkohol nie zmienia działania tego leku na HIV, a lek nie nasila działania alkoholu. Jeśli pijesz rzadko i w umiarkowanych ilościach, nie musisz zmieniać sposobu leczenia. Pamiętaj jednak, że po większej ilości alkoholu łatwo zapomnieć o dawce, a regularne przyjmowanie leku jest kluczowe dla skuteczności leczenia. Częste picie dużych ilości alkoholu może też szkodzić wątrobie i kościom.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pominięcie dawki leku po spożyciu alkoholu
- ból stawów, zwłaszcza biodra, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone zawroty głowy, problemy ze snem lub obniżony nastrój
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest konieczna zmiana dawki ani schematu dolutegrawiru u osób pijących alkohol okazjonalnie i umiarkowanie. Warto przypomnieć pacjentowi o regularnym przyjmowaniu leku niezależnie od spożycia alkoholu. U osób pijących nadmiernie lub przewlekle należy omówić wpływ alkoholu na przestrzeganie zaleceń i stan wątroby oraz zalecić zgłaszanie bólów stawów, sztywności lub trudności w poruszaniu się[1].
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać stężenia ani skuteczności dolutegrawiru. Znaczenie praktyczne ma picie nadmierne lub przewlekłe, które sprzyja pomijaniu dawek i tym samym ryzyku niepowodzenia terapii oraz rozwoju oporności, może nasilać obciążenie wątroby, zwłaszcza przy współzakażeniu wirusami zapalenia wątroby, a także zwiększa ryzyko martwicy kości. Alkohol może też teoretycznie nasilać działania niepożądane dolutegrawiru ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy, zaburzenia snu czy obniżenie nastroju.
Mechanizm
Nie jest znany mechanizm, przez który alkohol miałby istotnie zmieniać działanie dolutegrawiru albo odwrotnie. Dolutegrawir jest eliminowany głównie przez metabolizm z udziałem UGT1A1, a w mniejszym stopniu jest substratem UGT1A3, UGT1A9, CYP3A4, P-gp i BCRP[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1 i nie jest uznawany za klinicznie istotny induktor ani inhibitor UGT1A1 lub CYP3A4, dlatego nie należy oczekiwać interakcji farmakokinetycznej. ChPL dolutegrawiru nie zawiera zaleceń dotyczących spożywania alkoholu w trakcie leczenia, a alkohol wymienia jedynie jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów otrzymujących skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe[1]. Alkohol występujący w składzie otoczki tabletki to alkohol poliwinylowy, który nie jest etanolem[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- przestrzeganie zaleceń i regularność przyjmowania dawek u osób pijących nadmiernie
- aktywność aminotransferaz u osób pijących przewlekle, zwłaszcza przy współzakażeniu HBV lub HCV
- bóle stawów, sztywność stawów i trudności w poruszaniu się jako możliwe objawy martwicy kości
- nastrój i sen u osób z objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego
Kiedy ocena się zmienia
| Picie nadmierne lub epizody upijania sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Epizody intensywnego picia nie zmieniają farmakokinetyki dolutegrawiru, ale wyraźnie zwiększają ryzyko pominięcia dawek, co może prowadzić do utraty kontroli wiremii i rozwoju oporności. Warto omówić z pacjentem strategie zapewniające regularne przyjmowanie leku. |
| Przewlekłe regularne picieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe spożywanie alkoholu jest wymieniane w ChPL jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów leczonych przeciwretrowirusowo. U takich osób wskazana jest kontrola parametrów wątrobowych, zwłaszcza przy współzakażeniu HBV lub HCV, oraz czujność wobec bólów stawów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieLeniolisiba alkoholNie jest wymagana zmiana dawki ani schematu leniolisibu z powodu umiarkowanego spożycia alkoholu.Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem, a leki na zgagę przyjmuj co najmniej 2 godziny przed lub po tabletce leniolisibu.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem, a leki na zgagę przyjmuj co najmniej 2 godziny przed lub po tabletce leniolisibu.
Nie są znane szkodliwe interakcje między tym lekiem a alkoholem. Picie alkoholu w umiarkowanych ilościach nie powinno zmieniać działania leku. Częste picie dużych ilości alkoholu może jednak szkodzić wątrobie i osłabiać odporność, co przy twojej chorobie ma szczególne znaczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze infekcje niż zwykle
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilony ból głowy, biegunka lub zmęczenie po alkoholu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- teoretyczne
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest wymagana zmiana dawki ani schematu leniolisibu z powodu umiarkowanego spożycia alkoholu. Leki zobojętniające kwas żołądkowy, po które pacjent może sięgnąć np. przy dolegliwościach żołądkowych po alkoholu, należy przyjmować 2 godziny przed lub 2 godziny po leniolisibie[1] U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie spożycia ze względu na wątrobę i odporność.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie oczekuje się klinicznie istotnej zmiany skuteczności ani bezpieczeństwa leniolisibu. Przewlekłe picie dużych ilości alkoholu może niekorzystnie wpływać na wątrobę i odporność chorego niezależnie od leku, a także nasilać niektóre dolegliwości występujące w trakcie leczenia, takie jak ból głowy, biegunka czy zmęczenie.
Mechanizm
Nie jest znany mechanizm, przez który alkohol w umiarkowanych ilościach istotnie zmieniałby działanie leniolisibu. ChPL leniolisibu nie wymienia alkoholu ani etanolu, także w przeciwwskazaniach[1] Leniolisib jest usuwany głównie przez metabolizm oksydacyjny z udziałem CYP3A4, a istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne dotyczą silnych inhibitorów i induktorów CYP3A4 oraz inhibitorów BCRP[1] Etanol nie należy do silnych inhibitorów ani induktorów CYP3A4 i nie jest inhibitorem BCRP, dlatego nie oczekuje się istotnej zmiany ekspozycji na leniolisib. Nie opisano też wspólnego działania farmakodynamicznego, takiego jak sumowanie działania depresyjnego na OUN. Teoretycznie przewlekłe nadużywanie alkoholu może pogarszać funkcję wątroby, w której zachodzi metabolizm leku, oraz osłabiać odporność, co ma znaczenie u chorych z zespołem APDS.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- u osób przewlekle nadużywających alkoholu – próby wątrobowe zgodnie z rutynową kontrolą
- częstość infekcji u chorych z niedoborem odporności
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe picie dużych ilości alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może upośledzać funkcję wątroby, w której leniolisib jest metabolizowany, oraz pogłębiać niedobór odporności w APDS. Zaleca się ograniczenie spożycia i kontrolę prób wątrobowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
Inne interakcje tych leków 260
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ DolutegrawirNie łącz dziurawca podawanego doustnie z dolutegrawirem ani z innymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w zakażeniu HIV.Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci doustnej, a jeśli już go stosowałeś, odstaw go i powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci doustnej, a jeśli już go stosowałeś, odstaw go i powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV.
Dziurawiec może przyspieszać usuwanie leku na HIV z organizmu. Lek działa wtedy słabiej, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Dotyczy to także herbatek i nalewek z dziurawca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pominięty lub nieprawidłowy wynik badania wiremii
- nawracające infekcje
- przewlekła gorączka lub utrata masy ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca podawanego doustnie z dolutegrawirem ani z innymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w zakażeniu HIV[1]. Jeśli pacjent potrzebuje leczenia obniżonego nastroju lub dolegliwości trawiennych, dobierz środek bez działania indukującego. Gdy pacjent już przyjmował dziurawiec razem z dolutegrawirem, odstaw dziurawiec i skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie HIV w celu oceny wiremii.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia dolutegrawiru grozi utratą kontroli wiremii HIV i wyselekcjonowaniem oporności na inhibitory integrazy. Ryzyko jest szczególnie duże u pacjentów z już występującą opornością na inhibitory integrazy, u których należy unikać jakichkolwiek czynników zmniejszających ekspozycję na dolutegrawir[2].
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 i może osłabiać działanie leków przeciwwirusowych[3]. Dolutegrawir jest eliminowany głównie przez UGT1A1, a jest także substratem UGT1A3, UGT1A9, CYP3A4, P-gp i BCRP, dlatego leki indukujące te enzymy i transportery mogą zmniejszać jego stężenie w osoczu i osłabiać działanie terapeutyczne[2]. Silne induktory UGT1A1 i CYP3A, takie jak efawirenz czy etrawiryna, zmniejszały AUC dolutegrawiru o 57–71%, a Cτ o 75–88%[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA)
- liczba limfocytów CD4
- oporność na inhibitory integrazy przy niepowodzeniu wirusologicznym
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie na skórędroga podania · dziurawiec | interakcja nie dotyczy | Dziurawiec stosowany wyłącznie zewnętrznie nie powoduje istotnej indukcji enzymów wątrobowych, więc nie wpływa na stężenie dolutegrawiru. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
Połączenie przeciwwskazaneFamprydyna+ DolutegrawirFamprydyny nie łączy się z dolutegrawirem.Nie przyjmuj famprydyny razem z dolutegrawirem i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi, który przepisał ci któryś z tych leków.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj famprydyny razem z dolutegrawirem i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi, który przepisał ci któryś z tych leków.
Dolutegrawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, utrudnia nerkom usuwanie famprydyny z organizmu. Famprydyna może się wtedy gromadzić w organizmie i jej stężenie może stać się zbyt wysokie. Zbyt duża ilość famprydyny zwiększa ryzyko napadów drgawek. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drgawki lub utrata przytomności – wezwij pogotowie
- silne zawroty głowy
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- splątanie lub niepokój
- mrowienie, kłucie lub drętwienie skóry
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PK – wydalanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Famprydyny nie łączy się z dolutegrawirem.[1] Famprydyny nie stosuje się z inhibitorami OCT2.[2][3][4] Jeśli pacjent wymaga leczenia przeciwretrowirusowego, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien dobrać schemat bez dolutegrawiru albo neurolog powinien odstawić famprydynę. Zakaz dotyczy także preparatów złożonych zawierających dolutegrawir.
Skutek kliniczny
Famprydyna ma wąski indeks terapeutyczny, a wzrost jej stężenia zwiększa ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki, w tym napadów drgawkowych.[1] Napady drgawkowe w wywiadzie lub obecnie występujące są przeciwwskazaniem do stosowania famprydyny.[2]
Mechanizm
Dolutegrawir hamuje nerkowy transporter kationów organicznych OCT2 oraz transporter MATE1, co in vivo przejawia się zmniejszeniem klirensu kreatyniny o 10–14%.[1] Famprydyna jest wydalana głównie przez nerki – około 60% dawki eliminowane jest w drodze aktywnego wydzielania kanalikowego z udziałem OCT2.[2] Zahamowanie tej drogi przez dolutegrawir może zwiększać stężenie famprydyny w osoczu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy neurologiczne (drgawki, zawroty głowy, drżenie, splątanie) w razie przypadkowego jednoczesnego przyjęcia
- czynność nerek (klirens kreatyniny) przed włączeniem famprydyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 50 ml/minpacjent | interakcja nie dotyczy | Przy klirensie kreatyniny poniżej 50 ml/min famprydyna jest przeciwwskazana niezależnie od dolutegrawiru. Dodatkowe zahamowanie wydzielania kanalikowego przez dolutegrawir dalej zwiększa ryzyko kumulacji leku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampyra 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampyra-100296374/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Sandoz 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-sandoz-100425216/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tivicay. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tivicay-100306799/
Połączenie przeciwwskazaneKladrybina+ LeniolisibNie rozpoczynaj leczenia kladrybiną u pacjenta przyjmującego leniolisib z powodu niedoboru odporności.Nie zaczynaj przyjmować kladrybiny, jeśli bierzesz leniolisib, i od razu porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować kladrybiny, jeśli bierzesz leniolisib, i od razu porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym.
Kladrybina silnie osłabia układ odpornościowy, a leniolisib stosuje się u osób, które już mają wrodzone zaburzenie odporności. Razem mogą bardzo zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Leniolisib może też zwiększać ilość kladrybiny we krwi. Tych leków nie zaczyna się stosować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- częste lub długo trwające infekcje
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- duże osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport, PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia kladrybiną u pacjenta przyjmującego leniolisib z powodu niedoboru odporności[1]. Leczenie stwardnienia rozsianego u takiego pacjenta należy uzgodnić między neurologiem a immunologiem i wybrać terapię niepowodującą głębokiej deplecji limfocytów. Jeśli mimo to oba leki zostaną zastosowane, w czasie 4- do 5-dniowego cyklu kladrybiny unika się silnych inhibitorów BCRP, a gdy jest to niemożliwe – stosuje się najmniejszą konieczną dawkę, odstęp w czasie podawania i ścisłą obserwację[1]. W dniach przyjmowania kladrybiny leniolisib podaje się co najmniej 3 godziny od jej dawki[1].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest pogłębienie niedoboru odporności z ciężką i przedłużoną limfopenią oraz ryzykiem ciężkich i oportunistycznych zakażeń. Zwiększona ekspozycja na kladrybinę w wyniku hamowania BCRP może dodatkowo nasilać jej działanie hematotoksyczne, choć wielkość tego efektu nie jest znana.
Mechanizm
Kladrybiny nie wolno rozpoczynać u pacjentów z obniżoną odpornością ani u osób leczonych immunosupresyjnie, ponieważ jej działanie na układ odpornościowy sumuje się z istniejącym niedoborem odporności[1]. Leniolisib stosuje się w zespole aktywowanej kinazy PI3Kδ, czyli w pierwotnym niedoborze odporności, a sam lek hamuje sygnalizację PI3Kδ w limfocytach, więc pacjent przyjmujący leniolisib spełnia kryterium obniżonej odporności. Dodatkowo leniolisib hamuje BCRP, a kladrybina jest substratem tego transportera i jego zahamowanie w przewodzie pokarmowym może zwiększać wchłanianie i ekspozycję układową kladrybiny[1]. Leniolisib dwukrotnie zwiększył ekspozycję na rosuwastatynę, substrat OATP i BCRP, i należy unikać łączenia go z substratami tych transporterów[2]. Hydroksypropylobetadeks zawarty w tabletkach kladrybiny może tworzyć kompleksy z innymi lekami doustnymi i zwiększać ich dostępność biologiczną[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Kladrybina: substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat P-gp[4]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[3], inhibitor OAT3[5], umiarkowany inhibitor OATP1B1[3], umiarkowany inhibitor OATP1B3[3], inhibitor UGT1A1[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba limfocytów
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych i półpaśca
- parametry hematologiczne przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na szpik
Bezpieczniejsze alternatywy
glatiramerinterferon beta
Kiedy ocena się zmienia
| Rozpoczęcie kladrybiny u pacjenta przyjmującego leniolisibkolejność włączenia · kladrybina | interakcja nie dotyczy | Rozpoczęcie kladrybiny u pacjenta z niedoborem odporności leczonego leniolisibem jest przeciwwskazane. |
| 4–5 dni cyklu kladrybinyczas leczenia · kladrybina | inne zalecenie | Ryzyko wynikające z hamowania BCRP dotyczy dni przyjmowania kladrybiny, w tym czasie unika się silnych inhibitorów BCRP albo stosuje najmniejszą konieczną dawkę i ścisłą obserwację. |
| odstep ≥ 3 hleniolisib | inne zalecenie | W dniach podawania kladrybiny leniolisib przyjmuje się co najmniej 3 godziny od jej dawki, aby ograniczyć tworzenie kompleksów z hydroksypropylobetadeksem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mavenclad 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mavenclad-100393522/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mavenclad. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mavenclad-100393522/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
Połączenie przeciwwskazaneLonafarnib+ LeniolisibNie łącz lonafarnibu z leniolisibem.Nie przyjmuj tych leków razem i zanim cokolwiek zmienisz, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i zanim cokolwiek zmienisz, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Lonafarnib mocno spowalnia rozkładanie leniolisibu w organizmie. Przez to leniolisib może się gromadzić i częściej wywoływać działania niepożądane. Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból głowy
- biegunka
- kołatanie serca
- nasilone zmęczenie
- gorączka
- wysypka lub zmiany skórne
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz lonafarnibu z leniolisibem.[1] Leniolisibu należy unikać razem z silnymi inhibitorami CYP3A4.[2] Jeśli pacjent wymaga obu terapii, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z ośrodkiem referencyjnym, ze względu na brak zamienników w obu wskazaniach.
Skutek kliniczny
Wzrost ekspozycji na leniolisib zwiększa ryzyko jego działań niepożądanych.[2] Połączenie jest przeciwwskazane, bo lonafarnibu nie łączy się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4.[1]
Mechanizm
Lonafarnib jest silnym inhibitorem CYP3A4 działającym w oparciu o mechanizm (inaktywacja enzymu) in vivo i zwiększa AUC midazolamu 7,4-krotnie.[1] Leniolisib jest eliminowany głównie przez metabolizm oksydacyjny z udziałem CYP3A4 (95,4%), a silny inhibitor CYP3A4 itrakonazol zwiększał jego ekspozycję 2-krotnie.[2] Lonafarnib powinien więc istotnie zwiększyć stężenie leniolisibu w osoczu. Pary nie badano bezpośrednio.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Lonafarnib: słaby inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[4], inhibitor OAT3[5], umiarkowany inhibitor OATP1B1[4], umiarkowany inhibitor OATP1B3[4], inhibitor UGT1A1[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
Niekorzystna interakcjaAdagrazyb+ LeniolisibNależy unikać łączenia leniolisibu z silnymi inhibitorami CYP3A4, a adagrazyb do nich należy.Upewnij się, że obaj twoi lekarze wiedzą, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich bez ich zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Upewnij się, że obaj twoi lekarze wiedzą, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich bez ich zgody.
Lek na nowotwór (adagrazyb) spowalnia rozkładanie leniolisibu w organizmie. Przez to leniolisibu może być we krwi mniej więcej dwa razy więcej niż zwykle, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Tych leków zwykle się nie łączy, ale czasem lekarze decydują się na to przy ścisłej obserwacji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowe lub wyraźnie nasilone dolegliwości po rozpoczęciu drugiego leku
- uporczywa biegunka, nudności lub wymioty
- silny ból głowy
- kołatanie serca, omdlenie lub zawroty głowy
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia leniolisibu z silnymi inhibitorami CYP3A4, a adagrazyb do nich należy.[1] Jeśli obu leków nie da się rozdzielić w czasie, decyzję o łącznym stosowaniu podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie APDS. Pacjenta trzeba wtedy ściślej obserwować pod kątem działań niepożądanych leniolisibu i adagrazybu. Brak ustalonego schematu zmniejszania dawki leniolisibu przy silnych inhibitorach CYP3A4.
Skutek kliniczny
Należy oczekiwać około 2-krotnego wzrostu ekspozycji na leniolisib i większego ryzyka jego działań niepożądanych.[1] Leniolisib nie jest substratem o wąskim indeksie terapeutycznym, więc połączenie nie spełnia warunku przeciwwskazania ujętego przy adagrazybie. Wzrost ekspozycji na adagrazyb przez hamowanie BCRP jest możliwy teoretycznie, ale nie ma danych o jego wielkości.
Mechanizm
Adagrazyb silnie hamuje CYP3A4, także w sposób zależny od czasu, i zwiększa AUC doustnego midazolamu około 21-krotnie.[2] Leniolisib jest usuwany głównie przez CYP3A4 (95,4%), a silny inhibitor CYP3A4 zwiększa jego ekspozycję 2-krotnie.[1] Adagrazyb jest substratem BCRP, a leniolisib hamuje BCRP, jednak adagrazyb jest eliminowany głównie przez CYP3A4, więc znaczenie tej drogi jest niepewne i najpewniej małe. Adagrazyb w praktyce nie hamuje istotnie BCRP, bo nie zmienia farmakokinetyki rozuwastatyny.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Adagrazyb – inhibitor BCRP[3], leniolisib – substrat BCRP[4]
- Adagrazyb – słaby inhibitor CYP2D6[3], leniolisib – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
- Adagrazyb – silny inhibitor CYP3A4[3], leniolisib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Leniolisib – umiarkowany inhibitor BCRP[5], adagrazyb – substrat BCRP[3]
- Adagrazyb: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2B6[3], inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OATP1B1[3], słaby inhibitor P-gp[3], substrat BCRP[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[5], inhibitor OAT3[4], umiarkowany inhibitor OATP1B1[5], umiarkowany inhibitor OATP1B3[5], inhibitor UGT1A1[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- działania niepożądane leniolisibu po włączeniu adagrazybu
- tolerancja adagrazybu, w tym objawy ze strony przewodu pokarmowego
- próby wątrobowe zgodnie z zasadami leczenia adagrazybem
- EKG zgodnie z zasadami leczenia adagrazybem
Kiedy ocena się zmienia
| Okres po odstawieniu adagrazybuczas leczenia · adagrazyb | inne zalecenie | Adagrazyb hamuje CYP3A4 także w sposób zależny od czasu, więc po jego odstawieniu aktywność enzymu wraca stopniowo, a nie od razu. Przez pewien czas po zakończeniu leczenia adagrazybem nadal należy liczyć się ze zwiększoną ekspozycją na leniolisib. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Krazati 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/krazati-100493019/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Krazati. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/krazati-100493019/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAfatynib+ LeniolisibUnikaj łączenia leniolisibu z afatynibem, bo leniolisibu nie należy stosować z substratami BCRP.Powiedz onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, że przyjmujesz oba leki, nie zmieniaj dawek na własną rękę i przyjmuj afatynib na czczo.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, że przyjmujesz oba leki, nie zmieniaj dawek na własną rękę i przyjmuj afatynib na czczo.
Leniolisib może zwiększać ilość afatynibu w organizmie, a afatynib może nieco zwiększać ilość leniolisibu. Może to nasilić działania niepożądane, przede wszystkim biegunkę, wysypkę i bolesne zmiany w jamie ustnej. Tych leków zwykle się nie łączy, ale jeśli lekarze uznają oba za potrzebne, będą częściej kontrolować, jak się czujesz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka częstsza niż zwykle lub trwająca dłużej niż dobę
- objawy odwodnienia – silne pragnienie, zawroty głowy, mało moczu
- nasilona wysypka, pękanie skóry lub zaczerwienienie wokół paznokci
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia leniolisibu z afatynibem, bo leniolisibu nie należy stosować z substratami BCRP[1]. Jeśli lekarz prowadzący i onkolog uznają oba leki za niezbędne, monitoruj tolerancję afatynibu od pierwszych tygodni skojarzenia i w razie nasilenia biegunki lub zmian skórnych postępuj według zasad modyfikacji dawki afatynibu. Przy silnych inhibitorach P-gp zaleca się podawanie ich naprzemiennie z afatynibem, najlepiej z zachowaniem 6 lub 12 godzin odstępu[2], i rozsądne jest takie samo rozplanowanie godzin przyjmowania leniolisibu, choć jego skuteczności dla tej pary nie potwierdzono. Afatynib przyjmuje się na czczo[2].
Skutek kliniczny
Możliwe jest umiarkowane zwiększenie stężenia afatynibu i nasilenie jego zależnych od dawki działań niepożądanych, zwłaszcza biegunki, zmian skórnych i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej. Możliwy jest też wzrost ekspozycji na leniolisib i większe ryzyko jego działań niepożądanych. Połączenia nie badano, a efekt wynika z mechanizmu transportowego.
Mechanizm
Leniolisib hamuje transporter BCRP i dwukrotnie zwiększa ekspozycję na rosuwastatynę, dlatego należy unikać łączenia go z substratami BCRP[1]. Afatynib jest substratem P-gp i BCRP, a jednoczesne zahamowanie obu transporterów przez rytonawir podany godzinę przed afatynibem zwiększyło AUC afatynibu o 48% i Cmax o 39%[2]. Afatynib jest także inhibitorem BCRP w badaniach in vitro[2], a leniolisib jest substratem BCRP i jego ekspozycja może rosnąć przy hamowaniu tego transportera[1]. Leniolisib nie jest opisywany jako inhibitor P-gp, więc wzrost ekspozycji na afatynib będzie prawdopodobnie mniejszy niż przy rytonawirze, ale jego skali nie zbadano.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Afatynib – inhibitor BCRP[3], leniolisib – substrat BCRP[4]
- Leniolisib – umiarkowany inhibitor BCRP[5], afatynib – substrat BCRP[3]
- Afatynib: inhibitor BCRP[3], umiarkowany inhibitor P-gp[3], substrat BCRP[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[5], inhibitor OAT3[4], umiarkowany inhibitor OATP1B1[5], umiarkowany inhibitor OATP1B3[5], inhibitor UGT1A1[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- częstość i nasilenie biegunki oraz nawodnienie
- zmiany skórne (wysypka, trądzikopodobne zmiany, zanokcica)
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
- stężenie elektrolitów i kreatyniny przy nasilonej biegunce
- tolerancja leniolisibu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 6 hpacjent | ryzyko maleje | Przy rytonawirze podanym jednocześnie lub 6 godzin po afatynibie biodostępność afatynibu zmieniała się nieznacznie, a największy wzrost wystąpił, gdy inhibitor podano godzinę przed afatynibem. Przeniesienie tej zależności na leniolisib, który przyjmuje się dwa razy na dobę, jest ekstrapolacją i nie znosi zalecenia unikania połączenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Giotrif 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/giotrif-100303157/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Giotrif. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/giotrif-100303157/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAlpelisyb+ LeniolisibUnikaj jednoczesnego stosowania leniolisibu z alpelisybem.Nie łącz tych leków bez uzgodnienia z lekarzem, a jeśli lekarz zdecyduje o wspólnym leczeniu, regularnie mierz cukier i zgłaszaj niepokojące objawy.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz tych leków bez uzgodnienia z lekarzem, a jeśli lekarz zdecyduje o wspólnym leczeniu, regularnie mierz cukier i zgłaszaj niepokojące objawy.
Leniolisib może zwiększać ilość alpelisybu we krwi. Oba leki działają podobnie, więc ich działania niepożądane mogą się nasilać. Najczęściej chodzi o wysoki cukier we krwi, biegunkę i wysypkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pragnienie i częste oddawanie moczu
- nasilona lub uporczywa biegunka
- wysypka lub swędzenie skóry
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego stosowania leniolisibu z alpelisybem[1]. Połączenie dwóch inhibitorów PI3K nie ma uzasadnienia terapeutycznego i wymaga decyzji lekarzy prowadzących obu chorób. Jeśli łączne leczenie jest nieuniknione, ściśle monitoruj glikemię oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i skóry.
Skutek kliniczny
Możliwy wzrost stężenia alpelisybu i nasilenie jego działań niepożądanych, takich jak hiperglikemia, biegunka, wysypka i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Brak danych klinicznych o łącznym stosowaniu dwóch inhibitorów PI3K.
Mechanizm
Unikaj łączenia leniolisibu z alpelisybem, bo leniolisib hamuje transporter BCRP, a alpelisyb jest jego substratem. Leniolisibu nie łączy się z lekami będącymi substratami OATP1B1, OATP1B3 i BCRP, ponieważ dwukrotnie zwiększył ekspozycję na rosuwastatynę[1]. Dla samej pary alpelisyb–leniolisib nie ma badania interakcji, więc wielkość wzrostu ekspozycji na alpelisyb jest nieznana. Oba leki hamują szlak kinazy PI3K (alpelisyb izoformę alfa, leniolisib izoformę delta), co dodatkowo stwarza ryzyko nakładania się działań niepożądanych przy braku danych o bezpieczeństwie łącznego stosowania.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Alpelisyb – inhibitor BCRP[2], leniolisib – substrat BCRP[3]
- Leniolisib – umiarkowany inhibitor BCRP[4], alpelisyb – substrat BCRP[2]
- Alpelisyb: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP2C9[2], słaby inhibitor MATE1[2], słaby inhibitor MATE2-K[2], słaby inhibitor OAT1[2], inhibitor OAT3[2], słaby inhibitor OATP1B1[2], słaby inhibitor OATP1B3[2], słaby inhibitor OCT2[2], inhibitor P-gp[2], substrat BCRP[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[4], inhibitor OAT3[3], umiarkowany inhibitor OATP1B1[4], umiarkowany inhibitor OATP1B3[4], inhibitor UGT1A1[3], substrat BCRP[3], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- glikemia na czczo i HbA1c
- biegunka i nawodnienie
- wysypka i zmiany skórne
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Piqray. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/piqray-100439052/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaApalutamid+ LeniolisibNależy unikać łączenia leniolisibu z apalutamidem, ponieważ leniolisibu nie stosuje się z silnymi i umiarkowanie silnymi induktorami CYP3A4.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz lekarzom prowadzącym oba leczenia, że przyjmujesz je razem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz lekarzom prowadzącym oba leczenia, że przyjmujesz je razem.
Lek na raka prostaty (apalutamid) przyspiesza rozkładanie w organizmie leku stosowanego w twojej chorobie odporności (leniolisib). Przez to leniolisib może działać słabiej i objawy choroby mogą wrócić. Ten efekt może pojawić się dopiero po pewnym czasie od rozpoczęcia leczenia. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze lub cięższe infekcje
- powiększone węzły chłonne na szyi, pod pachami lub w pachwinach
- uczucie pełności lub ból pod lewym łukiem żebrowym
- nasilenie objawów, które ustąpiły po rozpoczęciu leczenia leniolisibem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia leniolisibu z apalutamidem, ponieważ leniolisibu nie stosuje się z silnymi i umiarkowanie silnymi induktorami CYP3A4.[1] Przy lekach metabolizowanych głównie przez CYP3A4 zaleca się w miarę możliwości ich zamianę albo ocenę utraty skuteczności, gdy leczenie jest kontynuowane.[2] Leniolisib nie ma zamiennika o tym samym mechanizmie, dlatego decyzję o ewentualnej zmianie leczenia przeciwandrogenowego podejmuje onkolog wspólnie z immunologiem, a każdą opcję trzeba ocenić osobno pod kątem interakcji z leniolisibem, także na poziomie transportera BCRP. Jeżeli połączenie jest nieuniknione, trzeba ściśle monitorować kontrolę APDS, ponieważ nie ma danych pozwalających na dostosowanie dawki leniolisibu.
Skutek kliniczny
Spodziewane jest zmniejszenie ekspozycji na leniolisib i w konsekwencji osłabienie jego skuteczności w leczeniu APDS, z ryzykiem nawrotu objawów choroby, takich jak powiększenie węzłów chłonnych i śledziony czy nawracające zakażenia.[1] Apalutamid nie traci skuteczności w tym połączeniu.
Mechanizm
Apalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i znacznie przyspiesza eliminację leków metabolizowanych głównie przez ten enzym, co pokazuje zmniejszenie AUC midazolamu o 92%.[2] Leniolisib jest usuwany głównie na drodze metabolizmu oksydacyjnego, w 95,4% przez CYP3A4, a jego ekspozycja jest wrażliwa na zmiany aktywności tego enzymu, co potwierdza 2-krotny wzrost ekspozycji przy itrakonazolu.[1] Indukcja CYP3A4 przez apalutamid może więc istotnie obniżyć stężenie leniolisibu w osoczu.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Apalutamid – słaby inhibitor CYP3A4[3], leniolisib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Apalutamid – słaby induktor BCRP[3], leniolisib – substrat BCRP[5]
- Apalutamid – silny induktor CYP3A4[4], leniolisib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Apalutamid: umiarkowany inhibitor CYP2B6[3], słaby inhibitor CYP2C19[3], umiarkowany inhibitor CYP2C8[3], słaby inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], słaby induktor BCRP[3], induktor CYP2B6[3], umiarkowany induktor CYP2C19[4], słaby induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], słaby induktor OATP1B1[3], słaby induktor P-gp[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Leniolisib: umiarkowany inhibitor BCRP[4], inhibitor OAT3[5], umiarkowany inhibitor OATP1B1[4], umiarkowany inhibitor OATP1B3[4], inhibitor UGT1A1[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- objawy aktywności APDS – wielkość węzłów chłonnych i śledziony
- częstość i ciężkość zakażeń
- parametry immunologiczne stosowane do oceny odpowiedzi na leniolisib
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie apalutamidukolejność włączenia · apalutamid | inne zalecenie | Po odstawieniu apalutamidu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego zmniejszona ekspozycja na leniolisib może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas i wymaga dalszej obserwacji skuteczności leczenia APDS. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/joenja-100540819/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Erleada 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/erleada-100416849/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Erleada. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/erleada-100416849/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Joenja. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/joenja-100540819/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.