Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Efawirenz / Efawirenz i mirtazapina

Efawirenz i mirtazapina

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Połączenia należy unikać, ponieważ efawirenzu nie stosuje się z lekami przeciwdepresyjnymi wydłużającymi odstęp QTc.

Jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.

Połączenie przeciwwskazaneEfawirenz+ MirtazapinaPołączenia należy unikać, ponieważ efawirenzu nie stosuje się z lekami przeciwdepresyjnymi wydłużającymi odstęp QTc.Jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.

Efawirenzu i mirtazapiny nie należy przyjmować razem. Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Efawirenz może też osłabiać działanie mirtazapiny, a oba leki mogą nasilać senność i zawroty głowy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca albo nierówne bicie serca
  • zasłabnięcie lub omdlenie
  • nagłe silne zawroty głowy
  • nasilona senność w ciągu dnia
  • brak poprawy nastroju mimo leczenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać, ponieważ efawirenzu nie stosuje się z lekami przeciwdepresyjnymi wydłużającymi odstęp QTc.[1] Należy omówić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę leku przeciwretrowirusowego na lek bez wpływu na odstęp QTc i bez działania indukującego albo wybór innej strategii leczenia depresji lub bezsenności. Jeśli po ocenie ryzyka lekarz utrzyma połączenie, przed włączeniem i w trakcie leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc, wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz unikać innych leków wydłużających odstęp QT. Przy jednoczesnym stosowaniu induktora metabolizmu może być konieczne zwiększenie dawki mirtazapiny, a po jego odstawieniu – jej zmniejszenie.[2]

Skutek kliniczny

Wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwe osłabienie działania przeciwdepresyjnego mirtazapiny wskutek obniżenia jej stężenia oraz nasilenie senności i zawrotów głowy.

Mechanizm

Efawirenzu nie łączy się z lekami przeciwdepresyjnymi, które mogą wydłużać odstęp QTc lub wywoływać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.[1] Mirtazapina stosowana z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu, więc działanie obu leków na repolaryzację może się sumować.[2] Efawirenz indukuje CYP3A4 i może zmniejszać stężenie substratów tego enzymu w osoczu.[1] Mirtazapina jest metabolizowana z udziałem CYP3A4, a induktory tego enzymu zmniejszają jej stężenie w osoczu.[2] Oba leki działają ośrodkowo – efawirenz może wywoływać zawroty głowy i senność, a mirtazapina działa uspokajająco, co może nasilać zaburzenia koncentracji i sprawności psychoruchowej.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Efawirenz – inhibitor CYP1A2[3], mirtazapina – substrat CYP1A2[4]
  • Efawirenz – inhibitor CYP2D6[3], mirtazapina – substrat CYP2D6[4]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[3], mirtazapina – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[5], mirtazapina – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Mirtazapina: substrat CYP1A2[4], substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia
  • skuteczność działania przeciwdepresyjnego mirtazapiny
  • nasilenie senności i zawrotów głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawirynadolutegrawirraltegrawir

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie efawirenzu przy kontynuacji mirtazapinykolejność włączenia · efawirenzinne zaleceniePo odstawieniu induktora metabolizmu stężenie mirtazapiny może wzrosnąć i może być konieczne zmniejszenie jej dawki.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor 15 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mirtor-100173358/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mirtor-100173358/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaEfawirenza alkoholZalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się.Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.

Efawirenz często powoduje zawroty głowy, senność, kłopoty ze snem i koncentracją, a czasem obniżenie nastroju. Alkohol może te objawy wyraźnie nasilić i zwiększyć ryzyko upadku lub wypadku. Picie obciąża też wątrobę i ułatwia zapominanie o dawkach leku, a to może osłabić leczenie zakażenia HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zawroty głowy lub senność po alkoholu
  • splątanie, kłopoty z równowagą
  • przygnębienie, lęk, myśli samobójcze lub dziwne myśli
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, brak apetytu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się. Lek przyjmowany wieczorem przed snem nie powinien być popijany alkoholem ani łączony z wieczornym piciem. U pacjentów z chorobą wątroby, zakażeniem HBV lub HCV albo uzależnieniem od alkoholu należy rozważyć z lekarzem całkowitą abstynencję i kontrolę prób wątrobowych, a przy ciężkiej niewydolności wątroby efawirenz jest przeciwwskazany[1]. U osób z depresją lub nadużywaniem alkoholu w wywiadzie warto omówić z lekarzem prowadzącym monitorowanie stanu psychicznego lub wybór innego leku przeciwretrowirusowego. Podkreśl, że nie wolno pomijać dawki z powodu planowanego picia.

Skutek kliniczny

Alkohol może nasilać zawroty głowy, senność, splątanie i zaburzenia koordynacji wywołane efawirenzem, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. U osób z zaburzeniami psychicznymi lub uzależnieniem w wywiadzie alkohol może sprzyjać nasileniu depresji, lęku i myśli samobójczych. Regularne picie zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, szczególnie przy współistniejącym zakażeniu HBV lub HCV. Picie alkoholu wiąże się też z pomijaniem dawek leków przeciwretrowirusowych, co grozi utratą kontroli wiremii i rozwojem oporności.

Mechanizm

Główny problem to sumowanie się działania efawirenzu i alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, a nie zmiana stężeń leku. Efawirenz często wywołuje zawroty głowy, senność lub bezsenność, zaburzenia koncentracji, nietypowe sny, a rzadziej depresję, myśli samobójcze i objawy psychotyczne, które alkohol może nasilać. Amerykańska informacja o efawirenzie ostrzega przed addytywnym działaniem na ośrodkowy układ nerwowy przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu lub przyjmowaniu leków psychoaktywnych. Oba czynniki obciążają też wątrobę, a efawirenz może powodować wzrost aminotransferaz i polekowe uszkodzenie wątroby. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, ponieważ efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6 i CYP3A4, a etanol przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1. Charakterystyki efawirenzu w tabletkach 600 mg wymieniają spożywanie alkoholu tylko jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u osób leczonych przeciwretrowirusowo, a w ulotce dla pacjenta nadużywanie leków lub alkoholu w przeszłości pojawia się jako informacja, którą należy przekazać lekarzowi w związku z ryzykiem objawów psychicznych[1]. Charakterystyka kapsułek 50 mg w ogóle nie wspomina o alkoholu[1]. Żadna z tych charakterystyk nie umieszcza alkoholu w przeciwwskazaniach ani nie zaleca wprost jego unikania[1]. Przeciwwskazaniem do efawirenzu są natomiast ciężkie zaburzenia czynności wątroby w klasie C wg skali Child-Pugh, co dotyczy m.in. zaawansowanej alkoholowej marskości wątroby[1].

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[2], inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany induktor CYP2B6[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego – zawroty głowy, senność, splątanie
  • nastrój, objawy depresji i myśli samobójcze
  • aminotransferazy (ALT, AST), zwłaszcza przy zakażeniu HBV lub HCV albo regularnym piciu
  • przestrzeganie schematu dawkowania i wiremia HIV

Kiedy ocena się zmienia

Pierwsze tygodnie leczeniaczas leczenia · alkoholryzyko rośnieDziałania niepożądane efawirenzu ze strony ośrodkowego układu nerwowego są najbardziej nasilone na początku terapii, dlatego w tym okresie zalecana jest abstynencja.
Duże ilości lub regularne picieilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu lub regularne picie zwiększa ryzyko nasilonych objawów neuropsychiatrycznych, uszkodzenia wątroby i nieprzestrzegania schematu leczenia. Należy omówić z lekarzem abstynencję i kontrolę prób wątrobowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaMirtazapinaa alkoholZaleć choremu, aby w trakcie leczenia mirtazapiną unikał spożywania alkoholu.Na czas leczenia mirtazapiną zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie prowadź samochodu i nie obsługuj maszyn.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Na czas leczenia mirtazapiną zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie prowadź samochodu i nie obsługuj maszyn.

W czasie leczenia mirtazapiną nie należy pić alkoholu. Lek i alkohol razem mogą silniej Cię uśpić, osłabić koncentrację i spowolnić reakcje. Możesz poczuć się bardziej senny i otępiały, niż zwykle bywa po samym lekarstwie albo samym alkoholu. Alkohol może też pogarszać samopoczucie w depresji.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z utrzymaniem się na nogach
  • zawroty głowy i niepewny chód
  • splątanie albo trudność ze skupieniem uwagi
  • bardzo wolne reakcje i problemy z mówieniem
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zaleć choremu, aby w trakcie leczenia mirtazapiną unikał spożywania alkoholu.[1] Jeśli pacjent mimo to sięga po alkohol, ostrzeż go przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn oraz przed łączeniem alkoholu z innymi lekami uspokajającymi.

Skutek kliniczny

Alkohol podczas leczenia mirtazapiną nasila senność, otępienie i spowolnienie reakcji oraz pogarsza koordynację, uwagę i zdolność prowadzenia pojazdów. U osób w depresji alkohol może dodatkowo pogarszać nastrój i przebieg choroby, dlatego jego unikanie jest częścią leczenia.

Mechanizm

Mirtazapina i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania uspokajające i zaburzające sprawność psychofizyczną się sumują. Mirtazapina może wzmagać hamujące działanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy.[1]

Metabolizm i transportery

  • Mirtazapina: substrat CYP1A2[2], substrat CYP2D6[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nadmierna senność i zawroty głowy
  • spowolnienie reakcji i zaburzenia koordynacji
  • przebieg objawów depresji i przestrzeganie zaleceń dotyczących alkoholu
  • spożycie alkoholu zgłaszane przez pacjenta, zwłaszcza przy stosowaniu innych leków działających uspokajająco

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości alkoholu, upojenieilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieIm więcej alkoholu, tym silniejsze sumowanie działania hamującego na ośrodkowy układ nerwowy i większe ryzyko nadmiernej sedacji oraz upadków. Konkretnych progów ilościowych ChPL nie podaje.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor 15 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mirtor-100173358/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mirtor-100173358/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 534

Połączenie przeciwwskazaneAmisulpryd+ MirtazapinaNie łącz amisulprydu z mirtazapiną i rozważ lek przeciwdepresyjny lub przeciwpsychotyczny bez wpływu na odstęp QT.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który je przepisał, i nie pij w tym czasie alkoholu.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który je przepisał, i nie pij w tym czasie alkoholu.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Oba mogą też powodować senność i zawroty głowy, zwłaszcza przy szybkim wstawaniu. Takiego połączenia zwykle się unika, a jeśli lekarz je zleci, sprawdza pracę serca w badaniu EKG.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy
  • nadmierna senność w ciągu dnia
  • nagłe osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz amisulprydu z mirtazapiną i rozważ lek przeciwdepresyjny lub przeciwpsychotyczny bez wpływu na odstęp QT[1]. Jeśli lekarz prowadzący uzna połączenie za niezbędne, wykonaj EKG przed włączeniem drugiego leku i po osiągnięciu dawki docelowej, wyrównaj hipokaliemię i unikaj dokładania kolejnych leków wydłużających QT lub powodujących bradykardię[1]. Obserwuj pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji[2].

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes[2]. Możliwe są też nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe i niedociśnienie ortostatyczne z ryzykiem upadków.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje[2]. Jednoczesne stosowanie amisulprydu z lekami mogącymi wydłużyć odstęp QT jest przeciwwskazane[1]. Dodatkowo mirtazapina nasila uspokajające działanie leków przeciwpsychotycznych[2], a amisulpryd sumuje się z innymi lekami działającymi na OUN i obniżającymi ciśnienie tętnicze[1].

Metabolizm i transportery

  • Mirtazapina: substrat CYP1A2[3], substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość rytmu serca
  • ciśnienie tętnicze, w tym ortostatyczne
  • stopień sedacji

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolwortioksetynaagomelatyna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor 15 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mirtor-100173358/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mirtor-100173358/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAzytromycyna+ EfawirenzNie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT.Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem to działanie się nasila. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą. Zwykle można wybrać inny antybiotyk, który jest bezpieczny razem z twoim lekiem na HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT[1]. Jeśli makrolid jest jedyną możliwą opcją, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwretrowirusowe po ocenie EKG i elektrolitów, a pacjent pozostaje pod kontrolą EKG przez cały okres leczenia i jeszcze kilka dni po nim z uwagi na długi okres półtrwania azytromycyny[2].

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a ich działanie na repolaryzację serca sumuje się. Efawirenzu nie stosuje się z lekami wydłużającymi QTc, w tym z antybiotykami makrolidowymi[1]. Azytromycynę stosuje się ostrożnie u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie ma – azytromycyna w pojedynczej dawce 600 mg podana z efawirenzem 400 mg na dobę przez 7 dni nie zmieniła istotnie klinicznie ekspozycji na żaden z leków[3].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Azytromycyna – słaby inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Azytromycyna: słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksym

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Azimycin 125 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azimycin-100120600/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBromokryptyna+ EfawirenzNie łącz efawirenzu z bromokryptyną.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczny zamiennik.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Lek na HIV może zmieniać ilość leku na prolaktynę lub chorobę Parkinsona we krwi – najpierw może jej być za dużo, a później za mało. Za dużo leku grozi wzrostem ciśnienia, silnym bólem głowy i zaburzeniami psychicznymi, a za mało może sprawić, że lek przestanie działać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny lub narastający ból głowy
  • zaburzenia widzenia
  • ból w klatce piersiowej
  • wysokie ciśnienie
  • omamy, splątanie lub nagła zmiana nastroju
  • drgawki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz efawirenzu z bromokryptyną[1][2]. Należy zamienić agonistę dopaminy na lek spoza alkaloidów sporyszu albo efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez działania na CYP3A4, uzgadniając zmianę z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, nie należy ich odstawiać samodzielnie, tylko pilnie skontaktować się z lekarzem.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia bromokryptyny może nasilać jej działania niepożądane, takie jak nadciśnienie, bóle głowy, zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, objawy psychotyczne, a rzadko udar czy zawał[3]. Późniejsza indukcja enzymów może osłabiać kontrolę hiperprolaktynemii lub objawów choroby Parkinsona. Działanie neuropsychiatryczne efawirenzu może sumować się z działaniem psychicznym bromokryptyny.

Mechanizm

Bromokryptyna należy do alkaloidów sporyszu i jest substratem oraz inhibitorem CYP3A4[3]. Efawirenzu nie łączy się z alkaloidami sporyszu, ponieważ konkuruje z nimi o CYP3A4 i może hamować ich metabolizm[1][2]. In vivo efawirenz indukuje CYP3A4, a jedynie początkowo może zwiększać narażenie na substraty tego enzymu, więc kierunek zmiany stężenia bromokryptyny jest niepewny – możliwy jest wzrost na początku leczenia, a następnie spadek i osłabienie działania[1]. Oba leki mogą też wywoływać zaburzenia psychiczne, co sumuje ich działania niepożądane.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bromokryptyna – inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[5], bromokryptyna – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[6], bromokryptyna – substrat CYP3A4[4]
  • Bromokryptyna: inhibitor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze
  • objawy neuropsychiatryczne (omamy, splątanie, depresja)
  • ból głowy i zaburzenia widzenia
  • stężenie prolaktyny lub kontrola objawów parkinsonowskich po zmianie leczenia

Bezpieczniejsze alternatywy

chinagolidpramipeksolropinirolrotygotynadolutegrawirraltegrawir

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyzapryd+ MirtazapinaPołączenie jest przeciwwskazane – nie należy stosować cyzaprydu u pacjenta przyjmującego mirtazapinę.Nie przyjmuj cyzaprydu razem z mirtazapiną i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek – nie odstawiaj mirtazapiny na własną rękę.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj cyzaprydu razem z mirtazapiną i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek – nie odstawiaj mirtazapiny na własną rękę.

Cyzapryd i mirtazapina mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Tych leków nie wolno łączyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca albo nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność albo ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane – nie należy stosować cyzaprydu u pacjenta przyjmującego mirtazapinę[1]. Jeśli leczenie prokinetyczne jest konieczne, należy wybrać lek bez wpływu na odstęp QT albo – w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie depresji – zmienić lek przeciwdepresyjny. Gdy oba leki zostały już podane razem, należy odstawić cyzapryd, wykonać EKG z oceną QTc oraz oznaczyć stężenie potasu i magnezu, ponieważ hipokaliemia i hipomagnezemia same w sobie wykluczają stosowanie cyzaprydu[1].

Skutek kliniczny

Grozi wydłużenie odstępu QT i ciężkie komorowe zaburzenia rytmu, w tym częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes i migotanie komór[1]. Takie zaburzenia mogą prowadzić do omdleń i nagłego zgonu sercowego.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cyzaprydu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT ani z trój- i czteropierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, do których należy mirtazapina[1]. Mirtazapina stosowana z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc może zwiększać ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu[2]. Mirtazapina nie hamuje istotnie metabolizmu cyzaprydu, dlatego interakcja ma charakter farmakodynamiczny.

Metabolizm i transportery

  • Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Mirtazapina: substrat CYP1A2[4], substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia, zawroty głowy)

Bezpieczniejsze alternatywy

itopryd

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor 15 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mirtor-100173358/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mirtor-100173358/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ MirtazapinaNie łącz difenhydraminy z mirtazapiną.Nie przyjmuj difenhydraminy razem z mirtazapiną, a jeśli masz problemy ze snem lub alergię, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj difenhydraminy razem z mirtazapiną, a jeśli masz problemy ze snem lub alergię, zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek.

Difenhydramina, popularny lek na sen i alergię, nie powinna być łączona z mirtazapiną. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko rośnie. Oba też silnie usypiają, więc razem mogą powodować bardzo dużą senność, zawroty głowy i upadki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
  • silne zawroty głowy
  • nadmierna senność trudna do przezwyciężenia
  • splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz difenhydraminy z mirtazapiną. Jeśli pacjent przyjmujący mirtazapinę ma problemy ze snem, nie dokładaj leku nasennego z difenhydraminą, tylko skieruj go do lekarza w celu oceny dawki i pory przyjmowania mirtazapiny, która sama działa nasennie. W leczeniu objawów alergii wybierz lek przeciwhistaminowy o małym działaniu uspokajającym i małym wpływie na QT. Jeśli lekarz mimo to zdecyduje o połączeniu, wymaga ono EKG oraz kontroli potasu i magnezu.

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Nasilona senność, zaburzenia koordynacji i koncentracji, zwiększone ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes[1]. Mirtazapina stosowana z innymi lekami wydłużającymi QTc zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu[2]. Oba leki działają silnie uspokajająco przez blokadę receptorów H1 i to działanie się sumuje. Mirtazapina nasila uspokajające działanie antagonistów H1[2]. Difenhydramina hamuje CYP2D6[1], a mirtazapina jest częściowo metabolizowana tą drogą, co może dodatkowo zwiększać jej stężenie.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Difenhydramina – inhibitor CYP2D6[3], mirtazapina – substrat CYP2D6[4]
  • Difenhydramina: inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2D6[3]
  • Mirtazapina: substrat CYP1A2[4], substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG – odstęp QTc
  • stężenie potasu i magnezu
  • nadmierna senność i ryzyko upadków
  • kołatanie serca, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynadesloratadynabilastyna

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych sumowanie sedacji i działania przeciwmuskarynowego difenhydraminy zwiększa ryzyko upadków, splątania i zaburzeń rytmu serca.
Na skórędroga podania · difenhydraminaryzyko malejeDifenhydramina stosowana miejscowo na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry wchłania się w małym stopniu i nie powinna istotnie wpływać na QT ani sedację. Nie dotyczy stosowania na duże lub uszkodzone powierzchnie skóry.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor 15 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mirtor-100173358/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mirtor-100173358/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDonepezyl+ EfawirenzPołączenia należy unikać.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza – jeśli masz przepisane oba, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza – jeśli masz przepisane oba, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.

Oba leki mogą wpływać na pracę serca – spowalniać ją i zaburzać jej rytm. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko, a takie zaburzenia rytmu mogą być groźne dla życia. Lek na HIV może też osłabiać działanie leku na pamięć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub zasłabnięcie
  • silne zawroty głowy
  • bardzo wolne tętno
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
  • pogorszenie pamięci lub orientacji
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać. Efawirenzu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QTc[1], a donepezyl należy do leków, przy których zgłaszano wydłużenie QTc i torsade de pointes[2]. U pacjenta wymagającego obu terapii zmianę schematu przeciwretrowirusowego na lek bez działania proarytmicznego i bez indukcji enzymatycznej należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeśli połączenie jest już stosowane, do czasu zmiany leczenia konieczne są kontrola EKG z oceną QTc, kontrola tętna i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych[2]. Po odstawieniu efawirenzu należy obserwować pacjenta pod kątem działań cholinergicznych donepezylu, ponieważ ustępuje indukcja jego metabolizmu.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to sumowanie się działania proarytmicznego, czyli wydłużenie QTc z ryzykiem torsade de pointes, a także nasilenie bradykardii i zaburzeń przewodzenia z omdleniami. Indukcja enzymatyczna przez efawirenz może dodatkowo zmniejszać stężenie donepezylu i osłabiać jego działanie na objawy otępienia, a po odstawieniu efawirenzu stężenie donepezylu może wzrosnąć.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a u pacjentów stosujących donepezyl zgłaszano wydłużenie QTc i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[2]. Efawirenzu nie stosuje się jednocześnie z lekami, które mogą wydłużać odstęp QTc lub wywoływać torsade de pointes[1]. Donepezyl może działać synergistycznie z lekami wpływającymi na układ przewodzący serca[2], a efawirenzu nie stosuje się u pacjentów z klinicznie istotną bradykardią[1]. Efawirenz indukuje in vivo CYP3A4[1], który odpowiada za metabolizm donepezylu, a leki indukujące ten izoenzym zmniejszają stężenie donepezylu[2]. In vitro efawirenz hamuje też CYP3A4, więc na początku leczenia teoretycznie może przejściowo zwiększać narażenie na substraty tego izoenzymu[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Efawirenz – inhibitor CYP2D6[3], donepezyl – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[3], donepezyl – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[5], donepezyl – substrat CYP3A4[4]
  • Donepezyl: drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • częstość akcji serca (bradykardia)
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • omdlenia i zasłabnięcia
  • skuteczność donepezylu w zakresie funkcji poznawczych
  • objawy cholinergiczne po odstawieniu efawirenzu

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawirynadolutegrawirraltegrawir

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie efawirenzu przy kontynuacji donepezylukolejność włączenia · efawirenzinne zaleceniePo odstawieniu efawirenzu ustępuje indukcja CYP3A4, więc stężenie donepezylu może wzrosnąć. Należy obserwować pacjenta pod kątem bradykardii i objawów cholinergicznych, takich jak nudności, wymioty i biegunka.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EfawirenzZiela dziurawca w żadnej postaci doustnej nie łączy się z efawirenzem.Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, przestań i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, przestań i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.

Dziurawiec osłabia działanie efawirenzu, bo przyspiesza jego usuwanie z organizmu. Za mało leku we krwi może sprawić, że leczenie HIV przestanie działać, a wirus stanie się odporny na leki. Tych preparatów nie wolno łączyć, także w postaci herbatek i mieszanek ziołowych. Działanie dziurawca utrzymuje się jeszcze co najmniej 2 tygodnie po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania wiremii gorszy niż wcześniej
  • nawrót objawów zakażenia, np. gorączka, nocne poty, utrata masy ciała, nawracające infekcje
  • po odstawieniu dziurawca nasilone zawroty głowy, bezsenność, dziwne sny lub niepokój
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Ziela dziurawca w żadnej postaci doustnej nie łączy się z efawirenzem.[1] Jeśli pacjent leczony efawirenzem przyjmuje dziurawiec, należy odstawić dziurawiec, sprawdzić wiremię HIV i w miarę możliwości oznaczyć stężenie efawirenzu.[2] Po odstawieniu dziurawca stężenie efawirenzu może wzrosnąć i może być konieczne dostosowanie jego dawki, a działanie indukujące utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie.[2] Odstawienie dziurawca i ewentualną modyfikację leczenia przeciwretrowirusowego należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia efawirenzu grozi osłabieniem jego działania leczniczego.[2] Klinicznie oznacza to ryzyko utraty supresji wiremii HIV, niepowodzenia terapii przeciwretrowirusowej i selekcji szczepów opornych na efawirenz oraz inne nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Składniki ziela dziurawca indukują enzymy metabolizujące efawirenz (CYP3A4, CYP2B6) oraz białka transportowe, co przyspiesza eliminację efawirenzu i zmniejsza jego stężenie w osoczu.[2] Systematyczne przyjmowanie ziela dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie leków przeciwwirusowych.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po wykryciu jednoczesnego stosowania i po odstawieniu dziurawca
  • stężenie efawirenzu w osoczu, jeśli dostępne
  • działania niepożądane efawirenzu ze strony OUN (zawroty głowy, zaburzenia snu, niepokój) w ciągu kilku tygodni po odstawieniu dziurawca

Bezpieczniejsze alternatywy

ziele melisymięta pieprzowarumianek

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≥ 2 tygodnie od odstawienia dziurawcadziurawiecinne zalecenieIndukujące działanie ziela dziurawca utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie po jego odstawieniu, w tym czasie stężenie efawirenzu stopniowo rośnie i może być konieczne dostosowanie dawki.
Stosowanie na skórę (olej z dziurawca)droga podania · dziurawiecryzyko malejePrzeciwwskazanie dotyczy przede wszystkim postaci doustnych. Wpływ miejscowego stosowania oleju z dziurawca na stężenie efawirenzu nie jest udokumentowany i prawdopodobnie jest niewielki, ale ze względu na brak danych zaleca się ostrożność.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEfawirenz+ ApomorfinaEfawirenzu nie łączy się z apomorfiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, oraz z neurologiem.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, oraz z neurologiem.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Oba mogą wpływać na pracę serca i razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Mogą też razem nasilać zawroty głowy, senność i spadki ciśnienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • ból w klatce piersiowej lub duszność
  • omamy, splątanie lub nagła zmiana nastroju
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Efawirenzu nie łączy się z apomorfiną. Gdy pacjent wymaga apomorfiny, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien zamienić efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez wpływu na odstęp QTc. Jeśli zmiana schematu jest chwilowo niemożliwa, przed włączeniem apomorfiny i w trakcie leczenia trzeba wykonać EKG, wyrównać potas i magnez oraz odstawić inne leki wydłużające QTc. Po zmianie leczenia przeciwretrowirusowego należy skontrolować wiremię.

Skutek kliniczny

Grozi wydłużenie odstępu QTc i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z omdleniem lub nagłym zgonem sercowym. Sumować się mogą też zawroty głowy, senność i objawy neuropsychiatryczne obu leków. Apomorfina może dodatkowo powodować spadki ciśnienia tętniczego[1], co zwiększa ryzyko omdleń i upadków.

Mechanizm

Efawirenz i apomorfina mogą wydłużać odstęp QTc, więc ich działania się sumują. Efawirenzu nie stosuje się jednocześnie z lekami, które mogą powodować wydłużenie odstępu QTc lub częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[2]. Apomorfiny należy unikać razem z innymi lekami o znanych właściwościach wydłużających odstęp QT[1]. Efawirenz indukuje UGT1A1, ale apomorfina ma kilka dróg metabolizmu, a wpływ efawirenzu na jej stężenie nie był badany.

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
  • objawy neuropsychiatryczne (omamy, splątanie, zaburzenia nastroju)
  • wiremia HIV po zmianie leku przeciwretrowirusowego

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawiryna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dacepton 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dacepton-100329932/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.