Interakcje / Enalapryl / Enalapryl i werapamil
Jaki opis pokazać?
Korzystna interakcja
Połączenie można stosować celowo w leczeniu nadciśnienia tętniczego.
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, mierz ciśnienie w domu w pierwszych dniach leczenia i wstawaj powoli z łóżka lub krzesła.
Korzystna interakcjaEnalapryl+ WerapamilPołączenie można stosować celowo w leczeniu nadciśnienia tętniczego.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, mierz ciśnienie w domu w pierwszych dniach leczenia i wstawaj powoli z łóżka lub krzesła.szybki (godziny)rozległe badania
Korzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, mierz ciśnienie w domu w pierwszych dniach leczenia i wstawaj powoli z łóżka lub krzesła.
Oba leki obniżają ciśnienie krwi, a razem działają silniej. Lekarze często łączą je celowo, żeby lepiej kontrolować nadciśnienie. Na początku leczenia ciśnienie może czasem spaść za bardzo, co objawia się zawrotami głowy, zwłaszcza przy szybkim wstawaniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- wyraźne osłabienie
- bardzo wolne tętno
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować celowo w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno po włączeniu drugiego leku oraz po każdej zmianie dawki. U pacjentów odwodnionych lub leczonych dużymi dawkami leków moczopędnych rozpoczynaj od małej dawki enalaprylu[1].
Skutek kliniczny
Połączenie daje silniejsze obniżenie ciśnienia niż każdy z leków osobno, co jest celem terapii skojarzonej nadciśnienia. Na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki może wystąpić nadmierny spadek ciśnienia, zwłaszcza u osób odwodnionych lub wcześniej leczonych dużymi dawkami leków moczopędnych[1].
Mechanizm
Enalapryl hamuje konwertazę angiotensyny, a werapamil blokuje kanały wapniowe w mięśniówce naczyń i w sercu, więc oba leki obniżają ciśnienie tętnicze innymi, uzupełniającymi się drogami. Inne leki przeciwnadciśnieniowe mogą nasilać działanie hipotensyjne enalaprylu[1]. Werapamil hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P[2], ale enalapryl jest aktywowany przez esterazy i wydalany głównie przez nerki, dlatego istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- tętno
- objawy niedociśnienia ortostatycznego
Kiedy ocena się zmienia
| Enalapryl włączany u pacjenta odwodnionego lub po dużych dawkach leków moczopędnychkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Zmniejszona objętość wewnątrznaczyniowa zwiększa ryzyko niedociśnienia przy rozpoczynaniu leczenia enalaprylem. Rozważ odstawienie leku moczopędnego, wyrównanie nawodnienia lub rozpoczęcie od małej dawki enalaprylu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120 120 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaEnalapryla alkoholW trakcie leczenia enalaprylem należy ograniczyć spożycie alkoholu, a na początku terapii i po zwiększeniu dawki zachować szczególną ostrożność.Ogranicz picie alkoholu w czasie leczenia, a gdy się napijesz i poczujesz zawroty głowy, usiądź lub połóż się i wstawaj powoli.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Ogranicz picie alkoholu w czasie leczenia, a gdy się napijesz i poczujesz zawroty głowy, usiądź lub połóż się i wstawaj powoli.
Enalapryl obniża ciśnienie krwi, a alkohol również może je obniżać. Razem mogą dać zbyt duży spadek ciśnienia. Objawem bywają zawroty głowy, osłabienie, a czasem omdlenie. Ryzyko jest większe na początku leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy po wstaniu
- uczucie osłabienia lub zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W trakcie leczenia enalaprylem należy ograniczyć spożycie alkoholu, a na początku terapii i po zwiększeniu dawki zachować szczególną ostrożność. Nie ma potrzeby odstawiania enalaprylu. Pacjenta trzeba poinformować, że po alkoholu może wystąpić nadmierny spadek ciśnienia i że powinien wstawać powoli.
Skutek kliniczny
Nasilone obniżenie ciśnienia tętniczego z zawrotami głowy, osłabieniem, uczuciem niestabilności przy wstawaniu i możliwością omdlenia, zwłaszcza na początku leczenia. Zwiększa to ryzyko upadku i urazu.
Mechanizm
Alkohol rozszerza naczynia i obniża ciśnienie tętnicze, a enalapryl obniża je przez zahamowanie układu renina–angiotensyna–aldosteron. Oba działania sumują się, więc ciśnienie może spaść bardziej, niż wynikałoby z samego leku. ChPL stwierdza, że alkohol zwiększa hipotensyjne działanie inhibitorów ACE.[1]
Monitorować
- objawy niedociśnienia ortostatycznego (zawroty głowy, zasłabnięcia)
- ciśnienie tętnicze w pozycji siedzącej i stojącej, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Początek terapii lub zwiększenie dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Na początku leczenia i po zwiększeniu dawki enalaprylu ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia po alkoholu jest największe, dlatego w tym okresie należy szczególnie zalecać unikanie alkoholu. |
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości etanolu nasilają wazodylatację, co zwiększa ryzyko hipotensji i omdlenia. Nie ma w kontekście progu ilościowego. |
| Osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, odwodnionych lub stosujących diuretyki i inne leki hipotensyjne ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i upadku po alkoholu jest wyższe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
Niekorzystna interakcjaWerapamila alkoholZalecaj pacjentowi unikanie alkoholu, a jeśli go spożywa, to w mniejszych ilościach niż dotąd i z ostrożnością, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.Najlepiej unikać alkoholu, a jeśli się go pije, to w mniejszej ilości niż dotąd i nie przed jazdą samochodem ani obsługą maszyn.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Najlepiej unikać alkoholu, a jeśli się go pije, to w mniejszej ilości niż dotąd i nie przed jazdą samochodem ani obsługą maszyn.
Werapamil sprawia, że alkohol utrzymuje się we krwi dłużej i działa mocniej niż zwykle. Jedna lampka wina czy piwo mogą więc dać silniejsze skutki niż przed rozpoczęciem leczenia. Alkohol sam obniża też ciśnienie, podobnie jak werapamil, więc mogą pojawić się zawroty głowy lub uczucie omdlewania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie omdlewania po wstaniu
- omdlenie
- wyraźnie szybsze lub mocniejsze upicie się niż zwykle
- bardzo wolne lub nieregularne bicie serca
- duszność lub obrzęki nóg
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi unikanie alkoholu, a jeśli go spożywa, to w mniejszych ilościach niż dotąd i z ostrożnością, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki. Przed prowadzeniem pojazdu lub obsługą maszyn pacjent powinien odczekać dłużej niż zwykle. Zmiana dawki werapamilu nie jest potrzebna.
Skutek kliniczny
Po tej samej ilości alkoholu pacjent może być bardziej pijany i dłużej odczuwać jego działanie niż bez werapamilu.[1] Możliwe są też zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia. Pogarsza się zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, zwłaszcza na początku leczenia, przy zwiększaniu dawki i przy zmianie leku.[1]
Mechanizm
Werapamil zwiększa stężenie alkoholu we krwi i opóźnia jego wydalanie, więc działanie etanolu jest silniejsze i trwa dłużej.[1] Prawdopodobną przyczyną jest hamowanie metabolizmu etanolu przez werapamil, ale ChPL nie podaje mechanizmu. Do tego dochodzi addycja farmakodynamiczna, bo zarówno werapamil, jak i alkohol obniżają ciśnienie tętnicze i mogą powodować zawroty głowy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie po zwiększeniu dawki werapamilu
- zawroty głowy, uczucie omdlewania i senność po alkoholu
- zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu nasilenie działania etanolu i ryzyko niedociśnienia rosną. Zaleć całkowite unikanie alkoholu. |
| Początek leczenia lub zwiększanie dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | ChPL wskazuje, że zaburzenie zdolności reagowania występuje zwłaszcza na początku leczenia, w okresie zwiększania dawki i przy zmianie leku, także przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu. |
| Osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych zwiększona jest skłonność do niedociśnienia ortostatycznego i upadków, więc ryzyko związane z alkoholem jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120 120 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
Inne interakcje tych leków 286
Połączenie przeciwwskazaneEnalapryl+ IkatybantEnalaprylu nie stosuje się u pacjenta leczonego ikatybantem, bo enalapryl jest przeciwwskazany w dziedzicznym lub idiopatycznym obrzęku naczynioruchowym oraz po obrzęku naczynioruchowym związanym z inhibitorem ACE.Jeśli przyjmujesz enalapryl i masz przepisany ikatybant, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na ciśnienie i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz enalapryl i masz przepisany ikatybant, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem o zmianie leku na ciśnienie i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Enalapryl, lek na nadciśnienie lub serce, może nasilać obrzęki, które ikatybant ma leczyć. U osób z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym enalapryl może wywoływać częstsze i cięższe napady, także obrzęk gardła utrudniający oddychanie. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera inny lek na ciśnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- obrzęk warg, języka, twarzy lub gardła
- trudności z oddychaniem lub połykaniem, chrypka – dzwoń pod 112
- silny ból brzucha z nudnościami lub wymiotami
- napady obrzęku częstsze lub cięższe niż zwykle
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Enalaprylu nie stosuje się u pacjenta leczonego ikatybantem, bo enalapryl jest przeciwwskazany w dziedzicznym lub idiopatycznym obrzęku naczynioruchowym oraz po obrzęku naczynioruchowym związanym z inhibitorem ACE.[1][2][3] Enalapryl należy odstawić i zastąpić lekiem hipotensyjnym spoza grupy inhibitorów ACE, bez zamiany na inny inhibitor ACE. Jeżeli ikatybant podano w obrzęku wywołanym enalaprylem, enalapryl odstawia się na stałe.[1]
Skutek kliniczny
U chorego z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym enalapryl może zwiększać częstość i ciężkość napadów, w tym obrzęku krtani zagrażającego życiu, oraz osłabiać efekt leczenia doraźnego. Blokada receptora B2 może też przejściowo osłabiać działanie hipotensyjne enalaprylu, ale wobec ryzyka obrzęku ma to drugorzędne znaczenie.
Mechanizm
Enalapryl i ikatybant działają na ten sam szlak bradykininy w przeciwnych kierunkach. Enalapryl hamuje konwertazę angiotensyny, która rozkłada bradykininę, więc zwiększa jej stężenie i może wywołać lub nasilić obrzęk naczynioruchowy. Ikatybant blokuje receptor B2 bradykininy i w ten sposób przerywa napad obrzęku. Inhibitory ACE są przeciwwskazane u chorych z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym ze względu na możliwość zwiększania stężenia bradykininy.[4]
Monitorować
- objawy obrzęku naczynioruchowego (twarz, wargi, język, krtań, przewód pokarmowy)
- częstość i ciężkość napadów obrzęku po zmianie leczenia
- ciśnienie tętnicze po zamianie enalaprylu na inny lek hipotensyjny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ikatybant podany doraźnie w obrzęku naczynioruchowym wywołanym enalaprylemkolejność włączenia · ikatybant | inne zalecenie | Gdy ikatybant podaje się poza wskazaniami w obrzęku wywołanym inhibitorem ACE, enalapryl należy odstawić na stałe i nie wracać do żadnego inhibitora ACE. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enarenal 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enarenal-100021973/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enalapril Vitabalans 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enalapril-vitabalans-100219965/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Firazyr 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/firazyr-100218256/
Połączenie przeciwwskazaneWerapamil+ SakwinawirNie stosować werapamilu u pacjenta leczonego sakwinawirem z rytonawirem, ponieważ charakterystyka sakwinawiru przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp PR.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.
Werapamil i sakwinawir razem mogą zbyt mocno spowolnić pracę serca i zaburzyć jego rytm. Każdy z tych leków dodatkowo zwiększa ilość drugiego w organizmie, więc działania niepożądane mogą być silniejsze niż zwykle. Takie połączenie może być groźne dla życia i nie powinno być stosowane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- kołatanie serca
- duszność
- nagłe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosować werapamilu u pacjenta leczonego sakwinawirem z rytonawirem, ponieważ charakterystyka sakwinawiru przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp PR[1]. Jeśli pacjent wymaga leku kontrolującego ciśnienie lub częstość rytmu, lekarz powinien dobrać lek niewpływający na przewodzenie przedsionkowo-komorowe albo zmienić schemat przeciwretrowirusowy. Po odstawieniu jednego z leków należy pamiętać, że hamowanie CYP3A4 przez rytonawir może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas, dlatego leczenie nowym lekiem warto rozpoczynać ostrożnie i pod kontrolą EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi blokiem przedsionkowo-komorowym, znaczną bradykardią, niedociśnieniem i potencjalnie zagrażającymi życiu zaburzeniami rytmu serca. Wzrost stężenia werapamilu nasila jego działanie hipotensyjne i bradykardyzujące, a wzrost ekspozycji na sakwinawir zwiększa ryzyko wydłużenia QT i PR. Znacząca klinicznie bradykardia oraz zaburzenia rytmu w wywiadzie same w sobie są przeciwwskazaniem do stosowania sakwinawiru[1].
Mechanizm
Nie należy łączyć werapamilu z sakwinawirem, bo oba leki spowalniają przewodzenie w sercu, a do tego wzajemnie zwiększają swoje stężenia. Sakwinawir wzmocniony rytonawirem powoduje zależne od dawki wydłużenie odstępów QT i PR, dlatego jego jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT i (lub) PR jest przeciwwskazane[1]. Werapamil hamuje przewodzenie przedsionkowo-komorowe, czyli wydłuża odstęp PR, więc oba działania się sumują. Sakwinawir jest w około 90% metabolizowany przez CYP3A4 oraz jest substratem i inhibitorem glikoproteiny P[1]. Werapamil jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i sam hamuje CYP3A4 oraz glikoproteinę P[2]. Ponadto rytonawir, z którym podaje się sakwinawir, jest silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P[1], co dodatkowo zwiększa ekspozycję na werapamil.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępów PR i QT
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120 120 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
Połączenie przeciwwskazaneWerapamil+ KwetiapinaPołączenie jest przeciwwskazane – werapamil hamuje CYP3A4, a kwetiapiny nie stosuje się jednocześnie z inhibitorami tego enzymu.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem i powiedz mu, że bierzesz jednocześnie werapamil i kwetiapinę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem i powiedz mu, że bierzesz jednocześnie werapamil i kwetiapinę.
Werapamil, lek na serce i ciśnienie, spowalnia usuwanie kwetiapiny z organizmu. Kwetiapina może wtedy działać za silnie i powodować dużą senność, zawroty głowy oraz nagłe spadki ciśnienia, zwłaszcza przy wstawaniu. Oba leki obniżają też ciśnienie, więc ich działanie się sumuje. Tych leków nie powinno się przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy albo ciemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca, nierówne albo bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – werapamil hamuje CYP3A4, a kwetiapiny nie stosuje się jednocześnie z inhibitorami tego enzymu[1][2][3]. Należy zamienić werapamil na lek bez wpływu na CYP3A4 (np. amlodypinę w nadciśnieniu tętniczym albo beta-adrenolityk w kontroli częstości rytmu) lub kwetiapinę na lek przeciwpsychotyczny niemetabolizowany przez CYP3A4. Jeśli lekarz prowadzący mimo to uzna połączenie za konieczne, kwetiapinę włącza się od najmniejszej dawki i zwiększa powoli, kontrolując ciśnienie w pozycji stojącej, tętno, stopień sedacji i EKG.
Skutek kliniczny
Większe stężenie kwetiapiny nasila senność, zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne z ryzykiem omdleń i upadków oraz zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT. Sumowanie działania hipotensyjnego obu leków dodatkowo zwiększa ryzyko spadków ciśnienia, zwłaszcza na początku leczenia i u osób starszych.
Mechanizm
Werapamil hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P[4]. CYP3A4 jest głównym enzymem metabolizującym kwetiapinę, a silny inhibitor tego enzymu (ketokonazol) zwiększał AUC kwetiapiny od 5 do 8 razy[1]. Werapamil hamuje CYP3A4 umiarkowanie, więc należy się spodziewać mniejszego, ale klinicznie istotnego wzrostu stężenia kwetiapiny. Dodatkowo oba leki obniżają ciśnienie tętnicze – kwetiapina przez blokadę receptorów alfa1, werapamil przez rozszerzenie naczyń.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Werapamil – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], kwetiapina – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Kwetiapina – słaby inhibitor CYP1A2[6], werapamil – substrat CYP1A2[7]
- Kwetiapina – słaby inhibitor CYP2C9[6], werapamil – substrat CYP2C9[7]
- Kwetiapina – słaby inhibitor CYP3A4[6], werapamil – substrat CYP3A4[7]
- Werapamil: umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], substrat CYP1A2[7], substrat CYP2C8[7], substrat CYP2C9[7], substrat CYP3A4[7]
- Kwetiapina: słaby inhibitor CYP1A2[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2C9[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- tętno i rytm serca
- EKG z oceną odstępu QTc
- stopień senności i sedacji
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
Bezpieczniejsze alternatywy
amlodypinalerkanidypinametoprololbisoprolololanzapinaamisulprydpaliperydon
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych niedociśnienie ortostatyczne i sedacja po kwetiapinie częściej prowadzą do upadków i złamań, a sumowanie z działaniem hipotensyjnym werapamilu dodatkowo zwiększa to ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120 120 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Staveran 120. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/staveran-120-100011390/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory konwertazy (np. ramipryl, peryndopryl, lizynopryl)+ Inhibitory reniny (np. aliskiren) klasaNie należy łączyć inhibitora konwertazy z aliskirenem, a u chorych na cukrzycę lub z eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² połączenie to jest przeciwwskazane w ChPL.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów konwertazy razem z aliskirenem, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów konwertazy razem z aliskirenem, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Leki z grupy inhibitorów konwertazy, np. ramipryl, peryndopryl czy enalapryl, oraz aliskiren obniżają ciśnienie, działając na ten sam układ w organizmie. Przyjmowane razem mogą zbyt mocno obniżyć ciśnienie, podnieść poziom potasu we krwi i zaszkodzić nerkom. U osób z cukrzycą lub chorymi nerkami takie połączenie jest zakazane, a u innych osób też nie jest zalecane. Dotyczy to wszystkich leków z tej grupy, nie tylko wymienionych przykładów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub omdlenie, zwłaszcza przy wstawaniu
- wyraźne osłabienie mięśni lub mrowienie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub nagły przyrost masy ciała
- nudności i duża senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć inhibitora konwertazy z aliskirenem, a u chorych na cukrzycę lub z eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² połączenie to jest przeciwwskazane w ChPL. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów konwertazy, w tym ramiprylu, peryndoprylu, enalaprylu, lizynoprylu, a także cylazaprylu, imidaprylu i zofenoprylu, dla których nie ma osobnych danych. Jeśli pacjent otrzymuje oba leki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu odstawienia jednego z nich i zastąpienia go lekiem przeciwnadciśnieniowym działającym poza układem renina–angiotensyna–aldosteron. Nie należy też zamieniać inhibitora konwertazy na sartan, ponieważ połączenie sartanu z aliskirenem niesie to samo ryzyko. Jeśli w wyjątkowej sytuacji poza przeciwwskazaniami lekarz utrzymuje połączenie pod nadzorem specjalisty, konieczna jest ścisła kontrola potasu, kreatyniny i ciśnienia tętniczego.
Skutek kliniczny
Podwójna blokada układu renina–angiotensyna–aldosteron zwiększa ryzyko hiperkaliemii, niedociśnienia, w tym objawowego, oraz ostrego uszkodzenia nerek i pogorszenia ich czynności. W dużym badaniu klinicznym u chorych na cukrzycę typu 2 dodanie aliskirenu do leczenia inhibitorem konwertazy lub sartanem nie przyniosło korzyści sercowo-naczyniowych ani nerkowych, a zwiększyło częstość działań niepożądanych, w tym udaru, co doprowadziło do przerwania badania. Ryzyko jest największe u chorych na cukrzycę, z przewlekłą chorobą nerek, niewydolnością serca, odwodnieniem oraz przyjmujących inne leki podnoszące stężenie potasu.
Mechanizm
Inhibitory konwertazy i aliskiren hamują ten sam układ renina–angiotensyna–aldosteron w dwóch różnych miejscach, co prowadzi do podwójnej blokady tego układu. Aliskiren hamuje reninę i ogranicza powstawanie angiotensyny I, a inhibitory konwertazy blokują jej przekształcanie w angiotensynę II. Skutkiem jest nasilone zmniejszenie wydzielania aldosteronu, co ogranicza wydalanie potasu, oraz osłabienie autoregulacji przepływu kłębuszkowego w nerkach. Jest to efekt farmakodynamiczny wspólny dla wszystkich inhibitorów konwertazy, niezależny od ich budowy, farmakokinetyki i sposobu wydalania, dlatego brak części par w bazie oznacza brak danych, a nie inne zachowanie leku.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
- objawy odwodnienia i niedociśnienia
- jednoczesne stosowanie innych leków podnoszących potas, np. spironolaktonu, eplerenonu, amilorydu, trimetoprimu, suplementów potasu i zamienników soli kuchennej
Połączenie przeciwwskazaneNiedihydropirydynowe blokery kanału wapniowego – fenyloalkiloaminy (np. werapamil)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu werapamilu i prokinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 i wydłużającego odstęp QT połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj werapamilu razem z cyzaprydem i jeśli masz przepisane oba leki, zanim weźmiesz kolejną dawkę, skontaktuj się z lekarzem albo zapytaj farmaceutę o zamianę jednego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj werapamilu razem z cyzaprydem i jeśli masz przepisane oba leki, zanim weźmiesz kolejną dawkę, skontaktuj się z lekarzem albo zapytaj farmaceutę o zamianę jednego z nich.
Werapamil, lek na nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca, spowalnia usuwanie z organizmu cyzaprydu, leku przyspieszającego pracę żołądka. Cyzapryd gromadzi się wtedy we krwi i może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, a werapamil dodatkowo zwalnia pracę serca. Ta interakcja nie dotyczy innych leków z tej grupy, takich jak metoklopramid czy itopryd.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo uczucie nierównej pracy serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne tętno
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu werapamilu i prokinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 i wydłużającego odstęp QT połączenie jest przeciwwskazane. Cyzaprydu nie łączy się z werapamilem. Jeśli pacjent wymaga leczenia prokinetycznego, należy wybrać lek bez tej interakcji, na przykład itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Jeśli konieczny jest cyzapryd, werapamil należy zastąpić lekiem niehamującym CYP3A4, a po odstawieniu werapamilu odczekać kilka dni do ustąpienia hamowania enzymu. Gdy oba leki zostały już podane razem, należy wykonać EKG z oceną QTc oraz oznaczyć potas i magnez.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia cyzaprydu grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie przy bradykardii, hipokaliemii, hipomagnezemii, wrodzonym zespole długiego QT, niewydolności serca i u osób starszych.
Mechanizm
Werapamil hamuje CYP3A4 w wątrobie i jelicie, a hamowanie narasta w ciągu kilku dni, bo werapamil i jego metabolit inaktywują enzym w sposób nieodwracalny. Cyzapryd jest eliminowany prawie wyłącznie przez CYP3A4, więc jego stężenie we krwi rośnie. Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG i w sposób zależny od stężenia wydłuża odstęp QT. Werapamil zwalnia rytm serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe, a bradykardia dodatkowo sprzyja zaburzeniom rytmu typu torsade de pointes. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy prokinetyków – dotyczy cyzaprydu, a nie metoklopramidu i itoprydu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy omdleń i kołatania serca
Niekorzystna interakcjaAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, spironolakton, kanrenon)+ Inhibitory konwertazy (np. ramipryl, peryndopryl, lizynopryl) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antagonisty aldosteronu i inhibitora konwertazy należy przed włączeniem drugiego leku ocenić stężenie potasu i eGFR, a następnie regularnie je kontrolować, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki.Jeśli bierzesz razem lek z grupy antagonistów aldosteronu (np. spironolakton) i inhibitor konwertazy (np. ramipryl), nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, regularnie badaj potas i kreatyninę we krwi i nie stosuj bez zgody lekarza suplementów potasu, soli z obniżoną zawartością sodu ani leków przeciwbólowych typu ibuprofen.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz razem lek z grupy antagonistów aldosteronu (np. spironolakton) i inhibitor konwertazy (np. ramipryl), nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, regularnie badaj potas i kreatyninę we krwi i nie stosuj bez zgody lekarza suplementów potasu, soli z obniżoną zawartością sodu ani leków przeciwbólowych typu ibuprofen.
Leki z grupy antagonistów aldosteronu, takie jak spironolakton czy eplerenon, oraz leki na nadciśnienie i serce z grupy inhibitorów konwertazy, takie jak ramipryl, peryndopryl czy enalapryl, zatrzymują potas w organizmie. Gdy bierzesz je razem, potasu może być we krwi za dużo, a to może zaburzyć pracę serca i nerek. Lekarze często łączą te leki celowo, bo razem dobrze chronią serce, dlatego ważne są regularne badania krwi, a nie odstawianie leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub uczucie ciężkości mięśni, zwłaszcza nóg
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo wokół ust
- kołatanie serca, nierówne lub wyraźnie wolne bicie serca
- zawroty głowy, omdlenie lub uczucie słabości przy wstawaniu
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu albo obrzęki
- nudności, wymioty lub biegunka trwające dłużej niż dobę
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antagonisty aldosteronu i inhibitora konwertazy należy przed włączeniem drugiego leku ocenić stężenie potasu i eGFR, a następnie regularnie je kontrolować, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki. Połączenie stosuje się tylko przy wyraźnym wskazaniu, takim jak niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową, stan po zawale z dysfunkcją lewej komory lub cukrzycowa choroba nerek w przypadku finerenonu. Nie należy włączać antagonisty aldosteronu przy podwyższonym wyjściowo stężeniu potasu ani przy ciężkiej niewydolności nerek[1]. Należy unikać dołączania trzeciego leku hamującego układ renina–angiotensyna–aldosteron (sartanu, aliskirenu), a skojarzenie eplerenonu z inhibitorem konwertazy i sartanem jednocześnie jest przeciwwskazane w ChPL. Należy odstawić suplementy potasu i zamienniki soli z potasem oraz unikać NLPZ, trimetoprimu i innych diuretyków oszczędzających potas (amiloryd, triamteren). Spironolakton i eplerenon zaleca się stosować w najmniejszej skutecznej dawce. Przy wzroście stężenia potasu lub pogorszeniu czynności nerek należy zmniejszyć dawkę albo wstrzymać antagonistę aldosteronu, a w razie ciężkiej hiperkaliemii odstawić oba leki i wdrożyć leczenie doraźne. Pacjenta należy pouczyć o czasowym wstrzymaniu leków w razie wymiotów, biegunki lub odwodnienia.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to hiperkaliemia, która w ciężkiej postaci może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, w tym bradykardię, bloki przewodzenia i zatrzymanie krążenia[2]. Możliwe są też pogorszenie czynności nerek z wzrostem stężenia kreatyniny oraz nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego. Ryzyko rośnie przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy, odwodnieniu, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu suplementów potasu, zamienników soli z potasem, innych leków oszczędzających potas, sartanów, NLPZ, trimetoprimu lub heparyny. Jednocześnie połączenie jest celowo stosowane w niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową, po zawale serca z dysfunkcją lewej komory oraz – w przypadku finerenonu – w przewlekłej chorobie nerek u chorych na cukrzycę typu 2, gdzie poprawia rokowanie pod warunkiem ścisłego monitorowania[3].
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory konwertazy zmniejszają wytwarzanie angiotensyny II, a przez to wydzielanie aldosteronu. Antagoniści aldosteronu blokują receptor mineralokortykoidowy w kanaliku nerkowym. Oba mechanizmy ograniczają wydalanie potasu przez nerki i sumują się, co prowadzi do retencji potasu. Dodatkowo oba leki zmniejszają ciśnienie filtracyjne w kłębuszku, co może pogorszyć czynność nerek i dalej nasilić hiperkaliemię. Nie ma tu udziału metabolizmu ani transportu leków, dlatego różnice w budowie i farmakokinetyce poszczególnych substancji (np. steroidowa budowa spironolaktonu i kanrenonu, niesteroidowa budowa finerenonu, krótki czas działania kaptoprylu) nie znoszą interakcji. Finerenon i eplerenon mogą wiązać się z nieco mniejszym ryzykiem hiperkaliemii niż spironolakton, ale ryzyko to pozostaje klinicznie istotne. Brak części par w bazach danych oznacza brak danych, a nie brak interakcji.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem, w pierwszych tygodniach leczenia, po każdej zmianie dawki i następnie okresowo
- kreatynina i eGFR w tych samych terminach co potas
- ciśnienie tętnicze, w tym objawy hipotonii ortostatycznej
- EKG przy podejrzeniu hiperkaliemii lub zaburzeń rytmu
- stan nawodnienia, zwłaszcza w czasie infekcji przebiegających z wymiotami, biegunką lub gorączką
- przegląd innych przyjmowanych leków i suplementów zwiększających stężenie potasu
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy ciężkim upośledzeniu czynności nerek ryzyko hiperkaliemii jest bardzo duże, a spironolakton i eplerenon są w tej sytuacji przeciwwskazane w ChPL. Finerenonu nie należy włączać przy znacznie obniżonym eGFR zgodnie z jego ChPL. Decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem aktualnych wartości potasu. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku częściej występuje obniżona czynność nerek, odwodnienie i wielolekowość, co zwiększa ryzyko hiperkaliemii. Wskazane jest rozpoczynanie od małych dawek antagonisty aldosteronu i częstsze kontrole potasu oraz kreatyniny. |
| Dołączenie antagonisty aldosteronu do stosowanego inhibitora konwertazykolejność włączenia · antagoniści aldosteronu | inne zalecenie | Najczęściej antagonistę aldosteronu dołącza się do już stosowanego inhibitora konwertazy. Przed dołączeniem należy ocenić potas i eGFR, odstawić suplementy potasu, a kontrolę laboratoryjną wykonać wcześnie po włączeniu i po każdym zwiększeniu dawki. |
| Ostra choroba z odwodnieniem (wymioty, biegunka, gorączka)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Odwodnienie pogarsza przepływ nerkowy i gwałtownie zwiększa ryzyko hiperkaliemii oraz ostrego uszkodzenia nerek. Należy rozważyć czasowe wstrzymanie antagonisty aldosteronu i inhibitora konwertazy do czasu wyrównania nawodnienia oraz skontrolować potas i kreatyninę. |
Źródła
- Spironolactone in severe heart failure: enhances efficacy of diuretic + ACE inhibitor combinations. Prescrire Int. 2000;9(49):158-9. PMID: 11603418.
- Juurlink DN, Mamdani MM, Lee DS, Kopp A, Austin PC, Laupacis A, et al. Rates of hyperkalemia after publication of the Randomized Aldactone Evaluation Study. N Engl J Med. 2004;351(6):543-51. doi: 10.1056/NEJMoa040135. PMID: 15295047.
- Pitt B, Zannad F, Remme WJ, Cody R, Castaigne A, Perez A, et al. The effect of spironolactone on morbidity and mortality in patients with severe heart failure. Randomized Aldactone Evaluation Study Investigators. N Engl J Med. 1999;341(10):709-17. doi: 10.1056/NEJM199909023411001. PMID: 10471456.
Niekorzystna interakcjaEnalapryl+ EplerenonPołączenie można stosować tylko pod ścisłą kontrolą stężenia potasu i czynności nerek.Rób zlecone badania potasu i kreatyniny, nie używaj soli z potasem ani suplementów potasu i bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą nie bierz leków przeciwbólowych typu ibuprofen.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Rób zlecone badania potasu i kreatyniny, nie używaj soli z potasem ani suplementów potasu i bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą nie bierz leków przeciwbólowych typu ibuprofen.
Oba leki często stosuje się razem, bo pomagają sercu, ale razem mogą zbytnio podnieść poziom potasu we krwi. Za dużo potasu bywa groźne dla pracy serca. Ryzyko rośnie u starszych osób, przy chorobach nerek, cukrzycy i odwodnieniu. Dlatego lekarz będzie regularnie zlecał badanie krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie mięśni lub uczucie ciężkich nóg
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować tylko pod ścisłą kontrolą stężenia potasu i czynności nerek. Leczenie skojarzone enalaprylem i lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas nie jest zalecane, a jeśli jest wskazane, wymaga ostrożności i regularnego oznaczania potasu[1]. Przy łączeniu eplerenonu z inhibitorem ACE zaleca się ścisłe monitorowanie potasu w osoczu i czynności nerek, szczególnie u osób starszych i z niewydolnością nerek[2]. Eplerenonu nie włącza się, gdy potas przed leczeniem przekracza 5,0 mmol/l albo eGFR jest mniejszy niż 30 ml/min/1,73 m²[2]. Nie dodaje się trzeciego leku z grupy antagonistów receptora angiotensyny II, bo takie skojarzenie z eplerenonem jest przeciwwskazane[2]. Należy unikać suplementów potasu, zamienników soli z potasem, trimetoprimu i NLPZ.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to hiperkaliemia, która może wywołać poważne, czasami śmiertelne zaburzenia rytmu serca[3]. Ryzyko jest większe przy niewydolności nerek, w wieku podeszłym, w cukrzycy, przy odwodnieniu i ostrej niewydolności serca[3]. Możliwe jest także pogorszenie czynności nerek i niedociśnienie.
Mechanizm
Enalapryl zmniejsza wytwarzanie angiotensyny II, a przez to wydzielanie aldosteronu, eplerenon blokuje receptor mineralokortykoidowy. Oba leki zmniejszają nerkowe wydalanie potasu, więc ich działanie hiperkaliemiczne sumuje się. Leki moczopędne oszczędzające potas, w tym eplerenon, mogą znacznie zwiększyć stężenie potasu w surowicy u pacjentów leczonych enalaprylem[4]. Oba leki obniżają też ciśnienie tętnicze, co może nasilać działanie hipotensyjne.
Metabolizm i transportery
- Eplerenon: wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem, po rozpoczęciu leczenia, po zmianie dawki i regularnie później
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze, w tym objawy niedociśnienia ortostatycznego
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | interakcja nie dotyczy | Eplerenon jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek z eGFR poniżej 30 ml/min/1,73 m². |
| wiek ≥ 70 latpacjent | ryzyko rośnie | Wiek powyżej 70 lat jest czynnikiem ryzyka hiperkaliemii u pacjentów leczonych enalaprylem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Benalapril 10 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/benalapril-10-100009334/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Inspra 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inspra-100162343/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enalapril Vitabalans 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enalapril-vitabalans-100219965/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enarenal 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enarenal-100021973/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaKardioselektywne beta-blokery (np. bisoprolol, metoprolol, betaksolol)+ Niedihydropirydynowe blokery kanału wapniowego – fenyloalkiloaminy (np. werapamil) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu kardioselektywnego beta-blokera i werapamilu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, stosować je tylko u chorych bez bradykardii, zaburzeń przewodzenia i niewydolności serca, pod ścisłą kontrolą tętna, ciśnienia tętniczego i EKG.Jeśli bierzesz beta-bloker razem z werapamilem, upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, regularnie mierz tętno i ciśnienie i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz beta-bloker razem z werapamilem, upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, regularnie mierz tętno i ciśnienie i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki na serce i nadciśnienie z grupy beta-blokerów, takie jak bisoprolol, metoprolol czy nebiwolol, oraz werapamil zwalniają pracę serca. Gdy bierzesz je razem, ich działanie się sumuje i serce może bić zbyt wolno albo z przerwami, a ciśnienie może za bardzo spaść. Lekarz czasem celowo łączy te leki, ale wtedy trzeba uważnie obserwować tętno i samopoczucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne lub nierówne tętno
- zawroty głowy albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- duszność, zwłaszcza przy wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- silne osłabienie i zmęczenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu kardioselektywnego beta-blokera i werapamilu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, stosować je tylko u chorych bez bradykardii, zaburzeń przewodzenia i niewydolności serca, pod ścisłą kontrolą tętna, ciśnienia tętniczego i EKG[1]. Dożylne podanie werapamilu choremu leczonemu beta-blokerem lub dożylne podanie beta-blokera, takiego jak esmolol, landiolol czy metoprolol, choremu otrzymującemu werapamil jest przeciwwskazane. Esmolol i landiolol, stosowane wyłącznie dożylnie, nie powinny być podawane razem z werapamilem ani wkrótce po jego podaniu. Jeśli leczenie doustne jest uzasadnione, nowy lek należy włączać w małej dawce i zwiększać ją stopniowo. Przed rozpoczęciem leczenia warto rozważyć zastąpienie werapamilu dihydropirydynowym antagonistą wapnia[1]. Żadnego z leków nie należy odstawiać nagle, a beta-bloker szczególnie wymaga stopniowego zmniejszania dawki.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać nasiloną bradykardię, blok przedsionkowo-komorowy różnego stopnia, niedociśnienie, zaostrzenie niewydolności serca, a w skrajnych przypadkach zahamowanie zatokowe lub asystolię[1]. Ryzyko jest największe przy podaniu dożylnym jednego z leków, u osób starszych oraz u chorych z dysfunkcją węzła zatokowego, zaburzeniami przewodzenia lub obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory[2]. Interakcja jest wspólna dla wszystkich kardioselektywnych beta-blokerów, także tych o wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej.
Mechanizm
Kardioselektywne beta-blokery i werapamil hamują czynność serca w ten sam sposób, choć różnymi drogami. Obie grupy zwalniają rytm zatokowy, wydłużają przewodzenie w węźle przedsionkowo-komorowym i osłabiają kurczliwość mięśnia sercowego, więc ich działania się sumują. Beta-bloker zmniejsza pobudzenie współczulne, a werapamil blokuje wolne kanały wapniowe w węźle zatokowym, węźle przedsionkowo-komorowym i w kardiomiocytach. Dodatkowo werapamil hamuje metabolizm wątrobowy i transport P-glikoproteiny, co może zwiększać stężenie niektórych beta-blokerów, zwłaszcza metoprololu i bisoprololu. Składowa farmakokinetyczna ma jednak mniejsze znaczenie niż sumowanie działania na serce, które dotyczy wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
- EKG z oceną odstępu PQ i przewodzenia przedsionkowo-komorowego
- objawy niewydolności serca, takie jak duszność, obrzęki i przyrost masy ciała
- zawroty głowy, omdlenia i nadmierne zmęczenie
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · niedihydropirydynowe blokery kanału wapniowego – fenyloalkiloaminy | ryzyko rośnie | Dożylne podanie werapamilu choremu leczonemu beta-blokerem grozi ciężką bradykardią, blokiem przedsionkowo-komorowym, niedociśnieniem i asystolią, dlatego jest przeciwwskazane. |
| Dożylnadroga podania · kardioselektywne beta-blokery | ryzyko rośnie | Dożylne podanie beta-blokera, w tym esmololu, landiololu lub metoprololu, choremu otrzymującemu werapamil albo niedawno leczonemu werapamilem dożylnie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka ciężkich zaburzeń przewodzenia i depresji mięśnia sercowego. |
| Krople do oczupostać · kardioselektywne beta-blokery | ryzyko maleje | Betaksolol w kroplach do oczu wchłania się do krążenia w mniejszym stopniu, ale opisywano bradykardię przy łączeniu okulistycznych beta-blokerów z werapamilem, dlatego u chorych z zaburzeniami przewodzenia należy zachować ostrożność. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje dysfunkcja węzła zatokowego i zaburzenia przewodzenia, co zwiększa ryzyko ciężkiej bradykardii i bloku przy tym połączeniu. |
| Dołączenie drugiego leku do już stosowanegokolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Dołączając werapamil do beta-blokera lub beta-bloker do werapamilu, należy zacząć od małej dawki, stopniowo ją zwiększać i ocenić tętno oraz EKG w pierwszych dniach leczenia. |
Źródła
- Richards TR, Tobe SW. Combining other antihypertensive drugs with β-blockers in hypertension: a focus on safety and tolerability. Can J Cardiol. 2014;30(5 Suppl):S42-6. doi: 10.1016/j.cjca.2013.08.012. PMID: 24518661.
- Krikler DM. [Verapamil in the study and treatment of supraventricular tachycardias, with special reference to pre-excitation]. Minerva Med. 1975;66(39):1914-22. PMID: 236526.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.