Interakcje / Epirubicyna / Epirubicyna i pitolisant
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować pod warunkiem monitorowania czynności serca.
Powiedz onkologowi, że przyjmujesz pitolisant, i nie opuszczaj zaleconych badań EKG i badań serca w czasie chemioterapii.
Niekorzystna interakcjaEpirubicyna+ PitolisantPołączenie można stosować pod warunkiem monitorowania czynności serca.Powiedz onkologowi, że przyjmujesz pitolisant, i nie opuszczaj zaleconych badań EKG i badań serca w czasie chemioterapii.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi, że przyjmujesz pitolisant, i nie opuszczaj zaleconych badań EKG i badań serca w czasie chemioterapii.
Epirubicyna może osłabiać serce i zaburzać jego rytm. Pitolisant również może wpływać na rytm serca. Razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu, dlatego lekarz powinien w czasie chemioterapii kontrolować twoje serce, między innymi badaniem EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- duszność lub obrzęki nóg
- nasilone wymioty lub biegunka trwające ponad dobę
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem monitorowania czynności serca. Przed rozpoczęciem chemioterapii i w jej trakcie należy wykonywać EKG z oceną QTc oraz kontrolować stężenia potasu i magnezu, zwłaszcza przy wymiotach. Należy przejrzeć pozostałe leki pacjenta pod kątem wydłużania QT, w tym leki przeciwwymiotne. Przy wydłużeniu QTc, nowych zaburzeniach rytmu lub spadku frakcji wyrzutowej należy rozważyć odstawienie pitolisantu na czas leczenia antracykliną albo zmianę leku na inny lek pobudzający.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększenie ryzyka zaburzeń rytmu serca, w tym wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza u pacjentów z uszkodzeniem serca po antracyklinach, z zaburzeniami elektrolitowymi po wymiotach lub przyjmujących inne leki wydłużające QT, na przykład część leków przeciwwymiotnych. Teoretycznie możliwa jest też zmiana ekspozycji na epirubicynę i jej toksyczności lub skuteczności.
Mechanizm
Główny problem to sumowanie działania na serce. Pitolisant łączony z substancjami wydłużającymi odstęp QT lub zwiększającymi ryzyko zaburzeń repolaryzacji wymaga dokładnego monitorowania[1]. Epirubicyna jest kardiotoksyczna i może wywoływać zaburzenia rytmu i zmiany repolaryzacji w EKG, a jej skojarzenie z lekami działającymi na serce wymaga monitorowania czynności serca przez cały okres leczenia[2]. Dodatkowo pitolisant może zmieniać ekspozycję na substraty UDP-glukuronylotransferazy i należy monitorować ich skuteczność[1]. Epirubicyna jest w znacznym stopniu sprzęgana z kwasem glukuronowym, dlatego teoretycznie możliwa jest zmiana jej farmakokinetyki, choć nie potwierdzono tego w badaniach. Słabe działanie indukujące CYP3A pitolisantu ma dla epirubicyny małe znaczenie, bo nie jest ona metabolizowana głównie tą drogą.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie chemioterapii
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, omdlenia, zawroty głowy
- kontrola senności dziennej (skuteczność pitolisantu)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowodroga podania · epirubicyna | ryzyko maleje | Po podaniu dopęcherzowym ekspozycja ogólnoustrojowa na epirubicynę jest minimalna, więc sumowanie działania na serce nie ma praktycznego znaczenia. |
| Dawka skumulowana antracyklin bliska maksymalnejdawka · epirubicyna | ryzyko rośnie | Wraz ze wzrostem dawki skumulowanej antracyklin rośnie ryzyko kardiomiopatii i zaburzeń rytmu, a więc i znaczenie sumowania z pitolisantem. Wymaga to częstszej kontroli EKG i frakcji wyrzutowej. |
| Wcześniejsza lub jednoczesna radioterapia śródpiersia albo leczenie trastuzumabemkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Radioterapia śródpiersia oraz trastuzumab stosowany jednocześnie lub do 27 tygodni przed antracykliną zwiększają ryzyko kardiotoksyczności. W tej sytuacji należy rozważyć czasowe odstawienie pitolisantu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade 4,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-ebewe-100130254/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
Alkohol przy tych lekach
Epirubicyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuPitolisanta alkoholNie trzeba zmieniać dawki pitolisantu, ale warto zalecić pacjentowi ograniczenie alkoholu, zwłaszcza wieczorem i przed prowadzeniem pojazdów.Ograniczaj alkohol, nie pij go przed snem ani przed prowadzeniem samochodu, a jeśli po alkoholu senność wraca, powiedz o tym lekarzowi.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ograniczaj alkohol, nie pij go przed snem ani przed prowadzeniem samochodu, a jeśli po alkoholu senność wraca, powiedz o tym lekarzowi.
Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, bo może on osłabiać działanie leku na senność w ciągu dnia. Ten lek pomaga ci nie zasypiać, a alkohol działa odwrotnie – usypia i pogarsza koncentrację. Alkohol wypity wieczorem pogarsza też sen w nocy oraz nasila chrapanie i przerwy w oddychaniu podczas snu. Po alkoholu nie prowadź samochodu, bo senność może wrócić niespodziewanie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagła senność lub zasypianie w ciągu dnia
- nasilone chrapanie lub przerwy w oddychaniu podczas snu
- bezsenność, niepokój lub obniżony nastrój
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki pitolisantu, ale warto zalecić pacjentowi ograniczenie alkoholu, zwłaszcza wieczorem i przed prowadzeniem pojazdów. U pacjentów z obturacyjnym bezdechem sennym należy szczególnie zniechęcać do picia alkoholu przed snem, ponieważ nasila on bezdechy i osłabia efekt leczenia. U osób przewlekle nadużywających alkoholu należy ocenić czynność wątroby przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest słabsza kontrola nadmiernej senności w ciągu dnia i większe ryzyko zaśnięcia w niebezpiecznych sytuacjach, na przykład podczas prowadzenia pojazdu. Alkohol może też nasilać bezsenność, niepokój, nudności i bóle głowy, które są typowymi działaniami niepożądanymi pitolisantu. U osób przewlekle nadużywających alkoholu dochodzi ryzyko uszkodzenia wątroby, a ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania pitolisantu[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter czynnościowy i opiera się na przesłankach teoretycznych. Pitolisant pobudza ośrodkowy układ histaminergiczny i zwiększa czuwanie, a alkohol hamuje ośrodkowy układ nerwowy, więc może osłabiać efekt leczenia nadmiernej senności. ChPL pitolisantu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, i w tym zakresie produkty stosowane w narkolepsji oraz w obturacyjnym bezdechu sennym się nie różnią[1]. Ulotka produktu stosowanego w obturacyjnym bezdechu sennym wymienia nietolerancję alkoholu wśród możliwych działań niepożądanych[1]. Alkohol zmniejsza napięcie mięśni gardła, nasila bezdechy i pogarsza jakość snu nocnego, co dodatkowo zwiększa senność w ciągu dnia. Pitolisant jest metabolizowany głównie przez CYP2D6, a w mniejszym stopniu przez CYP3A[1]. Etanol nie jest istotnym inhibitorem tych enzymów, dlatego klinicznie ważna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Wpływ przewlekłego picia alkoholu na farmakokinetykę pitolisantu nie został zbadany.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie senności w ciągu dnia, na przykład skalą Epworth
- czynność wątroby u osób nadużywających alkoholu
- stan psychiczny – nastrój, lęk, bezsenność
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Po spożyciu dużej ilości alkoholu działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy przeważa nad działaniem pitolisantu, co zwiększa ryzyko nagłej senności, wypadków i nasilenia bezdechów w nocy. Należy zalecić unikanie takich sytuacji. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, które wymaga oceny przed rozpoczęciem leczenia pitolisantem. Ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do jego stosowania. Należy kontrolować czynność wątroby i rozważyć skierowanie pacjenta do leczenia uzależnienia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade 4,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
Inne interakcje tych leków 415
Połączenie przeciwwskazaneAmisulpryd+ PitolisantPołączenia amisulprydu z pitolisantem należy unikać.Nie zaczynaj przyjmować obu leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je bierzesz, nie odstawiaj ich sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować obu leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je bierzesz, nie odstawiaj ich sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Oba leki mogą wpływać na pracę serca i razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Takiego połączenia zwykle się nie stosuje. Ryzyko jest większe, gdy masz niski poziom potasu, wolne tętno albo bierzesz inne leki działające na serce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- napad drgawek z utratą przytomności
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia amisulprydu z pitolisantem należy unikać[1]. Gdy pacjent wymaga leczenia nadmiernej senności, warto rozważyć zmianę leku przeciwpsychotycznego na taki o mniejszym wpływie na odstęp QT albo wybór innego leku pobudzającego. Jeśli lekarz prowadzący mimo to uzna skojarzenie za niezbędne, przed włączeniem i w trakcie leczenia trzeba wykonać EKG z oceną QTc oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu[2].
Skutek kliniczny
Addycyjne wydłużenie odstępu QT ze wzrostem ryzyka komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, bradykardii lub jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT[1].
Mechanizm
Amisulprydu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużyć odstęp QT, ze względu na ryzyko torsade de pointes[1]. Pitolisant należy do leków wpływających na repolaryzację serca, a jego łączenie z substancjami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi, wymaga dokładnego monitorowania[2]. Oba leki mogą więc sumować wpływ na odstęp QT. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ amisulpryd nie jest metabolizowany z udziałem CYP2D6 ani CYP3A4, które odpowiadają za przemiany pitolisantu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed skojarzeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca (bradykardia)
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade 4,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ PitolisantNie łącz cytalopramu z pitolisantem.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze inny lek przeciwdepresyjny.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze inny lek przeciwdepresyjny.
Cytalopram i pitolisant mogą zmieniać rytm pracy serca, a przyjmowane razem nasilają to działanie. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cytalopramu z pitolisantem. Cytalopramu nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT.[1][2][3] Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwdepresyjnego i pitolisantu, wybierz lek przeciwdepresyjny bez istotnego wpływu na QT i bez silnego hamowania CYP2D6. Jeżeli lekarz mimo to utrzymuje skojarzenie, wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz wyrównaj potas i magnez.[4]
Skutek kliniczny
Addytywne wydłużenie odstępu QTc ze zwiększonym ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Brak badań oceniających to konkretne skojarzenie.
Mechanizm
Cytalopram wydłuża odstęp QT w sposób zależny od dawki, a pitolisant również może wydłużać QT i jest zaliczany do leków wymagających ostrożności przy skojarzeniu z innymi substancjami zaburzającymi repolaryzację.[4] Działanie obu leków na repolaryzację komór może się sumować. Cytalopram jest dodatkowo słabym inhibitorem CYP2D6 – głównego szlaku metabolizmu pitolisantu – więc teoretycznie może nieznacznie zwiększać jego ekspozycję, co dodatkowo nasila ryzyko.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], pitolisant – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[6]
- Pitolisant – umiarkowany inhibitor CYP2D6[6], cytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5]
- Pitolisant – słaby induktor CYP3A4[6], cytalopram – substrat CYP3A4[5]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
- Pitolisant: umiarkowany inhibitor CYP2D6[6], słaby induktor CYP3A4[6], induktor P-gp[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurex 20 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aurex-20-100122504/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade 4,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
Połączenie przeciwwskazaneDoksorubicyna+ EpirubicynaObu antracyklin nie podaje się jednocześnie, a przy leczeniu kolejnym sumuje się dawki wszystkich wcześniej otrzymanych antracyklin i antracenedionów.Powiedz onkologowi o każdym wcześniejszym leczeniu przeciwnowotworowym, zwłaszcza doksorubicyną lub epirubicyną, i od razu zgłaszaj duszność, obrzęki nóg, kołatanie serca albo gorączkę.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz onkologowi o każdym wcześniejszym leczeniu przeciwnowotworowym, zwłaszcza doksorubicyną lub epirubicyną, i od razu zgłaszaj duszność, obrzęki nóg, kołatanie serca albo gorączkę.
Doksorubicyna i epirubicyna to dwa bardzo podobne leki przeciwnowotworowe, które mogą obciążać serce i osłabiać szpik kostny. Gdy dostajesz je razem albo jeden po drugim, te działania się sumują i rośnie ryzyko osłabienia serca, także wiele miesięcy po leczeniu. Dlatego lekarz liczy łączną ilość tych leków podaną w całym twoim leczeniu i regularnie bada serce oraz krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność przy niewielkim wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg albo szybki przyrost masy ciała
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej lub silna biegunka
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Obu antracyklin nie podaje się jednocześnie, a przy leczeniu kolejnym sumuje się dawki wszystkich wcześniej otrzymanych antracyklin i antracenedionów. Dożylne podanie epirubicyny jest przeciwwskazane po wcześniejszym leczeniu innymi antracyklinami w maksymalnych dawkach skumulowanych[1][2][3]. Epirubicyna jest też przeciwwskazana przy nadwrażliwości na inne antracykliny[1][2][3]. Antracyklin nie łączy się z innymi lekami kardiotoksycznymi, jeśli czynność serca nie jest ściśle kontrolowana przez cały okres leczenia[1]. Przy równoczesnym stosowaniu innych leków cytotoksycznych, szczególnie uszkadzających szpik, należy zachować ostrożność[4].
Skutek kliniczny
Jednoczesne lub kolejne stosowanie obu antracyklin zwiększa ryzyko kardiomiopatii i niewydolności serca, które mogą ujawnić się nawet po wielu miesiącach lub latach od zakończenia leczenia. Możliwe jest addycyjne działanie toksyczne na szpik kostny, układ krwiotwórczy i przewód pokarmowy[1]. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych leków przeciwnowotworowych, zwłaszcza uszkadzających czynność szpiku[4].
Mechanizm
Doksorubicyna i epirubicyna to antracykliny o tym samym mechanizmie działania i podobnym profilu toksyczności, dlatego ich działania niepożądane się sumują. Najważniejsze jest kumulowanie się dawek obu leków, od których zależy ryzyko kardiomiopatii, oraz addycyjne hamowanie czynności szpiku. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie wynika z wpływu jednego leku na stężenie drugiego.
Monitorować
- łączna dawka skumulowana wszystkich antracyklin i antracenedionów w historii leczenia
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia lub MUGA) przed leczeniem i w jego trakcie
- EKG
- objawy niewydolności serca
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem
- objawy zakażenia i krwawienia
- stan błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego
Kiedy ocena się zmienia
| Maksymalna dawka skumulowana antracyklin i antracenedionówdawka · pacjent | interakcja nie dotyczy | Po osiągnięciu maksymalnej dawki skumulowanej antracyklin dożylne podanie epirubicyny jest przeciwwskazane. |
| Epirubicyna po wcześniejszym leczeniu doksorubicynąkolejność włączenia · epirubicyna | inne zalecenie | Przy włączaniu epirubicyny po doksorubicynie do dawki skumulowanej wlicza się wcześniej podaną doksorubicynę, a czynność serca kontroluje się przez cały okres leczenia. |
| Podanie do pęcherza moczowegodroga podania · epirubicyna | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie związane z wcześniejszym leczeniem antracyklinami w maksymalnych dawkach skumulowanych dotyczy podania dożylnego epirubicyny, a nie dopęcherzowego. Przy podaniu dopęcherzowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka, więc sumowanie kardiotoksyczności nie ma praktycznego znaczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-ebewe-100130254/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epimedac 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epimedac-2-mg-ml-roztwor-do-wstrzykiwan-100198594/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin Accord 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-accord-100230978/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
Połączenie przeciwwskazaneEpirubicyna+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu epirubicyną.Zanim zaszczepisz się przed wyjazdem, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że jesteś leczony epirubicyną, i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw cholerze bez zgody onkologa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przed wyjazdem, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że jesteś leczony epirubicyną, i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw cholerze bez zgody onkologa.
Epirubicyna, jak inne leki przeciwnowotworowe, osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw cholerze może wtedy wywołać zakażenie zamiast chronić, dlatego w czasie leczenia się jej nie stosuje. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale może chronić słabiej niż zwykle.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- obfita wodnista biegunka
- gorączka
- wymioty
- suchość w ustach i oddawanie małej ilości moczu
- silne osłabienie lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu epirubicyną.[1] Jednoczesnego stosowania epirubicyny ze szczepionkami żywymi atenuowanymi należy unikać.[2] Gdy pacjent potrzebuje ochrony przed cholerą w trakcie chemioterapii, można rozważyć szczepionkę inaktywowaną z zastrzeżeniem, że jej skuteczność może być mniejsza.[2] Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia ustala onkolog na podstawie stanu odporności pacjenta. Niezależnie od szczepienia pacjent wyjeżdżający na tereny zagrożone cholerą powinien ściśle przestrzegać zasad higieny wody i żywności.
Skutek kliniczny
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się w trakcie terapii immunosupresyjnej, w tym chemioterapii epirubicyną.[1] Połączenie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym oraz brakiem skutecznej ochrony przed cholerą. Szczepionki zawierające zabite lub inaktywowane drobnoustroje można podawać, jednak odpowiedź na nie może być osłabiona.[2]
Mechanizm
Epirubicyna hamuje czynność szpiku kostnego i osłabia odporność, więc działa immunosupresyjnie. Żywy atenuowany szczep przecinkowca cholery może się wtedy namnażać w sposób niekontrolowany i wywołać zakażenie, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale wytwarzanie przeciwciał po niej może być osłabione.[2]
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego po ewentualnym podaniu żywej szczepionki (wodnista biegunka, gorączka, wymioty)
- cechy odwodnienia
- morfologia krwi z rozmazem w trakcie chemioterapii
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite przecinkowce cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionkę inaktywowaną można podać pacjentowi leczonemu epirubicyną, jednak odpowiedź immunologiczna może być osłabiona i nie należy zakładać pełnej ochrony. Termin szczepienia najlepiej uzgodnić z onkologiem. |
| Dopęcherzowadroga podania · epirubicyna | inne zalecenie | Przy podaniu dopęcherzowym wchłanianie ogólnoustrojowe epirubicyny jest małe i działanie immunosupresyjne mniej prawdopodobne, ale decyzję o szczepieniu żywą szczepionką podejmuje lekarz indywidualnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-ebewe-100130254/
Połączenie przeciwwskazaneEscytalopram+ PitolisantNie należy łączyć escytalopramu z pitolisantem, ponieważ escytalopram jest przeciwwskazany w skojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je bierzesz, nie odstawiaj ich sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już je bierzesz, nie odstawiaj ich sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
Oba leki mogą wpływać na pracę serca w podobny sposób, a razem ten wpływ może się nasilać. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Tych leków zwykle się nie łączy, a lekarz może zamienić jeden z nich na bezpieczniejszy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- nagłe zawroty głowy
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć escytalopramu z pitolisantem, ponieważ escytalopram jest przeciwwskazany w skojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Należy wybrać lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT, który nie hamuje silnie CYP2D6 i nie blokuje ośrodkowych receptorów H1. Jeśli lekarz prowadzący uzna połączenie za niezbędne, wymaga ono EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia, kontroli potasu i magnezu oraz obserwacji tolerancji pitolisantu.
Skutek kliniczny
Możliwe wydłużenie odstępu QT ze zwiększonym ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Ryzyko złośliwych arytmii zwiększają leki wywołujące hipokaliemię lub hipomagnezemię[1].
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca może się sumować. Escytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT z powodu możliwego addytywnego działania[1][2][3]. Jednoczesne przyjmowanie pitolisantu z substancjami wydłużającymi odstęp QT lub zwiększającymi ryzyko zaburzeń repolaryzacji wymaga dokładnego monitorowania[4]. Dodatkowo pitolisant jest metabolizowany głównie przez CYP2D6, a escytalopram słabo hamuje ten enzym, co teoretycznie może umiarkowanie zwiększyć ekspozycję na pitolisant.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], pitolisant – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[6]
- Pitolisant – umiarkowany inhibitor CYP2D6[6], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
- Pitolisant – słaby induktor CYP3A4[6], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[7], słaby inhibitor CYP2D6[5], wrażliwy substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
- Pitolisant: umiarkowany inhibitor CYP2D6[6], słaby induktor CYP3A4[6], induktor P-gp[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
- objawy nadmiernego działania pitolisantu (bezsenność, bóle głowy, nudności, niepokój)
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade 4,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ PitolisantNie łącz hydroksyzyny z pitolisantem.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z pitolisantem i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z pitolisantem i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek.
Hydroksyzyna działa uspokajająco i usypiająco, a pitolisant ma cię pobudzać w ciągu dnia. Hydroksyzyna może więc zablokować działanie pitolisantu i nasilić senność. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca, a razem ryzyko jest większe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona senność w ciągu dnia lub nagłe zasypianie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie omdlewania lub utrata przytomności
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz hydroksyzyny z pitolisantem. U pacjenta leczonego pitolisantem zastosuj inny lek zamiast przeciwhistaminowego leku przenikającego do mózgu[1]. Hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT[2]. Gdy hydroksyzyna była przepisana na świąd lub objawy alergii, wybierz lek przeciwhistaminowy słabo przenikający do mózgu i o małym wpływie na QT. Gdy była przepisana jako lek przeciwlękowy lub nasenny, lekarz powinien dobrać lek spoza grupy przeciwhistaminowej, pamiętając, że leki nasenne podważają cel leczenia narkolepsji.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobny skutek to utrata skuteczności pitolisantu i nawrót nadmiernej senności dziennej lub napadów snu, nasilonych dodatkowo działaniem uspokajającym hydroksyzyny. Sumowanie wpływu na odstęp QT zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes, zwłaszcza u osób z chorobą serca, bradykardią lub zaburzeniami elektrolitowymi.
Mechanizm
Pitolisant blokuje receptory H3 w mózgu i zwiększa uwalnianie histaminy, co odpowiada za jego działanie pobudzające. Hydroksyzyna jest antagonistą receptora H1 przenikającym przez barierę krew–mózg, dlatego znosi działanie histaminy uwolnionej przez pitolisant. Leki przeciwhistaminowe przenikające do ośrodkowego układu nerwowego mogą zmniejszać skuteczność pitolisantu[1]. Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a hydroksyzyny nie łączy się z lekami wydłużającymi QT[2]. Hydroksyzyna w dużych dawkach hamuje CYP2D6[2], który jest głównym enzymem metabolizującym pitolisant, a inhibitory CYP2D6 mogą zwiększać ekspozycję na pitolisant[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu
- nasilenie senności dziennej i napadów snu
- tętno i objawy zaburzeń rytmu (kołatanie serca, omdlenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawkadawka · hydroksyzyna | ryzyko rośnie | W dużych dawkach hydroksyzyna hamuje CYP2D6, co może zwiększać ekspozycję na pitolisant i ryzyko wydłużenia QT. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia i zaburzenia elektrolitowe, które zwiększają ryzyko arytmii przy sumowaniu wpływu na QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade 4,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ozawade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ozawade-100459920/
Połączenie przeciwwskazaneIdarubicyna+ EpirubicynaObu antracyklin nie łączy się poza protokołem, a ich dawki skumulowane zawsze się sumuje.Powiedz lekarzowi o każdym wcześniejszym leczeniu przeciwnowotworowym i nie pomijaj zaplanowanych badań serca i krwi.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi o każdym wcześniejszym leczeniu przeciwnowotworowym i nie pomijaj zaplanowanych badań serca i krwi.
Idarubicyna i epirubicyna to dwa bardzo podobne leki przeciwnowotworowe z tej samej grupy. Podawane razem albo jeden po drugim mocniej obciążają serce i szpik kostny, który wytwarza krwinki. Lekarz sumuje dawki obu leków i regularnie bada ci serce oraz krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność, także przy małym wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- gorączka lub dreszcze
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- silne zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Obu antracyklin nie łączy się poza protokołem, a ich dawki skumulowane zawsze się sumuje. Po osiągnięciu maksymalnej skumulowanej dawki antracyklin nie podaje się ani idarubicyny, ani epirubicyny[1][2][3][4][5]. Nadwrażliwość na jedną z antracyklin wyklucza podanie drugiej[1][2][3][4][5]. Przy skojarzeniu z innymi lekami kardiotoksycznymi czynność serca monitoruje się przez cały okres leczenia[1][3]. Epirubicyny nie podaje się z innymi lekami kardiotoksycznymi bez ścisłej kontroli czynności serca[3].
Skutek kliniczny
Łączne lub kolejne stosowanie obu leków zwiększa ryzyko kardiomiopatii z niewydolnością serca, zaburzeń rytmu, ciężkiej neutropenii z zakażeniami, małopłytkowości z krwawieniami oraz zapalenia błon śluzowych. Kardiotoksyczność może ujawnić się wiele miesięcy lub lat po zakończeniu leczenia.
Mechanizm
Idarubicyna i epirubicyna są antracyklinami, więc ich działanie kardiotoksyczne i hamujące czynność szpiku sumuje się. Uszkodzenie mięśnia sercowego zależy od łącznej skumulowanej dawki wszystkich podanych antracyklin, dlatego dawki obu leków wlicza się do wspólnego limitu. Idarubicyna silnie hamuje czynność szpiku, a skojarzenie z innymi lekami o podobnym działaniu pogłębia toksyczność szpikową, hematologiczną i żołądkowo-jelitową[1]. Epirubicyna w skojarzeniu z innymi cytostatykami daje addycyjną toksyczność szpikową i żołądkowo-jelitową[3]. Między antracyklinami możliwa jest nadwrażliwość krzyżowa[1][3].
Monitorować
- łączna skumulowana dawka wszystkich antracyklin
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia lub MUGA) przed leczeniem i w jego trakcie
- EKG
- morfologia krwi z rozmazem
- aminotransferazy, bilirubina i kreatynina
- objawy zapalenia błon śluzowych
Kiedy ocena się zmienia
| Maksymalna skumulowana dawka antracyklindawka · pacjent | interakcja nie dotyczy | Po osiągnięciu maksymalnej skumulowanej dawki idarubicyny i (lub) innych antracyklin podanie drugiego leku jest przeciwwskazane. |
| Dopęcherzowadroga podania · epirubicyna | ryzyko maleje | Przy podaniu do pęcherza moczowego ekspozycja ogólnoustrojowa na epirubicynę jest niewielka, więc sumowanie kardiotoksyczności i mielosupresji ma mniejsze znaczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zavedos 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zavedos-100369564/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Idarubicin Accord 5 mg/5 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/idarubicin-accord-100370171/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-ebewe-100130254/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epimedac 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epimedac-2-mg-ml-roztwor-do-wstrzykiwan-100198594/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin Accord 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-accord-100230978/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ EpirubicynaNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego epirubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej łączenie z lekami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku.Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, ale powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba leki, i regularnie rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, ale powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba leki, i regularnie rób zlecone badania krwi.
Klozapina i epirubicyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą bardzo mocno obniżyć ich liczbę, co grozi ciężkimi zakażeniami. Oba leki mogą też obciążać serce. Dlatego zwykle nie łączy się tych leków bez decyzji psychiatry i onkologa oraz częstych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe silne osłabienie
- ból w klatce piersiowej, kołatanie serca lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego epirubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej łączenie z lekami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku[1]. Jeżeli pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga chemioterapii z epirubicyną, decyzję o dalszym postępowaniu powinien podjąć wspólnie psychiatra i onkolog, rozważając zamianę klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny. Gdy zamiana nie jest możliwa i zespół świadomie przyjmuje ryzyko, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem oraz czynności serca przez cały okres leczenia[2]. Przebyta granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest sama w sobie przeciwwskazaniem do późniejszego rozpoczęcia klozapiny[1].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest nasilona mielosupresja z ciężką neutropenią lub agranulocytozą i ryzykiem zakażeń zagrażających życiu. Dodatkowo może wzrosnąć ryzyko uszkodzenia mięśnia sercowego, czyli zapalenia mięśnia sercowego, kardiomiopatii lub zaburzeń rytmu. Spadek liczby granulocytów w trakcie chemioterapii utrudnia też ocenę, który lek odpowiada za toksyczność, i może wymusić nagłe odstawienie klozapiny z ryzykiem nawrotu psychozy.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać szpik kostny i serce, więc ich działania toksyczne się sumują. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a jej ChPL zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, z którymi interakcja jest najważniejsza[1]. Epirubicyna jako cytostatyk antracyklinowy hamuje czynność szpiku, a jej ChPL ostrzega przed znacznym zaburzeniem hematopoezy przy jednoczesnym podawaniu preparatów wpływających na szpik kostny[2]. Druga oś interakcji to kardiotoksyczność – klozapina może wywołać zapalenie mięśnia sercowego, a ChPL epirubicyny zastrzega, że antracyklin nie należy łączyć z innymi lekami kardiotoksycznymi bez ścisłej kontroli czynności serca[2]. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- EKG i ocena czynności lewej komory serca
- objawy zapalenia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, duszność i tachykardia spoczynkowa
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperydonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowodroga podania · epirubicyna | ryzyko maleje | Przy podaniu epirubicyny do pęcherza moczowego narażenie ogólnoustrojowe jest małe, więc ryzyko addycyjnej mielosupresji i kardiotoksyczności jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Wystarczy poinformować pacjenta o objawach, które powinny go zaniepokoić. |
| Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Rozpoczynanie klozapiny w trakcie chemioterapii jest przeciwwskazane. U pacjenta stabilnie leczonego klozapiną decyzję o jej zamianie albo kontynuacji pod ścisłym nadzorem hematologicznym i kardiologicznym podejmuje wspólnie psychiatra i onkolog. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epirubicin-ebewe-100130254/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.