Interakcje / Etrawiryna / Etrawiryna i syrolimus
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy włączaniu etrawiryny u pacjenta leczonego syrolimusem oznaczaj stężenie minimalne syrolimusa we krwi częściej niż zwykle i dostosowuj dawkę syrolimusa do wyniku.
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i zgłaszaj się na zlecone badania krwi, także wtedy, gdy lekarz odstawi lek na HIV.
Niekorzystna interakcjaEtrawiryna+ SyrolimusPrzy włączaniu etrawiryny u pacjenta leczonego syrolimusem oznaczaj stężenie minimalne syrolimusa we krwi częściej niż zwykle i dostosowuj dawkę syrolimusa do wyniku.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i zgłaszaj się na zlecone badania krwi, także wtedy, gdy lekarz odstawi lek na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i zgłaszaj się na zlecone badania krwi, także wtedy, gdy lekarz odstawi lek na HIV.
Lek na HIV może zmieniać ilość leku przeciw odrzuceniu przeszczepu w twojej krwi, najczęściej ją obniżając. Za mało tego leku zwiększa ryzyko odrzucenia przeszczepu, a za dużo nasila jego działania niepożądane. Oba leki można przyjmować razem, ale lekarz musi częściej sprawdzać ich stężenie we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- nagłe osłabienie lub duszność
- owrzodzenia w jamie ustnej
- częste infekcje lub łatwe powstawanie siniaków
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy włączaniu etrawiryny u pacjenta leczonego syrolimusem oznaczaj stężenie minimalne syrolimusa we krwi częściej niż zwykle i dostosowuj dawkę syrolimusa do wyniku. Konieczne jest zachowanie ostrożności podczas łączenia etrawiryny z układowymi lekami immunosupresyjnymi.[1] Te same kontrole stężenia powtórz po odstawieniu etrawiryny, bo wtedy stężenie syrolimusa może wzrosnąć.
Skutek kliniczny
Oczekuje się zmniejszenia stężenia syrolimusa we krwi, a stężenie może być zaburzone w sposób nieprzewidywalny.[1] Zbyt niskie stężenie grozi ostrym odrzuceniem przeszczepu, a zbyt wysokie – nasileniem działań toksycznych syrolimusa. Po odstawieniu etrawiryny wygasanie indukcji może prowadzić do wzrostu stężenia syrolimusa.
Mechanizm
Etrawiryna słabo indukuje CYP3A4, przez co może przyspieszać metabolizm syrolimusa i zmniejszać jego stężenie we krwi.[1] Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie oraz jest substratem glikoproteiny P, a induktory CYP3A4 zwiększają jego metabolizm.[2] Etrawiryna jest jednocześnie słabym inhibitorem glikoproteiny P, co teoretycznie może częściowo równoważyć indukcję, dlatego kierunek i wielkość zmiany stężenia syrolimusa u konkretnego pacjenta są trudne do przewidzenia.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej po włączeniu, zmianie dawki i odstawieniu etrawiryny
- parametry czynności przeszczepionego narządu i objawy odrzucenia
- działania niepożądane syrolimusa przy wzroście stężenia (lipidy, morfologia, owrzodzenia jamy ustnej)
- skuteczność terapii przeciwretrowirusowej (wiremia HIV)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie etrawiryny przy kontynuacji syrolimusakolejność włączenia · etrawiryna | inne zalecenie | Po odstawieniu etrawiryny indukcja CYP3A4 stopniowo wygasa i stężenie syrolimusa może wzrosnąć, dlatego wymagane jest ponowne oznaczenie stężenia i ewentualne zmniejszenie dawki syrolimusa. |
| Pierwsze tygodnie skojarzonego leczeniaczas leczenia · etrawiryna | inne zalecenie | Indukcja enzymatyczna narasta stopniowo, dlatego pojedyncze prawidłowe oznaczenie tuż po włączeniu etrawiryny nie wyklucza późniejszego spadku stężenia syrolimusa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieEtrawirynaa alkoholPrzy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale pilnuj, żeby zawsze przyjąć lek o stałej porze i nie pomijać dawek.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale pilnuj, żeby zawsze przyjąć lek o stałej porze i nie pomijać dawek.
Ten lek i alkohol nie wpływają na siebie w istotny sposób, więc okazjonalna, niewielka ilość alkoholu nie powinna zaszkodzić leczeniu. Regularne picie dużych ilości alkoholu zwiększa jednak ryzyko choroby kości, która może pojawić się w czasie leczenia HIV, i obciąża wątrobę. Alkohol sprzyja też zapominaniu o dawkach, a to może osłabić działanie leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból biodra, kolana lub barku
- sztywność stawów albo trudności w poruszaniu się
- zażółcenie skóry lub oczu
- ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto omówić ograniczenie spożycia, podkreślić znaczenie regularnego przyjmowania leku i zwracać uwagę na objawy ze strony stawów oraz wątroby.
Skutek kliniczny
Okazjonalne, umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa etrawiryny. Przewlekłe picie dużych ilości alkoholu może zwiększać ryzyko martwicy kości, nasilać uszkodzenie wątroby i sprzyjać pomijaniu dawek, co grozi niepowodzeniem wirusologicznym i rozwojem oporności.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między etrawiryną a etanolem. Etrawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, CYP2C9 i CYP2C19, a etanol przede wszystkim przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc istotny wpływ na stężenia któregokolwiek z nich jest mało prawdopodobny. ChPL etrawiryny nie zawiera zaleceń dotyczących unikania alkoholu ani zachowania ostrożności przy jego spożywaniu.[1] Charakterystyka wymienia spożywanie alkoholu jedynie jako jeden z wielu czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów otrzymujących skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe, obok kortykosteroidów, intensywnej immunosupresji i podwyższonego wskaźnika masy ciała.[1] Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu możliwe jest więc addycyjne zwiększenie ryzyka martwicy kości oraz obciążenie wątroby, a także pogorszenie przestrzegania schematu leczenia.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- przestrzeganie schematu dawkowania u osób nadużywających alkoholu
- bóle i sztywność stawów biodrowych, kolanowych lub barkowych przy przewlekłym piciu
- parametry czynności wątroby przy przewlekłym piciu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe, regularne picie dużych ilości alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu jest wymienione w ChPL jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości w trakcie skojarzonego leczenia przeciwretrowirusowego. Dodatkowo zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i pogarsza przestrzeganie schematu leczenia, dlatego należy omówić ograniczenie spożycia i obserwować objawy kostno-stawowe oraz wątrobowe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuSyrolimusa alkoholU większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania syrolimusu, ale regularne picie może podnosić poziom tłuszczów we krwi, który ten lek i tak często zwiększa. Alkohol obciąża też wątrobę, a chora wątroba może sprawić, że lek będzie działał silniej niż powinien. Lek w postaci płynu zawiera niewielką ilość alkoholu, co ma znaczenie, jeśli chorujesz na chorobę alkoholową, masz chorą wątrobę lub padaczkę, jesteś w ciąży albo karmisz piersią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- rany, które źle się goją
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci trzeba uwzględnić zawartość etanolu w roztworze doustnym[1]. U pacjentów nadużywających alkoholu warto kontrolować lipidogram, próby wątrobowe i stężenie syrolimusa we krwi.
Skutek kliniczny
Okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu nie ma udokumentowanego wpływu na stężenie ani skuteczność syrolimusa. Regularne lub nadmierne picie może nasilać zaburzenia lipidowe wywołane lekiem, sprzyjać uszkodzeniu wątroby i pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa, a także pogarszać odporność, gojenie ran i stan owrzodzeń jamy ustnej. U osób z chorobą alkoholową sama ilość etanolu w roztworze doustnym może mieć znaczenie[1].
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między syrolimusem a etanolem. ChPL syrolimusa w punkcie 4.5 nie wymienia alkoholu wśród substancji wpływających na jego metabolizm z udziałem CYP3A4 i glikoproteiny P[1]. Zapis o alkoholu dotyczy wyłącznie etanolu jako substancji pomocniczej roztworu doustnego, który zawiera do 3,17% obj. etanolu, czyli do 25 mg w 1 ml[1]. Charakterystyka produktu wskazuje, że dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu, co odpowiada 3,80 ml piwa lub 1,58 ml wina, i że ilość ta może być szkodliwa dla osób z chorobą alkoholową oraz należy ją uwzględnić u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, dzieci i pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką[1]. Możliwe znaczenie kliniczne ma przede wszystkim addycja działań niepożądanych – syrolimus często powoduje hipertriglicerydemię i hipercholesterolemię, a regularne picie alkoholu dodatkowo podnosi triglicerydy i obciąża wątrobę. Alkoholowe uszkodzenie wątroby może zmniejszać metabolizm syrolimusa i zwiększać jego stężenie we krwi, co uzasadnia ostrożność u osób pijących dużo.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- lipidogram (triglicerydy, cholesterol)
- próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP, bilirubina)
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej u osób z chorobą wątroby lub nadużywających alkoholu
- objawy zakażeń, gojenie ran i owrzodzenia jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór doustnypostać · alkohol | inne zalecenie | Roztwór doustny zawiera do 3,17% obj. etanolu, a dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci należy uwzględnić tę ilość etanolu. |
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila hiperlipidemię polekową, sprzyja uszkodzeniu wątroby i może pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa. Wskazana kontrola lipidogramu, prób wątrobowych i stężenia syrolimusa oraz rozmowa o ograniczeniu picia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Inne interakcje tych leków 508
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EtrawirynaNie łącz dziurawca z etrawiryną ani z innymi lekami przeciwretrowirusowymi.Nie stosuj żadnych preparatów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, odstaw je i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj żadnych preparatów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, odstaw je i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie z organizmu wielu leków, w tym etrawiryny. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może stać się na niego odporny. Tego zwykle nie czuć – widać to dopiero w badaniu krwi. Dotyczy to także herbatek i mieszanek ziołowych z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Osłabienie działania leku na HIV zwykle nie daje objawów i wykrywa je dopiero badanie krwi
- Nawracające lub nietypowe infekcje
- Gorszy nastrój po odstawieniu dziurawca – powiedz o tym lekarzowi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z etrawiryną ani z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Jednoczesne stosowanie dziurawca z lekami przeciwwirusowymi w zakażeniu HIV jest przeciwwskazane[1]. Jeśli pacjent już przyjmuje oba preparaty, należy odstawić dziurawiec, skierować pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie HIV i rozważyć kontrolę wiremii, pamiętając, że efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ziela.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia etrawiryny grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności na etrawirynę oraz inne leki z grupy NNRTI. Skutek jest zwykle bezobjawowy i ujawnia się dopiero we wzroście wiremii.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie aktywuje enzymy cytochromu P450 i może osłabiać działanie leków przeciwwirusowych[2]. Etrawiryna jest metabolizowana przez CYP3A4, CYP2C9 i CYP2C19, a induktory tych enzymów zwiększają jej klirens i zmniejszają stężenie w osoczu[3]. Indukcja narasta stopniowo w ciągu kolejnych dni stosowania ziela i ustępuje powoli po jego odstawieniu.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po przypadkowym jednoczesnym stosowaniu
- liczba limfocytów CD4 w dalszej obserwacji
- nawrót objawów depresyjnych lub innych dolegliwości po odstawieniu dziurawca
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dziurawca przed włączeniem etrawirynyodstep · dziurawiec | inne zalecenie | Indukcja enzymów nie ustępuje natychmiast po odstawieniu dziurawca. Rozpoczęcie terapii etrawiryną bezpośrednio po zakończeniu przyjmowania ziela niesie ryzyko obniżonych stężeń, dlatego decyzję o terminie włączenia i kontroli wiremii powinien podjąć lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ SyrolimusNie łącz dziurawca z syrolimusem.Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.
Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej usuwa syrolimus. Lek przestaje wtedy dobrze chronić przeszczepiony narząd i może dojść do jego odrzucenia. Dotyczy to także herbatek, kropli i suplementów z dziurawcem. Nagłe odstawienie dziurawca też może zmienić poziom leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka bez wyraźnej przyczyny
- ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
- mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- nieprawidłowe wyniki badań kontrolnych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z syrolimusem. Stosowanie dziurawca po przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane[1]. Jednoczesnego stosowania syrolimusa z induktorami CYP3A4 się nie zaleca[2]. Jeśli pacjent już przyjmuje dziurawiec, należy go odstawić w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym i kontrolować stężenie syrolimusa we krwi w kolejnych tygodniach, bo w miarę wygasania indukcji może ono wzrosnąć.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia syrolimusa poniżej zakresu terapeutycznego grozi ostrym odrzuceniem przeszczepu i utratą narządu. Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo wygasa, a stężenie syrolimusa rośnie, co przy dawce zwiększonej w czasie łączenia grozi toksycznością.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 i osłabia działanie innych leków, w tym cyklosporyny[3]. Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie oraz jest substratem glikoproteiny P, dlatego induktory CYP3A4 zwiększają jego metabolizm i zmniejszają jego stężenie[2]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zwiększyła klirens syrolimusa około 5,5 razy i zmniejszyła jego AUC o około 82%[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej po odstawieniu dziurawca
- parametry czynności przeszczepionego narządu (np. kreatynina)
- objawy odrzucania przeszczepu
- działania niepożądane syrolimusa przy wzroście stężenia
Bezpieczniejsze alternatywy
escytalopramcitalopram
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Dziurawiec stosowany wyłącznie zewnętrznie (np. olej na skórę) nie powoduje istotnej indukcji enzymów wątrobowych i jelitowych. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia syrolimusemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja wygasa stopniowo, a stężenie syrolimusa może rosnąć przez kolejne tygodnie – konieczna kontrola stężenia i ewentualna korekta dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneEtrawiryna+ KariprazynaPołączenie jest przeciwwskazane, dlatego kariprazyny nie należy stosować u pacjenta przyjmującego etrawirynę.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać bezpieczne połączenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać bezpieczne połączenie.
Lek na HIV etrawiryna przyspiesza rozkładanie w organizmie leku przeciwpsychotycznego kariprazyny. Przez to kariprazyna może przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz zwykle zmieni lek przeciwpsychotyczny na inny, który nie wchodzi w taką interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie objawów choroby, np. omamy, urojenia, niepokój
- problemy ze snem i rozdrażnienie
- trudności w skupieniu i porządkowaniu myśli
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane, dlatego kariprazyny nie należy stosować u pacjenta przyjmującego etrawirynę.[1] Należy wybrać lek przeciwpsychotyczny, którego metabolizm nie zależy głównie od CYP3A4, albo – w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV – rozważyć schemat przeciwretrowirusowy bez induktorów CYP3A4. Ze względu na długi okres półtrwania czynnych metabolitów kariprazyny zmiany ekspozycji po włączeniu lub odstawieniu leku wchodzącego w interakcję ujawniają się dopiero po kilku tygodniach, co wymaga dłuższej obserwacji pacjenta.[1]
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej i nawrotem objawów schizofrenii.[1] Kariprazyna nie wpływa w istotny sposób na skuteczność etrawiryny, więc ryzyko dotyczy leczenia psychiatrycznego.
Mechanizm
Etrawiryna indukuje CYP3A4, a kariprazyna i jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Indukcja CYP3A4 zwiększa klirens kariprazyny i może znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na lek i jego czynne metabolity.[1] Etrawiryna należy do umiarkowanych induktorów CYP3A4, z którymi kariprazyny nie wolno łączyć.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor P-gp[4], umiarkowany induktor CYP3A4[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Kariprazyna: inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- kontrola objawów psychotycznych i skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego przez kilka tygodni po każdej zmianie terapii
- tolerancja leku przeciwpsychotycznego po odstawieniu etrawiryny
- skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego przy zmianie schematu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie etrawiryny u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · etrawiryna | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora ekspozycja na kariprazynę i jej czynne metabolity stopniowo rośnie, a ze względu na ich długi okres półtrwania zmiana jest w pełni widoczna dopiero po kilku tygodniach. W tym okresie należy obserwować pacjenta pod kątem działań niepożądanych i odpowiedzi na leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
Połączenie przeciwwskazaneIzawukonazol+ EtrawirynaPołączenie jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj przyjmować izawukonazolu razem z etrawiryną i od razu skontaktuj się z lekarzem, który przepisał leki, ale nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować izawukonazolu razem z etrawiryną i od razu skontaktuj się z lekarzem, który przepisał leki, ale nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.
Leku na HIV etrawiryny nie łączy się z izawukonazolem. Etrawiryna przyspiesza usuwanie izawukonazolu z organizmu, przez co lek przeciwgrzybiczy może przestać działać. Niewyleczone zakażenie grzybicze może być bardzo groźne dla zdrowia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nawracająca gorączka
- nasilający się kaszel lub duszność
- ból w klatce piersiowej
- krwioplucie
- ból zatok, obrzęk twarzy lub ciemne zmiany na skórze nosa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane.[1] Należy wybrać inny lek przeciwgrzybiczy bez istotnej interakcji z etrawiryną albo, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, zmienić schemat przeciwretrowirusowy na niezawierający induktora CYP3A4. Po odstawieniu etrawiryny działanie indukujące wygasa stopniowo, dlatego izawukonazol warto rozpoczynać z uwzględnieniem tego okresu.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia izawukonazolu grozi niepowodzeniem leczenia lub profilaktyki inwazyjnej grzybicy (aspergilozy, mukormykozy), co u pacjentów z immunosupresją może zagrażać życiu. Możliwe jest także narastanie oporności na leczenie przeciwgrzybicze.
Mechanizm
Izawukonazolu nie łączy się z etrawiryną, ponieważ etrawiryna jako umiarkowany induktor CYP3A4/5 może znacznie zmniejszyć stężenie izawukonazolu w osoczu.[1] Izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5, więc indukcja tych enzymów przyspiesza jego eliminację.[1] Etrawiryna jest również metabolizowana przez CYP3A4, a izawukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4/5, dlatego teoretycznie możliwy jest także wzrost stężenia etrawiryny.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Izawukonazol – umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], etrawiryna – substrat CYP3A4[4]
- Etrawiryna – umiarkowany induktor CYP3A4[3], izawukonazol – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Izawukonazol: inhibitor BCRP[5], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], słaby inhibitor P-gp[5], słaby induktor CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor P-gp[4], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- skuteczność kliniczna leczenia przeciwgrzybiczego
- wiremia HIV po zmianie schematu przeciwretrowirusowego
Bezpieczniejsze alternatywy
amfoterycyna Bworykonazolpozakonazolraltegrawirdolutegrawir
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ EtrawirynaNie stosuj jeżówki purpurowej u pacjenta leczonego etrawiryną, ponieważ zakażenie HIV jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie przyjmuj jeżówki purpurowej, a przy przeziębieniu zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny sposób łagodzenia objawów.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj jeżówki purpurowej, a przy przeziębieniu zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny sposób łagodzenia objawów.
Jeżówki purpurowej nie powinny stosować osoby zakażone HIV, a etrawiryna jest lekiem właśnie na to zakażenie. Jeżówka pobudza układ odpornościowy, co przy tej chorobie może szkodzić. Może też wpływać na działanie leku przeciwwirusowego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka, swędzenie lub obrzęk po przyjęciu preparatu z jeżówką
- duszność
- pogorszenie samopoczucia lub nowe objawy infekcji w trakcie leczenia HIV
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj jeżówki purpurowej u pacjenta leczonego etrawiryną, ponieważ zakażenie HIV jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.[1] Przy infekcjach górnych dróg oddechowych zaproponuj leczenie objawowe bez preparatów immunostymulujących i skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie HIV.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe jest niekorzystne pobudzenie układu odpornościowego u osoby zakażonej HIV oraz zmiana stężenia etrawiryny, co mogłoby osłabić skuteczność leczenia przeciwwirusowego.
Mechanizm
Jeżówki purpurowej nie stosuje się u osób zakażonych HIV ani chorych na AIDS, a etrawiryna jest lekiem stosowanym wyłącznie w leczeniu zakażenia HIV.[1] Jeżówka działa pobudzająco na układ odpornościowy, co w chorobie przebiegającej z zaburzeniami odporności może być niekorzystne. Dodatkowo jeżówka może w niewielkim stopniu wpływać na aktywność CYP3A4, który uczestniczy w metabolizmie etrawiryny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwwirusowego (wiremia HIV) u pacjenta, który już przyjmował jeżówkę
- objawy nadwrażliwości na rośliny astrowate
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimus+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i zaszczep się tylko szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i zaszczep się tylko szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa.
Syrolimus osłabia działanie układu odpornościowego, żeby organizm nie odrzucał przeszczepu lub żeby leczyć niektóre choroby. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może wtedy wywołać groźne zakażenie. Szczepionka bez żywego wirusa jest dla ciebie bezpieczna, ale może chronić nieco słabiej niż u osób zdrowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- silne osłabienie i złe samopoczucie po szczepieniu
- bolesna wysypka w jednym miejscu ciała, która może oznaczać półpasiec mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.[1] U pacjenta przyjmującego syrolimus do ochrony przed półpaścem stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, która nie zawiera żywego wirusa. Jeśli to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego, aby uzyskać lepszą odpowiedź immunologiczną.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw półpaścowi osobie leczonej syrolimusem grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może być ciężkie. Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i nie niesie tego ryzyka, ale wytworzona odporność może być słabsza niż u osób bez immunosupresji.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje proliferację i aktywację limfocytów T i B. U osoby leczonej immunosupresyjnie żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki żywej może namnażać się w sposób niekontrolowany. Jednocześnie osłabiona odpowiedź immunologiczna zmniejsza skuteczność każdej szczepionki przeciw półpaścowi, także rekombinowanej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj podawanej szczepionki przeciw półpaścowi (żywa czy rekombinowana) przed jej wydaniem lub podaniem
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, w tym wysypka pęcherzykowa i gorączka po szczepieniu
- objawy półpaśca mimo szczepienia ze względu na możliwą słabszą odpowiedź immunologiczną
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem wirusem szczepionkowym i może być podana pacjentowi leczonemu syrolimusem. Należy jednak liczyć się z osłabioną odpowiedzią immunologiczną i w miarę możliwości planować szczepienie przed rozpoczęciem immunosupresji. |
| Szczepionka żywa atenuowanapostać · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w trakcie leczenia immunosupresyjnego, w tym syrolimusem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimus+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podaje się żywej szczepionki przeciw cholerze osobie przyjmującej syrolimus.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Syrolimus osłabia odporność, dlatego nie możesz przyjąć żywej szczepionki przeciw cholerze – mogłaby wywołać chorobę zamiast przed nią chronić. Szczepionka zawierająca zabite bakterie jest bezpieczniejsza, ale może działać słabiej niż u osoby zdrowej. Przez godzinę przed i po jej przyjęciu nie bierz innych leków doustnych, nie jedz i nie pij.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka lub wodniste stolce po szczepieniu
- wymioty lub objawy odwodnienia
- gorączka
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się żywej szczepionki przeciw cholerze osobie przyjmującej syrolimus[1]. Jeśli szczepienie jest wskazane, wybiera się szczepionkę inaktywowaną i podaje syrolimus w odstępie co najmniej 1 godziny przed lub po szczepieniu[2]. Pacjenta informuje się, że ochrona po szczepieniu może być niepełna, i zaleca ścisłe przestrzeganie zasad higieny żywności i wody w podróży. Dawki syrolimusa nie zmienia się z powodu szczepienia.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem u pacjenta z osłabioną odpornością oraz brak skutecznej ochrony przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest słabsza lub niepełna odpowiedź ochronna.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje aktywację i proliferację limfocytów T i B, a przez to osłabia odpowiedź immunologiczną na szczepienie. W przypadku szczepionki żywej, atenuowanej, zahamowanie odporności stwarza dodatkowo ryzyko niekontrolowanego namnażania szczepu szczepionkowego. Szczepionka żywa przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną[1]. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale jej skuteczność u osoby przyjmującej syrolimus może być mniejsza. Szczepionka inaktywowana jest wrażliwa na kwas żołądkowy, dlatego przez 1 godzinę przed i po jej podaniu nie podaje się innych leków doustnych[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana) przed wydaniem
- zachowanie odstępu 1 godziny między szczepionką inaktywowaną a dawką syrolimusa
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite pałeczki cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie jest przeciwwskazana u pacjenta leczonego syrolimusem, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź ochronną. Wymagany jest odstęp 1 godziny przed i po szczepieniu od innych leków doustnych. |
| Szczepionka żywa, atenuowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | interakcja nie dotyczy | Żywa szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimus+ LonafarnibNie łącz syrolimusa podawanego ogólnie z lonafarnibem.Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed kolejną dawką skontaktuj się z lekarzem, który przepisał syrolimus, ale żadnego leku nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed kolejną dawką skontaktuj się z lekarzem, który przepisał syrolimus, ale żadnego leku nie odstawiaj samodzielnie.
Lonafarnib bardzo silnie spowalnia rozkładanie syrolimusa w organizmie. Syrolimus może się wtedy gromadzić we krwi do niebezpiecznych stężeń. To grozi ciężkimi zakażeniami, spadkiem liczby krwinek i uszkodzeniem nerek. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne zmęczenie i bladość
- owrzodzenia w jamie ustnej
- obrzęki lub wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz syrolimusa podawanego ogólnie z lonafarnibem. Lonafarnibu nie stosuje się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4[1], a syrolimusa nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4[2]. Jeśli lonafarnib jest niezbędny, lekarz prowadzący powinien zastąpić syrolimus lekiem immunosupresyjnym niezależnym od CYP3A4. Hamowanie CYP3A4 przez lonafarnib ma charakter mechanizmowy, więc po jego odstawieniu aktywność enzymu wraca stopniowo i ponowne włączenie syrolimusa wymaga kontroli jego stężenia.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost stężenia syrolimusa grozi jego toksycznością – nadmierną immunosupresją z ciężkimi zakażeniami, mielosupresją, hiperlipidemią, zaburzeniami gojenia ran i uszkodzeniem nerek. Syrolimus ma wąski indeks terapeutyczny, więc nawet umiarkowany wzrost narażenia może być klinicznie istotny.
Mechanizm
Lonafarnib silnie hamuje CYP3A4 w mechanizmie zależnym od metabolizmu, a syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie. Lonafarnib w dawkach wielokrotnych zwiększał AUC midazolamu, wzorcowego substratu CYP3A4, około 7,4-krotnie[1]. Syrolimus jest też substratem glikoproteiny P, a silne inhibitory CYP3A4 zwiększały jego AUC nawet około 11-krotnie[2]. Należy więc oczekiwać wielokrotnego wzrostu stężenia syrolimusa we krwi.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej (przy nieuniknionej ekspozycji lub po odstawieniu lonafarnibu)
- morfologia krwi
- kreatynina i eGFR
- lipidogram
- objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
mykofenolan mofetylukwas mykofenolowyazatiopryna
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórę (żel)droga podania · syrolimus | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu syrolimusa ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc przeciwwskazanie dotyczy przede wszystkim postaci doustnych. Mimo to przy długim stosowaniu na dużą powierzchnię skóry nie można wykluczyć wzrostu stężenia we krwi, dlatego połączenie wymaga ostrożności. |
| Syrolimus włączany po odstawieniu lonafarnibukolejność włączenia · lonafarnib | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez lonafarnib jest mechanizmowe, więc ustępuje stopniowo po jego odstawieniu. Syrolimus włączany wkrótce potem wymaga ostrożnego dawkowania i kontroli stężenia we krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.