Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Ewerolimus / Ewerolimus i insulina degludec

Ewerolimus i insulina degludec

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Połączenie można stosować, ale wymaga ono ścisłej kontroli glikemii.

Mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi prowadzącemu cukrzycę o leczeniu ewerolimusem, bo może być potrzebna zmiana dawki insuliny.

Niekorzystna interakcjaEwerolimus+ Insulina degludecPołączenie można stosować, ale wymaga ono ścisłej kontroli glikemii.Mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi prowadzącemu cukrzycę o leczeniu ewerolimusem, bo może być potrzebna zmiana dawki insuliny.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi prowadzącemu cukrzycę o leczeniu ewerolimusem, bo może być potrzebna zmiana dawki insuliny.

Ewerolimus może podnosić poziom cukru we krwi i osłabiać działanie insuliny. Przez to po rozpoczęciu leczenia ewerolimusem twoja dotychczasowa dawka insuliny może przestać wystarczać. Gdy ewerolimus zostanie odstawiony, ta sama dawka insuliny może z kolei okazać się za duża.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyniki cukru wyższe niż zwykle
  • wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
  • suchość w ustach i zmęczenie
  • drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód po odstawieniu ewerolimusu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Połączenie można stosować, ale wymaga ono ścisłej kontroli glikemii. Przed rozpoczęciem leczenia ewerolimusem i okresowo w jego trakcie należy oznaczać glukozę na czczo i HbA1c, a dawkę insuliny degludec dostosowywać do wyników samokontroli. Przy odstawieniu ewerolimusu albo zmniejszeniu jego dawki należy liczyć się ze spadkiem zapotrzebowania na insulinę i ryzykiem hipoglikemii.

Skutek kliniczny

Po włączeniu ewerolimusu może dojść do pogorszenia kontroli glikemii i wzrostu zapotrzebowania na insulinę. Po odstawieniu ewerolimusu albo zmniejszeniu jego dawki zapotrzebowanie na insulinę może spaść, co przy niezmienionej dawce insuliny grozi hipoglikemią.

Mechanizm

Ewerolimus może osłabiać hipoglikemizujące działanie insuliny degludec. Jako inhibitor mTOR zwiększa insulinooporność tkanek obwodowych i może upośledzać wydzielanie insuliny przez komórki beta trzustki, co prowadzi do hiperglikemii. Wiele leków wpływa na metabolizm glukozy i może zmieniać zapotrzebowanie na insulinę.[1] Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ insulina degludec nie jest metabolizowana przez CYP3A4 ani transportowana przez PgP.

Metabolizm i transportery

  • Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany inhibitor P-gp[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • glukoza na czczo
  • HbA1c
  • samokontrola glikemii (glukometr lub CGM)
  • objawy hiperglikemii i hipoglikemii

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie lub zmniejszenie dawki ewerolimusu u pacjenta na insuliniekolejność włączenia · ewerolimusinne zaleceniePo odstawieniu ewerolimusu albo zmniejszeniu jego dawki insulinooporność może się zmniejszyć, dlatego należy zwiększyć częstość samokontroli i rozważyć redukcję dawki insuliny degludec, aby uniknąć hipoglikemii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaEwerolimusa alkoholNależy unikać płynów do płukania i innych produktów do jamy ustnej zawierających alkohol i zastąpić je preparatami bezalkoholowymi.Używaj wyłącznie bezalkoholowych płynów do płukania ust, ogranicz alkohol do okazjonalnych małych ilości, a gdy masz ranki w ustach, nie pij go wcale.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Używaj wyłącznie bezalkoholowych płynów do płukania ust, ogranicz alkohol do okazjonalnych małych ilości, a gdy masz ranki w ustach, nie pij go wcale.

Ten lek często powoduje bolesne ranki i stan zapalny w jamie ustnej, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. Alkohol – zarówno w napojach, jak i w płynach do płukania ust – podrażnia jamę ustną i może nasilać ból oraz spowalniać gojenie. Regularne picie większych ilości alkoholu może też pogarszać wyniki tłuszczów i cukru we krwi oraz obciążać wątrobę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, pieczenie lub ranki w jamie ustnej
  • trudności z jedzeniem lub piciem z powodu bólu w ustach
  • biały nalot w jamie ustnej
  • gorączka lub inne objawy zakażenia
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać płynów do płukania i innych produktów do jamy ustnej zawierających alkohol i zastąpić je preparatami bezalkoholowymi[1]. Picie alkoholu warto ograniczyć do sporadycznych, małych ilości, a w czasie zapalenia lub owrzodzeń jamy ustnej całkowicie z niego zrezygnować. Pacjentom regularnie pijącym większe ilości alkoholu należy zalecić abstynencję oraz kontrolę lipidów, glikemii i parametrów czynności wątroby.

Skutek kliniczny

Najważniejszym praktycznym skutkiem jest nasilenie bólu i owrzodzeń jamy ustnej oraz wolniejsze ich gojenie. Może to pogorszyć odżywianie i prowadzić do przerwania leczenia lub zmniejszenia dawki ewerolimusu. Przy regularnym piciu większych ilości alkoholu dochodzi ryzyko pogłębienia hipertriglicerydemii, pogorszenia kontroli glikemii i uszkodzenia wątroby. Nadużywanie alkoholu dodatkowo osłabia odporność, co u pacjentów leczonych lekiem o działaniu immunosupresyjnym zwiększa podatność na zakażenia.

Mechanizm

Alkohol drażni błonę śluzową jamy ustnej, którą ewerolimus bardzo często uszkadza, dlatego może nasilać zapalenie i owrzodzenia jamy ustnej. Zapalenie jamy ustnej jest najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym ewerolimusu i występuje głównie w ciągu pierwszych 8 tygodni leczenia[1]. ChPL ewerolimusu stosowanego w onkologii i w stwardnieniu guzowatym zaleca unikanie produktów zawierających alkohol, ponieważ „mogą one zaostrzać objawy” zapalenia jamy ustnej[1]. Zapis ten dotyczy wprost środków do płukania i pielęgnacji jamy ustnej, a nie napojów alkoholowych, ale ten sam mechanizm miejscowego drażnienia dotyczy picia alkoholu. ChPL ewerolimusu stosowanego po przeszczepieniu narządów nie wspomina o alkoholu[1]. Ewerolimus jest substratem CYP3A4 i PgP[1]. Etanol nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tych szlaków, dlatego nie należy oczekiwać klinicznie istotnej zmiany stężenia ewerolimusu. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może natomiast nasilać typowe dla ewerolimusu zaburzenia metaboliczne, takie jak hipertriglicerydemia i zaburzenia glikemii, a także uszkadzać wątrobę, która odpowiada za metabolizm leku.

Metabolizm i transportery

  • Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany inhibitor P-gp[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • stan błony śluzowej jamy ustnej – zapalenie, owrzodzenia, nalot grzybiczy
  • lipidogram, zwłaszcza stężenie triglicerydów
  • glikemia na czczo
  • aminotransferazy i bilirubina u osób regularnie pijących alkohol

Kiedy ocena się zmienia

Płyn do płukania lub inny produkt do jamy ustnej zawierający alkoholpostać · alkoholinne zalecenieChPL zaleca unikanie produktów do jamy ustnej zawierających alkohol, ponieważ mogą zaostrzać objawy zapalenia jamy ustnej. Należy zastąpić je preparatem bezalkoholowym.
czas leczenia ≤ 8 tygodni od rozpoczęcia leczeniapacjentryzyko rośnieZapalenie jamy ustnej występuje głównie w ciągu pierwszych 8 tygodni leczenia. W tym okresie zaleca się szczególnie konsekwentne unikanie alkoholu.
Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu może nasilać hipertriglicerydemię i zaburzenia glikemii związane z ewerolimusem oraz uszkadzać wątrobę odpowiedzialną za metabolizm leku. Należy zalecić abstynencję i kontrolę lipidów, glikemii oraz parametrów wątrobowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Insulina degludec a alkohol: brak opisu w bazie.

Inne interakcje tych leków 254

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EwerolimusNie należy łączyć doustnych preparatów dziurawca z ewerolimusem.Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci doustnej, a jeśli już go stosujesz, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu jak najszybciej.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci doustnej, a jeśli już go stosujesz, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu jak najszybciej.

Dziurawiec przyspiesza usuwanie ewerolimusu z organizmu, więc lek może przestać działać. Po przeszczepie może to doprowadzić do odrzucenia przeszczepionego narządu, a w leczeniu nowotworu do słabszej kontroli choroby. Dotyczy to tabletek, kapsułek, nalewek i herbatek z dziurawcem. Gdy nagle odstawisz dziurawiec, ilość ewerolimusu we krwi może wzrosnąć, dlatego zrób to w porozumieniu z lekarzem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
  • mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki po przeszczepie nerki
  • nasilenie objawów choroby, z powodu której bierzesz ewerolimus
  • owrzodzenia w jamie ustnej lub częste infekcje po odstawieniu dziurawca
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć doustnych preparatów dziurawca z ewerolimusem. Ewerolimusu nie podaje się razem z silnymi induktorami CYP3A4.[1] Ziele dziurawca jest przeciwwskazane u osób po przeszczepieniu narządu, czyli u większości pacjentów leczonych ewerolimusem w transplantologii.[2] Jeśli pacjent przyjmuje już oba preparaty, dziurawiec się odstawia, a przez kolejne dni kontroluje się stężenie minimalne ewerolimusu i obserwuje działania niepożądane, bo na odwrócenie indukcji przyjmuje się co najmniej 3 do 5 dni.[3] Zwiększanie dawki ewerolimusu przewidziano dla induktorów, których nie da się uniknąć, a dziurawiec do nich nie należy.

Skutek kliniczny

Spadek ekspozycji na ewerolimus grozi utratą skuteczności – po przeszczepieniu narządu odrzuceniem przeszczepu, a w onkologii i stwardnieniu guzowatym utratą kontroli choroby. Silny induktor ryfampicyna zmniejsza AUC ewerolimusu o 63%, a Cmax o 58%, dlatego po dziurawcu należy spodziewać się klinicznie istotnego spadku stężenia.[3] Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo ustępuje i stężenie ewerolimusu rośnie, co przy wcześniej zwiększonej dawce grozi toksycznością.

Mechanizm

Dziurawiec indukuje CYP3A4 w wątrobie i jelicie oraz glikoproteinę P w enterocytach.[4] Ewerolimus jest substratem CYP3A4 i PgP, a induktory tych białek obniżają jego stężenie we krwi, bo przyspieszają metabolizm i nasilają wypompowywanie leku z komórek jelita.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[5], ewerolimus – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[5]
  • Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], umiarkowany inhibitor P-gp[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[6]

Monitorować

  • stężenie minimalne ewerolimusu po odstawieniu dziurawca
  • objawy odrzucenia przeszczepu i czynność przeszczepionego narządu
  • kontrola choroby podstawowej w leczeniu onkologicznym i w TSC
  • działania niepożądane ewerolimusu po odstawieniu dziurawca, np. zapalenie jamy ustnej i zakażenia

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaescytalopramcitalopram

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · dziurawiecryzyko malejeOlej dziurawcowy stosowany miejscowo na skórę nie daje ogólnoustrojowej indukcji CYP3A4 i PgP istotnej dla ewerolimusu. Należy jednak pamiętać o ryzyku nadwrażliwości na światło.
Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia ewerolimusemkolejność włączenia · dziurawiecinne zaleceniePo odstawieniu dziurawca indukcja ustępuje stopniowo i stężenie ewerolimusu rośnie. Na odwrócenie indukcji przyjmuje się co najmniej 3 do 5 dni, a jeśli dawkę ewerolimusu wcześniej zwiększono, trzeba ją przywrócić do wcześniejszej wielkości i skontrolować stężenie minimalne.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Afinitor 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/afinitor-100211716/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu ewerolimusem.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi, że bierzesz ewerolimus, i przyjmij tylko szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi, że bierzesz ewerolimus, i przyjmij tylko szczepionkę bez żywego wirusa.

Ewerolimus osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może wtedy wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej przyjmować. Możesz natomiast przyjąć szczepionkę, która nie zawiera żywego wirusa, ale może ona chronić trochę słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
  • gorączka lub silne osłabienie po szczepieniu
  • ból, pieczenie lub wysypka po jednej stronie ciała
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu ewerolimusem[1]. U takiego pacjenta stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia ewerolimusem albo w okresie najmniejszej immunosupresji, po uzgodnieniu terminu z lekarzem prowadzącym. Pacjenta trzeba poinformować, że ochrona po szczepieniu może być słabsza.

Skutek kliniczny

Po żywej szczepionce możliwe jest rozsiane zakażenie szczepionkowym wirusem, w tym ciężki przebieg z zajęciem narządów. Po szczepionce rekombinowanej możliwa jest słabsza i krótsza ochrona przed półpaścem.

Mechanizm

Ewerolimus hamuje kinazę mTOR i osłabia proliferację limfocytów T i B, czyli działa immunosupresyjnie. Przy żywej, atenuowanej szczepionce przeciw półpaścowi osłabiona odporność komórkowa może nie ograniczyć namnażania szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Żywa szczepionka przeciw półpaścowi jest przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie[1]. Przy szczepionce rekombinowanej z adiuwantem nie ma ryzyka zakażenia szczepionkowego, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i ochronę po szczepieniu.

Metabolizm i transportery

  • Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany inhibitor P-gp[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
  • wysypka pęcherzykowa, gorączka i objawy ogólne po szczepieniu
  • objawy półpaśca mimo szczepienia

Bezpieczniejsze alternatywy

szczepionka przeciw półpaścowi

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka rekombinowana z adiuwantempostać · szczepionka przeciw półpaścowiryzyko malejeSzczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem szczepionkowym. Immunosupresja ewerolimusem może jednak osłabić odpowiedź poszczepienną, dlatego termin szczepienia warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia albo w okresie najmniejszej immunosupresji.
Szczepionka żywa atenuowanapostać · szczepionka przeciw półpaścowiinterakcja nie dotyczyŻywa szczepionka przeciw półpaścowi jest przeciwwskazana w trakcie leczenia immunosupresyjnego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze osobie leczonej ewerolimusem.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ewerolimus, i nie przyjmuj tabletki przez godzinę przed i godzinę po szczepionce.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ewerolimus, i nie przyjmuj tabletki przez godzinę przed i godzinę po szczepionce.

Ewerolimus osłabia odporność. Z tego powodu nie możesz przyjąć żywej szczepionki przeciw cholerze, bo zawarte w niej osłabione bakterie mogłyby wywołać chorobę. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczniejsza, ale może chronić słabiej, dlatego w podróży nadal dbaj o czystą wodę i jedzenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka lub wymioty po szczepieniu
  • gorączka
  • silne pragnienie, suchość w ustach, rzadkie oddawanie moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze osobie leczonej ewerolimusem[1]. Jeśli szczepienie jest wskazane, wybierz doustną szczepionkę inaktywowaną i zachowaj odstęp co najmniej 1 godziny przed i 1 godziny po jej podaniu od dawki ewerolimusu oraz od jedzenia i picia[2]. Poinformuj pacjenta, że ochrona może być niepełna, i przypomnij o zasadach higieny żywności i wody w czasie podróży.

Skutek kliniczny

Po szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem oraz ryzyko braku ochrony. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest słabsza lub niepełna ochrona przed cholerą.

Mechanizm

Ewerolimus hamuje szlak mTOR i działa immunosupresyjnie, co osłabia odpowiedź odpornościową na szczepienie. W przypadku szczepionki żywej, atenuowanej obniżona odporność może pozwolić szczepowi szczepionkowemu na niekontrolowane namnażanie, dlatego terapia immunosupresyjna wyklucza jej podanie[1]. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale jej skuteczność może być mniejsza.

Metabolizm i transportery

  • Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • biegunka, wymioty lub gorączka po szczepieniu
  • objawy odwodnienia
  • objawy zakażenia przewodu pokarmowego w trakcie i po podróży

Bezpieczniejsze alternatywy

doustna szczepionka inaktywowana przeciw cholerze

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka inaktywowana (zabite przecinkowce cholery)postać · szczepionka przeciw cholerzeryzyko malejeSzczepionka inaktywowana nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź. Wymagany jest odstęp co najmniej 1 godziny przed i po podaniu od innych leków doustnych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ Insulina degludecNie wydawaj doustnych preparatów z fenylefryną pacjentowi stosującemu insulinę, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do ich stosowania.Nie bierz doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krótkotrwale stosowany lek do nosa.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie bierz doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krótkotrwale stosowany lek do nosa.

Fenylefryna to składnik wielu doustnych leków na przeziębienie i katar. Przy cukrzycy nie stosuje się jej w tabletkach ani kapsułkach, bo może podnosić cukier we krwi i osłabiać działanie insuliny. Może też podnosić ciśnienie i obciążać serce.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyższe niż zwykle wyniki cukru
  • wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
  • kołatanie serca
  • silny ból głowy
  • wysokie ciśnienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie wydawaj doustnych preparatów z fenylefryną pacjentowi stosującemu insulinę, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do ich stosowania[1][2]. Przy objawach przeziębienia zaproponuj krótkotrwale stosowany lek obkurczający śluzówkę nosa w postaci miejscowej oraz leczenie objawowe bez sympatykomimetyków. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zalecaj częstsze pomiary glikemii i ciśnienia tętniczego, a przy utrzymującej się hiperglikemii kontakt z lekarzem w sprawie dawki insuliny[3].

Skutek kliniczny

Fenylefryny doustnej nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. U pacjenta leczonego insuliną degludec można się spodziewać pogorszenia kontroli glikemii z hiperglikemią oraz wzrostu ciśnienia tętniczego, zwłaszcza przy współistniejącym nadciśnieniu lub chorobie wieńcowej.

Mechanizm

Fenylefryna jako lek sympatykomimetyczny pobudza receptory adrenergiczne i może podnosić stężenie glukozy we krwi, działając przeciwnie do insuliny. Leki sympatykomimetyczne mogą zwiększać zapotrzebowanie na insulinę[3]. Dodatkowo fenylefryna podnosi ciśnienie tętnicze, co u chorych na cukrzycę, często obciążonych chorobami serca i naczyń, zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Monitorować

  • glikemia
  • ciśnienie tętnicze
  • tętno

Bezpieczniejsze alternatywy

ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo (donosowo lub do oka)droga podania · fenylefrynaryzyko malejePrzy krótkotrwałym stosowaniu miejscowym fenylefryna działa ogólnoustrojowo w znacznie mniejszym stopniu, więc wpływ na glikemię jest mało prawdopodobny. U pacjentów z nadciśnieniem lub chorobą wieńcową zachowaj ostrożność i ogranicz czas stosowania.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ EwerolimusNie łącz jeżówki purpurowej z ewerolimusem w żadnym wskazaniu.Nie stosuj jeżówki w żadnej postaci w czasie leczenia ewerolimusem, a jeśli już ją przyjąłeś, odstaw ją i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj jeżówki w żadnej postaci w czasie leczenia ewerolimusem, a jeśli już ją przyjąłeś, odstaw ją i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.

Jeżówka pobudza układ odpornościowy, a ewerolimus go hamuje lub działa przeciwnowotworowo. Razem mogą osłabić działanie ewerolimusu, a po przeszczepie zwiększyć ryzyko odrzucenia przeszczepionego narządu. Osoby leczone ewerolimusem nie powinny stosować jeżówki w żadnej postaci.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Gorączka lub dreszcze
  • Zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki u osób po przeszczepie nerki
  • Ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
  • Wyraźne pogorszenie samopoczucia lub nowe objawy zakażenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz jeżówki purpurowej z ewerolimusem w żadnym wskazaniu. Jeżówki nie stosuje się u osób w immunosupresji, po przeszczepieniu narządów i w trakcie leczenia onkologicznego[1]. Jeśli pacjent już przyjął jeżówkę, należy ją odstawić i poinformować lekarza prowadzącego, a u biorców przeszczepu zwrócić uwagę na objawy odrzucenia. Objawy przeziębienia leczy się objawowo po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie ewerolimusem.

Skutek kliniczny

U biorców przeszczepów możliwe osłabienie immunosupresji i zwiększone ryzyko odrzucenia narządu. U chorych onkologicznych i z TSC połączenie stosuje się u osób z obniżoną odpornością, u których jeżówka jest przeciwwskazana[2]. Nie można też wykluczyć nieprzewidywalnej zmiany stężenia ewerolimusu.

Mechanizm

Jeżówka purpurowa działa immunostymulująco, a ewerolimus jest inhibitorem mTOR o działaniu immunosupresyjnym i przeciwnowotworowym, więc oba działania są przeciwstawne. Jeżówki nie stosuje się w immunosupresji, po przeszczepieniu narządów lub szpiku ani w trakcie leczenia onkologicznego[1]. Przy jednoczesnym stosowaniu jeżówki z innymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak cyklosporyna i glikokortykosteroidy, może dojść do zniesienia efektu immunosupresyjnego[1]. Ewerolimus jest substratem CYP3A4 i PgP, a substancje wpływające na te szlaki zmieniają jego stężenie we krwi[3]. Wpływ jeżówki na CYP3A4 nie jest jednoznaczny, dlatego ewentualna interakcja farmakokinetyczna ma charakter teoretyczny.

Metabolizm i transportery

  • Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], umiarkowany inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • Stężenie minimalne ewerolimusu we krwi, jeśli pacjent przyjmował jeżówkę
  • Czynność przeszczepionego narządu u biorców przeszczepu
  • Objawy zakażenia

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKwas salicylowy+ Insulina degludecU pacjenta leczonego insuliną degludec nie stosuje się plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski i modzele.Nie lecz sam odcisków na stopach preparatami z kwasem salicylowym – pokaż je lekarzowi lub podologowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie lecz sam odcisków na stopach preparatami z kwasem salicylowym – pokaż je lekarzowi lub podologowi.

Jeśli chorujesz na cukrzycę i przyjmujesz insulinę, nie używaj plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski. U osób z cukrzycą skóra stóp gorzej się goi i słabiej czuje ból, więc taki preparat może spowodować ranę, której długo nie zauważysz. Płyn z kwasem salicylowym na małą zmianę skóry, poza stopami, zwykle nie jest groźny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zaczerwienienie, pęcherz, rana lub sączenie w miejscu stosowania
  • ból, obrzęk lub ocieplenie stopy
  • drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód – objawy niskiego cukru
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

U pacjenta leczonego insuliną degludec nie stosuje się plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski i modzele[1]. Zmiany na stopach powinien ocenić lekarz lub podolog. Roztwór kwasu salicylowego 2% można stosować tylko na małe, nieuszkodzone powierzchnie skóry, z dala od stóp, i nie na rozległe obszary ani zmiany sączące[2]. Przy dłuższym stosowaniu na większą powierzchnię warto częściej kontrolować glikemię.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest uszkodzenie skóry stopy cukrzycowej z ryzykiem owrzodzenia i zakażenia po preparatach na odciski. Przy dużej powierzchni aplikacji możliwe jest nasilenie działania insuliny i hipoglikemia.

Mechanizm

Insulina degludec jest stosowana w cukrzycy, a u chorych na cukrzycę preparatów kwasu salicylowego na odciski i modzele nie stosuje się[1]. Silne działanie złuszczające na stopie z zaburzonym czuciem i ukrwieniem grozi niezauważonym uszkodzeniem skóry, owrzodzeniem i zakażeniem. Salicylany mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę[3]. Przy stosowaniu miejscowym na małą powierzchnię wchłanianie do krwi jest niewielkie, więc efekt hipoglikemizujący ma znaczenie głównie przy nakładaniu na rozległe powierzchnie skóry lub skórę uszkodzoną.

Monitorować

  • stan skóry stóp – zaczerwienienie, pęknięcia, owrzodzenia
  • glikemia przy stosowaniu na większą powierzchnię skóry

Bezpieczniejsze alternatywy

mocznik

Kiedy ocena się zmienia

Plaster lub maść na odciski i modzelepostać · kwas salicylowyryzyko rośniePreparaty keratolityczne z kwasem salicylowym na odciski są przeciwwskazane u chorych na cukrzycę.
Roztwór 2% na małą powierzchnię skóry poza stopamipostać · kwas salicylowyryzyko malejePrzy aplikacji na małą, nieuszkodzoną powierzchnię wchłanianie jest niewielkie, a wpływ na glikemię mało prawdopodobny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina degludecU pacjenta leczonego insuliną nie należy rozpoczynać propranololu, a przy wskazaniu do beta-adrenolityku wybiera się lek kardioselektywny.Skontaktuj się z lekarzem w sprawie zmiany propranololu na inny lek, nie odstawiaj go sam i do tego czasu częściej mierz cukier.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Skontaktuj się z lekarzem w sprawie zmiany propranololu na inny lek, nie odstawiaj go sam i do tego czasu częściej mierz cukier.

Propranolol może ukryć objawy zbyt niskiego cukru, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. Niski cukier może wtedy trwać dłużej i być groźniejszy, zwłaszcza w nocy. Osoby leczone insuliną zwykle dostają inny lek z tej samej grupy, który mniej utrudnia rozpoznanie niedocukrzenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • poty, zwłaszcza zimne
  • nagły silny głód
  • osłabienie, senność lub nagłe zmęczenie
  • splątanie, trudność ze skupieniem
  • ból głowy lub zaburzenia widzenia
  • niewyjaśnione nocne poty lub koszmary senne
  • bardzo wolne bicie serca
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm, PD – synergizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

U pacjenta leczonego insuliną nie należy rozpoczynać propranololu, a przy wskazaniu do beta-adrenolityku wybiera się lek kardioselektywny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, nie odstawia się propranololu nagle, tylko kieruje pacjenta do lekarza w celu zamiany na lek kardioselektywny z odpowiednim zmniejszaniem dawki. Do czasu zmiany należy częściej oznaczać glikemię i rozważyć redukcję dawki insuliny, ponieważ beta-adrenolityki zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę[1]. Pacjenta trzeba nauczyć, że pocenie się i głód mogą być jedynymi objawami niedocukrzenia.

Skutek kliniczny

Hipoglikemia może zostać rozpoznana późno, trwać dłużej i przebiegać ciężej. Długie działanie insuliny degludec sprzyja przedłużonym epizodom niedocukrzenia. Podczas hipoglikemii u osoby przyjmującej nieselektywny beta-adrenolityk może dojść do wzrostu ciśnienia tętniczego i bradykardii. Propranololu nie stosuje się u osób z ryzykiem niewyrównania hipoglikemii, w tym z cukrzycą[2]. Propranolol jest przeciwwskazany u pacjentów podatnych na hipoglikemię[3][4].

Mechanizm

Propranolol jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem i blokuje receptory beta1 i beta2. W ten sposób znosi adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie. Blokada receptorów beta2 hamuje glikogenolizę i odpowiedź kontrregulacyjną na katecholaminy, co opóźnia powrót glikemii do normy. Beta-adrenolityki mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę i maskować objawy hipoglikemii[1].

Metabolizm i transportery

  • Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]

Monitorować

  • glikemia, najlepiej ciągłe monitorowanie glikemii z alarmami niskich wartości
  • częstość epizodów hipoglikemii, zwłaszcza nocnych
  • częstość akcji serca
  • ciśnienie tętnicze

Bezpieczniejsze alternatywy

bisoprololmetoprololnebiwolol

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – prowadzić leczenie pod ścisłym nadzorem w kierunku zakażeń i cytopenii.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów mTOR, powiedz o tym każdemu lekarzowi, który cię leczy, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów mTOR, powiedz o tym każdemu lekarzowi, który cię leczy, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.

Oba leki osłabiają układ odpornościowy, a przyjmowane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Dotyczy to na przykład połączenia ewerolimusu lub temsyrolimusu z fingolimodem, leflunomidem, teriflunomidem, tofacytynibem czy natalizumabem. Przez to łatwiej o ciężkie zakażenia, także takie, które u zdrowych osób zdarzają się rzadko. Lekarze zwykle unikają takiego połączenia, a jeśli jest konieczne, częściej zlecają badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • kaszel, który nie mija, albo narastająca duszność
  • pieczenie przy oddawaniu moczu
  • bolesna wysypka z pęcherzykami
  • nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
  • silne zmęczenie i bladość
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, osłabienie jednej strony ciała lub zmiany w zachowaniu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – prowadzić leczenie pod ścisłym nadzorem w kierunku zakażeń i cytopenii[1]. Decyzję o kontynuacji leczenia immunosupresyjnego po rozpoznaniu nowotworu wymagającego ewerolimusu lub temsyrolimusu powinien podjąć lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem, z uwzględnieniem możliwości przerwania lub zamiany leku grupy A. Przed rozpoczęciem połączenia należy wykonać badania przesiewowe w kierunku zakażenia HBV, HCV i gruźlicy oraz uzupełnić szczepienia inaktywowane, a szczepionek żywych nie podawać. Należy rozważyć profilaktykę zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii, zwłaszcza gdy pacjent otrzymuje także glikokortykosteroidy. Przy przejściu z leflunomidu lub teriflunomidu na inhibitor mTOR należy pamiętać o bardzo długim utrzymywaniu się tych leków w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji. Po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu liczba limfocytów wraca do normy dopiero po kilku tygodniach, a po lekach powodujących deplecję limfocytów, takich jak inebilizumab czy immunoglobulina przeciw limfocytom T, nawet po kilku miesiącach. Połączenie natalizumabu z inhibitorem mTOR wymaga szczególnej czujności w kierunku postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym oportunistycznych, takich jak zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, reaktywacja wirusa zapalenia wątroby typu B, półpasiec czy zakażenia cytomegalowirusem[1]. Przy natalizumabie, fingolimodzie i ozanimodzie dodatkowa immunosupresja może zwiększać ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Może też nasilić się cytopenia, zwłaszcza limfopenia i neutropenia, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania działania hepatotoksycznego i mielosupresyjnego. Inhibitory mTOR same wywołują niezakaźne zapalenie płuc, co utrudnia odróżnienie go od zakażenia u pacjenta z głęboką immunosupresją[2]. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup z wyjątkiem apremilastu i nerandomilastu.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Ewerolimus i temsyrolimus hamują kinazę mTOR, przez co ograniczają proliferację i aktywację limfocytów T i B oraz mogą powodować mielosupresję. Leki grupy A tłumią odporność innymi drogami – przez zatrzymanie limfocytów w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod), hamowanie syntezy pirymidyn w proliferujących limfocytach (leflunomid, teriflunomid), hamowanie syntezy puryn (mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), blokowanie kostymulacji (abatacept, belatacept), hamowanie kinaz JAK (tofacytynib), blokowanie migracji limfocytów do tkanek (natalizumab), deplecję limfocytów (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżanie stężenia IgG (efgartigimod alfa, imlifidaza), hamowanie dopełniacza (rawulizumab) albo hamowanie kinazy Brutona (tolebrutynib). Niezależnie od punktu uchwytu efekt końcowy jest wspólny – głębsze i dłuższe osłabienie odporności. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej wspólnej dla całej klasy.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
  • objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność i zmiany skórne
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina, zwłaszcza przy leflunomidzie i teriflunomidzie
  • nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię, zwłaszcza przy natalizumabie, fingolimodzie i ozanimodzie
  • markery wirusa zapalenia wątroby typu B przed leczeniem i w trakcie u nosicieli
  • objawy ze strony układu oddechowego z różnicowaniem między niezakaźnym zapaleniem płuc a zakażeniem oportunistycznym

Kiedy ocena się zmienia

Do zakończenia procedury przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu albo do powrotu liczby limfocytów do noodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieInterakcja może wystąpić także wtedy, gdy lek grupy A został niedawno odstawiony, ponieważ jego działanie immunosupresyjne utrzymuje się długo po ostatniej dawce. Przed włączeniem ewerolimusu lub temsyrolimusu należy sprawdzić czas od odstawienia, ocenić liczbę limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację.
Długotrwałe leczenie natalizumabem, zwłaszcza u pacjenta z przeciwciałami przeciw wirusowi JCczas leczenia · selektywne leki immunosupresyjneryzyko rośnieRyzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii rośnie wraz z czasem stosowania natalizumabu, obecnością przeciwciał przeciw wirusowi JC i wcześniejszym lub równoczesnym leczeniem immunosupresyjnym. Dołączenie inhibitora mTOR w tej sytuacji jest w praktyce niedopuszczalne i wymaga odstawienia natalizumabu przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego.
Dodatkowe stosowanie glikokortykosteroidów lub innych leków immunosupresyjnychkolejność włączenia · pacjentryzyko rośnieKażdy kolejny lek osłabiający odporność, zwłaszcza glikokortykosteroidy w dawkach ogólnoustrojowych, dodatkowo zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych. W takiej sytuacji profilaktyka zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii jest szczególnie wskazana.

Źródła

  1. Kaymakcalan MD, Je Y, Sonpavde G, Galsky M, Nguyen PL, Heng DY, et al. Risk of infections in renal cell carcinoma (RCC) and non-RCC patients treated with mammalian target of rapamycin inhibitors. Br J Cancer. 2013;108(12):2478-84. doi: 10.1038/bjc.2013.278. PMID: 23736025.
  2. Iacovelli R, Palazzo A, Mezi S, Morano F, Naso G, Cortesi E. Incidence and risk of pulmonary toxicity in patients treated with mTOR inhibitors for malignancy. A meta-analysis of published trials. Acta Oncol. 2012;51(7):873-9. doi: 10.3109/0284186X.2012.705019. PMID: 22909392.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.