Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Famprydyna / Famprydyna i trimetoprim

Famprydyna i trimetoprim

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz famprydyny z trimetoprimem.

Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz antybiotyk, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz famprydynę, aby dobrali inny lek.

Połączenie przeciwwskazaneFamprydyna+ TrimetoprimNie łącz famprydyny z trimetoprimem.Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz antybiotyk, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz famprydynę, aby dobrali inny lek.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz antybiotyk, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz famprydynę, aby dobrali inny lek.

Trimetoprim, antybiotyk stosowany najczęściej przy zakażeniu pęcherza, utrudnia nerkom usuwanie famprydyny z organizmu. Famprydyna gromadzi się wtedy we krwi, co zwiększa ryzyko drgawek i innych działań niepożądanych. Tych leków nie wolno przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drgawki lub utrata przytomności
  • drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
  • silne zawroty głowy
  • nasilony niepokój lub bezsenność
  • mrowienie lub drętwienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – wydalanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz famprydyny z trimetoprimem. Famprydyny nie stosuje się jednocześnie z inhibitorami OCT2, takimi jak cymetydyna[1]. W zakażeniu układu moczowego wybierz antybiotyk niehamujący OCT2, np. nitrofurantoinę lub fosfomycynę. Jeśli trimetoprim jest jedyną rozsądną opcją, wstrzymaj famprydynę na czas kuracji i wznów ją po jej zakończeniu. Dotyczy to również ko-trimoksazolu, który zawiera trimetoprim.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia famprydyny w osoczu zwiększa ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki, przede wszystkim napadów drgawkowych, a także zawrotów głowy, bezsenności, niepokoju i parestezji. Napady drgawkowe w wywiadzie lub obecnie występujące wykluczają stosowanie famprydyny[2].

Mechanizm

Trimetoprim hamuje nerkowe transportery kationów organicznych (OCT2 oraz MATE), przez które famprydyna jest aktywnie wydzielana do moczu. Około 60% famprydyny jest eliminowane w drodze aktywnego wydzielania przez nerki, a białkiem pośredniczącym w tym transporcie jest OCT2[1]. Trimetoprim podawany z lekami tworzącymi kationy w fizjologicznym pH i wydzielanymi czynnie przez nerki może kompetycyjnie hamować ten proces i zwiększać stężenie leku w osoczu[3]. Famprydyna jest zasadą, która w fizjologicznym pH występuje w postaci kationu, więc spełnia te warunki.

Metabolizm i transportery

  • Famprydyna: inhibitor CYP2E1[4], substrat CYP2E1[4], substrat OCT2[4]
  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5]

Monitorować

  • objawy neurologiczne (drgawki, drżenie, zawroty głowy, niepokój, bezsenność) przy przypadkowym połączeniu
  • czynność nerek (klirens kreatyniny) przed wznowieniem famprydyny

Bezpieczniejsze alternatywy

nitrofurantoinafosfomycyna

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 50 ml/min (klirens kreatyniny poniżej 50 ml/min)pacjentinterakcja nie dotyczyPrzy klirensie kreatyniny poniżej 50 ml/min famprydyna jest przeciwwskazana niezależnie od trimetoprimu. Pamiętaj, że trimetoprim może zawyżać kreatyninę w surowicy o około 10%.
Ko-trimoksazol (sulfametoksazol z trimetoprimem)postać · trimetopriminne zalecenieKo-trimoksazol zawiera trimetoprim i również hamuje OCT2, dlatego obowiązuje to samo przeciwwskazanie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampyra 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampyra-100296374/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuFamprydynaa alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia famprydyną, ale pacjenta należy poinformować o możliwym nasileniu zawrotów głowy i zaburzeń równowagi.Jeśli pijesz, to rzadko i niewiele, nie upijaj się i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz alkohol regularnie.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli pijesz, to rzadko i niewiele, nie upijaj się i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz alkohol regularnie.

Nie są znane groźne skutki picia niewielkich ilości alkoholu w trakcie leczenia tym lekiem. Alkohol może jednak nasilać zawroty głowy i problemy z równowagą, przez co łatwiej o upadek. Picie dużych ilości alkoholu, a także nagłe przerwanie regularnego picia, może zwiększać ryzyko drgawek, które są groźnym działaniem tego leku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drgawki lub utrata przytomności
  • silne zawroty głowy
  • zaburzenia równowagi lub upadek
  • nagłe pogorszenie chodzenia
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia famprydyną, ale pacjenta należy poinformować o możliwym nasileniu zawrotów głowy i zaburzeń równowagi. Należy odradzać spożywanie dużych ilości alkoholu i upijanie się. U pacjentów nadużywających alkoholu lub uzależnionych trzeba ocenić ryzyko napadów drgawkowych, w tym w okresie odstawienia, i rozważyć zasadność leczenia famprydyną. W razie wystąpienia napadu drgawkowego famprydyna jest przeciwwskazana.[1]

Skutek kliniczny

Przy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Po spożyciu dużej ilości alkoholu lub w zespole odstawienia alkoholu teoretycznie wzrasta ryzyko napadu drgawkowego. U chorych na stwardnienie rozsiane alkohol może nasilać zawroty głowy i zaburzenia równowagi, co zwiększa ryzyko upadków.

Mechanizm

Interakcja famprydyny z alkoholem ma charakter teoretyczny i farmakodynamiczny. ChPL famprydyny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w opisie interakcji, a wszystkie oceniane produkty mają w tym zakresie identyczny zapis.[1] Famprydyna blokuje kanały potasowe i zwiększa pobudliwość neuronów, a napady drgawkowe w wywiadzie lub obecnie występujące są przeciwwskazaniem do jej stosowania.[1] Alkohol obniża próg drgawkowy przede wszystkim po spożyciu dużej ilości oraz w okresie odstawienia u osób regularnie pijących, dlatego te sytuacje mogą sumować się z działaniem famprydyny. Dodatkowo oba czynniki mogą nasilać zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Famprydyna jest wydalana głównie przez nerki z udziałem transportera OCT2[1], a alkohol nie jest znanym inhibitorem tego transportera, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.

Metabolizm i transportery

  • Famprydyna: inhibitor CYP2E1[2], substrat CYP2E1[2], substrat OCT2[2]

Monitorować

  • objawy napadu drgawkowego
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi
  • upadki
  • wzorzec spożycia alkoholu, w tym objawy odstawienia

Kiedy ocena się zmienia

Duża jednorazowa ilość alkoholu (upijanie się)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieSpożycie dużej ilości alkoholu obniża próg drgawkowy i nasila zaburzenia równowagi, co w połączeniu z famprydyną zwiększa ryzyko napadu drgawkowego i upadków. Należy zdecydowanie odradzać upijanie się.
Regularne nadużywanie alkoholu lub uzależnienieczas leczenia · pacjentryzyko rośnieU osób uzależnionych od alkoholu zespół odstawienia może wywołać napady drgawkowe, które są przeciwwskazaniem do famprydyny. Należy ocenić ryzyko drgawek i skonsultować zasadność leczenia z lekarzem prowadzącym.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieTrimetoprima alkoholNie trzeba modyfikować leczenia ani zakazywać okazjonalnego spożycia alkoholu.Możesz wypić niewielką ilość alkoholu, ale w czasie infekcji ogranicz go i pij dużo wody, a jeśli pijesz regularnie dużo, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz wypić niewielką ilość alkoholu, ale w czasie infekcji ogranicz go i pij dużo wody, a jeśli pijesz regularnie dużo, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.

Trimetoprim i alkohol zwykle nie wchodzą ze sobą w groźne interakcje. Okazjonalny drink nie osłabi działania leku i nie wywoła nagłej reakcji. Podczas infekcji dróg moczowych lepiej jednak pić mniej alkoholu, a więcej wody. Jeśli pijesz dużo i regularnie, lek może u ciebie łatwiej powodować niedobór kwasu foliowego i problemy z krwią.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nietypowa bladość i silne zmęczenie
  • owrzodzenia w jamie ustnej lub bolesny, zaczerwieniony język
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • gorączka i ból gardła w trakcie leczenia
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba modyfikować leczenia ani zakazywać okazjonalnego spożycia alkoholu. Przy aktywnym zakażeniu dróg moczowych warto ograniczyć alkohol ze względu na sam przebieg infekcji i nawodnienie. U pacjentów przewlekle nadużywających alkoholu należy ocenić ryzyko niedoboru folianów, rozważyć suplementację kwasu foliowego, którą można prowadzić jednocześnie z trimetoprimem[1], oraz kontrolować morfologię krwi przy dłuższym leczeniu.

Skutek kliniczny

U osób pijących alkohol okazjonalnie lub umiarkowanie nie oczekuje się skutków klinicznych ani osłabienia działania przeciwbakteryjnego. U osób przewlekle nadużywających alkoholu z niedoborem folianów istnieje teoretyczne ryzyko nasilenia zaburzeń hematologicznych, w tym niedokrwistości megaloblastycznej, która przy niedoborze folianów jest przeciwwskazaniem do stosowania trimetoprimu[1].

Mechanizm

Między trimetoprimem a alkoholem nie występuje istotna interakcja farmakokinetyczna ani farmakodynamiczna w zakresie dawek spożywanych okazjonalnie. ChPL trimetoprimu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a zapis ten jest zgodny we wszystkich ocenianych produktach[1]. Trimetoprim jest słabym inhibitorem reduktazy dihydrofolianowej u człowieka i może nasilać niedobory kwasu foliowego wywołane przez inne czynniki[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu samo prowadzi do niedoboru folianów, dlatego u osób dużo pijących przez długi czas teoretycznie możliwe jest sumowanie się obu wpływów na hematopoezę. Reakcja disulfiramopodobna nie jest charakterystyczna dla trimetoprimu.

Metabolizm i transportery

  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor MATE2-K[2]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przy dłuższym leczeniu u osób przewlekle nadużywających alkoholu
  • objawy niedoboru kwasu foliowego (bladość, zmęczenie, zapalenie języka)

Kiedy ocena się zmienia

Przewlekłe nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieU osób przewlekle nadużywających alkoholu często występuje niedobór folianów, który trimetoprim może nasilać. Należy rozważyć suplementację kwasu foliowego i kontrolę morfologii krwi przy dłuższym leczeniu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 60

Połączenie przeciwwskazaneIzawukonazol+ FamprydynaFamprydyny nie łączy się z izawukonazolem, ponieważ famprydyny nie stosuje się jednocześnie z inhibitorami OCT2 Na czas leczenia izawukonazolem famprydynę należy wstrzymać, bo jest to leczenie objawowe, a terapia przeciwgrzybicza ma pierwszeństwo.Nie przyjmuj famprydyny w czasie leczenia izawukonazolem i jak najszybciej powiedz neurologowi, że przyjmujesz ten lek przeciwgrzybiczy.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj famprydyny w czasie leczenia izawukonazolem i jak najszybciej powiedz neurologowi, że przyjmujesz ten lek przeciwgrzybiczy.

Lek przeciwgrzybiczy izawukonazol może utrudniać nerkom usuwanie famprydyny z organizmu. Wtedy famprydyny we krwi robi się więcej, a to zwiększa ryzyko drgawek i innych działań niepożądanych. Tych leków nie przyjmuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drgawki lub utrata przytomności
  • silne zawroty głowy
  • mrowienie lub drętwienie
  • drżenie
  • niepokój i bezsenność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – wydalanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Famprydyny nie łączy się z izawukonazolem, ponieważ famprydyny nie stosuje się jednocześnie z inhibitorami OCT2[1][2][3] Na czas leczenia izawukonazolem famprydynę należy wstrzymać, bo jest to leczenie objawowe, a terapia przeciwgrzybicza ma pierwszeństwo. Jeśli przerwanie famprydyny nie jest akceptowalne, lekarz powinien rozważyć lek przeciwgrzybiczy niehamujący OCT2. Wznowienie famprydyny rozważ dopiero po zakończeniu leczenia izawukonazolem, z uwzględnieniem jego długiego utrzymywania się w organizmie.

Skutek kliniczny

Należy się spodziewać zwiększenia stężenia famprydyny we krwi i większego ryzyka jej działań niepożądanych, przede wszystkim napadów drgawkowych. Siła tego efektu dla tej pary nie została zbadana.

Mechanizm

Izawukonazol hamuje transporter OCT2, który odpowiada za aktywne wydzielanie famprydyny w nerkach. Famprydyna jest wydalana głównie przez nerki, w około 60% w drodze aktywnego wydzielania z udziałem OCT2[1] Izawukonazol jest łagodnym inhibitorem OCT2 i może zwiększać stężenie substratów tego transportera w osoczu[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Izawukonazol – słaby inhibitor OCT2[5], famprydyna – substrat OCT2[6]
  • Izawukonazol: inhibitor BCRP[7], umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5], słaby inhibitor OCT2[5], słaby inhibitor P-gp[7], słaby induktor CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Famprydyna: inhibitor CYP2E1[6], substrat CYP2E1[6], substrat OCT2[6]

Monitorować

  • objawy neurotoksyczności famprydyny (drgawki, zawroty głowy, parestezje, bezsenność, lęk, drżenie)
  • klirens kreatyniny przed wznowieniem famprydyny

Bezpieczniejsze alternatywy

mikafunginakaspofunginaanidulafungina

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 50 ml/min (klirens kreatyniny)pacjentinterakcja nie dotyczyPrzy klirensie kreatyniny poniżej 50 ml/min famprydyna jest przeciwwskazana niezależnie od izawukonazolu

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampyra 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampyra-100296374/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Sandoz 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-sandoz-100425216/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRanolazyna+ FamprydynaNie stosuj famprydyny razem z ranolazyną.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze inny lek na serce.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze inny lek na serce.

Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Lek na dławicę piersiową może spowolnić usuwanie z organizmu leku poprawiającego chodzenie w stwardnieniu rozsianym. Wtedy jego stężenie we krwi rośnie, co zwiększa ryzyko drgawek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drgawki lub utrata przytomności
  • drżenie mięśni
  • silne zawroty głowy
  • niepokój lub bezsenność
  • mrowienie lub drętwienie skóry
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj famprydyny razem z ranolazyną. U chorego leczonego famprydyną dławicę leczy się lekiem przeciwdławicowym, który nie hamuje OCT2. Jeśli ranolazyny nie da się zastąpić, decyzję o odstawieniu famprydyny podejmuje neurolog razem z kardiologiem.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia famprydyny zwiększa ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki, przede wszystkim napadów drgawkowych. Mogą też nasilić się zawroty głowy, bezsenność, niepokój, drżenie i parestezje.

Mechanizm

Ranolazyna hamuje nerkowy przenośnik kationów organicznych OCT2 i może zmniejszać wydalanie famprydyny. Famprydyna jest wydalana z moczem głównie w postaci niezmienionej, w dużej części przez czynne wydzielanie kanalikowe z udziałem OCT2. Ranolazyna zwiększa ekspozycję na substraty OCT2 – w osoczu chorych na cukrzycę typu 2 ekspozycja na metforminę wzrosła 1,4-krotnie przy 500 mg i 1,8-krotnie przy 1000 mg ranolazyny dwa razy na dobę.[1] Famprydyny nie łączy się z inhibitorami OCT2.[2][3][4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ranolazyna – słaby inhibitor OCT2[5], famprydyna – substrat OCT2[6]
  • Ranolazyna: słaby inhibitor CYP2D6[7], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5], słaby inhibitor OCT2[5], umiarkowany inhibitor P-gp[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[7]
  • Famprydyna: inhibitor CYP2E1[6], substrat CYP2E1[6], substrat OCT2[6]

Monitorować

  • objawy neurologiczne – drgawki, drżenie, zawroty głowy, niepokój
  • czynność nerek (klirens kreatyniny)

Bezpieczniejsze alternatywy

trimetazydynaiwabradynaamlodypinamonoazotan izosorbidubisoprolol

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 1000 mg dwa razy na dobęranolazynaryzyko rośnieHamowanie OCT2 przez ranolazynę zależy od dawki – przy 1000 mg dwa razy na dobę ekspozycja na substrat OCT2 rosła bardziej niż przy 500 mg.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ranozek 375 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ranozek-100446030/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampyra 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampyra-100296374/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Sandoz 10 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fampridine-sandoz-100425216/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fampridine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fampridine-accord-100441830/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ranozek. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ranozek-100446030/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaRepaglinid+ TrimetoprimNależy unikać jednoczesnego stosowania repaglinidu i trimetoprimu.Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz repaglinid, a jeśli musisz brać oba leki, częściej mierz cukier i miej przy sobie coś słodkiego.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz repaglinid, a jeśli musisz brać oba leki, częściej mierz cukier i miej przy sobie coś słodkiego.

Trimetoprim, antybiotyk stosowany zwykle w zakażeniach dróg moczowych, spowalnia usuwanie repaglinidu z organizmu. Repaglinid działa wtedy silniej i dłużej, więc cukier we krwi może spaść za nisko. Lepiej nie łączyć tych leków, a jeśli lekarz uzna to za konieczne, trzeba częściej kontrolować cukier.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • drżenie rąk
  • zimne poty
  • kołatanie serca
  • nagły silny głód
  • zawroty głowy lub osłabienie
  • dezorientacja lub trudności z koncentracją
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Należy unikać jednoczesnego stosowania repaglinidu i trimetoprimu.[1] Jeżeli połączenie jest konieczne, trzeba dokładnie monitorować stężenie glukozy we krwi i stan kliniczny pacjenta przez cały okres stosowania trimetoprimu.[2] W zakażeniu dróg moczowych rozsądniej wybrać lek przeciwbakteryjny, który nie hamuje metabolizmu repaglinidu, niż modyfikować leczenie przeciwcukrzycowe.

Skutek kliniczny

Większa ekspozycja na repaglinid może nasilić i wydłużyć jego działanie hipoglikemizujące, aż do hipoglikemii.[3] W badaniu z dawką 0,25 mg repaglinidu, mniejszą od terapeutycznej, nie zaobserwowano istotnej zmiany glikemii, ale przy dawkach leczniczych bezpieczeństwo połączenia nie zostało ustalone.[2]

Mechanizm

Trimetoprim jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C8, czyli głównego enzymu metabolizującego repaglinid, i dlatego zmniejsza jego klirens.[2] Przy hamowaniu CYP2C8 rośnie znaczenie drogi przez CYP3A4, ale nie wyrównuje ona w pełni spowolnionego metabolizmu.[1] Trimetoprim w dawce 160 mg dwa razy na dobę zwiększył AUC repaglinidu 1,6-krotnie, Cmax 1,4-krotnie i okres półtrwania 1,2-krotnie.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Trimetoprim – słaby inhibitor CYP2C8[5], repaglinid – wrażliwy substrat CYP2C8[5]
  • Repaglinid: wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6], substrat OATP1B1[5], substrat OATP1B3[5]
  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5]

Monitorować

  • glikemia na czczo i po posiłkach, częściej niż zwykle w czasie kuracji trimetoprimem i przez 1–2 dni po jej zakończeniu
  • objawy hipoglikemii
  • stan kliniczny pacjenta

Bezpieczniejsze alternatywy

nitrofurantoinafurazydynafosfomycyna

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 0,25 mgrepaglinidryzyko rośnieBezpieczeństwo połączenia ustalono tylko dla pojedynczej dawki 0,25 mg repaglinidu, a dawki lecznicze są większe, więc ryzyko hipoglikemii w praktyce jest nieznane i może być wyższe niż w badaniu.
dawka ≥ 320 mg/dobętrimetoprimryzyko rośnieBezpieczeństwo nie zostało ustalone dla dawek trimetoprimu większych niż 320 mg.
ObniżonyeGFR · pacjentryzyko rośniePrzy upośledzonej czynności nerek trimetoprim może się kumulować, co może nasilić hamowanie metabolizmu repaglinidu i zwiększyć ryzyko hipoglikemii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enyglid-100217736/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego NovoNorm 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/novonorm-100000652/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prandin 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prandin-100313049/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enyglid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enyglid-100217736/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaTrimetoprim+ TakrolimusUnikaj dołączania trimetoprimu do takrolimusu, gdy dostępny jest antybiotyk bez działania nefrotoksycznego i hiperkaliemizującego.Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że dostałeś trimetoprim, i zrób badanie potasu oraz kreatyniny, gdy lekarz je zleci.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu przeszczep, że dostałeś trimetoprim, i zrób badanie potasu oraz kreatyniny, gdy lekarz je zleci.

Trimetoprim i takrolimus mogą razem podnosić poziom potasu we krwi i obciążać nerki. Zbyt dużo potasu może zaburzać pracę serca. U osób po przeszczepie może to też pogorszyć pracę przeszczepionego narządu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • osłabienie mięśni lub mrowienie
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg
  • drżenie rąk lub splątanie
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Unikaj dołączania trimetoprimu do takrolimusu, gdy dostępny jest antybiotyk bez działania nefrotoksycznego i hiperkaliemizującego. Jeśli trimetoprim jest potrzebny, kontroluj czynność nerek i inne działania niepożądane, a dawkę takrolimusu w razie potrzeby dostosuj[1]. Oznacz potas i kreatyninę przed włączeniem trimetoprimu i w pierwszych dniach leczenia, a także ogranicz inne leki podnoszące potas, takie jak inhibitory ACE, sartany i spironolakton[2]. Wzrost kreatyniny w trakcie leczenia oceniaj z uwzględnieniem hamowania jej wydzielania przez trimetoprim.

Skutek kliniczny

Głównym ryzykiem jest hiperkaliemia, która może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, oraz pogorszenie czynności nerek, w tym nerki przeszczepionej. Trimetoprim może zawyżać oznaczane stężenie kreatyniny o około 10% w metodzie Jaffego[2], co utrudnia odróżnienie rzeczywistej nefrotoksyczności od efektu laboratoryjnego.

Mechanizm

Trimetoprim blokuje kanały sodowe w kanaliku dystalnym nerki podobnie jak amiloryd i ogranicza wydalanie potasu. Takrolimus także sprzyja hiperkaliemii i działa nefrotoksycznie, więc oba działania niepożądane się sumują. Leki o działaniu nefrotoksycznym, w tym połączenie sulfametoksazolu z trimetoprimem, mogą nasilać nefrotoksyczność i neurotoksyczność takrolimusu[1]. Jednoczesne stosowanie trimetoprimu z lekami wywołującymi hiperkaliemię może powodować klinicznie istotną hiperkaliemię[2]. Trimetoprim hamuje też kanalikowe wydzielanie kreatyniny – wydzielanie zmniejsza się z 23% do 9% przy niezmienionym przesączaniu kłębuszkowym[2].

Metabolizm i transportery

  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3]
  • Takrolimus: inhibitor CYP3A4[4], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • stężenie potasu w surowicy
  • kreatynina i eGFR
  • czynność przeszczepu
  • objawy neurotoksyczności

Bezpieczniejsze alternatywy

fosfomycynacefuroksymamoksycylina z kwasem klawulanowym

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 15pacjentinterakcja nie dotyczyPrzy klirensie kreatyniny poniżej 15 ml/min trimetoprim jest przeciwwskazany.
Duże dawki leczniczedawka · trimetoprimryzyko rośnieRyzyko hiperkaliemii rośnie wraz z dawką trimetoprimu, dlatego przy dużych dawkach leczniczych potas kontroluj częściej niż przy małych dawkach profilaktycznych.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych z gorszą czynnością nerek ryzyko hiperkaliemii i pogorszenia czynności nerek jest większe.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaTrimetoprim+ AzatioprynaJeśli to możliwe, unikaj dołączania trimetoprimu do leczenia azatiopryną i wybierz lek przeciwbakteryjny bez działania mielosupresyjnego.Powiedz lekarzowi przepisującemu trimetoprim, że przyjmujesz azatioprynę, i zapytaj, czy potrzebujesz badania krwi w trakcie leczenia.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi przepisującemu trimetoprim, że przyjmujesz azatioprynę, i zapytaj, czy potrzebujesz badania krwi w trakcie leczenia.

Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą bardziej obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Wtedy łatwiej o zakażenia, siniaki i krwawienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • siniaki bez wyraźnej przyczyny
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • silne zmęczenie i bladość
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Jeśli to możliwe, unikaj dołączania trimetoprimu do leczenia azatiopryną i wybierz lek przeciwbakteryjny bez działania mielosupresyjnego[1]. Gdy połączenie jest konieczne, wykonaj morfologię z rozmazem przed włączeniem trimetoprimu i kontroluj ją w trakcie leczenia, zwłaszcza przy profilaktyce długotrwałej. Przy spadku liczby leukocytów lub płytek odstaw trimetoprim i skonsultuj dalsze dawkowanie azatiopryny z lekarzem prowadzącym. Trimetoprimu nie stosuje się u pacjentów z granulocytopenią[2], a azatiopryny u pacjentów z leukopenią[3].

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie mielosupresji – leukopenia, neutropenia, małopłytkowość, rzadziej pancytopenia lub niedokrwistość megaloblastyczna. Doniesienia kliniczne o poważnych zaburzeniach hematologicznych przy łączeniu azatiopryny z trimetoprimem w skojarzeniu z sulfametoksazolem są sprzeczne[1]. Ryzyko rośnie przy długim stosowaniu trimetoprimu, niedoborze folianów, zaburzeniach czynności nerek i małej aktywności TPMT.

Mechanizm

Oba leki mogą hamować czynność szpiku kostnego i ich działania się sumują. Trimetoprim może zwiększać działanie leków hamujących czynność szpiku kostnego[2]. Trimetoprim hamuje reduktazę dihydrofolianową i może nasilać niedobór kwasu foliowego[2], co dodatkowo upośledza krwiotworzenie u pacjenta, u którego azatiopryna już hamuje proliferację komórek szpiku.

Metabolizm i transportery

  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi, hemoglobina, MCV)
  • objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
  • objawy skazy krwotocznej – siniaki, wybroczyny, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • czynność nerek (kreatynina, eGFR)

Bezpieczniejsze alternatywy

nitrofurantoinafurazydynafosfomycyna

Kiedy ocena się zmienia

Leczenie długotrwałe (profilaktyka)czas leczenia · trimetoprimryzyko rośnieDługotrwałe stosowanie trimetoprimu zwiększa ryzyko niedoboru folianów i kumulacji działania mielosupresyjnego z azatiopryną. Wymaga regularnej kontroli morfologii.
eGFR ≤ 15pacjentinterakcja nie dotyczyTrimetoprimu nie stosuje się przy klirensie kreatyniny mniejszym niż 15 ml/min. Wybierz inny lek przeciwbakteryjny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Azathioprine VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azathioprine-vis-100247341/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaTrimetoprim+ LamiwudynaPrzy prawidłowej czynności nerek i typowych dawkach trimetoprimu nie zmieniaj dawki lamiwudyny, ale obserwuj pacjenta klinicznie.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli chorujesz na nerki.nieznanybadania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli chorujesz na nerki.

Trimetoprim spowalnia usuwanie lamiwudyny z organizmu przez nerki, przez co jej ilość we krwi trochę wzrasta. Jeśli twoje nerki działają prawidłowo, zwykle nie ma to znaczenia i nie trzeba zmieniać dawek. Ostrożność jest potrzebna, gdy chorujesz na nerki albo dostajesz bardzo duże dawki trimetoprimu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilone nudności lub wymioty
  • biegunka
  • silny ból głowy
  • nietypowe zmęczenie lub osłabienie
  • wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – transport, PK – wydalanie
Początek
nieznany
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy prawidłowej czynności nerek i typowych dawkach trimetoprimu nie zmieniaj dawki lamiwudyny, ale obserwuj pacjenta klinicznie[1]. U chorych z zaburzoną czynnością nerek dostosuj dawkę lamiwudyny do klirensu kreatyniny[2]. Unikaj łączenia lamiwudyny z ko-trimoksazolem w dużych dawkach w leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii i toksoplazmozy[1].

Skutek kliniczny

Przy prawidłowej czynności nerek wzrost stężenia lamiwudyny zwykle nie ma znaczenia klinicznego i nie wymaga zmiany dawki[1]. Ryzyko kumulacji lamiwudyny i nasilenia jej działań niepożądanych rośnie u chorych z zaburzoną czynnością nerek oraz przy dużych dawkach trimetoprimu stosowanych w leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii i toksoplazmozy[1].

Mechanizm

Trimetoprim hamuje czynne wydzielanie kanalikowe lamiwudyny w nerkach. Lamiwudyna jest wydalana głównie przez nerki w mechanizmie aktywnego transportu kationów organicznych, a trimetoprim konkuruje z nią o ten sam szlak[2]. W efekcie ekspozycja na lamiwudynę zwiększa się o około 40%, a lamiwudyna nie wpływa na farmakokinetykę trimetoprimu[3].

Metabolizm i transportery

  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4]

Monitorować

  • czynność nerek (kreatynina, eGFR) przed leczeniem i w jego trakcie u chorych z grupy ryzyka
  • działania niepożądane lamiwudyny (nudności, biegunka, ból głowy, zmęczenie)

Bezpieczniejsze alternatywy

nitrofurantoinafosfomycyna

Kiedy ocena się zmienia

Zaburzona czynność nerekeGFR · pacjentinne zaleceniePrzy zaburzonej czynności nerek dawkę lamiwudyny dostosowuje się do klirensu kreatyniny, bo wzrost jej stężenia wywołany trimetoprimem nakłada się na zmniejszone wydalanie.
Duże dawki w skojarzeniu z sulfametoksazolem w leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii i toksopldawka · trimetoprimryzyko rośnieNależy unikać lamiwudyny z ko-trimoksazolem w dużych dawkach stosowanych w leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii i toksoplazmozy.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Epivir 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/epivir-100017240/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zeffix 5 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zeffix-100093375/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaTrimetoprim+ WalgancyklowirPołączenie stosuje się tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj zlecone badania krwi.

Oba leki mogą osłabiać pracę szpiku kostnego, który wytwarza krwinki, a przyjmowane razem działają w tym kierunku silniej. Może to zwiększać ryzyko infekcji, anemii i krwawień. Oba leki mogą też obciążać nerki. Dlatego lekarz zwykle zleca w takiej sytuacji częstsze badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • bladość, duże zmęczenie lub duszność przy wysiłku
  • wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko[1]. Przy krótkiej kuracji trimetoprimem w niepowikłanym zakażeniu układu moczowego rozważ lek bez działania mielosupresyjnego. Jeśli połączenie jest konieczne, na przykład w profilaktyce zakażeń po przeszczepieniu, regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i czynność nerek. Dawkę walgancyklowiru dostosowuj do klirensu kreatyniny, pamiętając, że trimetoprim zawyża stężenie kreatyniny w surowicy[2].

Skutek kliniczny

Najważniejszym zagrożeniem jest leukopenia i neutropenia, a także niedokrwistość i małopłytkowość, które narastają stopniowo w ciągu dni lub tygodni leczenia. Możliwe jest też pogorszenie czynności nerek i kumulacja gancyklowiru, co dodatkowo zwiększa jego toksyczność.

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, a ich działania się sumują. Toksyczność gancyklowiru, czyli aktywnego metabolitu walgancyklowiru, nasila się przy jednoczesnym stosowaniu leków mielosupresyjnych lub upośledzających czynność nerek, w tym trimetoprimu z sulfonamidami[1][3]. Trimetoprim może nasilać działanie leków hamujących czynność szpiku kostnego[2]. Trimetoprim zmniejsza kanalikowe wydzielanie kreatyniny z 23% do 9% przy niezmienionym przesączaniu kłębuszkowym, przez co stężenie kreatyniny w surowicy rośnie bez rzeczywistego pogorszenia czynności nerek[2]. Ma to znaczenie praktyczne, bo dawkę walgancyklowiru dobiera się według klirensu kreatyniny.

Metabolizm i transportery

  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem – liczba neutrofilów, płytek krwi i stężenie hemoglobiny
  • stężenie kreatyniny w surowicy i klirens kreatyniny
  • objawy zakażenia i skazy krwotocznej

Bezpieczniejsze alternatywy

fosfomycynanitrofurantoina

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 15pacjentinterakcja nie dotyczyTrimetoprim jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 15 ml/min. Przy każdym pogorszeniu czynności nerek rośnie też ekspozycja na gancyklowir i ryzyko mielosupresji.
Leczenie długotrwałe lub profilaktykaczas leczenia · trimetoprimryzyko rośnieRyzyko sumowania mielosupresji rośnie wraz z czasem jednoczesnego stosowania, dlatego przy długotrwałym skojarzeniu morfologię kontroluje się regularnie przez cały okres leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Valcyte 50 mg/ml, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valcyte-100326589/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Valhit 450 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valhit-100373614/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaKarbamazepina+ TrimetoprimPrzy krótkiej kuracji połączenie można stosować z obserwacją pacjenta, a przy leczeniu długotrwałym lub profilaktycznym należy kontrolować morfologię krwi z rozmazem i stężenie sodu.Możesz przyjmować oba leki, ale jeśli pojawi się gorączka, ból gardła, siniaki lub silne osłabienie, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Możesz przyjmować oba leki, ale jeśli pojawi się gorączka, ból gardła, siniaki lub silne osłabienie, od razu skontaktuj się z lekarzem.

Oba leki mogą w rzadkich przypadkach osłabiać wytwarzanie krwinek w szpiku kostnym, a razem to ryzyko jest nieco większe. Mogą też obniżać poziom sodu we krwi i kwasu foliowego. Przy krótkiej kuracji na zakażenie dróg moczowych zwykle nie stanowi to problemu, ale przy dłuższym stosowaniu lekarz może zlecić badanie krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • nietypowa bladość i silne zmęczenie
  • splątanie, bóle głowy, nudności lub nasilona senność
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy krótkiej kuracji połączenie można stosować z obserwacją pacjenta, a przy leczeniu długotrwałym lub profilaktycznym należy kontrolować morfologię krwi z rozmazem i stężenie sodu. Trimetoprimu nie stosuje się przy granulocytopenii ani niedokrwistości megaloblastycznej z niedoboru folianów[1]. Karbamazepiny nie stosuje się u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku[2]. U pacjentów z grupy ryzyka warto rozważyć antybiotyk niewpływający na szpik i foliany.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko zahamowania czynności szpiku – leukopenii, granulocytopenii, małopłytkowości i niedokrwistości, w tym megaloblastycznej z niedoboru folianów. Możliwa addycyjna hiponatremia, zwłaszcza u osób starszych i przy dłuższym leczeniu. Przy krótkiej kuracji zakażenia układu moczowego ryzyko jest małe.

Mechanizm

Działania niepożądane obu leków się sumują. Trimetoprim może nasilać działanie leków hamujących czynność szpiku kostnego[1], a karbamazepina jest takim lekiem. Ponadto trimetoprim hamuje reduktazę dihydrofolianową i może nasilać niedobory kwasu foliowego wywołane przez inne leki przeciwpadaczkowe[1]. Karbamazepina również obniża stężenie folianów. Oba leki mogą też powodować hiponatremię – karbamazepina przez zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, trimetoprim przez blokowanie kanałów sodowych w kanaliku dystalnym. Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo trimetoprim jest wydalany głównie w postaci niezmienionej przez nerki.

Metabolizm i transportery

  • Karbamazepina: silny induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Trimetoprim: słaby inhibitor CYP2C8[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • stężenie sodu w surowicy
  • objawy zakażenia, krwawienia i siniaczenia
  • objawy hiponatremii (splątanie, bóle głowy, senność)

Bezpieczniejsze alternatywy

nitrofurantoinafosfomycyna

Kiedy ocena się zmienia

Leczenie długotrwałe lub profilaktyka nawrotówczas leczenia · trimetoprimryzyko rośniePrzy długotrwałym podawaniu trimetoprimu rośnie ryzyko addycyjnej mielotoksyczności i niedoboru folianów. Należy okresowo kontrolować morfologię z rozmazem i sód albo rozważyć inny lek.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występuje hiponatremia po obu lekach oraz niedobór folianów. Wskazana kontrola sodu i morfologii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Urotrim 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/urotrim-100097870/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/finlepsin-100116679/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/finlepsin-100116679/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.