Interakcje / Fentanyl / Fentanyl i tikagrelor
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, ale w ostrym zespole wieńcowym należy pamiętać o możliwym opóźnieniu działania tikagreloru, a u pacjenta leczonego fentanylem, u którego włącza się tikagrelor, obserwować objawy toksyczności opioidów.
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz je razem.
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ TikagrelorPołączenie można stosować, ale w ostrym zespole wieńcowym należy pamiętać o możliwym opóźnieniu działania tikagreloru, a u pacjenta leczonego fentanylem, u którego włącza się tikagrelor, obserwować objawy toksyczności opioidów.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz je razem.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz je razem.
Fentanyl, jak inne silne leki przeciwbólowe z tej grupy, spowalnia pracę żołądka i jelit, przez co lek przeciwpłytkowy tikagrelor może wchłaniać się wolniej i działać słabiej. Tikagrelor może z kolei nieco nasilać działanie fentanylu, co zwiększa ryzyko silnej senności i spłycenia oddechu. Lekarz może zalecić oba leki razem, ale wymaga to uważnej obserwacji, zwłaszcza na początku leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki oddech
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
- nagła duszność
- zawroty głowy i splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale w ostrym zespole wieńcowym należy pamiętać o możliwym opóźnieniu działania tikagreloru, a u pacjenta leczonego fentanylem, u którego włącza się tikagrelor, obserwować objawy toksyczności opioidów. U pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym, u których nie można wstrzymać opioidu, a szybkie zahamowanie P2Y12 jest krytycznie istotne, ChPL tikagreloru dopuszcza rozważenie pozajelitowego inhibitora P2Y12[1]. ChPL fentanylu zaleca dokładne i długotrwałe monitorowanie pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie inhibitorem CYP3A4 lub zwiększają jego dawkę, a przy jego odstawieniu – kontrolę działania fentanylu i ewentualną korektę dawki[2].
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest możliwe opóźnienie i osłabienie hamowania płytek przez tikagrelor, co ma znaczenie przede wszystkim w ostrej fazie ostrego zespołu wieńcowego po dawce nasycającej. ChPL tikagreloru określa kliniczne znaczenie tej interakcji jako nieznane, ale wskazuje na możliwość zmniejszenia skuteczności tikagreloru[1]. Drugim, słabiej udokumentowanym skutkiem jest możliwe nasilenie lub przedłużenie działania fentanylu z ryzykiem depresji oddechowej, które ChPL fentanylu opisuje dla inhibitorów CYP3A4[2].
Mechanizm
Opioidy, w tym fentanyl, spowalniają motorykę przewodu pokarmowego, przez co opóźniają i zmniejszają wchłanianie doustnego tikagreloru i powstawanie jego czynnego metabolitu. ChPL tikagreloru opisuje u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym leczonych morfiną zmniejszenie ekspozycji na tikagrelor o 35% i wskazuje, że zjawisko dotyczy także innych opioidów[1]. Tikagrelor jest jednocześnie łagodnym do umiarkowanego inhibitorem CYP3A4[1], a fentanyl jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc inhibitory tego enzymu mogą zwiększać biodostępność fentanylu i zmniejszać jego klirens[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy toksyczności opioidów – nadmierna senność, spowolnienie oddechu, zwężenie źrenic
- skuteczność przeciwpłytkowa w ostrej fazie ostrego zespołu wieńcowego – objawy niedokrwienia, ból w klatce piersiowej
- kontrola bólu i dawki fentanylu po włączeniu lub odstawieniu tikagreloru
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Tikagrelor włączany u pacjenta na stałej dawce fentanylukolejność włączenia · tikagrelor | inne zalecenie | Po włączeniu inhibitora CYP3A4 u pacjenta leczonego fentanylem ChPL fentanylu zaleca dokładne i długotrwałe monitorowanie w kierunku toksyczności opioidów. |
| Odstawienie tikagreloru u pacjenta na fentanylukolejność włączenia · tikagrelor | inne zalecenie | Po odstawieniu inhibitora CYP3A4 ChPL fentanylu zaleca kontrolę działania fentanylu i odpowiednie dostosowanie jego dawki. |
| Dawka nasycająca w ostrym zespole wieńcowymdawka · tikagrelor | ryzyko rośnie | W ostrym zespole wieńcowym opóźnienie wchłaniania tikagreloru przez opioid może być klinicznie istotne. Gdy opioidu nie można wstrzymać, a szybkie zahamowanie P2Y12 jest krytyczne, można rozważyć pozajelitowy inhibitor P2Y12. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneFentanyla alkoholPacjent leczony fentanylem nie powinien spożywać alkoholu w żadnej postaci w całym okresie leczenia.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia fentanylem, a jeśli już go wypiłeś, nie przyjmuj kolejnej dawki leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij alkoholu w trakcie leczenia fentanylem, a jeśli już go wypiłeś, nie przyjmuj kolejnej dawki leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol i fentanyl działają podobnie – oba uspokajają i spowalniają oddech. Razem ich działanie się nasila, nawet po niewielkiej ilości alkoholu. Może to skończyć się zbyt wolnym oddychaniem, utratą przytomności, a nawet zgonem. Dlatego w trakcie leczenia fentanylem nie wolno pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudności z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- splątanie albo zaburzenia świadomości
- sinienie ust lub palców
- utrata przytomności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Pacjent leczony fentanylem nie powinien spożywać alkoholu w żadnej postaci w całym okresie leczenia. Formalnie alkohol nie figuruje w przeciwwskazaniach ChPL (pkt 4.3), a producent każe zachować ostrożność i uważnie monitorować pacjenta.[1] Ze względu na ryzyko zgonu z powodu depresji oddechowej w praktyce należy traktować to połączenie jako niedopuszczalne i wyraźnie o tym poinformować chorego oraz jego opiekunów. Przy zgłoszeniu spożycia alkoholu należy ocenić stan świadomości i częstość oddechów, a przy senności, której nie da się rozbudzić, lub zwolnionym oddechu natychmiast wezwać pomoc medyczną.
Skutek kliniczny
Nasilona senność i uspokojenie, spowolnienie i spłycenie oddechu, zaburzenia świadomości, śpiączka i zgon z powodu depresji oddechowej. Ryzyko dotyczy także pacjentów, którzy znoszą opioid bez objawów, bo alkohol dokłada się do działania na ośrodek oddechowy w sposób trudny do przewidzenia.
Mechanizm
Fentanyl i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, w tym ośrodek oddechowy, więc ich działanie się sumuje. ChPL wymienia alkohol wśród leków i substancji o dodatkowym działaniu depresyjnym na OUN razem z innymi opioidami, lekami nasennymi i gabapentynoidami.[1] Producent wymienia alkohol także na liście substancji, które mogą zwiększać biodostępność fentanylu i zmniejszać jego klirens, co może nasilać i przedłużać działanie opioidu oraz prowadzić do depresji oddechowej zakończonej zgonem.[1] Ten drugi mechanizm farmakokinetyczny jest w ChPL tylko wymieniony, bez danych liczbowych. Dla praktyki decydujący jest addytywny efekt depresyjny, bo łączenie opioidów z substancjami hamującymi OUN jest głównym mechanizmem śmiertelnych przedawkowań opioidów.
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- stan świadomości i senność
- częstość i głębokość oddechów
- objawy toksyczności opioidu po każdej epizodycznej ekspozycji na alkohol
- zaburzenia związane z używaniem alkoholu lub substancji w wywiadzie osobistym i rodzinnym
Kiedy ocena się zmienia
| Większa ilość alkoholu, upojenieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Im większa ilość alkoholu, tym silniejsze addytywne hamowanie OUN i większe ryzyko depresji oddechowej. Upojenie alkoholowe u pacjenta przyjmującego fentanyl wymaga pilnej oceny oddechu i świadomości. |
| Zwiększenie dawki fentanyludawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zwiększaniu dawki opioidu margines bezpieczeństwa wobec alkoholu maleje. W takim okresie należy ponownie przypomnieć o bezwzględnym unikaniu alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Interakcja o niejasnym znaczeniuTikagrelora alkoholZalecaj choremu unikanie alkoholu albo spożywanie wyłącznie małych ilości okazjonalnie.Unikaj alkoholu lub pij go tylko okazjonalnie i w bardzo małej ilości, a przy niepokojących objawach skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Unikaj alkoholu lub pij go tylko okazjonalnie i w bardzo małej ilości, a przy niepokojących objawach skontaktuj się z lekarzem.
Alkohol nie jest wprost zakazany przy tym leku, ale najlepiej go unikać. Tikagrelor sam zwiększa ryzyko krwawień, a alkohol może drażnić żołądek i nasilać skłonność do krwawienia. Szczególnie ważne jest to przy większych ilościach alkoholu i przy jednoczesnym przyjmowaniu aspiryny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne lub krwawe stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból w nadbrzuszu
- niewyjaśnione siniaki lub długie krwawienie z nosa albo dziąseł
- żółtaczka (zażółcenie skóry lub białek oczu)
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj choremu unikanie alkoholu albo spożywanie wyłącznie małych ilości okazjonalnie. Nie zalecaj picia większych ilości ani picia w formie epizodów upojenia. Chorego, który pije regularnie lub dużo, poinformuj o zwiększonym ryzyku krwawienia i poproś o zgłaszanie objawów krwawienia lekarzowi. Przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby skieruj chorego do lekarza prowadzącego, bo ciężkie zaburzenie jej czynności jest przeciwwskazaniem do tikagreloru[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym piciu małych ilości nie opisano klinicznie istotnego nasilenia działania tikagreloru. Większe ilości alkoholu mogą zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, siniaków i dłuższego krwawienia po drobnych urazach. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może dodatkowo pogarszać czynność wątroby, co ogranicza możliwość bezpiecznego stosowania tikagreloru.
Mechanizm
Charakterystyka produktu leczniczego nie wspomina o alkoholu[1], więc ocena opiera się na wiedzy farmakologicznej, a nie na badaniach z tikagrelorem. Tikagrelor hamuje czynność płytek krwi i sam zwiększa ryzyko krwawień. Alkohol, zwłaszcza w większych ilościach, drażni błonę śluzową żołądka, może nasilać skłonność do krwawień i przy przewlekłym nadużywaniu uszkadza wątrobę. Zależności tych nie potwierdzono badaniem z tikagrelorem, to wniosek z mechanizmów działania obu substancji. Ciężkie zaburzenie czynności wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania tikagreloru[1], więc uszkodzenie wątroby przez alkohol ma tu znaczenie dodatkowe.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (czarne stolce, krwawe wymioty, ból w nadbrzuszu)
- siniaki, krwawienia z nosa i dziąseł
- czynność wątroby u osób regularnie pijących alkohol
- wzorzec spożycia alkoholu (ilość i częstość)
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości lub epizody upojeniailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dużych ilościach alkoholu lub epizodach upojenia rośnie ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego. Zalecaj unikanie alkoholu i omów ryzyko z lekarzem. |
| Przewlekłe nadużywanieczas leczenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, a ciężkie zaburzenie jej czynności jest przeciwwskazaniem do tikagreloru. Skieruj chorego do lekarza prowadzącego w celu oceny czynności wątroby i zasadności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Inne interakcje tych leków 105
Połączenie przeciwwskazaneAtazanawir+ TikagrelorNie stosować tikagreloru u pacjenta przyjmującego atazanawir – połączenie jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru.Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z atazanawirem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tikagreloru razem z atazanawirem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.
Atazanawir, lek stosowany w leczeniu zakażenia HIV, mocno zwiększa ilość tikagreloru we krwi. Tikagrelor rozrzedza krew, więc przy takim połączeniu ryzyko groźnych krwawień bardzo rośnie. Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- siniaki pojawiające się bez powodu
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu lub różowy mocz
- wymioty z krwią lub fusowatą treścią
- nagły silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- nasilona duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosować tikagreloru u pacjenta przyjmującego atazanawir – połączenie jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru.[1] Gdy pacjent leczony atazanawirem wymaga podwójnej terapii przeciwpłytkowej, należy wybrać inny inhibitor P2Y12 po konsultacji z kardiologiem i lekarzem prowadzącym leczenie HIV albo rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niehamujący CYP3A4. Klopidogrel nie jest prostym zamiennikiem, ponieważ ChPL atazanawiru opisuje także jego interakcję przez CYP3A4.[2] Jeśli połączenie zostało już zastosowane, należy pilnie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku krwawień.
Skutek kliniczny
Istotne zwiększenie narażenia na tikagrelor i nasilenie hamowania agregacji płytek prowadzi do zwiększonego ryzyka krwawień, w tym ciężkich. Mogą się też nasilać inne zależne od stężenia działania niepożądane tikagreloru, takie jak duszność.
Mechanizm
Atazanawir, zwłaszcza wzmocniony rytonawirem, jest silnym inhibitorem CYP3A4, a tikagrelor jest metabolizowany głównie przez ten izoenzym.[1] Mechanizm interakcji polega na hamowaniu CYP3A4 przez atazanawir i rytonawir, co zwiększa aktywność przeciwpłytkową tikagreloru.[2] W badaniu z ketokonazolem, innym silnym inhibitorem CYP3A4, AUC tikagreloru zwiększyło się 7,3 razy, a Cmax 2,4 razy, przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%, a ChPL tikagreloru przewiduje podobne działanie atazanawiru.[1] Spadek stężenia metabolitu nie równoważy wzrostu narażenia na tikagrelor, ponieważ związek macierzysty sam jest aktywny przeciwpłytkowo.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy krwawienia (skóra, dziąsła, przewód pokarmowy, drogi moczowe)
- morfologia krwi z hemoglobiną
- duszność
- ciśnienie tętnicze i tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy, tikagrelor, seleksypag)+ Inhibitory czynnika Xa (np. rywaroksaban, apiksaban, edoksaban) klasaJednoczesne stosowanie leku przeciwpłytkowego i inhibitora czynnika Xa jest dopuszczalne tylko przy jasnym wskazaniu do obu leków, przez możliwie najkrótszy czas i po ocenie ryzyka krwawienia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek przeciwpłytkowy i lek przeciwkrzepliwy z tej grupy, nie odstawiaj ani nie dokładaj żadnego z nich bez decyzji lekarza i niezwłocznie zgłaszaj każde nietypowe krwawienie.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek przeciwpłytkowy i lek przeciwkrzepliwy z tej grupy, nie odstawiaj ani nie dokładaj żadnego z nich bez decyzji lekarza i niezwłocznie zgłaszaj każde nietypowe krwawienie.
Leki przeciwpłytkowe, takie jak kwas acetylosalicylowy, klopidogrel czy tikagrelor, oraz leki przeciwkrzepliwe, takie jak rywaroksaban, apiksaban czy edoksaban, zmniejszają krzepliwość krwi w różny sposób. Przyjmowane razem wzmacniają swoje działanie, przez co łatwiej o krwawienie, także poważne. Lekarze czasem celowo zalecają takie połączenie, na przykład po wszczepieniu stentu, ale zwykle tylko na określony czas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu lub różowy albo brunatny mocz
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- długo niezatrzymujące się krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże, niewyjaśnione siniaki
- nagły silny ból głowy, zaburzenia mowy lub widzenia, osłabienie jednej strony ciała
- silne osłabienie, zawroty głowy, bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie leku przeciwpłytkowego i inhibitora czynnika Xa jest dopuszczalne tylko przy jasnym wskazaniu do obu leków, przez możliwie najkrótszy czas i po ocenie ryzyka krwawienia. U pacjentów z migotaniem przedsionków po przezskórnej interwencji wieńcowej preferuje się połączenie antykoagulantu z klopidogrelem, a terapię potrójną z kwasem acetylosalicylowym ogranicza się do okresu okołozabiegowego lub krótkiego czasu po zabiegu. Prasugrelu i tikagrelu nie zaleca się rutynowo w terapii potrójnej. Należy unikać długotrwałego stosowania kwasu acetylosalicylowego w dawkach większych niż kardioprotekcyjne. Eptyfibatyd i kangrelor stosuje się wyłącznie w szpitalu, z uwzględnieniem czasu ostatniej dawki inhibitora czynnika Xa. U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego warto rozważyć ochronę inhibitorem pompy protonowej. Należy unikać dokładania niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko krwawień, w tym krwawień z przewodu pokarmowego, krwawień wewnątrzczaszkowych i krwawień wymagających hospitalizacji lub przetoczenia krwi. Ryzyko rośnie wraz z liczbą leków wpływających na hemostazę, dlatego terapia potrójna (antykoagulant i dwa leki przeciwpłytkowe) jest obarczona największym ryzykiem. Połączenie ma jednak uznane wskazania, na przykład u pacjentów z migotaniem przedsionków po ostrym zespole wieńcowym lub po wszczepieniu stentu oraz w przewlekłej chorobie wieńcowej lub tętnic obwodowych, gdzie stosuje się dawkę naczyniową rywaroksabanu z kwasem acetylosalicylowym.
Mechanizm
Leki przeciwpłytkowe hamują agregację płytek krwi różnymi drogami. Kwas acetylosalicylowy blokuje cyklooksygenazę płytkową. Klopidogrel, prasugrel, tikagrelor, tyklopidyna i kangrelor blokują receptor P2Y12. Eptyfibatyd blokuje glikoproteinę IIb/IIIa. Cylostazol hamuje fosfodiesterazę 3. Seleksypag, iloprost, treprostynil i epoprostenol pobudzają receptor prostacykliny. Inhibitory czynnika Xa hamują osoczowy układ krzepnięcia i zmniejszają powstawanie trombiny. Jednoczesne zahamowanie hemostazy płytkowej i osoczowej sumuje się i zwiększa skłonność do krwawień. Jest to interakcja farmakodynamiczna wspólna dla wszystkich leków obu grup. Różni się jedynie jej nasilenie, które jest największe dla leków blokujących receptor P2Y12, eptyfibatydu i kangreloru, a mniejsze dla analogów prostacykliny, seleksypagu i cylostazolu. Tikagrelor słabo hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, ale ten wpływ na stężenie rywaroksabanu, apiksabanu i edoksabanu ma małe znaczenie wobec efektu farmakodynamicznego.
Monitorować
- objawy krwawienia jawnego i utajonego (smoliste stolce, krwiomocz, krwawienia z nosa i dziąseł)
- morfologia krwi z oceną hemoglobiny i płytek krwi
- czynność nerek (eGFR lub klirens kreatyniny) w celu doboru dawki inhibitora czynnika Xa
- czynność wątroby
- planowany czas trwania terapii skojarzonej i termin odstawienia leku przeciwpłytkowego
Kiedy ocena się zmienia
| Kwas acetylosalicylowy w dawce większej niż kardioprotekcyjnadawka · leki przeciwpłytkowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie kwasu acetylosalicylowego w dawkach przeciwbólowych lub przeciwzapalnych z inhibitorem czynnika Xa wyraźnie zwiększa ryzyko krwawień i powinno być unikane. |
| Terapia potrójna dłużej niż okres okołozabiegowyczas leczenia · leki przeciwpłytkowe | ryzyko rośnie | Połączenie inhibitora czynnika Xa z dwoma lekami przeciwpłytkowymi niesie największe ryzyko krwawień i powinno trwać możliwie krótko, z jasno określonym terminem odstawienia kwasu acetylosalicylowego. |
| Dawka naczyniowa rywaroksabanu z kwasem acetylosalicylowymdawka · inhibitory czynnika Xa | inne zalecenie | Mała dawka rywaroksabanu podawana dwa razy na dobę razem z kwasem acetylosalicylowym jest celowym schematem w przewlekłej chorobie wieńcowej lub tętnic obwodowych i zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych kosztem umiarkowanego wzrostu ryzyka krwawień. |
| Dożylnadroga podania · leki przeciwpłytkowe | inne zalecenie | Eptyfibatyd, kangrelor, epoprostenol oraz dożylne postacie iloprostu i treprostynilu stosuje się w warunkach szpitalnych, a decyzję o podaniu podejmuje się z uwzględnieniem czasu przyjęcia ostatniej dawki inhibitora czynnika Xa i czynności nerek. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawień przy terapii skojarzonej jest większe, dlatego szczególnie ważne są skrócenie czasu leczenia skojarzonego, kontrola czynności nerek i prawidłowy dobór dawki inhibitora czynnika Xa. |
| Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ekspozycję na inhibitory czynnika Xa, zwłaszcza edoksaban i rywaroksaban, co dodatkowo nasila ryzyko krwawień w połączeniu z lekiem przeciwpłytkowym i wymaga dostosowania dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rivaroxaban Polpharma 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rivaroxaban-polpharma-100401316/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xanirva 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xanirva-100410195/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mibrex 15 mg/20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mibrex-100376759/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Accord 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/apixaban-accord-100440204/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Aurovitas 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/apixaban-aurovitas-100421690/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acard 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/acard-100002148/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abrea 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abrea-100364986/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardiopirin 100 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cardiopirin-100033226/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. tikagrelor, klopidogrel, cylostazol)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPołączenie triazolowego leku przeciwgrzybiczego z lekiem przeciwpłytkowym wymaga przed rozpoczęciem leczenia sprawdzenia, czy triazol nie zmienia stężenia lub aktywacji tego leku przeciwpłytkowego, a w trakcie leczenia obserwacji pacjenta w kierunku krwawień albo osłabienia działania przeciwpłytkowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy i masz zacząć brać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj samodzielnie leku przeciwpłytkowego.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy i masz zacząć brać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj samodzielnie leku przeciwpłytkowego.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, mogą zmieniać działanie niektórych leków przeciwpłytkowych. Przy tikagrelorze i cylostazolu lek przeciwpłytkowy działa wtedy silniej i rośnie ryzyko krwawień. Przy klopidogrelu flukonazol i worykonazol mogą osłabić jego działanie, co zwiększa ryzyko zakrzepu. Kwas acetylosalicylowy i prasugrel nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- czerwony lub ciemny mocz, czarne stolce
- silny ból głowy, kołatanie serca lub zawroty głowy
- nasilona duszność lub bardzo wolne bicie serca
- ból w klatce piersiowej, nagłe osłabienie ręki lub nogi, zaburzenia mowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie triazolowego leku przeciwgrzybiczego z lekiem przeciwpłytkowym wymaga przed rozpoczęciem leczenia sprawdzenia, czy triazol nie zmienia stężenia lub aktywacji tego leku przeciwpłytkowego, a w trakcie leczenia obserwacji pacjenta w kierunku krwawień albo osłabienia działania przeciwpłytkowego. Tikagreloru nie należy łączyć z itrakonazolem, pozakonazolem ani worykonazolem – trzeba wybrać inny lek przeciwgrzybiczy albo, po decyzji kardiologa, inny lek przeciwpłytkowy, a przy flukonazolu i izawukonazolu wystarczy ścisła obserwacja w kierunku krwawień. Przy cylostazolu i każdym triazolu należy zmniejszyć dawkę cylostazolu zgodnie z ChPL albo wstrzymać go na czas krótkiej terapii przeciwgrzybiczej. Przy klopidogrelu należy unikać flukonazolu i worykonazolu, zwłaszcza w okresie po wszczepieniu stentu, a gdy triazol jest niezbędny, rozważyć prasugrel lub lek przeciwgrzybiczy niehamujący CYP2C19. Po odstawieniu triazolu dawki leków przeciwpłytkowych przywraca się dopiero po ustąpieniu hamowania enzymów.
Skutek kliniczny
Przy cylostazolu i tikagrelorze wzrost stężenia zwiększa ryzyko krwawień, a przy cylostazolu także działań naczyniowych i sercowych, takich jak bóle głowy, tachykardia, kołatanie serca i niedociśnienie. Przy tikagrelorze mogą nasilić się duszność i bradyarytmie. Przy klopidogrelu skojarzonym z flukonazolem lub worykonazolem skutek jest odwrotny – osłabienie hamowania płytek może prowadzić do zakrzepicy w stencie, zawału serca lub udaru niedokrwiennego[1]. Połączenie tikagreloru z silnymi inhibitorami CYP3A4, czyli itrakonazolem, pozakonazolem i worykonazolem, jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL tikagreloru.
Mechanizm
Wszystkie triazole stosowane ogólnoustrojowo hamują CYP3A4 – silnie itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, umiarkowanie flukonazol i izawukonazol. Flukonazol i worykonazol dodatkowo silnie hamują CYP2C19, a itrakonazol i pozakonazol również glikoproteinę P. Ofiarą są leki przeciwpłytkowe zależne od tych szlaków. Cylostazol jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2C19, więc każdy triazol zwiększa jego stężenie oraz stężenie jego aktywnych metabolitów. Tikagrelor jest substratem CYP3A4 i glikoproteiny P, więc jego stężenie rośnie najbardziej przy itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. Klopidogrel i tyklopidyna są prolekami aktywowanymi m.in. przez CYP2C19, więc flukonazol i worykonazol zmniejszają powstawanie aktywnego metabolitu i osłabiają działanie przeciwpłytkowe[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy leków przeciwpłytkowych – nie dotyczy leków niemetabolizowanych przez CYP3A4 ani CYP2C19, natomiast w grupie triazoli dotyczy wszystkich substancji, z różnym nasileniem.
Monitorować
- objawy krwawienia (siniaki, krwawienie z dziąseł i nosa, krwiomocz, smoliste stolce)
- morfologia krwi z hemoglobiną przy dłuższym leczeniu
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze przy cylostazolu
- duszność i bradykardia przy tikagrelorze
- objawy niedokrwienia serca lub mózgu przy klopidogrelu z flukonazolem lub worykonazolem
- ewentualnie test agregacji płytek przy klopidogrelu u pacjentów wysokiego ryzyka zakrzepowego
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa dawka flukonazolu, np. w kandydozie pochwy, daje krótkotrwałe i słabsze hamowanie enzymów, więc zwykle wystarczy poinformowanie pacjenta o objawach krwawienia bez zmiany dawki leku przeciwpłytkowego. |
| Duże dawki flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc przy dużych dawkach jego wpływ na cylostazol i tikagrelor zbliża się do silnych inhibitorów. |
| Do kilku tygodni od odstawienia pozakonazolu, itrakonazolu lub izawukonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Pozakonazol, itrakonazol i izawukonazol mają długi okres półtrwania, więc hamowanie enzymów utrzymuje się długo po odstawieniu, a powrót do pełnej dawki cylostazolu lub włączenie tikagreloru należy odroczyć. |
| Triazol dołączany do stałego leczenia przeciwpłytkowegokolejność włączenia · leki przeciwpłytkowe | inne zalecenie | Gdy triazol dołącza się do ustalonego leczenia tikagrelorem, klopidogrelem lub cylostazolem, zmiana działania przeciwpłytkowego pojawia się w ciągu kilku dni, dlatego decyzję o zmianie leku przeciwgrzybiczego lub dawki trzeba podjąć przed pierwszą dawką triazolu. |
Źródła
- El Khoury A, Butchakdjian ZM, Lagha E, Semaan P, Soueidy M. Acute Multiple In-Stent Thromboses in a Patient With Clopidogrel-Fluconazole Interaction. Cureus. 2022;14(3):e23718. doi: 10.7759/cureus.23718. PMID: 35510000.
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwpłytkowe (np. tikagrelor, klopidogrel, cylostazol)+ Makrolidy (np. klarytromycyna) klasaUnikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpłytkowy, przed rozpoczęciem antybiotyku z grupy makrolidów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, bo może być potrzebny inny antybiotyk albo zmiana dawki twojego leku.
Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, przede wszystkim klarytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu części leków przeciwpłytkowych, takich jak tikagrelor i cylostazol. Lek przeciwpłytkowy może się wtedy kumulować i zwiększać ryzyko krwawień, a w przypadku klopidogrelu może działać słabiej. Azytromycyna oraz kwas acetylosalicylowy zwykle nie stwarzają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nietypowe siniaki lub krwawienie, które trudno zatrzymać
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne, smoliste stolce albo krew w moczu
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy z kawy
- nasilona duszność
- kołatanie serca lub silny ból głowy
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj łączenia makrolidu z lekiem przeciwpłytkowym i w miarę możliwości wybierz antybiotyk, który nie hamuje metabolizmu wątrobowego. Połączenie tikagreloru z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL tikagreloru, dlatego należy zastosować inny antybiotyk, a gdy klarytromycyna jest niezbędna, o czasowej zmianie inhibitora P2Y12 decyduje kardiolog[1]. Przy cylostazolu ChPL zaleca zmniejszenie dawki w trakcie stosowania silnych inhibitorów CYP3A4, a w krótkiej antybiotykoterapii rozsądną opcją jest czasowe wstrzymanie cylostazolu, który stosuje się objawowo w chromaniu przestankowym. Przy klopidogrelu, zwłaszcza we wczesnym okresie po zawale lub wszczepieniu stentu, lepiej wybrać inny antybiotyk niż klarytromycynę. Po odstawieniu klarytromycyny należy odczekać kilka dni przed powrotem do pełnej dawki cylostazolu lub włączeniem tikagreloru.
Skutek kliniczny
Przy tikagrelorze wzrost stężenia zwiększa ryzyko krwawień, w tym poważnych, oraz nasila działania niepożądane, takie jak duszność i bradyarytmie. Przy cylostazolu wzrost stężenia nasila bóle głowy, kołatanie serca, tachykardię, biegunkę i ryzyko krwawień. Przy klopidogrelu możliwe jest osłabienie działania przeciwpłytkowego i zwiększenie ryzyka zakrzepicy w stencie lub ponownego incydentu sercowo-naczyniowego, ale dane kliniczne są ograniczone.
Mechanizm
Interakcja nie dotyczy całej klasy, tylko połączenia klarytromycyny z lekami przeciwpłytkowymi metabolizowanymi przez CYP3A4, czyli z tikagrelorem, cylostazolem i klopidogrelem. Klarytromycyna jest silnym, mechanistycznym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Hamuje w ten sposób metabolizm tikagreloru i cylostazolu, co zwiększa ich stężenie we krwi. W przypadku klopidogrelu, który jest prolekiem, hamowanie CYP3A4 może osłabiać powstawanie metabolitu czynnego, choć główną rolę w jego aktywacji odgrywa CYP2C19[2]. Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest nieodwracalne, dlatego utrzymuje się jeszcze kilka dni po jej odstawieniu, do czasu odtworzenia enzymu.
Monitorować
- objawy krwawienia (siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa, krew w moczu lub stolcu, smoliste stolce)
- stężenie hemoglobiny i morfologia krwi przy dłuższym leczeniu
- duszność i wolna akcja serca przy tikagrelorze
- tętno, kołatanie serca i bóle głowy przy cylostazolu
- objawy niedokrwienia serca (ból w klatce piersiowej) przy klopidogrelu
Kiedy ocena się zmienia
| Wczesny okres po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | We wczesnym okresie po ostrym zespole wieńcowym lub wszczepieniu stentu zarówno nadmierne działanie tikagreloru, jak i osłabienie działania klopidogrelu niosą największe ryzyko, dlatego zmiana antybiotyku jest szczególnie ważna, a ewentualną modyfikację leczenia przeciwpłytkowego powinien zatwierdzić kardiolog. |
| Kilka dni od odstawienia klarytromycynyodstep · makrolidy | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę utrzymuje się kilka dni po jej odstawieniu, dlatego w tym czasie nie należy od razu wracać do pełnej dawki cylostazolu ani włączać tikagreloru. |
Źródła
- Ferri N, Corsini A, Bellosta S. Pharmacology of the new P2Y12 receptor inhibitors: insights on pharmacokinetic and pharmacodynamic properties. Drugs. 2013;73(15):1681-709. doi: 10.1007/s40265-013-0126-z. PMID: 24114622.
- Zahno A, Brecht K, Bodmer M, Bur D, Tsakiris DA, Krähenbühl S. Effects of drug interactions on biotransformation and antiplatelet effect of clopidogrel in vitro. Br J Pharmacol. 2010;161(2):393-404. doi: 10.1111/j.1476-5381.2010.00881.x. PMID: 20735423.
Połączenie przeciwwskazaneRytonawir+ TikagrelorNie stosować tikagreloru razem z rytonawirem w żadnej dawce, także w dawce wzmacniającej inne leki przeciwwirusowe.Nie zaczynaj brania rytonawiru, jeśli przyjmujesz tikagrelor, i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie – od razu skontaktuj się z lekarzem albo zapytaj farmaceutę o bezpieczne rozwiązanie.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania rytonawiru, jeśli przyjmujesz tikagrelor, i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie – od razu skontaktuj się z lekarzem albo zapytaj farmaceutę o bezpieczne rozwiązanie.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Rytonawir sprawia, że lek przeciwpłytkowy tikagrelor gromadzi się w organizmie w dużo większej ilości niż powinien. To mocno zwiększa ryzyko groźnych krwawień, a także duszności i zbyt wolnej pracy serca. Dotyczy to również krótkiej kuracji na COVID-19 zawierającej rytonawir.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w moczu lub czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub fusowate
- długie krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- silny ból głowy, zaburzenia mowy lub widzenia
- nasilona duszność
- zawroty głowy, omdlenie lub bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie stosować tikagreloru razem z rytonawirem w żadnej dawce, także w dawce wzmacniającej inne leki przeciwwirusowe. Przeciwwskazanie dotyczy jednoczesnego stosowania tikagreloru i silnych inhibitorów CYP3A4, wśród których wymieniono rytonawir[1][2][3]. U pacjenta wymagającego podwójnej terapii przeciwpłytkowej i leczenia rytonawirem należy wspólnie z lekarzem prowadzącym wybrać inny inhibitor P2Y12 albo schemat przeciwwirusowy bez rytonawiru i bez innych silnych inhibitorów CYP3A4. Odstawienia tikagreloru nie należy przeprowadzać samodzielnie, bo przerwanie leczenia przeciwpłytkowego po ostrym zespole wieńcowym lub implantacji stentu zwiększa ryzyko zakrzepicy.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost narażenia na tikagrelor zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych, w tym ciężkich, oraz nasila inne działania niepożądane tikagreloru, takie jak duszność i zaburzenia rytmu wolnego. Charakterystyka produktu tikagreloru wymienia rytonawir wprost w przeciwwskazaniach z powodu istotnego zwiększenia narażenia na tikagrelor[1].
Mechanizm
Rytonawiru nie wolno łączyć z tikagrelorem, ponieważ silnie hamuje on główną drogę eliminacji tikagreloru. Tikagrelor jest przede wszystkim substratem CYP3A4, a także substratem glikoproteiny P[1]. Rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A i CYP2D6 oraz wykazuje duże powinowactwo do glikoproteiny P i może hamować to białko transportowe[4]. Dla ketokonazolu jako modelowego silnego inhibitora CYP3A4 wykazano 2,4-krotne zwiększenie Cmax i 7,3-krotne zwiększenie AUC tikagreloru przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%, a charakterystyka produktu przewiduje podobne działanie rytonawiru[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Rytonawir – inhibitor CYP3A4[5], tikagrelor – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Rytonawir – silny inhibitor P-gp[5], tikagrelor – substrat P-gp[7]
- Tikagrelor – słaby inhibitor CYP3A4[6], rytonawir – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Rytonawir: inhibitor BCRP[5], inhibitor CYP3A4[5], silny inhibitor P-gp[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C8[5], induktor CYP2C9[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Tikagrelor: umiarkowany inhibitor BCRP[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], słaby inhibitor P-gp[7], wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[7]
Monitorować
- objawy krwawienia (krwiomocz, smoliste stolce, krwawienia z nosa i dziąseł, rozległe siniaki)
- duszność
- czynność serca – bradykardia, omdlenia
- morfologia krwi przy podejrzeniu krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/norvir-100223530/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Norvir. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/norvir-100223530/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneSakwinawir+ TikagrelorNie łącz tikagreloru z sakwinawirem wzmocnionym rytonawirem, ponieważ ChPL tikagreloru wymienia rytonawir i inne silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę – jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek przeciwpłytkowy.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę – jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek przeciwpłytkowy.
Lek na HIV sakwinawir, który przyjmuje się razem z rytonawirem, silnie hamuje usuwanie tikagreloru z organizmu. W efekcie stężenie tikagreloru we krwi może wzrosnąć wielokrotnie, co grozi groźnymi krwawieniami. Oba leki mogą też spowalniać pracę serca. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w moczu lub czarne, smoliste stolce
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- wymioty z krwią
- silny ból głowy, zaburzenia mowy lub widzenia
- nasilona duszność
- zawroty głowy, omdlenie lub bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz tikagreloru z sakwinawirem wzmocnionym rytonawirem, ponieważ ChPL tikagreloru wymienia rytonawir i inne silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.[1][2][3] Jeśli pacjent wymaga podwójnej terapii przeciwpłytkowej, należy wybrać inny inhibitor receptora P2Y12, najczęściej prasugrel, albo we współpracy z lekarzem prowadzącym leczenie zakażenia HIV rozważyć schemat przeciwretrowirusowy bez wzmacniacza farmakokinetycznego.
Skutek kliniczny
Należy spodziewać się wielokrotnego zwiększenia narażenia na tikagrelor, a w konsekwencji istotnie większego ryzyka krwawień, w tym ciężkich i zagrażających życiu, oraz nasilenia duszności i bradyarytmii. ChPL sakwinawiru wymienia znaczącą klinicznie bradykardię i niemiarowości w wywiadzie wśród przeciwwskazań do jego stosowania.[4]
Mechanizm
Tikagrelor jest przede wszystkim substratem izoenzymu CYP3A4 oraz substratem glikoproteiny P.[1] Sakwinawir jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i jest inhibitorem glikoproteiny P, a stosuje się go zawsze ze wzmocnieniem rytonawirem, który jest silnym inhibitorem CYP3A4 i glikoproteiny P.[4] Jednoczesne stosowanie tikagreloru z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem, jest przeciwwskazane, ponieważ ketokonazol zwiększył Cmax tikagreloru 2,4-krotnie, a AUC 7,3-krotnie.[1] Dodatkowo oba leki mogą wpływać na przewodzenie w sercu – sakwinawir z rytonawirem wydłuża odstępy QT i PR w sposób zależny od dawki, a tikagrelor może powodować bradyarytmie, co teoretycznie sumuje ryzyko zaburzeń rytmu.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy krwawienia (krwiomocz, smoliste stolce, krwawienia z dziąseł i nosa, rozległe siniaki)
- duszność
- częstość akcji serca i EKG (odstępy PR i QT, bradykardia)
- morfologia krwi (hemoglobina) przy podejrzeniu krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTypranawir+ TikagrelorNie łącz tikagreloru z typranawirem podawanym z rytonawirem, ponieważ charakterystyki tikagreloru wymieniają rytonawir i silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.Nie zaczynaj brać tikagreloru razem z typranawirem i natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli dostałeś oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać tikagreloru razem z typranawirem i natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli dostałeś oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.
Lek na HIV typranawir, który bierzesz razem z rytonawirem, silnie hamuje usuwanie tikagreloru z organizmu. Tikagrelor może się wtedy gromadzić we krwi i wywołać groźne krwawienia. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w moczu lub czarne, smoliste stolce
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- nietypowe siniaki
- silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- nasilona duszność
- zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz tikagreloru z typranawirem podawanym z rytonawirem, ponieważ charakterystyki tikagreloru wymieniają rytonawir i silne inhibitory CYP3A4 w przeciwwskazaniach.[1][2][3] Gdy wskazane jest podwójne leczenie przeciwpłytkowe, należy razem z lekarzem prowadzącym leczenie HIV rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niezawierający wzmacniacza farmakokinetycznego albo zastosowanie innego inhibitora P2Y12 z oceną jego interakcji ze wzmocnionym inhibitorem proteazy. Jeśli pacjent już otrzymał oba leki, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta pod kątem krwawień.
Skutek kliniczny
Wielokrotne zwiększenie narażenia na tikagrelor grozi poważnymi krwawieniami, w tym zagrażającymi życiu, oraz nasileniem innych działań niepożądanych tikagreloru, takich jak duszność i bradyarytmie. Jednocześnie zmiana proporcji tikagreloru do czynnego metabolitu czyni efekt przeciwpłytkowy trudnym do przewidzenia. Sam typranawir był wiązany z doniesieniami o krwawieniach, w tym śródczaszkowych, co może dodatkowo zwiększać ryzyko.
Mechanizm
Typranawir podawany zawsze z małą dawką rytonawiru silnie hamuje wątrobową i jelitową aktywność CYP3A4, a tikagrelor jest przede wszystkim substratem CYP3A4.[4] Charakterystyka tikagreloru zalicza rytonawir do silnych inhibitorów CYP3A4, których jednoczesne stosowanie z tikagrelorem jest przeciwwskazane.[1] Po silnym inhibitorze CYP3A4 (ketokonazol) Cmax tikagreloru wzrosło 2,4-krotnie, a AUC 7,3-krotnie, przy zmniejszeniu Cmax i AUC czynnego metabolitu odpowiednio o 89% i 56%.[1] Tikagrelor jest też substratem P-gp, a typranawir z rytonawirem silnie hamuje P-gp po pierwszej dawce, co może dodatkowo zwiększać jego wchłanianie.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Typranawir – inhibitor CYP3A4[5], tikagrelor – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Typranawir – słaby inhibitor P-gp[5], tikagrelor – substrat P-gp[7]
- Typranawir – induktor CYP3A4[5], tikagrelor – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Typranawir – silny induktor P-gp[5], tikagrelor – substrat P-gp[7]
- Tikagrelor – słaby inhibitor CYP3A4[6], typranawir – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Tikagrelor – słaby inhibitor P-gp[7], typranawir – substrat P-gp[5]
- Typranawir: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2C9[5], induktor CYP3A4[5], silny induktor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[5]
- Tikagrelor: umiarkowany inhibitor BCRP[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], słaby inhibitor P-gp[7], wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[7]
Monitorować
- objawy krwawienia
- morfologia krwi
- duszność
- częstość rytmu serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atixarso 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atixarso-100401517/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tigrix 60 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tigrix-100415324/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aptivus 250 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aptivus-100074662/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aptivus. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aptivus-100074662/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ TikagrelorNie należy stosować diklofenaku ogólnoustrojowo u pacjenta leczonego tikagrelorem, ponieważ wskazanie do tikagreloru oznacza chorobę niedokrwienną serca, a ta jest przeciwwskazaniem do diklofenaku.Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach ani zastrzykach, a na ból zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj diklofenaku w tabletkach ani zastrzykach, a na ból zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek i nie odstawiaj tikagreloru samodzielnie.
Tikagrelor rozrzedza krew i chroni serce przed kolejnym zawałem. Diklofenak w tabletkach może podrażniać żołądek, zwiększać ryzyko krwawienia i obciążać serce. Razem te leki mogą doprowadzić do groźnego krwawienia, dlatego osoby z chorobą serca nie powinny przyjmować diklofenaku w tabletkach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból brzucha
- nietypowe siniaki lub długo niekrzepnące skaleczenia
- ból w klatce piersiowej lub duszność
- nagłe osłabienie, zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy stosować diklofenaku ogólnoustrojowo u pacjenta leczonego tikagrelorem, ponieważ wskazanie do tikagreloru oznacza chorobę niedokrwienną serca, a ta jest przeciwwskazaniem do diklofenaku. ChPL diklofenaku wymienia chorobę niedokrwienną serca, chorobę naczyń obwodowych i chorobę naczyń mózgowych w przeciwwskazaniach[1]. ChPL diklofenaku zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami przeciwpłytkowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia[1]. ChPL tikagreloru zaleca ostrożne stosowanie leków zmieniających hemostazę w skojarzeniu z tikagrelorem[2]. W leczeniu bólu preferuj paracetamol, a przy bólu miejscowym rozważ postać miejscową. Nie odstawiaj tikagreloru bez decyzji kardiologa.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko krwawienia, w tym krwawienia z wrzodu żołądka lub dwunastnicy, oraz ryzyko ponownego incydentu wieńcowego u pacjenta z chorobą niedokrwienną serca.
Mechanizm
Tikagrelor hamuje receptor płytkowy P2Y12, a diklofenak hamuje cyklooksygenazę, co osłabia ochronę błony śluzowej żołądka i dodatkowo zaburza czynność płytek. Oba efekty sumują się i zwiększają ryzyko krwawienia, zwłaszcza z przewodu pokarmowego. Diklofenak zwiększa ponadto ryzyko incydentów zakrzepowych w układzie sercowo-naczyniowym, co działa przeciwnie do celu leczenia tikagrelorem. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią)
- hemoglobina i morfologia krwi
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster na skórę)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze narażenie ogólnoustrojowe, więc ryzyko krwawienia i działania na układ krążenia jest małe. Stosowanie na ograniczoną powierzchnię skóry jest zwykle akceptowalne, z poinformowaniem pacjenta o objawach krwawienia. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.