Interakcje / Fentanyl / Fentanyl i ustekinumab
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania wynikającego z interakcji.
Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i przed dołączeniem każdego nowego leku zapytaj farmaceutę, czy można go łączyć z fentanylem.
Interakcja nieistotna klinicznieFentanyl+ UstekinumabPołączenie można stosować bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania wynikającego z interakcji.Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i przed dołączeniem każdego nowego leku zapytaj farmaceutę, czy można go łączyć z fentanylem.nieznanybadania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i przed dołączeniem każdego nowego leku zapytaj farmaceutę, czy można go łączyć z fentanylem.
Fentanyl i ustekinumab możesz przyjmować razem. Te leki nie wpływają na siebie nawzajem w istotny sposób. Ustekinumab nie zmienia siły działania leku przeciwbólowego.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i bez dodatkowego monitorowania wynikającego z interakcji. ChPL ustekinumabu nie wymaga dostosowania dawki leków będących substratami CYP450[1]. Leczenie fentanylem należy prowadzić według zwykłych zasad, ze szczególną uwagą na inne leki hamujące CYP3A4 lub działające depresyjnie na OUN[2].
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać istotnej zmiany działania przeciwbólowego ani działań niepożądanych fentanylu po dołączeniu ustekinumabu. Leki nie sumują też działań niepożądanych w sposób istotny klinicznie.
Mechanizm
Nie ma mechanizmu, który wskazywałby na istotną klinicznie interakcję. Fentanyl jest metabolizowany przez CYP3A4 w wątrobie i błonie śluzowej jelita[2]. Ustekinumab jest przeciwciałem monoklonalnym, które nie jest metabolizowane przez cytochrom P450. Teoretycznie leki zmniejszające stan zapalny mogą przywracać aktywność enzymów CYP obniżoną przez cytokiny prozapalne. Jednak ChPL ustekinumabu podaje, że badanie in vitro i badanie fazy 1. u pacjentów z aktywną chorobą Crohna nie wskazują na konieczność dostosowania dawki substratów CYP450[1].
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[3]
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steqeyma 130 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/steqeyma-100504749/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneFentanyla alkoholPacjent leczony fentanylem nie powinien spożywać alkoholu w żadnej postaci w całym okresie leczenia.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia fentanylem, a jeśli już go wypiłeś, nie przyjmuj kolejnej dawki leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij alkoholu w trakcie leczenia fentanylem, a jeśli już go wypiłeś, nie przyjmuj kolejnej dawki leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol i fentanyl działają podobnie – oba uspokajają i spowalniają oddech. Razem ich działanie się nasila, nawet po niewielkiej ilości alkoholu. Może to skończyć się zbyt wolnym oddychaniem, utratą przytomności, a nawet zgonem. Dlatego w trakcie leczenia fentanylem nie wolno pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudności z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- splątanie albo zaburzenia świadomości
- sinienie ust lub palców
- utrata przytomności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Pacjent leczony fentanylem nie powinien spożywać alkoholu w żadnej postaci w całym okresie leczenia. Formalnie alkohol nie figuruje w przeciwwskazaniach ChPL (pkt 4.3), a producent każe zachować ostrożność i uważnie monitorować pacjenta.[1] Ze względu na ryzyko zgonu z powodu depresji oddechowej w praktyce należy traktować to połączenie jako niedopuszczalne i wyraźnie o tym poinformować chorego oraz jego opiekunów. Przy zgłoszeniu spożycia alkoholu należy ocenić stan świadomości i częstość oddechów, a przy senności, której nie da się rozbudzić, lub zwolnionym oddechu natychmiast wezwać pomoc medyczną.
Skutek kliniczny
Nasilona senność i uspokojenie, spowolnienie i spłycenie oddechu, zaburzenia świadomości, śpiączka i zgon z powodu depresji oddechowej. Ryzyko dotyczy także pacjentów, którzy znoszą opioid bez objawów, bo alkohol dokłada się do działania na ośrodek oddechowy w sposób trudny do przewidzenia.
Mechanizm
Fentanyl i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, w tym ośrodek oddechowy, więc ich działanie się sumuje. ChPL wymienia alkohol wśród leków i substancji o dodatkowym działaniu depresyjnym na OUN razem z innymi opioidami, lekami nasennymi i gabapentynoidami.[1] Producent wymienia alkohol także na liście substancji, które mogą zwiększać biodostępność fentanylu i zmniejszać jego klirens, co może nasilać i przedłużać działanie opioidu oraz prowadzić do depresji oddechowej zakończonej zgonem.[1] Ten drugi mechanizm farmakokinetyczny jest w ChPL tylko wymieniony, bez danych liczbowych. Dla praktyki decydujący jest addytywny efekt depresyjny, bo łączenie opioidów z substancjami hamującymi OUN jest głównym mechanizmem śmiertelnych przedawkowań opioidów.
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- stan świadomości i senność
- częstość i głębokość oddechów
- objawy toksyczności opioidu po każdej epizodycznej ekspozycji na alkohol
- zaburzenia związane z używaniem alkoholu lub substancji w wywiadzie osobistym i rodzinnym
Kiedy ocena się zmienia
| Większa ilość alkoholu, upojenieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Im większa ilość alkoholu, tym silniejsze addytywne hamowanie OUN i większe ryzyko depresji oddechowej. Upojenie alkoholowe u pacjenta przyjmującego fentanyl wymaga pilnej oceny oddechu i świadomości. |
| Zwiększenie dawki fentanyludawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zwiększaniu dawki opioidu margines bezpieczeństwa wobec alkoholu maleje. W takim okresie należy ponownie przypomnieć o bezwzględnym unikaniu alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Ustekinumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 80
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.
Oba leki osłabiają układ odporności, a przyjmowane razem robią to mocniej. Zakażenia mogą być wtedy częstsze i cięższe, a czasem rozwijają się bez wysokiej gorączki. Dotyczy to na przykład natalizumabu, fingolimodu lub tofacytynibu łączonych z ustekinumabem, sekukinumabem albo tocilizumabem. Takie połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz specjalista, i wymaga ono regularnych badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne rozbicie
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany w zachowaniu
- nocne poty i chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń. Natalizumabu nie należy łączyć z innymi lekami immunosupresyjnymi, co ujmuje ChPL. Tofacytynibu nie zaleca się łączyć z lekami biologicznymi. Fingolimod, ozanimod i ponesimod wymagają szczególnej ostrożności ze względu na limfopenię i ryzyko leukoencefalopatii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę oraz zakażenie WZW B i WZW C i uzupełnić szczepienia, a szczepionki żywe podać odpowiednio wcześniej[1]. Przy zmianie leku trzeba uwzględnić długi czas działania poprzednika. Dotyczy to zwłaszcza leflunomidu i teriflunomidu, które mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji, a także natalizumabu, modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu i przeciwciał monoklonalnych.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gruźlicy, półpaśca, zakażeń grzybiczych i reaktywacji WZW B. Przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Zakażenie może przebiegać skąpoobjawowo i być rozpoznane późno. Szczepionki żywe są przeciwwskazane, a odpowiedź na szczepionki inaktywowane bywa osłabiona[1]. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, z wyjątkami opisanymi osobno. Jest najsilniejsza przy natalizumabie, modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu, tofacytynibie, leflunomidzie i teriflunomidzie, których ChPL odradzają lub wykluczają łączenie z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Selektywne leki immunosupresyjne działają na różne elementy odporności. Hamują proliferację lub kostymulację limfocytów, zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, blokują migrację limfocytów do tkanek albo hamują kinazy JAK lub BTK. Inhibitory interleukin wyłączają kluczowe cytokiny obrony przeciwzakaźnej, takie jak IL‑1, IL‑6, IL‑12/23, IL‑17, IL‑2 i IL‑36. Połączenie obu mechanizmów sumuje osłabienie odporności. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, poza wyjątkami efgartigimodu alfa i imlifidazy. Inhibitory IL‑6, czyli tocilizumab, sarilumab, siltuksymab i satralizumab, mogą dodatkowo maskować gorączkę i wzrost CRP w przebiegu zakażenia.
Monitorować
- objawy zakażenia przy każdej wizycie, z pamięcią, że gorączka i CRP mogą być stłumione przy inhibitorach IL‑6
- morfologia z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofili
- badania przesiewowe w kierunku gruźlicy oraz WZW B i WZW C przed leczeniem i w razie narażenia
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze, które mogą wskazywać na leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie, tofacytynibie, tocilizumabie i sarilumabie
- status szczepień i unikanie szczepionek żywych
Kiedy ocena się zmienia
| Okres wypłukania zależny od lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Interakcja może trwać po odstawieniu leku z grupy A. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo i mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji. Po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie liczba limfocytów wraca do normy stopniowo, a natalizumab działa jeszcze przez kilka miesięcy. Przed włączeniem inhibitora interleukin należy uwzględnić ten czas. |
| Kilka okresów półtrwania przeciwciałaodstep · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Inhibitory interleukin będące przeciwciałami monoklonalnymi działają tygodniami lub miesiącami po ostatniej dawce. Przy zamianie na lek z grupy A, zwłaszcza na natalizumab, należy zachować odpowiedni odstęp. Anakinra działa krótko, więc odstęp po niej może być krótki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań jest większe. Częściej występują też choroby współistniejące i przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów, co nasila skutki połączenia. |
| Długotrwałe leczenie skojarzoneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długie łączenie leków, zwłaszcza natalizumabu lub modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu z innymi lekami immunosupresyjnymi, zwiększa ryzyko leukoencefalopatii i zakażeń oportunistycznych. Wymaga to okresowej oceny, czy połączenie jest nadal potrzebne. |
Źródła
- Schraad M, Mäurer M, Salmen A, Ruck T, Uphaus T, Fleischer V, et al. Cellular and humoral vaccination response under immunotherapies-German consensus on vaccination strategies in neurological autoimmune diseases. Ther Adv Neurol Disord. 2025;18:17562864251396006. doi: 10.1177/17562864251396006. PMID: 41394285.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie.Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki hamujące interleukiny, takie jak ustekinumab, sekukinumab, tocilizumab czy anakinra, osłabiają odporność. Przy takim leczeniu wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a szczepienie może też słabiej chronić. Dlatego w trakcie tego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku dni lub tygodni po szczepieniu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie, senność, drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- uporczywe wymioty, silny ból brzucha
- duże osłabienie, bóle mięśni
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie. Jeśli planowane jest leczenie biologiczne, a pacjent może podróżować do rejonu endemicznego, szczepienie najlepiej wykonać co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Po odstawieniu leku szczepić można dopiero po okresie wymywania. Okres ten wynika z ChPL danej substancji i dla przeciwciał monoklonalnych (np. ustekinumab, sekukinumab, guselkumab, tocilizumab) wynosi zwykle kilka miesięcy. Przy anakinrze jest krótszy ze względu na krótki okres półtrwania. Przed wznowieniem leczenia też trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. Odstawienie leku tylko po to, aby zaszczepić się przed podróżą, wymaga decyzji lekarza prowadzącego. Pod uwagę trzeba wziąć ryzyko zaostrzenia choroby podstawowej. U pacjentów po przeszczepieniu leczonych bazyliksymabem, a także u osób z innymi lekami immunosupresyjnymi, szczepienie jest wykluczone na czas leczenia. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży może wydać zwolnienie z obowiązku szczepienia, wpisywane do Międzynarodowego Świadectwa Szczepień. Pacjenta trzeba wtedy poinformować, że pozostaje bez ochrony. Należy mu zalecić rezygnację z podróży do rejonu endemicznego albo ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku objawów ogólnoustrojowych i neurologicznych.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężka choroba wywołana wirusem szczepionkowym. Może to być choroba trzewna przypominająca żółtą febrę, z niewydolnością wielonarządową, albo choroba neurotropowa, czyli zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Oba powikłania mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być słabsza, co daje fałszywe poczucie ochrony w czasie podróży do rejonu endemicznego. Leczenie immunosupresyjne znajduje się w przeciwwskazaniach ChPL szczepionki przeciw żółtej febrze. ChPL inhibitorów interleukin zalecają, aby nie podawać szczepionek żywych w trakcie leczenia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Kontrolę nad tym namnażaniem przejmuje prawidłowo działający układ odpornościowy. Inhibitory interleukin blokują cytokiny (IL-1, IL-2, IL-6, IL-12/23, IL-17, IL-36) albo ich receptory. Te cytokiny uczestniczą w odpowiedzi zapalnej, w aktywacji limfocytów T i w wytwarzaniu przeciwciał. Osłabienie tych szlaków może pozwolić na niekontrolowane namnażanie wirusa szczepionkowego i jednocześnie zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Efekt jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z samego działania immunomodulującego, a nie z metabolizmu. Siła immunosupresji różni się między lekami i zależy od leczenia skojarzonego (np. bazyliksymab podaje się zawsze z innymi lekami immunosupresyjnymi). Nie zmienia to jednak zalecenia dla żadnego leku z grupy.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku leczenia biologicznego i innej immunosupresji, z datą ostatniej dawki
- po przypadkowym podaniu: temperatura ciała, objawy ogólne i neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym podaniu: próby wątrobowe, morfologia, parametry nerkowe przy objawach ogólnoustrojowych
- zachowanie odstępu między szczepieniem a wznowieniem leczenia zgodnie z ChPL leku
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora interleukinykolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia biologicznego jest akceptowalne. Daje czas na wytworzenie odporności i wygaszenie namnażania wirusa szczepionkowego, zanim zostanie włączona immunosupresja. |
| Okres wymywania leku zgodny z ChPLodstep · inhibitory interleukin | ryzyko maleje | Po odstawieniu inhibitora interleukiny szczepienie można rozważyć dopiero po okresie wymywania. Dla przeciwciał monoklonalnych trwa on zwykle kilka miesięcy, dla anakinry jest krótszy. Odstawienie leku przed podróżą to decyzja lekarza prowadzącego, który musi ocenić ryzyko zaostrzenia choroby. Przed wznowieniem leczenia trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. |
| Niemowlę narażone na lek biologiczny w okresie ciążywiek · pacjent | ryzyko rośnie | Przeciwciała monoklonalne przechodzą przez łożysko i mogą utrzymywać się u niemowlęcia przez wiele miesięcy po porodzie. Szczepionek żywych, w tym przeciw żółtej febrze, nie należy podawać takiemu dziecku przed upływem okresu zalecanego w ChPL leku stosowanego przez matkę w ciąży. |
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ FentanylPołączenie można stosować, ale trzeba monitorować skuteczność przeciwbólową i objawy toksyczności opioidu przy każdej zmianie dawkowania deksametazonu.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i powiedz lekarzowi, jeśli ból jest słabiej kontrolowany albo gdy kończysz lub zmieniasz leczenie deksametazonem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i powiedz lekarzowi, jeśli ból jest słabiej kontrolowany albo gdy kończysz lub zmieniasz leczenie deksametazonem.
Deksametazon może sprawić, że organizm szybciej rozkłada fentanyl, przez co lek przeciwbólowy może działać słabiej. Kiedy kończysz przyjmować deksametazon, fentanyl może zacząć działać mocniej niż wcześniej. To może wywołać silną senność i spowolnienie oddechu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból wraca częściej lub jest silniejszy niż zwykle
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- splątanie lub zawroty głowy po odstawieniu deksametazonu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba monitorować skuteczność przeciwbólową i objawy toksyczności opioidu przy każdej zmianie dawkowania deksametazonu. ChPL fentanylu zaleca, aby pacjentów, u których zmienia się ekspozycja na lek wpływający na CYP3A4, monitorować w kierunku nasilenia działania lub toksyczności fentanylu i odpowiednio dostosować jego dawkę[1]. Szczególną czujność należy zachować w pierwszych dniach po odstawieniu deksametazonu, gdy dawka fentanylu była wcześniej zwiększana z powodu słabszego działania.
Skutek kliniczny
Podczas jednoczesnego stosowania może dojść do zmniejszenia stężenia fentanylu i słabszej kontroli bólu. ChPL fentanylu wskazuje, że jednoczesne stosowanie z induktorami CYP3A4, w tym z glikokortykosteroidami, może osłabiać jego skuteczność[1]. Po odstawieniu albo zmniejszeniu dawki deksametazonu indukcja stopniowo wygasa, a stężenie fentanylu może wzrosnąć, co grozi nasileniem działania opioidu, nadmierną sennością i depresją oddechową.
Mechanizm
Deksametazon może osłabiać działanie fentanylu, ponieważ indukuje CYP3A4 – główny enzym metabolizujący fentanyl. ChPL fentanylu podaje, że fentanyl jest metabolizowany w wątrobie i błonie śluzowej jelita przez CYP3A4, a glikokortykosteroidy wymienia wśród induktorów CYP3A4, które mogą zmniejszać jego stężenie w osoczu[1]. ChPL deksametazonu nie wymienia fentanylu ani opioidów[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- skuteczność przeciwbólowa i częstość bólu przebijającego
- stopień sedacji
- częstość i głębokość oddechów
- objawy toksyczności opioidu po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki deksametazonu
Bezpieczniejsze alternatywy
morfinahydromorfon
Kiedy ocena się zmienia
| Pojedyncza dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko maleje | Indukcja CYP3A4 rozwija się stopniowo, dlatego jednorazowe podanie deksametazonu, np. w profilaktyce nudności okołooperacyjnych, raczej nie zmienia istotnie ekspozycji na fentanyl. |
| Odstawienie deksametazonu u pacjenta stosującego fentanylkolejność włączenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki deksametazonu indukcja wygasa i stężenie fentanylu może wzrosnąć, szczególnie gdy dawkę fentanylu wcześniej zwiększano. ChPL fentanylu zaleca wówczas monitorowanie toksyczności i dostosowanie dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ RamiprylPołączenie można stosować, ale należy kontrolować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianie dawki któregokolwiek z leków.Wstawaj powoli, mierz ciśnienie w domu i powiedz lekarzowi, jeśli masz zawroty głowy, omdlenia albo bardzo niskie wyniki pomiarów.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstawaj powoli, mierz ciśnienie w domu i powiedz lekarzowi, jeśli masz zawroty głowy, omdlenia albo bardzo niskie wyniki pomiarów.
Fentanyl i ramipryl mogą razem mocniej obniżać ciśnienie krwi. Możesz wtedy czuć zawroty głowy, osłabienie albo mroczki przed oczami, zwłaszcza gdy szybko wstajesz. Ryzyko jest większe na początku leczenia, po zwiększeniu dawki i gdy jesteś odwodniony.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- silne osłabienie
- mroczki przed oczami
- upadek
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale należy kontrolować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianie dawki któregokolwiek z leków. ChPL ramiprylu zaleca brać pod uwagę zwiększone ryzyko hipotonii przy łączeniu z innymi substancjami obniżającymi ciśnienie[1]. Ramipryl jest przeciwwskazany u pacjentów z hipotonią i niestabilnych hemodynamicznie, więc przy objawowym niedociśnieniu należy rozważyć zmniejszenie dawki lub wstrzymanie ramiprylu[1][2][3]. Pacjenta należy pouczyć o powolnym wstawaniu i zgłaszaniu zawrotów głowy.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilone niedociśnienie, szczególnie ortostatyczne, z zawrotami głowy, osłabieniem, omdleniem i ryzykiem upadku. Ryzyko jest największe na początku leczenia fentanylem lub ramiprylem i przy zwiększaniu dawki, a także u osób starszych, odwodnionych lub przyjmujących leki moczopędne. Senność wywołana przez fentanyl może dodatkowo zwiększać ryzyko upadków.
Mechanizm
Połączenie może nasilać spadek ciśnienia tętniczego, ponieważ ramipryl obniża ciśnienie przez hamowanie konwertazy angiotensyny, a fentanyl jako opioid może wywoływać rozszerzenie naczyń i niedociśnienie, zwłaszcza ortostatyczne. ChPL ramiprylu zaleca uwzględnić zwiększone ryzyko hipotonii przy jednoczesnym stosowaniu innych substancji mogących obniżać ciśnienie krwi, w tym leków znieczulających[1]. ChPL fentanylu nie wymienia ramiprylu ani inhibitorów ACE wśród interakcji[4]. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, ponieważ ramipryl nie wpływa na CYP3A4, przez który metabolizowany jest fentanyl.
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym pomiar w pozycji stojącej
- zawroty głowy i omdlenia przy zmianie pozycji
- ryzyko upadków u osób starszych
- nawodnienie i czynność nerek przy wymiotach lub małym przyjmowaniu płynów
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych niedociśnienie ortostatyczne i senność po opioidzie częściej prowadzą do upadków i złamań, dlatego kontrolę ciśnienia w pozycji stojącej należy prowadzić częściej. |
| Włączenie lub zwiększanie dawki fentanylu u pacjenta leczonego ramiprylemkolejność włączenia · fentanyl | inne zalecenie | W okresie dobierania dawki fentanylu należy częściej kontrolować ciśnienie tętnicze i objawy niedociśnienia ortostatycznego. |
| Włączenie lub zwiększanie dawki ramiprylu u pacjenta leczonego fentanylemkolejność włączenia · ramipryl | inne zalecenie | Rozpoczęcie ramiprylu u pacjenta przyjmującego fentanyl wymaga kontroli ciśnienia po pierwszych dawkach, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków lub odwodnieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Polpril 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/polpril-100113089/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Piramil 1,25 mg 1,25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/piramil-1-25-mg-100133040/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ApoRami 1,25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aporami-100349053/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ TelmisartanPołączenie można stosować, ale należy kontrolować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia fentanylem i przy zwiększaniu jego dawki.Wstawaj powoli, po przyjęciu leku przeciwbólowego posiedź chwilę, mierz ciśnienie i powiedz lekarzowi, jeśli często kręci ci się w głowie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstawaj powoli, po przyjęciu leku przeciwbólowego posiedź chwilę, mierz ciśnienie i powiedz lekarzowi, jeśli często kręci ci się w głowie.
Oba leki mogą obniżać ciśnienie krwi, a razem robią to silniej. Może to powodować zawroty głowy, osłabienie albo zasłabnięcie, szczególnie przy szybkim wstawaniu. Ryzyko jest większe u osób starszych i po zwiększeniu dawki leku przeciwbólowego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy przy wstawaniu
- ciemnienie przed oczami
- zasłabnięcie lub omdlenie
- nagłe osłabienie
- upadek
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale należy kontrolować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia fentanylem i przy zwiększaniu jego dawki. ChPL telmisartanu ostrzega, że leki narkotyczne mogą spotęgować niedociśnienie ortostatyczne.[1] Pacjenta należy poinformować o powolnym wstawaniu i o tym, by po dawce fentanylu na ból przebijający przez pewien czas pozostał w pozycji siedzącej lub leżącej. W razie objawowego niedociśnienia warto rozważyć zmniejszenie dawki leku przeciwnadciśnieniowego w porozumieniu z lekarzem.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilone niedociśnienie, szczególnie ortostatyczne, z zawrotami głowy, osłabieniem i ryzykiem omdleń oraz upadków. Ryzyko jest największe po przyjęciu dawki fentanylu na ból przebijający, przy zwiększaniu jego dawki oraz u osób starszych, odwodnionych lub przyjmujących też diuretyki.
Mechanizm
Oba leki obniżają ciśnienie tętnicze różnymi drogami, więc ich działania się sumują. Telmisartan blokuje receptor AT1 i rozszerza naczynia, a fentanyl jako opioid może powodować niedociśnienie, zwłaszcza ortostatyczne, i bradykardię. ChPL telmisartanu podaje, że niedociśnienie ortostatyczne może być spotęgowane przez leki narkotyczne.[1] ChPL fentanylu nie wymienia telmisartanu ani leków przeciwnadciśnieniowych wśród interakcji.[2] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ fentanyl jest metabolizowany przez CYP3A4, a telmisartan nie hamuje ani nie indukuje tego enzymu w istotnym stopniu.
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji siedzącej i stojącej
- tętno
- objawy niedociśnienia ortostatycznego – zawroty głowy, zasłabnięcia
- upadki u osób starszych
- stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych większe ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i upadków z urazami, wskazana częstsza kontrola ciśnienia w pozycji stojącej. |
| Fentanyl włączany lub zwiększany u pacjenta leczonego telmisartanemkolejność włączenia · fentanyl | inne zalecenie | Największe ryzyko nasilonego spadku ciśnienia występuje na początku leczenia fentanylem i po zwiększeniu jego dawki, wtedy wskazana ścisła kontrola ciśnienia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Micardis 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/micardis-100089215/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ TikagrelorPołączenie można stosować, ale w ostrym zespole wieńcowym należy pamiętać o możliwym opóźnieniu działania tikagreloru, a u pacjenta leczonego fentanylem, u którego włącza się tikagrelor, obserwować objawy toksyczności opioidów.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz je razem.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z leków i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz je razem.
Fentanyl, jak inne silne leki przeciwbólowe z tej grupy, spowalnia pracę żołądka i jelit, przez co lek przeciwpłytkowy tikagrelor może wchłaniać się wolniej i działać słabiej. Tikagrelor może z kolei nieco nasilać działanie fentanylu, co zwiększa ryzyko silnej senności i spłycenia oddechu. Lekarz może zalecić oba leki razem, ale wymaga to uważnej obserwacji, zwłaszcza na początku leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki oddech
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
- nagła duszność
- zawroty głowy i splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale w ostrym zespole wieńcowym należy pamiętać o możliwym opóźnieniu działania tikagreloru, a u pacjenta leczonego fentanylem, u którego włącza się tikagrelor, obserwować objawy toksyczności opioidów. U pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym, u których nie można wstrzymać opioidu, a szybkie zahamowanie P2Y12 jest krytycznie istotne, ChPL tikagreloru dopuszcza rozważenie pozajelitowego inhibitora P2Y12[1]. ChPL fentanylu zaleca dokładne i długotrwałe monitorowanie pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie inhibitorem CYP3A4 lub zwiększają jego dawkę, a przy jego odstawieniu – kontrolę działania fentanylu i ewentualną korektę dawki[2].
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest możliwe opóźnienie i osłabienie hamowania płytek przez tikagrelor, co ma znaczenie przede wszystkim w ostrej fazie ostrego zespołu wieńcowego po dawce nasycającej. ChPL tikagreloru określa kliniczne znaczenie tej interakcji jako nieznane, ale wskazuje na możliwość zmniejszenia skuteczności tikagreloru[1]. Drugim, słabiej udokumentowanym skutkiem jest możliwe nasilenie lub przedłużenie działania fentanylu z ryzykiem depresji oddechowej, które ChPL fentanylu opisuje dla inhibitorów CYP3A4[2].
Mechanizm
Opioidy, w tym fentanyl, spowalniają motorykę przewodu pokarmowego, przez co opóźniają i zmniejszają wchłanianie doustnego tikagreloru i powstawanie jego czynnego metabolitu. ChPL tikagreloru opisuje u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym leczonych morfiną zmniejszenie ekspozycji na tikagrelor o 35% i wskazuje, że zjawisko dotyczy także innych opioidów[1]. Tikagrelor jest jednocześnie łagodnym do umiarkowanego inhibitorem CYP3A4[1], a fentanyl jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc inhibitory tego enzymu mogą zwiększać biodostępność fentanylu i zmniejszać jego klirens[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy toksyczności opioidów – nadmierna senność, spowolnienie oddechu, zwężenie źrenic
- skuteczność przeciwpłytkowa w ostrej fazie ostrego zespołu wieńcowego – objawy niedokrwienia, ból w klatce piersiowej
- kontrola bólu i dawki fentanylu po włączeniu lub odstawieniu tikagreloru
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Tikagrelor włączany u pacjenta na stałej dawce fentanylukolejność włączenia · tikagrelor | inne zalecenie | Po włączeniu inhibitora CYP3A4 u pacjenta leczonego fentanylem ChPL fentanylu zaleca dokładne i długotrwałe monitorowanie w kierunku toksyczności opioidów. |
| Odstawienie tikagreloru u pacjenta na fentanylukolejność włączenia · tikagrelor | inne zalecenie | Po odstawieniu inhibitora CYP3A4 ChPL fentanylu zaleca kontrolę działania fentanylu i odpowiednie dostosowanie jego dawki. |
| Dawka nasycająca w ostrym zespole wieńcowymdawka · tikagrelor | ryzyko rośnie | W ostrym zespole wieńcowym opóźnienie wchłaniania tikagreloru przez opioid może być klinicznie istotne. Gdy opioidu nie można wstrzymać, a szybkie zahamowanie P2Y12 jest krytyczne, można rozważyć pozajelitowy inhibitor P2Y12. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brilique-100236165/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brilique. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brilique-100236165/
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ BupropionPołączenie można stosować pod warunkiem obserwacji pacjenta w kierunku zespołu serotoninowego, szczególnie po włączeniu leku lub zwiększeniu dawki.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie dokładaj na własną rękę innych leków przeciwdepresyjnych, przeciwbólowych ani na migrenę bez pytania lekarza lub farmaceuty.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie dokładaj na własną rękę innych leków przeciwdepresyjnych, przeciwbólowych ani na migrenę bez pytania lekarza lub farmaceuty.
Fentanyl i bupropion przyjmowane razem mogą rzadko wywołać groźną reakcję zwaną zespołem serotoninowym. Ryzyko jest największe na początku leczenia albo po zwiększeniu dawki. Najczęściej oba leki można przyjmować razem, ale musisz znać objawy ostrzegawcze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- drżenie, sztywność albo mimowolne skurcze mięśni
- gorączka, poty, przyspieszone bicie serca
- biegunka i nudności pojawiające się nagle
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem obserwacji pacjenta w kierunku zespołu serotoninowego, szczególnie po włączeniu leku lub zwiększeniu dawki. Przy podejrzeniu zespołu serotoninowego należy rozważyć odstawienie leków serotoninergicznych i wdrożyć leczenie objawowe. Warto sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje dodatkowo SSRI, SNRI, tramadolu lub tryptanów, bo każdy kolejny lek serotoninergiczny zwiększa ryzyko.
Skutek kliniczny
Najważniejszym ryzykiem jest zespół serotoninowy z pobudzeniem, gorączką, drżeniem, mioklonią i niestabilnością autonomiczną. Ryzyko jest największe po włączeniu leku lub zwiększeniu dawki któregokolwiek z nich oraz przy dodatkowym leku serotoninergicznym.
Mechanizm
Połączenie może sumować działanie serotoninergiczne obu leków i w rzadkich przypadkach prowadzić do zespołu serotoninowego. Charakterystyka fentanylu ostrzega, że łączenie go z lekami serotoninergicznymi, takimi jak SSRI, SNRI lub inhibitory MAO, może zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego zagrażającego życiu, ale nie wymienia bupropionu z nazwy.[1] Charakterystyka bupropionu podaje, że po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano zespół serotoninowy, gdy bupropion podawano z lekami serotoninergicznymi.[2] Bupropion hamuje CYP2D6, ale fentanyl jest metabolizowany przez CYP3A4, więc nie należy oczekiwać istotnej interakcji farmakokinetycznej.[2][1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, mioklonie, gorączka, biegunka)
- stan świadomości i oddech przy zmianie dawki fentanylu
- pozostałe leki serotoninergiczne na liście leków pacjenta
Bezpieczniejsze alternatywy
morfinahydromorfon
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub zwiększenie dawki któregokolwiek lekukolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego jest największe w pierwszych dniach po włączeniu leku lub zwiększeniu dawki, dlatego obserwacja powinna być wtedy najściślejsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR 300 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ ArypiprazolPołączenie można stosować, ale trzeba ściśle obserwować pacjenta pod kątem sedacji i depresji oddechowej, szczególnie po włączeniu arypiprazolu lub zwiększeniu dawki któregokolwiek leku.Przyjmuj oba leki tylko w dawkach ustalonych z lekarzem, nie pij alkoholu, nie bierz na własną rękę leków nasennych i od razu zgłoś lekarzowi nasiloną senność.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tylko w dawkach ustalonych z lekarzem, nie pij alkoholu, nie bierz na własną rękę leków nasennych i od razu zgłoś lekarzowi nasiloną senność.
Oba leki mogą powodować senność i spowalniać oddech, a razem to działanie jest silniejsze. Może to prowadzić do bardzo głębokiej senności, a nawet groźnego osłabienia oddychania. Możesz też odczuwać zawroty głowy przy wstawaniu i łatwiej się przewracać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność, trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nierówny oddech
- splątanie lub niewyraźna mowa
- zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu
- gorączka, drżenie, sztywność mięśni lub silne pobudzenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba ściśle obserwować pacjenta pod kątem sedacji i depresji oddechowej, szczególnie po włączeniu arypiprazolu lub zwiększeniu dawki któregokolwiek leku. Fentanyl w postaci przezśluzówkowej wolno stosować wyłącznie u pacjentów otrzymujących leczenie podtrzymujące opioidami[1]. Dawkę fentanylu na ból przebijający należy zwiększać ostrożnie i unikać dokładania kolejnych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym alkoholu, benzodiazepin i gabapentynoidów. Należy sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje silnych inhibitorów CYP3A4, ponieważ zwiększają one jednocześnie stężenie fentanylu[1] i arypiprazolu[2], co potęguje ryzyko. Opiekun pacjenta powinien znać objawy przedawkowania opioidu.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest nasilona senność i depresja oddechowa, które mogą prowadzić do śpiączki i zgonu. Charakterystyka fentanylu wskazuje, że depresja oddechowa przy nasileniu działania opioidu może zakończyć się zgonem[1]. Możliwe są również zawroty głowy, spadki ciśnienia przy wstawaniu i upadki, zwłaszcza że arypiprazol blokuje receptory adrenergiczne alfa1 i może nasilać działanie leków obniżających ciśnienie[2]. Rzadziej może wystąpić zespół serotoninowy, który według charakterystyki fentanylu może zagrażać życiu[1].
Mechanizm
Połączenie wymaga ścisłej obserwacji, bo oba leki hamują ośrodkowy układ nerwowy, a ich działania się sumują. Charakterystyka fentanylu podaje, że leki przeciwpsychotyczne stosowane jednocześnie z fentanylem mogą wywierać dodatkowe działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy[1]. Charakterystyka arypiprazolu zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy, które wywołują podobne działania niepożądane, takie jak sedacja[2]. Fentanyl jest lekiem serotoninergicznym, a charakterystyka arypiprazolu opisuje przypadki zespołu serotoninowego, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych[2]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wpływał istotnie na metabolizm substratów CYP3A4[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stopień sedacji i kontakt z pacjentem
- częstość i głębokość oddechów
- ciśnienie tętnicze, w tym spadki przy pionizacji
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, gorączka, sztywność mięśni)
- ryzyko upadków
Kiedy ocena się zmienia
| Arypiprazol włączany lub zwiększany u pacjenta leczonego fentanylemkolejność włączenia · arypiprazol | ryzyko rośnie | Ryzyko sedacji i depresji oddechowej jest największe w pierwszych dniach po włączeniu arypiprazolu lub zwiększeniu jego dawki, dlatego w tym okresie obserwacja powinna być najściślejsza. |
| Zwiększanie dawki fentanylu na ból przebijającydawka · fentanyl | ryzyko rośnie | Podczas zwiększania dawki fentanylu u pacjenta przyjmującego arypiprazol działanie depresyjne obu leków się sumuje, dlatego dawkę należy zwiększać ostrożnie i kontrolować oddech oraz stopień sedacji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.