Interakcje / Fentanyl / Fentanyl i wortioksetyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, jeśli jest klinicznie uzasadnione, ale wymaga obserwacji pod kątem zespołu serotoninowego.
Przyjmuj oba leki tylko tak, jak zalecił lekarz, nie dokładaj bez konsultacji innych leków na ból, migrenę ani preparatów z dziurawcem i zgłoś się pilnie po pomoc, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Niekorzystna interakcjaFentanyl+ WortioksetynaPołączenie można stosować, jeśli jest klinicznie uzasadnione, ale wymaga obserwacji pod kątem zespołu serotoninowego.Przyjmuj oba leki tylko tak, jak zalecił lekarz, nie dokładaj bez konsultacji innych leków na ból, migrenę ani preparatów z dziurawcem i zgłoś się pilnie po pomoc, jeśli pojawią się niepokojące objawy.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tylko tak, jak zalecił lekarz, nie dokładaj bez konsultacji innych leków na ból, migrenę ani preparatów z dziurawcem i zgłoś się pilnie po pomoc, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Fentanyl i wortioksetyna działają na serotoninę w mózgu. Przyjmowane razem mogą rzadko wywołać groźny stan zwany zespołem serotoninowym. Ryzyko jest największe na początku wspólnego stosowania i po zwiększeniu dawki któregoś z leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- drżenie, drgania lub sztywność mięśni
- gorączka i nadmierne pocenie się
- szybkie bicie serca
- biegunka, nudności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli jest klinicznie uzasadnione, ale wymaga obserwacji pod kątem zespołu serotoninowego. Szczególną czujność należy zachować po włączeniu drugiego leku i po każdym zwiększeniu dawki fentanylu lub wortioksetyny[1][2]. Przy podejrzeniu zespołu serotoninowego należy przerwać podawanie leku serotoninergicznego i wdrożyć leczenie objawowe. Należy wykluczyć jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO, które są przeciwwskazane z każdym z tych leków[1][2].
Skutek kliniczny
Możliwy zespół serotoninowy – pobudzenie, splątanie, tachykardia, wahania ciśnienia, hipertermia, potliwość, drżenie, mioklonie, wygórowanie odruchów, biegunka. W ciężkiej postaci zagraża życiu.
Mechanizm
Oba leki nasilają przekaźnictwo serotoninergiczne – wortioksetyna hamuje transporter serotoniny i moduluje receptory serotoninowe, a fentanyl wykazuje własną aktywność serotoninergiczną. Jednoczesne podawanie leków serotoninergicznych z fentanylem zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, który może zagrażać życiu[1]. Opioidy są wymieniane wśród leków serotoninergicznych, których łączenie z wortioksetyną może prowadzić do zespołu serotoninowego[2]. Wortioksetyna nie hamuje istotnie CYP3A4, więc nie należy oczekiwać wzrostu stężenia fentanylu na drodze farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, hipertermia, potliwość, tachykardia)
- szczególnie po włączeniu leku lub zwiększeniu dawki
- inne jednocześnie stosowane leki serotoninergiczne i inhibitory MAO
Bezpieczniejsze alternatywy
morfinahydromorfon
Kiedy ocena się zmienia
| Zwiększenie dawki fentanylu lub wortioksetynydawka · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego jest największe w okresie włączania leczenia skojarzonego i po zwiększaniu dawek – w tym czasie należy wzmóc obserwację. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneFentanyla alkoholPacjent leczony fentanylem nie powinien spożywać alkoholu w żadnej postaci w całym okresie leczenia.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia fentanylem, a jeśli już go wypiłeś, nie przyjmuj kolejnej dawki leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij alkoholu w trakcie leczenia fentanylem, a jeśli już go wypiłeś, nie przyjmuj kolejnej dawki leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol i fentanyl działają podobnie – oba uspokajają i spowalniają oddech. Razem ich działanie się nasila, nawet po niewielkiej ilości alkoholu. Może to skończyć się zbyt wolnym oddychaniem, utratą przytomności, a nawet zgonem. Dlatego w trakcie leczenia fentanylem nie wolno pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudności z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- splątanie albo zaburzenia świadomości
- sinienie ust lub palców
- utrata przytomności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Pacjent leczony fentanylem nie powinien spożywać alkoholu w żadnej postaci w całym okresie leczenia. Formalnie alkohol nie figuruje w przeciwwskazaniach ChPL (pkt 4.3), a producent każe zachować ostrożność i uważnie monitorować pacjenta.[1] Ze względu na ryzyko zgonu z powodu depresji oddechowej w praktyce należy traktować to połączenie jako niedopuszczalne i wyraźnie o tym poinformować chorego oraz jego opiekunów. Przy zgłoszeniu spożycia alkoholu należy ocenić stan świadomości i częstość oddechów, a przy senności, której nie da się rozbudzić, lub zwolnionym oddechu natychmiast wezwać pomoc medyczną.
Skutek kliniczny
Nasilona senność i uspokojenie, spowolnienie i spłycenie oddechu, zaburzenia świadomości, śpiączka i zgon z powodu depresji oddechowej. Ryzyko dotyczy także pacjentów, którzy znoszą opioid bez objawów, bo alkohol dokłada się do działania na ośrodek oddechowy w sposób trudny do przewidzenia.
Mechanizm
Fentanyl i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, w tym ośrodek oddechowy, więc ich działanie się sumuje. ChPL wymienia alkohol wśród leków i substancji o dodatkowym działaniu depresyjnym na OUN razem z innymi opioidami, lekami nasennymi i gabapentynoidami.[1] Producent wymienia alkohol także na liście substancji, które mogą zwiększać biodostępność fentanylu i zmniejszać jego klirens, co może nasilać i przedłużać działanie opioidu oraz prowadzić do depresji oddechowej zakończonej zgonem.[1] Ten drugi mechanizm farmakokinetyczny jest w ChPL tylko wymieniony, bez danych liczbowych. Dla praktyki decydujący jest addytywny efekt depresyjny, bo łączenie opioidów z substancjami hamującymi OUN jest głównym mechanizmem śmiertelnych przedawkowań opioidów.
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- stan świadomości i senność
- częstość i głębokość oddechów
- objawy toksyczności opioidu po każdej epizodycznej ekspozycji na alkohol
- zaburzenia związane z używaniem alkoholu lub substancji w wywiadzie osobistym i rodzinnym
Kiedy ocena się zmienia
| Większa ilość alkoholu, upojenieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Im większa ilość alkoholu, tym silniejsze addytywne hamowanie OUN i większe ryzyko depresji oddechowej. Upojenie alkoholowe u pacjenta przyjmującego fentanyl wymaga pilnej oceny oddechu i świadomości. |
| Zwiększenie dawki fentanyludawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zwiększaniu dawki opioidu margines bezpieczeństwa wobec alkoholu maleje. W takim okresie należy ponownie przypomnieć o bezwzględnym unikaniu alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Niekorzystna interakcjaWortioksetynaa alkoholZalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia wortioksetyną, zgodnie z ChPL.Jeśli to możliwe, nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a lek przyjmuj regularnie, także gdy zdarzy ci się wypić alkohol.nieznanybadania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli to możliwe, nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a lek przyjmuj regularnie, także gdy zdarzy ci się wypić alkohol.
Podczas leczenia depresji nie zaleca się picia alkoholu. W badaniu u zdrowych osób jednorazowa dawka alkoholu nie zmieniała działania leku ani nie pogarszała sprawności umysłowej. Alkohol może jednak utrudniać leczenie depresji i nasilać złe samopoczucie. Nie ma dobrych danych o tym, jak lek działa przy większych ilościach alkoholu albo przy regularnym piciu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie nastroju lub nawrót objawów depresji
- wyraźna senność lub zawroty głowy
- trudności z koncentracją
- myśli rezygnacyjne lub samobójcze (natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub numerem alarmowym)
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia wortioksetyną, zgodnie z ChPL[1]. Przypadkowe lub sporadyczne wypicie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga przerywania leczenia ani zmiany dawki wortioksetyny.
Skutek kliniczny
Po jednorazowej, umiarkowanej dawce alkoholu nie wykazano zmiany stężenia wortioksetyny ani pogorszenia sprawności poznawczej w porównaniu z placebo[1]. Podczas leczenia przeciwdepresyjnego alkohol nie jest jednak zalecany, ponieważ może utrudniać odpowiedź na leczenie i nasilać objawy choroby. Dla większych dawek i regularnego picia brakuje danych z badań.
Mechanizm
W badaniu u zdrowych osób pojedyncza dawka etanolu nie zmieniała farmakokinetyki wortioksetyny ani nie powodowała istotnych zaburzeń funkcji poznawczych w porównaniu z placebo[1]. Nie ma więc potwierdzonej interakcji farmakokinetycznej ani wyraźnego nasilenia działania uspokajającego po jednorazowej dawce. Zalecenie unikania alkoholu wynika z zasad leczenia przeciwdepresyjnego, a nie z udowodnionego wzajemnego wpływu obu substancji. Alkohol jest depresantem ośrodkowego układu nerwowego i może pogarszać przebieg depresji oraz osłabiać skuteczność terapii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie lub nawrót objawów depresji
- senność, zawroty głowy i pogorszenie koncentracji po alkoholu
- regularność przyjmowania leku i zgłaszanie się na wizyty kontrolne
- wzorzec picia alkoholu u pacjentów z uzależnieniem lub nadużywaniem w wywiadzie
Kiedy ocena się zmienia
| Powyżej 0,6 g/kg jednorazowo albo regularne picieilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Brak danych z badań dla dawek etanolu większych niż 0,6 g/kg i dla przewlekłego picia. Zalecenie unikania alkoholu zachowuje pełną wagę, a pacjenta należy poinformować, że bezpieczeństwo większych ilości alkoholu nie zostało zbadane. |
| Krople doustne (zawierają etanol)postać · alkohol | inne zalecenie | Roztwór doustny wortioksetyny zawiera etanol jako substancję pomocniczą (4,25 mg na kroplę), a ChPL zamieszcza w punkcie 4.4 ostrzeżenie o jego zawartości. U pacjentów z uzależnieniem od alkoholu, z chorobami wątroby lub padaczką oraz u dzieci należy uwzględnić ilość etanolu w dawce. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Inne interakcje tych leków 117
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Opioidy – pochodne fenylopiperydyny (np. fentanyl) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w uzależnieniu od alkoholu blokującego receptory opioidowe i opioidu z grupy pochodnych fenylopiperydyny połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj leku na uzależnienie od alkoholu blokującego działanie opioidów razem z lekiem przeciwbólowym z grupy fentanylu i zawsze mów lekarzowi, dentyście i farmaceucie, że go stosujesz.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na uzależnienie od alkoholu blokującego działanie opioidów razem z lekiem przeciwbólowym z grupy fentanylu i zawsze mów lekarzowi, dentyście i farmaceucie, że go stosujesz.
Niektóre leki na uzależnienie od alkoholu, takie jak naltrekson i nalmefen, blokują działanie silnych leków przeciwbólowych z grupy opioidów, np. fentanylu. Gdy przyjmujesz oba leki, fentanyl może przestać uśmierzać ból, a jeśli już go stosujesz, nagle mogą pojawić się silne objawy odstawienia. Próba „przebicia” blokady większą dawką fentanylu może doprowadzić do zatrzymania oddechu. Disulfiram i akamprozat nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły niepokój, pocenie się, dreszcze i gęsia skórka
- wymioty, biegunka lub skurcze brzucha
- kołatanie serca
- silny ból mimo przyjęcia leku przeciwbólowego
- nadmierna senność, spowolniony lub płytki oddech – wezwij pogotowie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w uzależnieniu od alkoholu blokującego receptory opioidowe i opioidu z grupy pochodnych fenylopiperydyny połączenie jest przeciwwskazane. Naltreksonu ani nalmefenu nie włącza się u pacjenta, który przyjmuje fentanyl w jakiejkolwiek postaci, w tym w plastrach, lub niedawno go przyjmował. Przed rozpoczęciem leczenia antagonistą trzeba upewnić się, że pacjent przez odpowiednio długi czas nie przyjmował opioidów. Gdy u pacjenta leczonego naltreksonem lub nalmefenem planowany jest zabieg lub potrzebne jest leczenie bólu, należy w miarę możliwości odstawić antagonistę z wyprzedzeniem i wybrać analgezję nieopioidową lub regionalną. Jeśli opioid jest niezbędny w nagłej sytuacji, podaje się go wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością monitorowania oddechu i wspomagania oddychania. Disulfiram i akamprozat nie wchodzą w tę interakcję z fentanylem.
Skutek kliniczny
U pacjenta przyjmującego fentanyl włączenie naltreksonu lub nalmefenu może wywołać szybki i nasilony zespół odstawienny z pobudzeniem, bólem, wymiotami, biegunką, tachykardią i wzrostem ciśnienia. U pacjenta leczonego antagonistą fentanyl nie działa przeciwbólowo w zwykłych dawkach. Próba przełamania blokady dużymi dawkami fentanylu grozi ciężką depresją oddechową, gdy działanie antagonisty słabnie. Po odstawieniu antagonisty wrażliwość na opioidy może być większa niż przed leczeniem, co zwiększa ryzyko przedawkowania.
Mechanizm
Naltrekson i nalmefen są antagonistami receptorów opioidowych. Wiążą się z receptorem mi silniej niż fentanyl i wypierają go z receptora albo nie dopuszczają do jego przyłączenia. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie zależy od metabolizmu ani wydalania. Dotyczy tylko tych leków z grupy A, które blokują receptory opioidowe, czyli naltreksonu i nalmefenu. Po stronie fentanylu dotyczy każdej postaci i drogi podania, bo wszystkie działają przez receptor mi.
Monitorować
- objawy zespołu odstawiennego od opioidów po włączeniu antagonisty
- skuteczność leczenia przeciwbólowego
- częstość oddechów, saturacja i stopień sedacji przy podawaniu fentanylu pacjentowi z blokadą lub po jej ustąpieniu
- wywiad o wszystkich przyjmowanych opioidach, także w plastrach i w postaci donosowej, przed wydaniem antagonisty
Kiedy ocena się zmienia
| Antagonista włączony u pacjenta przyjmującego fentanylkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta stosującego fentanyl, także transdermalnie, wywołuje szybki i nasilony zespół odstawienny. Przed włączeniem antagonisty pacjent musi przez odpowiednio długi czas nie przyjmować opioidów. |
| Fentanyl podany pacjentowi leczonemu antagonistąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | U pacjenta z blokadą receptorów fentanyl w zwykłych dawkach nie działa przeciwbólowo. Opioid podaje się tylko w warunkach szpitalnych z monitorowaniem oddechu, a preferuje się analgezję nieopioidową lub regionalną. |
| Okres po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenuodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | inne zalecenie | Po ustąpieniu blokady wrażliwość na opioidy może być większa niż przed leczeniem. Fentanyl należy dawkować ostrożnie, zaczynając od małych dawek, z monitorowaniem oddechu i sedacji. Przed planowanym zabiegiem antagonistę odstawia się z wyprzedzeniem. |
Niekorzystna interakcjaTopiramat+ FentanylPołączenie stosuj tylko wtedy, gdy oba leki są niezbędne, i monitoruj pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji i depresji oddechowej.Nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na te leki, i nie zmieniaj dawek bez rozmowy z lekarzem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na te leki, i nie zmieniaj dawek bez rozmowy z lekarzem.
Oba leki mogą powodować senność i spowalniać reakcje. Przyjmowane razem mogą nasilać to działanie, a rzadko także osłabiać oddychanie. Ryzyko rośnie na początku leczenia, przy zwiększaniu dawki i po alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z wybudzeniem
- wolny lub płytki oddech
- silne zawroty głowy lub chwiejny chód
- splątanie lub problemy z mówieniem
- sine usta lub paznokcie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko wtedy, gdy oba leki są niezbędne, i monitoruj pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji i depresji oddechowej. Fentanyl wprowadzaj i zwiększaj ostrożnie, najlepiej gdy dawka topiramatu jest już ustabilizowana. Dawkę topiramatu zwiększaj stopniowo u pacjentów leczonych fentanylem. Pacjent powinien unikać alkoholu i innych leków nasennych, a do czasu poznania swojej reakcji nie powinien prowadzić pojazdów.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, spowolnienia psychoruchowego i zaburzeń koncentracji, a w skrajnych przypadkach depresji oddechowej. Ryzyko jest największe na początku leczenia fentanylem, przy zwiększaniu dawki któregokolwiek z leków oraz przy dodatkowym spożyciu alkoholu.
Mechanizm
Topiramat i fentanyl działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania sedacyjne sumują się. Topiramatu nie zaleca się łączyć z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy[1]. Inne leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy mogą nasilać depresyjne działanie fentanylu[2]. Nie ma przesłanek do istotnej interakcji farmakokinetycznej, bo topiramat nie należy do inhibitorów ani silnych induktorów enzymu metabolizującego fentanyl.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stopień sedacji
- częstość i głębokość oddechów
- saturacja u pacjentów z grupy ryzyka
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- zaburzenia poznawcze i koncentracji
Kiedy ocena się zmienia
| Rozpoczęcie lub zwiększanie dawki fentanylu u pacjenta przyjmującego topiramatkolejność włączenia · fentanyl | ryzyko rośnie | Ryzyko nadmiernej sedacji i depresji oddechowej jest największe w okresie wprowadzania i zwiększania dawki fentanylu, więc wtedy obserwacja pacjenta powinna być najściślejsza. |
| Okres zwiększania dawki topiramatudawka · topiramat | ryzyko rośnie | Podczas zwiększania dawki topiramatu u pacjenta leczonego fentanylem nasilają się senność i zaburzenia poznawcze, dlatego dawkę zwiększaj stopniowo i oceniaj tolerancję. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Topamax 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/topamax-100100187/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Topamax. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/topamax-100100187/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Niekorzystna interakcjaApiksaban+ WortioksetynaPołączenie można stosować, ale wymaga ono ostrożności i obserwacji pacjenta pod kątem krwawień.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, unikaj ibuprofenu, naproksenu i aspiryny bez porozumienia z lekarzem, a przy objawach krwawienia skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, unikaj ibuprofenu, naproksenu i aspiryny bez porozumienia z lekarzem, a przy objawach krwawienia skontaktuj się z lekarzem.
Lek przeciwzakrzepowy i ten lek przeciwdepresyjny razem mogą zwiększać skłonność do krwawień. Oba leki możesz przyjmować, jeśli tak zalecił lekarz, ale obserwuj, czy nie pojawiają się siniaki lub krwawienia. Ryzyko rośnie, gdy dodatkowo bierzesz popularne leki przeciwbólowe, takie jak ibuprofen, naproksen czy aspiryna.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki pojawiające się bez uderzenia
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- czarne, smoliste stolce albo krew w stolcu
- różowy lub czerwony mocz
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- silny ból głowy, zawroty głowy, nagłe osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ono ostrożności i obserwacji pacjenta pod kątem krwawień[1]. Nie trzeba zmieniać dawki apiksabanu ani wortioksetyny. Należy unikać dokładania NLPZ i kwasu acetylosalicylowego bez wyraźnego wskazania, a przy dużym ryzyku krwawienia z przewodu pokarmowego rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej. U pacjenta z wcześniejszymi krwawieniami warto rozważyć lek przeciwdepresyjny o słabszym wpływie na płytki.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko krwawień, od łagodnych (siniaki, krwawienia z nosa i dziąseł) po krwawienia z przewodu pokarmowego i rzadziej krwawienia poważne. Ryzyko rośnie, gdy pacjent przyjmuje dodatkowo NLPZ, kwas acetylosalicylowy lub inhibitory P2Y12[1].
Mechanizm
Wortioksetyna hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, także przez płytki krwi, co zmniejsza zawartość serotoniny w płytkach i osłabia ich agregację. Apiksaban hamuje czynnik Xa, więc oba leki zaburzają hemostazę w różnych punktach i ich działanie sumuje się. Apiksaban należy łączyć z lekami z grupy SSRI i SNRI ostrożnie, ponieważ zwiększają one ryzyko krwawienia[1]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ wortioksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i nie hamuje CYP3A4 ani glikoproteiny P, od których zależy eliminacja apiksabanu[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Apiksaban: słaby inhibitor CYP2C19[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
- Wortioksetyna: słaby inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- objawy krwawienia (siniaki, krwawienia z nosa i dziąseł, krwiomocz, smoliste stolce)
- morfologia krwi z hemoglobiną przy podejrzeniu utajonego krwawienia
- leki przyjmowane bez recepty, zwłaszcza NLPZ i kwas acetylosalicylowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Wortioksetyna włączana u pacjenta już leczonego apiksabanemkolejność włączenia · wortioksetyna | inne zalecenie | Przy dołączaniu wortioksetyny do apiksabanu warto zaplanować wcześniejszą kontrolę pod kątem krwawień w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
Niekorzystna interakcjaBuprenorfina+ WortioksetynaPołączenie można stosować, ale wymaga obserwacji pacjenta w kierunku zespołu serotoninowego, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia skojarzonego i po zwiększeniu dawki któregokolwiek leku.Przyjmuj leki zgodnie z zaleceniem, nie dokładaj bez konsultacji innych leków przeciwbólowych, na migrenę ani preparatów z dziurawcem, a przy niepokojących objawach od razu skontaktuj się z lekarzem.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj leki zgodnie z zaleceniem, nie dokładaj bez konsultacji innych leków przeciwbólowych, na migrenę ani preparatów z dziurawcem, a przy niepokojących objawach od razu skontaktuj się z lekarzem.
Oba leki działają na serotoninę – substancję, która przekazuje sygnały w mózgu. Przyjmowane razem mogą rzadko wywołać groźny stan zwany zespołem serotoninowym. Ryzyko jest największe w pierwszych dniach wspólnego stosowania i po zwiększeniu dawki. Leki można zwykle przyjmować razem, ale musisz wiedzieć, na jakie objawy uważać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- drżenie, mimowolne skurcze lub sztywność mięśni
- gorączka i obfite pocenie się
- kołatanie lub szybkie bicie serca
- biegunka, nudności lub wymioty
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga obserwacji pacjenta w kierunku zespołu serotoninowego, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia skojarzonego i po zwiększeniu dawki któregokolwiek leku. Należy unikać dokładania kolejnych leków serotoninergicznych, np. tramadolu, tryptanów lub ziela dziurawca[1]. Przy objawach zespołu serotoninowego należy przerwać podawanie leków serotoninergicznych i pilnie ocenić stan pacjenta.
Skutek kliniczny
Możliwy zespół serotoninowy – pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość, gorączka, przyspieszone tętno, biegunka. W ciężkiej postaci stan ten może zagrażać życiu[2].
Mechanizm
Oba leki nasilają przekaźnictwo serotoninergiczne, więc ich działanie sumuje się i zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. Buprenorfinę stosuje się ostrożnie z serotoninergicznymi lekami przeciwdepresyjnymi, ponieważ zwiększają one ryzyko zespołu serotoninowego, stanu mogącego zagrażać życiu[2]. Opioidy podawane razem z wortioksetyną mogą wywołać zespół serotoninowy[1]. Buprenorfina jest metabolizowana przez CYP3A4[2], a wortioksetyna głównie przez CYP2D6, w mniejszym stopniu przez CYP3A4/5 i CYP2C9[1]. Żaden z tych leków nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem szlaku drugiego, dlatego interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość, gorączka, tachykardia, biegunka)
- stan pacjenta po rozpoczęciu leczenia skojarzonego i po każdym zwiększeniu dawki
- inne przyjmowane leki i preparaty serotoninergiczne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Rozpoczęcie leczenia skojarzonego lub zwiększenie dawki któregokolwiek lekukolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego jest największe w pierwszych dniach po dołączeniu drugiego leku oraz po zwiększeniu dawki buprenorfiny lub wortioksetyny. W tym okresie obserwacja pacjenta powinna być szczególnie uważna. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Niekorzystna interakcjaBupropion+ WortioksetynaPołączenie można stosować, ale po dołączeniu bupropionu do wortioksetyny rozważ zmniejszenie dawki wortioksetyny zależnie od tolerancji.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, a jeśli po dołączeniu drugiego leku poczujesz się gorzej, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, a jeśli po dołączeniu drugiego leku poczujesz się gorzej, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Bupropion spowalnia usuwanie wortioksetyny z organizmu, przez co jej ilość we krwi może wzrosnąć ponad dwukrotnie. Może to nasilić działania niepożądane, takie jak nudności czy zawroty głowy, szczególnie gdy bupropion dołączono do już stosowanej wortioksetyny. Oba leki mogą też zwiększać ryzyko drgawek, a rzadko wywołać groźny stan zwany zespołem serotoninowym. Lekarz może zdecydować o mniejszej dawce wortioksetyny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne nudności lub wymioty
- zawroty głowy
- pobudzenie, niepokój, drżenie mięśni
- gorączka, poty, przyspieszone bicie serca
- napad drgawek lub utrata przytomności
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale po dołączeniu bupropionu do wortioksetyny rozważ zmniejszenie dawki wortioksetyny zależnie od tolerancji[1]. Gdy wortioksetynę włącza się u pacjenta leczonego bupropionem, zacznij od najmniejszej dawki[2]. Zachowaj ostrożność u osób z czynnikami ryzyka drgawek i obserwuj pacjenta pod kątem objawów zespołu serotoninowego[1]. Po odstawieniu bupropionu ekspozycja na wortioksetynę spada stopniowo przez co najmniej tydzień, co może wymagać ponownej oceny dawki[2].
Skutek kliniczny
U zdrowych osób bupropion w dawce 150 mg dwa razy na dobę zwiększył AUC wortioksetyny (10 mg/dobę) 2,3-krotnie[1]. Działania niepożądane występowały częściej, gdy bupropion dołączano do trwającego leczenia wortioksetyną, niż w odwrotnej kolejności[1]. Wzrasta też ryzyko napadów drgawkowych i zespołu serotoninowego[2].
Mechanizm
Bupropion i jego metabolit hydroksybupropion silnie hamują CYP2D6, który jest głównym szlakiem oksydacji wortioksetyny, co zwiększa jej ekspozycję[1]. Hamowanie CYP2D6 utrzymuje się co najmniej 7 dni po ostatniej dawce bupropionu[2]. Oba leki obniżają próg drgawkowy, a połączenie bupropionu z lekami serotoninergicznymi wiąże się z ryzykiem zespołu serotoninowego[2][1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Bupropion: silny inhibitor CYP2D6[3], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], wrażliwy substrat CYP2B6[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[5], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
- Wortioksetyna: słaby inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- nudności, wymioty, zawroty głowy i inne działania niepożądane wortioksetyny w pierwszych tygodniach skojarzenia
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, gorączka, biegunka, przyspieszone tętno)
- napady drgawkowe i czynniki ryzyka drgawek
- skuteczność przeciwdepresyjna po zmianie dawki lub odstawieniu bupropionu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Bupropion dołączony do trwającej terapii wortioksetynąkolejność włączenia · bupropion | ryzyko rośnie | Działania niepożądane były częstsze, gdy bupropion dołączano do wortioksetyny niż w odwrotnej kolejności. W tej sytuacji rozważ zmniejszenie dawki wortioksetyny. |
| odstep ≤ 7 dni po ostatniej dawce bupropionubupropion | inne zalecenie | Hamowanie CYP2D6 utrzymuje się co najmniej 7 dni po odstawieniu bupropionu, więc ekspozycja na wortioksetynę wraca do wyjściowej stopniowo i dawka zmniejszona wcześniej może wymagać ponownej oceny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR 300 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
Niekorzystna interakcjaCetyryzyna+ FentanylPołączenie jest dopuszczalne, ale wymaga obserwacji pacjenta pod kątem nadmiernej senności, zwłaszcza w pierwszych dniach jednoczesnego stosowania.Możesz stosować oba leki, ale nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie sprawdzisz, jak reagujesz, i zapytaj farmaceutę o lek na alergię, który mniej usypia.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Możesz stosować oba leki, ale nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie sprawdzisz, jak reagujesz, i zapytaj farmaceutę o lek na alergię, który mniej usypia.
Fentanyl jest silnym lekiem przeciwbólowym, który może powodować senność i spowalniać oddech. Cetyryzyna, lek na alergię, u niektórych osób też wywołuje senność. Przyjmowane razem mogą nasilić senność, zawroty głowy i osłabić koncentrację.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny lub płytki oddech
- silne zawroty głowy lub chwiejność
- splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga obserwacji pacjenta pod kątem nadmiernej senności, zwłaszcza w pierwszych dniach jednoczesnego stosowania. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę cetyryzyny i rozważyć lek przeciwhistaminowy o mniejszym potencjale sedacyjnym. Pacjent nie powinien pić alkoholu ani łączyć tych leków z innymi lekami nasennymi lub uspokajającymi, ponieważ fentanyl z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy może wywierać dodatkowe działanie depresyjne[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, spowolnienia psychoruchowego i osłabienia koncentracji. Cetyryzyna działa nasennie słabiej niż starsze leki przeciwhistaminowe, ale u osób wrażliwych dodatkowe uspokojenie może zwiększać ryzyko upadków i, w skrajnych sytuacjach, sprzyjać depresji oddechowej wywołanej przez fentanyl.
Mechanizm
Oba leki mogą hamować ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające się sumuje. Fentanyl w połączeniu z lekami przeciwhistaminowymi działającymi nasennie i innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy może wywierać dodatkowe działanie depresyjne[1]. Cetyryzyna u wrażliwych pacjentów przyjmowana z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy może dodatkowo zmniejszać zdolność reagowania i koncentrację[2]. Interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ponieważ cetyryzyna nie wpływa istotnie na metabolizm innych leków[2].
Metabolizm i transportery
- Fentanyl: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- stopień senności i sprawność psychoruchowa
- częstość i głębokość oddechów
- zawroty głowy i ryzyko upadków
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 15 ml/minpacjent | interakcja nie dotyczy | Cetyryzyna jest przeciwwskazana u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek z eGFR poniżej 15 ml/min, niezależnie od stosowania fentanylu. |
| Włączenie cetyryzyny u pacjenta leczonego fentanylemkolejność włączenia · cetyryzyna | inne zalecenie | Po dołączeniu cetyryzyny do stałego leczenia fentanylem należy szczególnie obserwować pacjenta pod kątem nasilonej senności w pierwszych dniach terapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyrtec 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyrtec-100001901/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Niekorzystna interakcjaCynakalcet+ WortioksetynaPołączenie można stosować, ale rozważ mniejszą dawkę wortioksetyny po dołączeniu cynakalcetu, zależnie od tolerancji i odpowiedzi pacjenta.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, a jeśli pojawią się uporczywe nudności, wymioty lub zawroty głowy, nie zmieniaj dawek sam, tylko zgłoś się do lekarza lub farmaceuty.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, a jeśli pojawią się uporczywe nudności, wymioty lub zawroty głowy, nie zmieniaj dawek sam, tylko zgłoś się do lekarza lub farmaceuty.
Lek na przytarczyce może spowalniać rozkładanie leku przeciwdepresyjnego w organizmie. Wtedy lek przeciwdepresyjny gromadzi się w większej ilości i częściej daje działania niepożądane, zwłaszcza nudności i wymioty. Oba leki same mogą wywoływać nudności, więc razem mogą być trudniejsze do zniesienia. Lekarz może zmniejszyć dawkę leku przeciwdepresyjnego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- uporczywe nudności lub wymioty
- zawroty głowy
- nasilony świąd skóry
- bezsenność lub niepokój
- drżenie, gorączka, szybkie bicie serca i pobudzenie – pilnie do lekarza
- mrowienie wokół ust lub skurcze mięśni
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale rozważ mniejszą dawkę wortioksetyny po dołączeniu cynakalcetu, zależnie od tolerancji i odpowiedzi pacjenta[1]. Przy rozpoczynaniu wortioksetyny u pacjenta leczonego cynakalcetem zacznij od małej dawki i zwiększaj ją ostrożnie. Po odstawieniu cynakalcetu oceń skuteczność wortioksetyny, bo jej stężenie się zmniejszy i może być potrzebny powrót do wcześniejszej dawki.
Skutek kliniczny
Większe stężenie wortioksetyny zwiększa ryzyko jej działań zależnych od dawki – nudności, wymiotów, zawrotów głowy, świądu i zaburzeń snu, a rzadziej objawów nadmiaru serotoniny. Działania niepożądane były częstsze, gdy silny inhibitor CYP2D6 dodawano do trwającego leczenia wortioksetyną, niż w odwrotnej kolejności[1]. Wymioty mogą utrudniać przyjmowanie cynakalcetu i pogarszać tolerancję leczenia.
Mechanizm
Cynakalcet silnie hamuje CYP2D6[2], a wortioksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, w mniejszym stopniu przez CYP3A4/5 i CYP2C9[1]. Silny inhibitor CYP2D6 zwiększył AUC wortioksetyny 2,3-krotnie[1]. Siłę zahamowania CYP2D6 przez cynakalcet pokazuje 3,6-krotny wzrost ekspozycji na dezypraminę i 11-krotny wzrost AUC dekstrometorfanu[2]. Dodatkowo oba leki często wywołują nudności i wymioty, co może się sumować.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- nudności i wymioty w pierwszych tygodniach skojarzenia
- zawroty głowy, świąd, bezsenność
- objawy zespołu serotoninowego przy innych lekach serotoninergicznych
- skuteczność przeciwdepresyjna po odstawieniu cynakalcetu
- stężenie wapnia w surowicy przy nasilonych wymiotach
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Cynakalcet dołączony do trwającego leczenia wortioksetynąkolejność włączenia · cynakalcet | ryzyko rośnie | Działania niepożądane były częstsze, gdy silny inhibitor CYP2D6 dodawano do ustalonej terapii wortioksetyną. W tej sytuacji rozważ zmniejszenie dawki wortioksetyny i ściślejszą obserwację w pierwszych tygodniach. |
| Odstawienie cynakalcetukolejność włączenia · cynakalcet | inne zalecenie | Po odstawieniu cynakalcetu ekspozycja na wortioksetynę się zmniejszy. Jeśli dawkę wortioksetyny wcześniej zmniejszono, oceń skuteczność i rozważ powrót do wcześniejszej dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mimpara 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mimpara-100102921/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mimpara. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mimpara-100102921/
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ FentanylPołączenie można stosować, ale trzeba monitorować skuteczność przeciwbólową i objawy toksyczności opioidu przy każdej zmianie dawkowania deksametazonu.Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i powiedz lekarzowi, jeśli ból jest słabiej kontrolowany albo gdy kończysz lub zmieniasz leczenie deksametazonem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków i powiedz lekarzowi, jeśli ból jest słabiej kontrolowany albo gdy kończysz lub zmieniasz leczenie deksametazonem.
Deksametazon może sprawić, że organizm szybciej rozkłada fentanyl, przez co lek przeciwbólowy może działać słabiej. Kiedy kończysz przyjmować deksametazon, fentanyl może zacząć działać mocniej niż wcześniej. To może wywołać silną senność i spowolnienie oddechu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból wraca częściej lub jest silniejszy niż zwykle
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- splątanie lub zawroty głowy po odstawieniu deksametazonu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba monitorować skuteczność przeciwbólową i objawy toksyczności opioidu przy każdej zmianie dawkowania deksametazonu. ChPL fentanylu zaleca, aby pacjentów, u których zmienia się ekspozycja na lek wpływający na CYP3A4, monitorować w kierunku nasilenia działania lub toksyczności fentanylu i odpowiednio dostosować jego dawkę[1]. Szczególną czujność należy zachować w pierwszych dniach po odstawieniu deksametazonu, gdy dawka fentanylu była wcześniej zwiększana z powodu słabszego działania.
Skutek kliniczny
Podczas jednoczesnego stosowania może dojść do zmniejszenia stężenia fentanylu i słabszej kontroli bólu. ChPL fentanylu wskazuje, że jednoczesne stosowanie z induktorami CYP3A4, w tym z glikokortykosteroidami, może osłabiać jego skuteczność[1]. Po odstawieniu albo zmniejszeniu dawki deksametazonu indukcja stopniowo wygasa, a stężenie fentanylu może wzrosnąć, co grozi nasileniem działania opioidu, nadmierną sennością i depresją oddechową.
Mechanizm
Deksametazon może osłabiać działanie fentanylu, ponieważ indukuje CYP3A4 – główny enzym metabolizujący fentanyl. ChPL fentanylu podaje, że fentanyl jest metabolizowany w wątrobie i błonie śluzowej jelita przez CYP3A4, a glikokortykosteroidy wymienia wśród induktorów CYP3A4, które mogą zmniejszać jego stężenie w osoczu[1]. ChPL deksametazonu nie wymienia fentanylu ani opioidów[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- skuteczność przeciwbólowa i częstość bólu przebijającego
- stopień sedacji
- częstość i głębokość oddechów
- objawy toksyczności opioidu po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki deksametazonu
Bezpieczniejsze alternatywy
morfinahydromorfon
Kiedy ocena się zmienia
| Pojedyncza dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko maleje | Indukcja CYP3A4 rozwija się stopniowo, dlatego jednorazowe podanie deksametazonu, np. w profilaktyce nudności okołooperacyjnych, raczej nie zmienia istotnie ekspozycji na fentanyl. |
| Odstawienie deksametazonu u pacjenta stosującego fentanylkolejność włączenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki deksametazonu indukcja wygasa i stężenie fentanylu może wzrosnąć, szczególnie gdy dawkę fentanylu wcześniej zwiększano. ChPL fentanylu zaleca wówczas monitorowanie toksyczności i dostosowanie dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent 67 mcg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vellofent. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vellofent-100301260/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.