Interakcje / Fenytoina / Fenytoina i pirydoksyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
U pacjenta leczonego fenytoiną nie należy rozpoczynać suplementacji dużymi dawkami pirydoksyny bez wyraźnego wskazania.
Nie zaczynaj ani nie przerywaj na własną rękę przyjmowania witaminy B6 – najpierw powiedz o tym lekarzowi, który może zlecić badanie stężenia fenytoiny.
Niekorzystna interakcjaFenytoina+ PirydoksynaU pacjenta leczonego fenytoiną nie należy rozpoczynać suplementacji dużymi dawkami pirydoksyny bez wyraźnego wskazania.Nie zaczynaj ani nie przerywaj na własną rękę przyjmowania witaminy B6 – najpierw powiedz o tym lekarzowi, który może zlecić badanie stężenia fenytoiny.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj ani nie przerywaj na własną rękę przyjmowania witaminy B6 – najpierw powiedz o tym lekarzowi, który może zlecić badanie stężenia fenytoiny.
Witamina B6 w większych dawkach może zmniejszać ilość fenytoiny we krwi. Wtedy lek może słabiej chronić cię przed napadami padaczkowymi. Gdy przestaniesz brać witaminę B6, ilość fenytoiny może znów wzrosnąć i dać objawy przedawkowania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- zawroty głowy i chwiejny chód
- niekontrolowane ruchy gałek ocznych lub podwójne widzenie
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego fenytoiną nie należy rozpoczynać suplementacji dużymi dawkami pirydoksyny bez wyraźnego wskazania. Jeśli pirydoksyna jest potrzebna, warto oznaczyć stężenie fenytoiny przed jej włączeniem oraz po kilku tygodniach stosowania i obserwować kontrolę napadów. Podobną kontrolę stężenia należy przeprowadzić po odstawieniu pirydoksyny, zwłaszcza jeśli w międzyczasie zwiększono dawkę fenytoiny.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia fenytoiny poniżej zakresu terapeutycznego może osłabić kontrolę napadów padaczkowych. Po odstawieniu pirydoksyny stężenie fenytoiny może ponownie wzrosnąć, co przy wcześniej zwiększonej dawce fenytoiny grozi objawami toksyczności, takimi jak oczopląs, ataksja i senność.
Mechanizm
Pirydoksyna może zmniejszać stężenie fenytoiny we krwi.[1] Mechanizm nie jest w pełni wyjaśniony – najprawdopodobniej chodzi o przyspieszenie metabolizmu fenytoiny w wątrobie. Efekt dotyczy przede wszystkim dużych dawek pirydoksyny stosowanych przewlekle.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy po włączeniu i po odstawieniu pirydoksyny
- częstość napadów padaczkowych
- objawy toksyczności fenytoiny (oczopląs, ataksja, senność) po odstawieniu pirydoksyny
Kiedy ocena się zmienia
| Mała dawka zawarta w preparatach wielowitaminowychdawka · pirydoksyna | ryzyko maleje | Interakcję opisywano głównie przy dużych dawkach pirydoksyny. Małe dawki w preparatach wielowitaminowych mają prawdopodobnie niewielkie znaczenie kliniczne, ale u pacjentów z trudną do opanowania padaczką warto zachować czujność. |
| Odstawienie pirydoksyny u pacjenta, któremu wcześniej zwiększono dawkę fenytoinykolejność włączenia · pirydoksyna | inne zalecenie | Po odstawieniu pirydoksyny stężenie fenytoiny może wzrosnąć. Jeśli dawkę fenytoiny wcześniej zwiększono, należy oznaczyć jej stężenie i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum B6 Teva 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitaminum-b6-teva-100071184/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaFenytoinaa alkoholZalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.
Podczas leczenia fenytoiną nie należy pić alkoholu. Alkohol może sprawić, że lek zadziała zbyt mocno albo zbyt słabo, a obie sytuacje są niebezpieczne. Zbyt duża ilość leku we krwi powoduje m.in. senność, zawroty głowy i chwiejny chód, a zbyt mała zwiększa ryzyko napadów padaczkowych. Alkohol dodatkowo nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zawroty głowy, chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- mimowolne ruchy gałek ocznych lub niewyraźne widzenie
- splątanie, trudności z mówieniem
- napad drgawkowy lub zwiększona częstość napadów
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.[1] Jeśli pacjent mimo to pije, zwłaszcza regularnie, rozważ oznaczenie stężenia fenytoiny w surowicy i ocenę kontroli napadów. Nie zmieniaj dawki leku na podstawie samego faktu picia alkoholu, decyzję o ewentualnej korekcie podejmuje lekarz po ocenie stężenia i objawów.
Skutek kliniczny
Przy dużej jednorazowej dawce alkoholu stężenie fenytoiny może wzrosnąć, co grozi objawami przedawkowania, takimi jak oczopląs, zaburzenia równowagi, senność i splątanie. Przy przewlekłym piciu stężenie leku spada, co zwiększa ryzyko napadów drgawkowych. Alkohol sam może też obniżać próg drgawkowy, a jego nagłe odstawienie bywa przyczyną napadów u osób z padaczką. Do tego dochodzi addycyjne działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy.
Mechanizm
Podczas stosowania fenytoiny nie należy pić alkoholu, ponieważ może on powodować wahania jej stężenia we krwi.[1] Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, a przewlekłe picie może je zmniejszyć.[1] Alkohol i fenytoina są metabolizowane w wątrobie, a przy długotrwałym piciu dochodzi do nasilenia metabolizmu leku. Oba działają też hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy u pacjentów pijących alkohol
- częstość napadów drgawkowych
- objawy przedawkowania fenytoiny (oczopląs, zaburzenia równowagi, senność, splątanie)
- wywiad dotyczący picia alkoholu, w tym przewlekłego nadużywania
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowo duża ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, więc przy objawach przedawkowania (oczopląs, ataksja, senność) oznacz stężenie leku. |
| Przewlekłe picie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie alkoholu może zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, co grozi utratą kontroli napadów. U takich pacjentów rozważ kontrolę stężenia leku i omówienie z lekarzem dalszego postępowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna kliniczniePirydoksynaa alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania pirydoksyny ani zalecać odstępu od spożycia alkoholu.Możesz przyjmować witaminę B6 jak zwykle, a jeśli pijesz alkohol często, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o swoich potrzebach witaminowych.opóźniony (dni)badania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjmować witaminę B6 jak zwykle, a jeśli pijesz alkohol często, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o swoich potrzebach witaminowych.
Witamina B6 i alkohol nie szkodzą sobie nawzajem, więc kieliszek wina czy piwo nie zmieni działania tej witaminy. Częste picie alkoholu sprawia jednak, że organizm szybciej traci witaminę B6 i gorzej ją przyswaja. Jeśli pijesz alkohol regularnie, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy potrzebujesz uzupełniania witamin z grupy B.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pękające kąciki ust lub bolący, zaczerwieniony język
- mrowienie, drętwienie albo pieczenie dłoni lub stóp
- niewyjaśniona drażliwość lub osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawkowania pirydoksyny ani zalecać odstępu od spożycia alkoholu. U osób przewlekle nadużywających alkoholu warto rozważyć ocenę stanu odżywienia i suplementację witamin z grupy B, ponieważ zapotrzebowanie na witaminę B6 jest u nich zwiększone[1].
Skutek kliniczny
Jednoczesne przyjęcie pirydoksyny i alkoholu nie powoduje działań niepożądanych wynikających z interakcji. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do niedoboru witaminy B6, który objawia się m.in. zapaleniem kącików ust i języka, drażliwością oraz objawami neuropatii obwodowej, a suplementacja pirydoksyny w tej grupie pacjentów jest uzasadniona.
Mechanizm
Pirydoksyna i etanol nie wchodzą ze sobą w istotną klinicznie interakcję farmakokinetyczną ani farmakodynamiczną, a pirydoksyna nie nasila działania alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy. ChPL pirydoksyny nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach i nie zaleca jego unikania[1]. Zależność działa w drugą stronę – przewlekłe spożywanie alkoholu zmniejsza zasoby witaminy B6, ponieważ aldehyd octowy sprzyja wypieraniu fosforanu pirydoksalu z połączeń z białkami i przyspiesza jego rozkład, a u osób nadużywających alkoholu dochodzi też do upośledzenia wchłaniania i niedoborów w diecie. ChPL podaje, że zapotrzebowanie na witaminę B6 wzrasta u alkoholików, a wśród wskazań wymienia zespoły złego wchłaniania w chorobach wątroby spowodowanych alkoholizmem[1].
Monitorować
- objawy niedoboru witamin z grupy B u osób przewlekle nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | U osób przewlekle nadużywających alkoholu zapotrzebowanie na witaminę B6 jest zwiększone, a etanol nasila utratę fosforanu pirydoksalu. Warto ocenić stan odżywienia, rozważyć suplementację witamin z grupy B i zwrócić uwagę na objawy neuropatii obwodowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum B6 Teva 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitaminum-b6-teva-100071184/
Inne interakcje tych leków 101
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ LorlatynibNie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu.Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.
Fenytoina przyspiesza usuwanie lorlatynibu z organizmu, przez co lek przeciwnowotworowy może przestać działać. To połączenie może też obciążać wątrobę. Lorlatynib może z kolei osłabiać działanie fenytoiny, a wtedy napady padaczkowe mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, na przykład bóle głowy lub kaszel
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu[1]. Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem fenytoinę trzeba zamienić na lek przeciwpadaczkowy, który nie jest induktorem enzymów. Zamianę przeprowadza się w porozumieniu z neurologiem i onkologiem, stopniowo i z zachowaniem ciągłości ochrony przeciwnapadowej. Nie wolno nagle odstawiać fenytoiny. Trzeba pamiętać, że efekt indukcji wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, należy niezwłocznie powiadomić lekarza prowadzącego oraz ocenić czynność wątroby i stężenie fenytoiny.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest spadek stężenia lorlatynibu, który może zmniejszyć skuteczność leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z rearanżacją ALK, w tym kontroli przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Przy połączeniu silnego induktora z lorlatynibem możliwe jest też uszkodzenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, co obserwowano przy ryfampicynie[1]. Lorlatynib może też obniżyć stężenie fenytoiny i w ten sposób pogorszyć kontrolę napadów.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4. Indukcja przyspiesza jego eliminację i obniża stężenie w osoczu. ChPL lorlatynibu wymienia fenytoinę wśród silnych induktorów CYP3A4/5, które mogą zmniejszać stężenie lorlatynibu w osoczu[1]. Dla porównania ryfampicyna, inny silny induktor, zmniejszała AUCinf lorlatynibu o 85% i Cmax o 76% u zdrowych ochotników. Obserwowano przy tym także wzrost aktywności AspAT i AlAT[1]. W drugą stronę lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A i słabym induktorem CYP2C9. ChPL zaleca monitorowanie pacjentów, którzy przyjmują substraty CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym[1]. Fenytoina jest takim substratem, więc jej stężenie może się zmniejszać. ChPL fenytoiny podaje, że leki przeciwnowotworowe mogą zwiększać lub zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, a fenytoina osłabia działanie leków przeciwnowotworowych[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina – umiarkowany induktor CYP2C19[3], lorlatynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], lorlatynib – substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib – słaby induktor CYP2C9[3], fenytoina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność AspAT i AlAT
- stężenie fenytoiny w surowicy w okresie zamiany leku
- częstość napadów padaczkowych
- odpowiedź guza na leczenie lorlatynibem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany wkrótce po odstawieniu fenytoinykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Efekt indukcji enzymów wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc stężenie lorlatynibu może być obniżone także przez pewien czas po zakończeniu jej stosowania. Termin włączenia lorlatynibu po zamianie leku przeciwpadaczkowego trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ IzawukonazolNie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.
Fenytoina przyspiesza usuwanie izawukonazolu z organizmu. Lek przeciwgrzybiczy może wtedy działać za słabo i nie wyleczyć groźnej infekcji grzybiczej. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nasilająca się gorączka
- pogarszający się kaszel lub duszność
- zawroty głowy, chwiejny chód lub podwójne widzenie
- nawrót napadów padaczkowych po zmianie leków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli izawukonazol jest konieczny, zamień fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4 we współpracy z neurologiem albo wybierz inny lek przeciwgrzybiczy niewrażliwy na indukcję. Po odstawieniu fenytoiny działanie indukujące wygasa stopniowo, dlatego izawukonazol włącza się dopiero po jego ustąpieniu albo pod kontrolą skuteczności leczenia.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to niepowodzenie leczenia inwazyjnej grzybicy (aspergilozy lub mukormykozy) z powodu zbyt małego stężenia izawukonazolu. U chorych z ciężką grzybicą może to zagrażać życiu. Możliwy jest też wzrost stężenia fenytoiny z objawami jej toksyczności.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5. Indukcja przyspiesza metabolizm izawukonazolu i może znacznie zmniejszyć jego stężenie w osoczu.[1] Fenytoina osłabia działanie leków przeciwgrzybiczych, a leki przeciwgrzybicze z grupy azoli mogą zwiększać stężenie fenytoiny w surowicy.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Izawukonazol: inhibitor BCRP[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], słaby inhibitor P-gp[4], słaby induktor CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego (objawy kliniczne, badania obrazowe)
- stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie terapii
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona niedawnokolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Działanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego przy wczesnym włączeniu izawukonazolu nadal istnieje ryzyko zbyt małego stężenia i potrzebna jest ścisła ocena skuteczności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ NimodypinaNie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Fenytoina przyspiesza rozkład nimodypiny w organizmie. Przez to nimodypina w tabletkach może prawie przestać działać. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy
- splątanie albo senność, której wcześniej nie było
- trudności z mówieniem lub osłabienie ręki albo nogi
- napad drgawek po zmianie leków przeciwpadaczkowych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.[1] Gdy nimodypina jest niezbędna, lekarz prowadzący powinien rozważyć zamianę fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4, albo wybór innej strategii terapeutycznej. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc nie należy oczekiwać pełnego działania nimodypiny od razu.
Skutek kliniczny
Stężenie nimodypiny po podaniu doustnym jest znacznie mniejsze, przez co jej skuteczność może być znacznie zmniejszona.[1] W praktyce grozi to utratą ochrony przed skurczem naczyń mózgowych i niedokrwiennymi ubytkami neurologicznymi u pacjenta po krwotoku podpajęczynówkowym.
Mechanizm
Fenytoina silnie indukuje izoenzym CYP3A4 w wątrobie i w błonie śluzowej jelita, a nimodypina jest metabolizowana przez ten izoenzym i podlega nasilonemu efektowi pierwszego przejścia.[1] Długotrwałe stosowanie fenytoiny znacząco zmniejsza biodostępność nimodypiny podawanej doustnie.[1] Fenytoina osłabia działanie leków blokujących kanały wapniowe.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy neurologiczne wskazujące na niedokrwienie (nowe zaburzenia świadomości, mowy, niedowłady)
- kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
- ciśnienie tętnicze po odstawieniu fenytoiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · nimodypina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy nimodypiny podawanej doustnie. Podanie dożylne omija efekt pierwszego przejścia, ale indukcja wątrobowego CYP3A4 nadal może zwiększać klirens nimodypiny, dlatego wymagane jest ścisłe monitorowanie stanu neurologicznego i ciśnienia tętniczego. |
| Stosowanie długotrwałe lub niedawno zakończoneczas leczenia · fenytoina | ryzyko rośnie | Największe zmniejszenie biodostępności nimodypiny opisano po wcześniejszym długotrwałym stosowaniu fenytoiny. Indukcja enzymów ustępuje stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc interakcja może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
Połączenie przeciwwskazanePirydoksyna+ LewodopaNie stosuj pirydoksyny u pacjenta leczonego lewodopą bez inhibitora dekarboksylazy dopa.Zanim zaczniesz brać witaminę B6 lub multiwitaminę, zapytaj farmaceutę albo lekarza, czy twój lek z lewodopą można z nią łączyć.nieznanybadania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz brać witaminę B6 lub multiwitaminę, zapytaj farmaceutę albo lekarza, czy twój lek z lewodopą można z nią łączyć.
Witamina B6 może osłabiać działanie lewodopy, jeśli lewodopa jest przyjmowana bez dodatkowej substancji chroniącej ją przed rozkładem w organizmie. Wtedy objawy choroby Parkinsona mogą się nasilić. Większość leków z lewodopą zawiera taką substancję ochronną i wtedy witamina B6 nie przeszkadza w leczeniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- większe spowolnienie ruchów
- nasilona sztywność mięśni
- silniejsze drżenie
- lek na chorobę Parkinsona działa krócej lub słabiej niż zwykle
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie stosuj pirydoksyny u pacjenta leczonego lewodopą bez inhibitora dekarboksylazy dopa.[1] Jeśli pacjent przyjmuje lewodopę w połączeniu z karbidopą lub benserazydem, suplementacja pirydoksyną jest dopuszczalna. Sprawdź także preparaty złożone, multiwitaminy i suplementy diety, które mogą zawierać witaminę B6.
Skutek kliniczny
Pirydoksyna zmniejsza skuteczność lewodopy stosowanej bez inhibitora dekarboksylazy w leczeniu choroby Parkinsona.[1] Może to prowadzić do nasilenia spowolnienia, sztywności i drżenia oraz do wydłużenia okresów OFF.
Mechanizm
Pirydoksyny nie łączy się z lewodopą podawaną bez inhibitora dekarboksylazy dopa.[1] Fosforan pirydoksalu jest koenzymem obwodowej dekarboksylazy dopa, więc pirydoksyna przyspiesza przemianę lewodopy w dopaminę poza ośrodkowym układem nerwowym i zmniejsza ilość lewodopy docierającej do mózgu.[1] Karbidopa i benserazyd hamują obwodową dekarboksylazę, dlatego w ich obecności ten mechanizm traci znaczenie kliniczne.
Monitorować
- nasilenie objawów choroby Parkinsona (spowolnienie, sztywność, drżenie)
- długość i częstość okresów OFF
- skład przyjmowanych suplementów i multiwitamin pod kątem witaminy B6
Bezpieczniejsze alternatywy
lewodopa z karbidopąlewodopa z benserazydem
Kiedy ocena się zmienia
| Lewodopa w połączeniu z inhibitorem dekarboksylazy dopa (karbidopa, benserazyd)postać · lewodopa | ryzyko maleje | Karbidopa i benserazyd hamują obwodową dekarboksylazę dopa, więc pirydoksyna nie zmniejsza wtedy istotnie skuteczności lewodopy i suplementacja jest dopuszczalna. |
| Wziewnadroga podania · lewodopa | inne zalecenie | Lewodopa wziewna nie zawiera inhibitora dekarboksylazy, ale stosuje się ją doraźnie u pacjentów leczonych doustnie lewodopą z inhibitorem dekarboksylazy, dlatego pirydoksynę można stosować pod warunkiem kontynuacji leczenia doustnego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum B6 Teva 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitaminum-b6-teva-100071184/
Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaFenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.
Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza rozkład niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna, efawirenz i newirapina. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może się uodpornić na całą tę grupę leków. Niektóre z tych leków, na przykład etrawiryna i efawirenz, mogą też zwiększać ilość fenytoiny we krwi i nasilać jej działania niepożądane. Zwykle lekarz zamienia lek na padaczkę albo lek na HIV na inny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- oczopląs, podwójne widzenie lub zawroty głowy
- chwiejny chód i trudności z utrzymaniem równowagi
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Fenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa. Połączenie fenytoiny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną nie należy go stosować. Najlepszym rozwiązaniem jest zamiana fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących, co wymaga uzgodnienia z neurologiem. Alternatywą jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie wchodzi w tę interakcję, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Po odstawieniu fenytoiny indukcja utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, dlatego przez ten czas trzeba kontrolować wiremię. Przy efawirenzie i newirapinie połączenia należy unikać, a jeśli jest konieczne, wymaga regularnej kontroli wiremii HIV i stężenia fenytoiny.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia leku z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy grozi utratą supresji wirusa HIV, niepowodzeniem wirusologicznym i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na całą klasę. Przy etrawirynie i efawirenzie możliwy jest dodatkowo wzrost stężenia fenytoiny z objawami toksyczności, takimi jak oczopląs, zawroty głowy, niezborność i senność. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup, ale jest najsilniejsza dla rylpiwiryny, dorawiryny i etrawiryny.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4, a także CYP2B6 i UGT, więc przyspiesza metabolizm nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy i znacząco obniża ich stężenie we krwi. Najbardziej wrażliwe są rylpiwiryna, dorawiryna i etrawiryna, których eliminacja zależy głównie od CYP3A4. Etrawiryna i efawirenz hamują dodatkowo CYP2C9 i CYP2C19, główne szlaki metabolizmu fenytoiny, więc mogą podwyższać jej stężenie. Efekt indukcji narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny.
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po zmianie leczenia i w kolejnych tygodniach
- stężenie fenytoiny we krwi, szczególnie przy etrawirynie i efawirenzie
- częstość napadów padaczkowych
- objawy toksyczności fenytoiny: oczopląs, niezborność, senność, zawroty głowy
- liczba limfocytów CD4 przy dłuższym współstosowaniu
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona przed włączeniem leku z grupy bkolejność włączenia · pochodne hydantoiny | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni. W tym okresie stężenie rylpiwiryny, dorawiryny lub etrawiryny może być nadal obniżone, dlatego trzeba kontrolować wiremię HIV albo odroczyć włączenie leku, jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala. |
Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaPochodnej hydantoiny nie łączy się z lekiem przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, bo połączenie grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia.Jeśli przyjmujesz fenytoinę albo przyjmowałeś ją w ostatnich tygodniach, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C i nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz fenytoinę albo przyjmowałeś ją w ostatnich tygodniach, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C i nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie.
Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na wirusowe zapalenie wątroby typu C, na przykład sofosbuwiru. Wtedy lek przeciwwirusowy działa za słabo i leczenie zakażenia może się nie udać. Lekarz zwykle zamienia fenytoinę na inny lek na padaczkę jeszcze przed rozpoczęciem leczenia wątroby. Rybawiryna sama nie wchodzi w tę interakcję, ale zwykle przyjmuje się ją razem z sofosbuwirem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad padaczkowy lub nasilenie napadów w czasie zmiany leku na padaczkę
- informacja od lekarza, że wynik badania na obecność wirusa w trakcie lub po leczeniu jest dodatni
- nawrót objawów choroby wątroby, takich jak zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, silne zmęczenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pochodnej hydantoiny nie łączy się z lekiem przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, bo połączenie grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia. Dotyczy to sofosbuwiru oraz wszystkich jego preparatów złożonych z welpataswirem, ledipaswirem lub woksylaprewirem. Przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej należy we współpracy z neurologiem zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy pozbawiony działania indukującego i rozpocząć leczenie zakażenia dopiero po wygaśnięciu indukcji. Efekt indukcyjny ustępuje stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu fenytoiny, zwykle do kilku tygodni. Rybawiryna nie wchodzi w istotną interakcję z fenytoiną, ale w praktyce jest podawana razem z sofosbuwirem, więc o postępowaniu decyduje obecność sofosbuwiru.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężeń sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi brakiem trwałej odpowiedzi wirusologicznej, niepowodzeniem terapii i selekcją wariantów wirusa opornych na leki. Fenytoina nie powoduje przy tym nowych działań toksycznych, a problemem jest utrata skuteczności leczenia zakażenia.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem glikoproteiny P w jelicie oraz enzymów CYP3A4, CYP2B6 i CYP2C. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP, więc indukcja tych transporterów zmniejsza jego wchłanianie oraz ekspozycję na sofosbuwir i jego główny metabolit. Leki towarzyszące sofosbuwirowi w preparatach złożonych, czyli welpataswir, ledipaswir i woksylaprewir, są dodatkowo metabolizowane przez indukowane enzymy CYP albo transportowane przez glikoproteinę P, co nasila spadek ich stężeń. Interakcja dotyczy fenytoiny i sofosbuwiru oraz jego preparatów złożonych, ale nie obejmuje rybawiryny.
Monitorować
- kontrola napadów padaczkowych w okresie zamiany fenytoiny na inny lek przeciwpadaczkowy
- stężenie fenytoiny przy stopniowym odstawianiu lub zmianie dawki
- wiremia HCV RNA w trakcie i po zakończeniu terapii przeciwwirusowej, zwłaszcza gdy ekspozycja na fenytoinę była niedawna
- pełny wywiad lekowy przed włączeniem sofosbuwiru, w tym pytanie o leki przeciwpadaczkowe stosowane w ostatnich tygodniach
Kiedy ocena się zmienia
| Czas potrzebny do wygaśnięcia indukcji po odstawieniu fenytoiny, zwykle do kilku tygodniodstep · pochodne hydantoiny | inne zalecenie | Działanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu. Terapię sofosbuwirem należy rozpocząć dopiero po upływie czasu potrzebnego do ustąpienia indukcji, a w razie wątpliwości warto skonsultować termin rozpoczęcia z hepatologiem. |
Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Inhibitory dehydrogenazy izocytrynianowej (np. iwosydenib) klasaPochodnej hydantoiny nie łączy się z inhibitorem dehydrogenazy izocytrynianowej, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz leku na padaczkę z grupy fenytoiny z iwosydenibem i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie nowotworu o wszystkich lekach przeciwpadaczkowych, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku na padaczkę z grupy fenytoiny z iwosydenibem i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie nowotworu o wszystkich lekach przeciwpadaczkowych, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza rozkład iwosydenibu w organizmie. Przez to lek przeciwnowotworowy może przestać działać i choroba może się nasilić. Iwosydenib może też osłabiać działanie fenytoiny i zwiększać ryzyko napadów. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie objawów choroby, takich jak osłabienie, gorączka, częste infekcje, siniaki albo krwawienia
- napad padaczkowy lub częstsze napady niż zwykle
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pochodnej hydantoiny nie łączy się z inhibitorem dehydrogenazy izocytrynianowej, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane. U pacjenta przyjmującego fenytoinę przed rozpoczęciem leczenia iwosydenibem trzeba w porozumieniu z neurologiem zamienić ją na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4. Przykłady to lewetyracetam, lakozamid albo gabapentyna. Indukcja enzymów ustępuje stopniowo, przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny. Dlatego iwosydenib należy włączać z odpowiednim odstępem, zgodnie z decyzją hematologa lub onkologa. Po zmianie leczenia przeciwpadaczkowego trzeba kontrolować napady i stężenie nowego leku, jeśli jest to wskazane.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia inhibitora dehydrogenazy izocytrynianowej może osłabić lub znieść jego działanie przeciwnowotworowe. Grozi to brakiem odpowiedzi na leczenie albo nawrotem choroby nowotworowej, na przykład ostrej białaczki szpikowej. Możliwy jest też spadek stężenia fenytoiny i gorsza kontrola napadów padaczkowych.
Mechanizm
Pochodne hydantoiny są silnymi induktorami enzymów wątrobowych, zwłaszcza CYP3A4. Inhibitory dehydrogenazy izocytrynianowej są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Indukcja przyspiesza więc ich eliminację i znacznie obniża stężenie w osoczu. Iwosydenib sam indukuje CYP3A4 i in vitro także CYP2C9, przez co może dodatkowo obniżać stężenie fenytoiny. Ten efekt ma jednak mniejsze znaczenie kliniczne. Interakcja wynika z właściwości obu grup i dotyczy wszystkich dostępnych w Polsce leków z tych grup.
Monitorować
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe (morfologia krwi, ocena hematologiczna)
- kontrola napadów padaczkowych po zmianie leku przeciwpadaczkowego
- stężenie fenytoiny, jeśli połączenia nie dało się uniknąć
- EKG (odstęp QT) zgodnie z zasadami leczenia iwosydenibem
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia fenytoinyodstep · pochodne hydantoiny | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny. Włączenie iwosydenibu tuż po zamianie leku przeciwpadaczkowego nadal grozi obniżeniem jego stężenia. Termin rozpoczęcia leczenia należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
Niekorzystna interakcjaDziurawiec+ FenytoinaNie łączy się fenytoiny z zielem dziurawca.Nie stosuj dziurawca, gdy przyjmujesz fenytoinę, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zleci badanie stężenia leku.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj dziurawca, gdy przyjmujesz fenytoinę, a jeśli już go stosujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zleci badanie stężenia leku.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie fenytoiny z organizmu, przez co lek przeciwpadaczkowy może działać słabiej i mogą wrócić napady. Ten efekt utrzymuje się jeszcze około 2 tygodni po odstawieniu dziurawca. Po odstawieniu dziurawca ilość fenytoiny we krwi rośnie, co może wymagać zmiany dawki. Dotyczy to także herbatek i kropli z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- drżenie powiek, mroczki lub uczucie „dziwnego” stanu zapowiadające napad
- po odstawieniu dziurawca – zawroty głowy, chwiejny chód, podwójne widzenie lub mimowolne ruchy gałek ocznych
- po odstawieniu dziurawca – nadmierna senność lub bełkotliwa mowa
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się fenytoiny z zielem dziurawca.[1] Jeżeli pacjent już stosuje dziurawiec, należy oznaczyć stężenie fenytoiny i zaprzestać stosowania dziurawca.[1] Przez 2 tygodnie po odstawieniu dziurawca stężenie fenytoiny może rosnąć i wymaga kontroli oraz modyfikacji dawkowania.[1]
Skutek kliniczny
Spadek stężenia fenytoiny grozi utratą kontroli napadów padaczkowych.[1] Po odstawieniu dziurawca stężenie fenytoiny rośnie, co przy niezmienionej dawce może prowadzić do objawów toksyczności, takich jak oczopląs, zaburzenia równowagi i senność.
Mechanizm
Ziele dziurawca przyjmowane systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 metabolizujące fenytoinę, co przyspiesza jej eliminację i zmniejsza stężenie w surowicy.[1] Indukcja ustępuje powoli i utrzymuje się przez 2 tygodnie od odstawienia dziurawca.[1] Fenytoina ma kinetykę nieliniową, dlatego po wygaśnięciu indukcji jej stężenie może wzrosnąć nieproporcjonalnie do dawki.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy przed odstawieniem dziurawca i w ciągu 2 tygodni po odstawieniu
- częstość i charakter napadów padaczkowych
- objawy toksyczności fenytoiny po odstawieniu dziurawca – oczopląs, ataksja, senność, zaburzenia mowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 2 tygodnie od odstawienia dziurawcadziurawiec | inne zalecenie | Indukcja enzymów utrzymuje się przez 2 tygodnie od odstawienia dziurawca, a w tym okresie stężenie fenytoiny rośnie i wymaga oznaczeń oraz modyfikacji dawkowania. |
| Płyn doustny zawierający etanolpostać · dziurawiec | ryzyko rośnie | Płynny preparat dziurawca zawierający etanol jest przeciwwskazany u osób z padaczką, niezależnie od interakcji z fenytoiną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.