Interakcje / Gemcytabina / Gemcytabina i sargramostym
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Sargramostym podaje się dopiero po zakończeniu wlewu gemcytabiny, z zachowaniem odstępu od kolejnej dawki chemioterapii i zgodnie ze schematem ustalonym przez onkologa.
Wstrzykuj lek wspierający szpik tylko w dniach wskazanych przez lekarza prowadzącego i nigdy nie przyjmuj go w dniu wlewu chemioterapii bez wyraźnego polecenia.
Niekorzystna interakcjaGemcytabina+ SargramostymSargramostym podaje się dopiero po zakończeniu wlewu gemcytabiny, z zachowaniem odstępu od kolejnej dawki chemioterapii i zgodnie ze schematem ustalonym przez onkologa.Wstrzykuj lek wspierający szpik tylko w dniach wskazanych przez lekarza prowadzącego i nigdy nie przyjmuj go w dniu wlewu chemioterapii bez wyraźnego polecenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstrzykuj lek wspierający szpik tylko w dniach wskazanych przez lekarza prowadzącego i nigdy nie przyjmuj go w dniu wlewu chemioterapii bez wyraźnego polecenia.
Lek wspierający odbudowę białych krwinek i chemioterapia gemcytabiną nie powinny działać w tym samym czasie. Lek wspierający pobudza szpik do pracy, a gemcytabina najmocniej uszkadza komórki, które właśnie się dzielą. Dlatego zastrzyki rozpoczyna się dopiero po wlewie chemioterapii i przerywa przed kolejnym wlewem. Przy takim odstępie oba leki można stosować bezpiecznie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo inne objawy infekcji
- siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
- duszność lub kaszel
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Sargramostym podaje się dopiero po zakończeniu wlewu gemcytabiny, z zachowaniem odstępu od kolejnej dawki chemioterapii i zgodnie ze schematem ustalonym przez onkologa. Nie należy rozpoczynać ani kontynuować podawania sargramostymu w okresie bezpośrednio poprzedzającym następny wlew gemcytabiny. Należy kontrolować morfologię krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w trakcie stosowania czynnika wzrostu, a przy nadmiernej leukocytozie przerwać jego podawanie.
Skutek kliniczny
Przy podaniu sargramostymu równocześnie z gemcytabiną lub krótko przed jej wlewem można spodziewać się słabszego efektu ochronnego wobec szpiku, a nawet nasilenia neutropenii i małopłytkowości. Przy właściwym odstępie czasowym połączenie może być stosowane w celu wspierania odnowy granulocytów.
Mechanizm
Sargramostymu nie podaje się w tym samym czasie co gemcytabinę, tylko w odstępie od wlewu chemioterapii. Sargramostym jako czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów pobudza podziały komórek progenitorowych szpiku. Gemcytabina jest antymetabolitem nukleozydowym, który działa najsilniej na komórki szybko dzielące się w fazie S. Równoczesne podanie może więc zwiększyć wrażliwość pobudzonych komórek szpiku na działanie cytotoksyczne. Mechanizm ten jest wspólny dla leków cytotoksycznych i czynników wzrostu krwiotworzenia, nie dotyczy wyłącznie gemcytabiny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem gemcytabiny i w trakcie podawania sargramostymu
- bezwzględna liczba neutrofilów i liczba płytek krwi
- objawy zakażenia i gorączka
- duszność, kaszel i obrzęki jako możliwe objawy toksyczności płucnej lub zatrzymania płynów
Kiedy ocena się zmienia
| Podanie w dniu wlewu gemcytabiny lub bezpośrednio przed nimodstep · sargramostym | ryzyko rośnie | Podanie sargramostymu w okresie okołowlewowym zwiększa ryzyko nasilenia mielosupresji i osłabia efekt czynnika wzrostu. |
| Rozpoczęcie po zakończeniu wlewu gemcytabiny z zachowaniem odstępukolejność włączenia · sargramostym | ryzyko maleje | Właściwie zaplanowane podanie czynnika wzrostu po chemioterapii jest celowym leczeniem wspomagającym odnowę granulocytów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gemcitabine Accord 200 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gemcitabine-accord-100223085/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gemsol 40 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gemsol-100248961/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gemcitabinum Accord 100 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gemcitabinum-accord-100278502/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imreplys 250 mcg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imreplys-100525844/
Alkohol przy tych lekach
Gemcytabina a alkohol: brak opisu w bazie.
Sargramostym a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 221
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ GemcytabinaNie należy łączyć klozapiny z gemcytabiną, ponieważ ChPL klozapiny wymienia leki cytotoksyczne hamujące szpik jako przeciwwskazane do jednoczesnego stosowania.Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.
Klozapina i gemcytabina mogą razem bardzo mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Tych leków zwykle się nie łączy, a jeśli lekarze uznają to za konieczne, potrzebne są częste badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy infekcji, np. kaszel lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z gemcytabiną, ponieważ ChPL klozapiny wymienia leki cytotoksyczne hamujące szpik jako przeciwwskazane do jednoczesnego stosowania[1]. Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego gemcytabinę[2]. Gdy pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga chemioterapii gemcytabiną, decyzję o dalszym postępowaniu muszą wspólnie podjąć psychiatra i onkolog, a jeśli wyjątkowo zdecydują o kontynuacji obu leków, konieczne jest bardzo ścisłe monitorowanie morfologii z rozmazem. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez planu, ponieważ grozi to nawrotem psychozy i objawami odstawienia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Przy jednoczesnym leczeniu trudno ustalić, który lek odpowiada za spadek neutrofili, co utrudnia decyzję o przerwaniu klozapiny lub modyfikacji chemioterapii. Możliwe jest też nasilenie małopłytkowości i niedokrwistości.
Mechanizm
Połączenie sumuje toksyczne działanie obu leków na szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a gemcytabina jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i powoduje spadek liczby neutrofili, płytek krwi i erytrocytów. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków o takim działaniu[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ gemcytabina nie jest opisywana jako inhibitor ani induktor enzymów metabolizujących klozapinę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy każdej zmianie dawki lub odstawieniu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperydonkwetiapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przewlekle przed włączeniem gemcytabinykolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | U pacjenta stabilnie leczonego klozapiną nie należy jej nagle odstawiać bez planu. O ewentualnej zamianie na inny lek przeciwpsychotyczny albo o wyjątkowej kontynuacji pod ścisłą kontrolą morfologii decydują wspólnie psychiatra i onkolog. |
| Wcześniejsza chemioterapia zakończonaodstep · gemcytabina | ryzyko maleje | Przebyta granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do włączenia klozapiny. Po zakończeniu leczenia gemcytabiną i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy standardowym monitorowaniu krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneSamar 153Sm+ GemcytabinaPołączenie jest przeciwwskazane.Powiedz lekarzowi medycyny nuklearnej o każdej chemioterapii, jaką dostajesz lub dostawałeś w ostatnich tygodniach, i podaj datę ostatniego wlewu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi medycyny nuklearnej o każdej chemioterapii, jaką dostajesz lub dostawałeś w ostatnich tygodniach, i podaj datę ostatniego wlewu.
Samar 153Sm to lek promieniotwórczy podawany na bóle kości, a gemcytabina to chemioterapia. Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Podane razem lub w krótkim odstępie mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek i zwiększyć ryzyko groźnych zakażeń oraz krwawień. Dlatego tych leków nie podaje się razem, a między nimi musi minąć odpowiedni czas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła i inne objawy zakażenia
- siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne stolce lub krew w moczu
- silne osłabienie, bladość, duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane. Samaru 153Sm nie podaje się jednocześnie z gemcytabiną ani w ciągu 6 tygodni od ostatniej dawki gemcytabiny[1]. Samar 153Sm można podać dopiero po zakończeniu chemioterapii i należytej regeneracji szpiku kostnego potwierdzonej morfologią krwi[1]. Decyzję o kolejności leczenia podejmuje onkolog lub lekarz medycyny nuklearnej.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiej, przedłużonej supresji szpiku z leukopenią, neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień.
Mechanizm
Samar 153Sm gromadzi się w kości i napromienia szpik kostny, a gemcytabina jako cytostatyk hamuje czynność szpiku. Oba leki działają mielotoksycznie, więc ich wpływ na szpik się sumuje[1]. Gemcytabina dodatkowo zwiększa wrażliwość tkanek na promieniowanie jonizujące[2].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed podaniem samaru 153Sm
- liczba płytek krwi
- liczba neutrofilów
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia i krwawienia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 6 tygodni od ostatniej dawki gemcytabiny do podania samaru 153Smgemcytabina | inne zalecenie | Po upływie co najmniej 6 tygodni od chemioterapii i przy należytej regeneracji szpiku samar 153Sm można podać, z kontrolą morfologii krwi przed podaniem i po nim. |
| Poniżej 6 tygodni od ostatniej dawki gemcytabinyodstep · gemcytabina | interakcja nie dotyczy | Samaru 153Sm nie podaje się, jeśli chemioterapia odbyła się w ciągu poprzedzających 6 tygodni. |
| Gemcytabina planowana po podaniu samaru 153Smkolejność włączenia · samar 153Sm | inne zalecenie | Gemcytabinę po samarze 153Sm rozpoczyna się dopiero po należytej regeneracji szpiku, ocenionej w morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Quadramet 1,3 GBq/ml w dniu odniesienia (co odpowiada 20-80 mcg/ml samaru na fiolkę), roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/quadramet-100110300/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gemcitabine Accord 200 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gemcitabine-accord-100223085/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia.Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki osłabiające układ odporności, takie jak fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak kapecytabina, fluorouracyl czy cytarabina, obniżają zdolność organizmu do walki z zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno osłabić odporność i zmniejszyć liczbę białych krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych, a nawet zagrażających życiu infekcji. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub pamięci
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia. W chorobach autoimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów, zwykle wstrzymuje się lek immunomodulujący na czas chemioterapii, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem. Dla natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu czynna choroba nowotworowa lub stan znacznego upośledzenia odporności są ujęte w przeciwwskazaniach ChPL, dlatego w praktyce leki te odstawia się przed leczeniem przeciwnowotworowym. U biorców przeszczepów, u których nie można przerwać mykofenolanu, belataceptu czy innych leków przeciwodrzuceniowych, rozważa się redukcję intensywności immunosupresji i dostosowanie dawek analogu pirymidyn do wyników morfologii. Leflunomid i teriflunomid działają jeszcze długo po odstawieniu, dlatego przy ciężkiej toksyczności można rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Należy rozważyć profilaktykę przeciwwirusową i przeciwzakaźną zgodnie z lokalnymi standardami oraz unikać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym gorączki neutropenicznej, sepsy, reaktywacji wirusa półpaśca i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu[1]. Może dojść do pogłębienia cytopenii, a przy mykofenolanach, leflunomidzie i teriflunomidzie także do sumowania działania uszkadzającego szpik i wątrobę. Przy rawulizumabie neutropenia dodatkowo zwiększa ryzyko zakażeń bakteriami otoczkowymi, zwłaszcza meningokokami.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Analogi pirymidyn jako antymetabolity hamują syntezę DNA w szybko dzielących się komórkach, co prowadzi do mielosupresji z neutropenią, limfopenią i małopłytkowością oraz do uszkodzenia błon śluzowych stanowiących barierę przeciw zakażeniom. Leki immunosupresyjne z grupy A osłabiają odporność różnymi drogami – modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, inhibitory dehydrogenazy dihydroorotanowej (leflunomid, teriflunomid) oraz mykofenolany hamują proliferację limfocytów, tofacytynib blokuje kinazy JAK, natalizumab hamuje migrację limfocytów do tkanek, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, inebilizumab i immunoglobulina przeciw limfocytom T usuwają limfocyty, tolebrutynib hamuje kinazę Brutona, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają odpowiedź zależną od dopełniacza lub przeciwciał IgG[2]. Nałożenie tych efektów na mielotoksyczność chemioterapii zwiększa głębokość i czas trwania niedoboru odporności. Interakcja jest wspólna dla wszystkich analogów pirymidyn i dla wszystkich leków grupy A poza apremilastem i nerandomilastem, choć jej nasilenie zależy od siły działania konkretnego leku. Interakcje farmakokinetyczne nie mają tu znaczenia dla całej klasy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii
- gorączka i inne objawy zakażenia
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zwłaszcza przy leflunomidzie, teriflunomidzie i mykofenolanach
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- stężenie immunoglobulin IgG przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Krem lub roztwór do stosowania na skórę (fluorouracyl)postać · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę daje znikomą ekspozycję ogólnoustrojową i nie powoduje mielosupresji, dlatego połączenie z lekiem immunosupresyjnym nie wymaga szczególnego postępowania. |
| Kilka miesięcy od ostatniej dawki leflunomidu, teriflunomidu, fingolimodu, natalizumabu, inebilizumabu lub immunoglobuliodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leki o długim działaniu lub powodujące długotrwałą limfopenię albo deplecję limfocytów utrzymują immunosupresję po odstawieniu. Rozpoczynając chemioterapię w tym okresie, należy traktować pacjenta jak nadal leczonego i sprawdzić liczbę limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację. |
| Schematy wysokodawkowe lub intensywna chemioterapia indukcyjna (np. wysokie dawki cytarabiny)dawka · analogi pirymidyn | ryzyko rośnie | Intensywne schematy z analogami pirymidyn powodują głęboką i długotrwałą neutropenię, a dołożenie leku immunosupresyjnego istotnie zwiększa ryzyko zakażeń zagrażających życiu. W tej sytuacji lek immunosupresyjny powinien być w miarę możliwości wstrzymany. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych rezerwa szpikowa jest mniejsza, a zakażenia przebiegają ciężej, dlatego monitorowanie morfologii i objawów infekcji powinno być częstsze. |
Źródła
- Calabresi PA, Radue EW, Goodin D, Jeffery D, Rammohan KW, Reder AT, et al. Safety and efficacy of fingolimod in patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (FREEDOMS II): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet Neurol. 2014;13(6):545-56. doi: 10.1016/S1474-4422(14)70049-3. PMID: 24685276.
- Triplett J, Kermode AG, Corbett A, Reddel SW. Warts and all: Fingolimod and unusual HPV-associated lesions. Mult Scler. 2018;25(11):1547-1550. doi: 10.1177/1352458518807088. PMID: 30427266.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ GemcytabinaDopęcherzowego BCG nie stosuje się u chorych leczonych cytostatykami, w tym gemcytabiną.Jeśli masz zaplanowane oba leki, powiedz o tym urologowi i onkologowi przed kolejną dawką któregokolwiek z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz zaplanowane oba leki, powiedz o tym urologowi i onkologowi przed kolejną dawką któregokolwiek z nich.
Szczepionki BCG podawanej do pęcherza nie łączy się z gemcytabiną. Gemcytabina osłabia odporność, a BCG to żywe, osłabione bakterie – przy słabszej odporności mogą one rozejść się po organizmie i wywołać groźne zakażenie. Leczenie BCG może też wtedy działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- silne osłabienie i uczucie rozbicia
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból stawów
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u chorych leczonych cytostatykami, w tym gemcytabiną.[1][2] Szczególnie należy unikać jednoczesnego stosowania BCG z cytostatykami podawanymi układowo.[1] Jeśli chory wymaga chemioterapii gemcytabiną, o wstrzymaniu lub przerwaniu immunoterapii BCG decyduje urolog wspólnie z onkologiem.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG, w tym posocznicy, oraz prawdopodobne osłabienie skuteczności leczenia raka pęcherza moczowego.
Mechanizm
Gemcytabina jest cytostatykiem, który hamuje czynność szpiku i osłabia odpowiedź immunologiczną. Dopęcherzowe BCG to żywe, atenuowane prątki, których działanie przeciwnowotworowe zależy od sprawnej odpowiedzi immunologicznej. U chorego z obniżoną odpornością prątki mogą przedostać się do krwiobiegu i wywołać zakażenie uogólnione, a jednocześnie osłabiona odpowiedź immunologiczna może zmniejszyć skuteczność immunoterapii BCG.
Monitorować
- objawy zakażenia uogólnionego BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc i wątroby
- morfologia krwi z rozmazem
- parametry czynności wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowadroga podania · gemcytabina | inne zalecenie | Najsilniejsze ostrzeżenie dotyczy cytostatyków podawanych układowo. O ewentualnym kolejnym (nie jednoczesnym) zastosowaniu dopęcherzowej gemcytabiny i BCG decyduje wyłącznie urolog lub onkolog. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw cholerze+ GemcytabinaNie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze w trakcie leczenia gemcytabiną.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi i farmaceucie, że jesteś leczony gemcytabiną, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi i farmaceucie, że jesteś leczony gemcytabiną, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Gemcytabina osłabia odporność, dlatego nie możesz przyjąć żywej szczepionki przeciw cholerze – może ona wywołać u ciebie groźne zakażenie. Istnieje też szczepionka z zabitymi bakteriami, która jest bezpieczna, ale w trakcie chemioterapii może chronić słabiej. Termin szczepienia ustal z onkologiem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- uporczywa lub wodnista biegunka
- wymioty
- silne osłabienie lub odwodnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze w trakcie leczenia gemcytabiną.[1] Żywych atenuowanych szczepionek nie zaleca się u pacjentów otrzymujących gemcytabinę.[2] Jeśli szczepienie przed podróżą jest konieczne, wybierz inaktywowaną doustną szczepionkę przeciw cholerze, a termin szczepienia i ewentualny odstęp od cyklu chemioterapii ustal z onkologiem. Pacjenta poinformuj, że ochrona po szczepionce inaktywowanej może być słabsza, więc nadal musi przestrzegać zasad higieny żywności i wody.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki istnieje ryzyko choroby układowej wywołanej szczepem szczepionkowym, która może prowadzić do zgonu, zwłaszcza u pacjentów z obniżoną odpornością.[2] Po szczepionce inaktywowanej należy liczyć się ze słabszą lub niepełną ochroną przed cholerą.
Mechanizm
Żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym gemcytabiną, ponieważ jest ona przeciwwskazana przy terapii immunosupresyjnej.[1] Gemcytabina jako lek cytotoksyczny hamuje szpik i osłabia odpowiedź immunologiczną, przez co atenuowany szczep przecinkowca może się niekontrolowanie namnażać. Przy szczepionce inaktywowanej zagrożenia zakażeniem nie ma, ale osłabiona odporność może zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał i skuteczność szczepienia.
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego (biegunka, wymioty, gorączka) po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- morfologia z rozmazem – stopień neutropenii przed planowanym szczepieniem
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana) przed wydaniem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja wywołana gemcytabiną może osłabić odpowiedź poszczepienną. Termin szczepienia warto uzgodnić z onkologiem, a pacjenta uprzedzić o możliwej słabszej ochronie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gemcitabine Accord 200 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gemcitabine-accord-100223085/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ GemcytabinaŻywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się pacjentom otrzymującym leki antymitotyczne, w tym gemcytabinę.Nie przyjmuj kapsułek przeciw durowi brzusznemu w czasie leczenia gemcytabiną i zapytaj onkologa o szczepionkę w zastrzyku oraz najlepszy termin szczepienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj kapsułek przeciw durowi brzusznemu w czasie leczenia gemcytabiną i zapytaj onkologa o szczepionkę w zastrzyku oraz najlepszy termin szczepienia.
Kapsułki przeciw durowi brzusznemu zawierają żywe, osłabione bakterie. Gemcytabina to lek stosowany w leczeniu nowotworów, który osłabia odporność. Gdy odporność jest osłabiona, bakterie ze szczepionki mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu. Dlatego tej szczepionki nie wolno przyjmować w czasie leczenia gemcytabiną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- biegunka, wymioty albo ból brzucha
- silne osłabienie lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się pacjentom otrzymującym leki antymitotyczne, w tym gemcytabinę[1]. Podczas leczenia gemcytabiną nie stosuje się żywych atenuowanych szczepionek[2]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed durem brzusznym, należy wybrać szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu, a termin szczepienia ustalić z onkologiem, ponieważ odpowiedź na szczepionkę w trakcie chemioterapii może być słabsza. Szczepienie żywą szczepionką jest możliwe dopiero po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności, decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego gemcytabiną żywa szczepionka może wywołać zakażenie uogólnione o ciężkim przebiegu, z możliwym zgonem, zwłaszcza przy wyraźnie obniżonej odporności[2]. Ochrona przed durem brzusznym po szczepieniu może być niewystarczająca.
Mechanizm
Gemcytabina jest lekiem przeciwnowotworowym o działaniu antymitotycznym, który hamuje podziały komórek, w tym komórek układu odpornościowego, i obniża odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane bakterie Salmonella Typhi szczepu Ty 21a. U osoby z obniżoną odpornością bakterie szczepionkowe mogą nie zostać opanowane przez układ immunologiczny, a odpowiedź poszczepienna może być słabsza.
Monitorować
- gorączka, biegunka lub ból brzucha po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- objawy zakażenia uogólnionego (dreszcze, osłabienie, spadek ciśnienia)
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana (wstrzykiwana)szczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Vi (wstrzykiwana)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem, ale w trakcie leczenia gemcytabiną odpowiedź poszczepienna może być słabsza. Termin szczepienia należy uzgodnić z onkologiem. |
| Po zakończeniu leczenia i odbudowie odpornościodstep · gemcytabina | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia gemcytabiną i odbudowie odporności lekarz może rozważyć podanie żywej szczepionki doustnej. Moment szczepienia ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gemcitabine Accord 200 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gemcitabine-accord-100223085/
Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać.Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.
Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, może rzadko silnie obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina, również osłabiają szpik kostny. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność i doprowadzić do groźnego zakażenia. Inne leki usuwające żelazo, czyli deferazyroks i deferoksamina, nie niosą tak dużego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowo ciężkie zakażenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać. Dotyczy to deferypronu w połączeniu z azacytydyną, decytabiną, cytarabiną, gemcytabiną, fluorouracylem lub kapecytabiną. U chorego wymagającego chelatacji w trakcie chemioterapii należy zamienić deferypron na deferazyroks lub deferoksaminę. Jeśli deferypron był już podawany razem z analogiem pirymidyny, trzeba go odstawić, oznaczyć morfologię z rozmazem i pouczyć chorego o konieczności pilnego zgłoszenia gorączki lub objawów zakażenia.
Skutek kliniczny
Głęboka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem ciężkich zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, posocznicy oraz zgonu. U chorych z zespołami mielodysplastycznymi i ostrymi białaczkami leczonych azacytydyną, decytabiną lub cytarabiną rezerwa szpikowa jest już ograniczona, więc ryzyko jest szczególnie wysokie.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie polega na zmianie stężeń leków. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie częściowo idiosynkratycznym, a analogi pirymidyn hamują syntezę DNA w dzielących się komórkach szpiku i powodują zależną od dawki mielosupresję. Oba działania sumują się, co zwiększa ryzyko głębokiej i przedłużonej neutropenii oraz utrudnia ustalenie, który lek ją wywołał. Ze względu na to ChPL deferypronu przeciwwskazuje jego stosowanie razem z lekami, o których wiadomo, że wywołują neutropenię lub agranulocytozę.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę w zmianach przednowotworowych wchłania się w niewielkim stopniu i nie wywołuje istotnej mielosupresji, dlatego połączenie z deferypronem nie wymaga unikania. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i analogu pirymidyn połączenie jest przeciwwskazane – nie szczepi się w trakcie leczenia ani przed odbudową odporności po jego zakończeniu.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed każdą podróżą do tropików powiedz lekarzowi medycyny podróży, że przyjmujesz lub przyjmowałeś leki przeciwnowotworowe.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed każdą podróżą do tropików powiedz lekarzowi medycyny podróży, że przyjmujesz lub przyjmowałeś leki przeciwnowotworowe.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus. Leki przeciwnowotworowe takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina osłabiają odporność, więc organizm może nie poradzić sobie z wirusem ze szczepionki. Może to wywołać groźną chorobę, a szczepienie i tak może nie dać ochrony. Dlatego nie szczepi się przeciw żółtej febrze w trakcie takiego leczenia ani krótko po nim.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silne bóle mięśni, osłabienie, wymioty
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- mrowienie lub osłabienie siły w nogach albo rękach
- krwawienia, siniaki bez przyczyny lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i analogu pirymidyn połączenie jest przeciwwskazane – nie szczepi się w trakcie leczenia ani przed odbudową odporności po jego zakończeniu. Dotyczy to wszystkich analogów pirymidyn stosowanych ogólnoustrojowo, także doustnej kapecytabiny oraz azacytydyny i decytabiny podawanych podskórnie lub dożylnie. Szczepienie można rozważyć najwcześniej po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii, po ocenie stanu odporności przez lekarza prowadzącego. Jeśli podróż do strefy endemicznej jest planowana przed rozpoczęciem leczenia, szczepionkę podaje się z wyprzedzeniem co najmniej 4 tygodni przed pierwszą dawką cytostatyku. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia, a pacjenta należy poinformować o ryzyku zakażenia i zalecić unikanie podróży do strefy endemicznej lub ścisłą ochronę przed komarami. Po przypadkowym zaszczepieniu osoby leczonej analogiem pirymidyn należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym i specjalistą chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
U osoby z obniżoną odpornością żywa szczepionka przeciw żółtej febrze może wywołać ciężką chorobę poszczepienną o przebiegu trzewnym (gorączka, uszkodzenie wątroby, niewydolność wielonarządowa) lub neurologicznym (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), która może zakończyć się zgonem. Drugim skutkiem jest brak skutecznej ochrony przed żółtą febrą mimo wykonanego szczepienia. Ryzyko dotyczy całej klasy analogów pirymidyn i dodatkowo rośnie u chorych z nowotworami hematologicznymi, zespołami mielodysplastycznymi oraz przy leczeniu skojarzonym z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie analogi pirymidyn podawane ogólnoustrojowo (azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina, fluorouracyl, cytarabina, decytabina) hamują syntezę kwasów nukleinowych w szybko dzielących się komórkach, także w szpiku i komórkach układu odpornościowego. Powodują przez to mielosupresję, limfopenię i osłabienie odpowiedzi komórkowej i humoralnej. Osłabiony układ odpornościowy nie kontroluje namnażania wirusa szczepionkowego, co zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia. Jednocześnie wytworzenie przeciwciał ochronnych jest słabsze lub wcale nie następuje. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z działania cytotoksycznego, a nie z właściwości pojedynczej substancji.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy i planowanego leczenia
- przed szczepieniem po zakończonej chemioterapii: morfologia z rozmazem i ocena stanu odporności przez lekarza prowadzącego
- po przypadkowym zaszczepieniu: gorączka, objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, aktywność aminotransferaz, bilirubina) i objawy neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym zaszczepieniu: czynność nerek, liczba płytek krwi i parametry krzepnięcia przy pogorszeniu stanu ogólnego
- po szczepieniu wykonanym w okresie obniżonej odporności: rozważenie oznaczenia przeciwciał neutralizujących przed podróżą
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa na skórę (krem, roztwór)postać · analogi pirymidyn | interakcja nie dotyczy | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę wchłania się w minimalnym stopniu i nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, dlatego nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia przeciw żółtej febrze. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczeniaanalogi pirymidyn | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki analogu pirymidyn szczepienie można rozważyć indywidualnie, po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego i przy braku innego leczenia immunosupresyjnego. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczeniaszczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką analogu pirymidyn zdąży wywołać odpowiedź odpornościową przy sprawnym układzie immunologicznym, co jest preferowanym postępowaniem u osób planujących podróż. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.