Interakcje / Ibuprofen / Ibuprofen i pemetreksed
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
U pacjentów z klirensem kreatyniny 45–79 ml/min nie podaje się ibuprofenu przez 2 dni przed infuzją pemetreksedu, w dniu infuzji i przez 2 dni po niej.
Nie przyjmuj ibuprofenu przez 2 dni przed wlewem pemetreksedu, w dniu wlewu i przez 2 dni po nim, a na ból w tym czasie zapytaj farmaceutę lub onkologa o bezpieczniejszy lek, np. paracetamol.
Niekorzystna interakcjaIbuprofen+ PemetreksedU pacjentów z klirensem kreatyniny 45–79 ml/min nie podaje się ibuprofenu przez 2 dni przed infuzją pemetreksedu, w dniu infuzji i przez 2 dni po niej.Nie przyjmuj ibuprofenu przez 2 dni przed wlewem pemetreksedu, w dniu wlewu i przez 2 dni po nim, a na ból w tym czasie zapytaj farmaceutę lub onkologa o bezpieczniejszy lek, np. paracetamol.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj ibuprofenu przez 2 dni przed wlewem pemetreksedu, w dniu wlewu i przez 2 dni po nim, a na ból w tym czasie zapytaj farmaceutę lub onkologa o bezpieczniejszy lek, np. paracetamol.
Ibuprofen może utrudniać nerkom usuwanie pemetreksedu z organizmu. Lek przeciwnowotworowy dłużej zostaje wtedy we krwi i częściej daje działania niepożądane, takie jak spadek odporności, owrzodzenia w jamie ustnej czy biegunka. Ryzyko jest największe w dniach tuż przed wlewem i tuż po nim oraz u osób ze słabiej pracującymi nerkami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- nasilona biegunka
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- wyraźne osłabienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjentów z klirensem kreatyniny 45–79 ml/min nie podaje się ibuprofenu przez 2 dni przed infuzją pemetreksedu, w dniu infuzji i przez 2 dni po niej.[1] U pacjentów z klirensem kreatyniny ≥ 80 ml/min należy zachować szczególną ostrożność przy dawkach ibuprofenu powyżej 1600 mg na dobę.[1] NLPZ o dłuższym okresie półtrwania, np. piroksykam, odstawia się u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek co najmniej 5 dni przed podaniem pemetreksedu, w dniu podania i co najmniej 2 dni po nim.[1] Jeżeli jednoczesne stosowanie NLPZ jest konieczne, pacjenta należy uważnie obserwować pod kątem zahamowania czynności szpiku i toksyczności ze strony przewodu pokarmowego.[1]
Skutek kliniczny
Opóźniona eliminacja pemetreksedu zwiększa ryzyko jego toksyczności, szczególnie zahamowania czynności szpiku (neutropenia, małopłytkowość) i toksyczności ze strony przewodu pokarmowego.[1]
Mechanizm
Ibuprofen zmniejsza wydalanie pemetreksedu przez nerki, co zwiększa ekspozycję na cytostatyk i częstość jego działań niepożądanych.[1] Pemetreksed jest wydalany głównie w postaci niezmienionej przez wydzielanie w cewkach nerkowych, a w mniejszym stopniu przez przesączanie kłębuszkowe, dlatego leki upośledzające czynność nerek opóźniają jego eliminację.[1] Efekt jest najsilniejszy u pacjentów z już zmniejszonym klirensem kreatyniny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- klirens kreatyniny przed każdym cyklem pemetreksedu
- morfologia krwi z rozmazem – neutrofile i płytki krwi
- objawy toksyczności przewodu pokarmowego – zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, biegunka
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 79 ml/min (klirens kreatyniny 45–79 ml/min)pacjent | inne zalecenie | Przy klirensie kreatyniny 45–79 ml/min należy unikać ibuprofenu przez 2 dni przed podaniem pemetreksedu, w dniu podania i przez 2 dni po podaniu. |
| dawka ≥ 1600 mg na dobęibuprofen | ryzyko rośnie | U pacjentów z prawidłową czynnością nerek (klirens ≥ 80 ml/min) zmniejszenie wydalania pemetreksedu dotyczy dawek ibuprofenu powyżej 1600 mg na dobę i wymaga szczególnej ostrożności. |
| odstep ≥ 2 dni przed i 2 dni po podaniu pemetrekseduibuprofen | ryzyko maleje | Zachowanie przerwy w stosowaniu ibuprofenu od 2 dni przed do 2 dni po infuzji pemetreksedu ogranicza ryzyko interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Accord 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pemetrexed-accord-100363053/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pemetrexed-accord-100363053/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaIbuprofena alkoholOsoba wypijająca 3 lub więcej porcji alkoholu dziennie nie powinna przyjmować ibuprofenu bez porady lekarza.Przyjmuj ibuprofen po jedzeniu i nie pij alkoholu, gdy lek bierzesz kilka dni.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj ibuprofen po jedzeniu i nie pij alkoholu, gdy lek bierzesz kilka dni.
Ibuprofen i alkohol podrażniają żołądek, a razem zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia. Ryzyko rośnie u osób, które piją alkohol codziennie, zwłaszcza 3 porcje lub więcej, i przyjmują lek przez kilka dni. Jedna tabletka po kieliszku wina nie jest groźna. Lek należy przyjmować po jedzeniu i jak najkrócej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub fusowate
- silny ból w nadbrzuszu
- osłabienie i zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Osoba wypijająca 3 lub więcej porcji alkoholu dziennie nie powinna przyjmować ibuprofenu bez porady lekarza. Pozostali pacjenci przyjmują lek po posiłku, w najmniejszej skutecznej dawce i najkrócej, jak to możliwe, a przy leczeniu trwającym kilka dni nie piją alkoholu. Przy dodatkowych czynnikach ryzyka (wiek powyżej 65 lat, przebyta choroba wrzodowa, leki przeciwzakrzepowe, glikokortykosteroidy) lepszym wyborem jest paracetamol. U osoby pijącej regularnie dawka paracetamolu nie powinna przekraczać 2 g na dobę.
Skutek kliniczny
Przy regularnym piciu alkoholu w trakcie leczenia ibuprofenem rośnie ryzyko krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego[1]. Ostrzeżenie amerykańskiej Agencji Żywności i Leków dla leków bez recepty dotyczy osób wypijających 3 lub więcej porcji alkoholu dziennie. Pojedyncza dawka leku po jednym napoju nie wymaga szczególnych środków ostrożności[1].
Mechanizm
Ibuprofen hamuje COX-1 w błonie śluzowej żołądka i zmniejsza syntezę ochronnych prostaglandyn, a w płytkach krwi przejściowo osłabia agregację. Etanol uszkadza barierę śluzówkową bezpośrednio i zwiększa wydzielanie kwasu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny, bez istotnych zmian stężeń obu substancji.
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- ból w nadbrzuszu
- czarne stolce
- wymioty z krwią
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| ilość alkoholu ≥ 3 porcje (30 g etanolu) dzienniepacjent | ryzyko rośnie | Od 3 porcji alkoholu dziennie ryzyko krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego przy NLPZ rośnie na tyle, że lek wymaga porady lekarza. |
| czas leczenia ≥ 3 dniibuprofen | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia śluzówki zależy od czasu stosowania NLPZ, więc przy kilkudniowym leczeniu alkohol ma większe znaczenie. |
| Na skórę (żel)droga podania · ibuprofen | interakcja nie dotyczy | Po podaniu na skórę stężenie ibuprofenu we krwi jest małe i nie wpływa na śluzówkę żołądka. |
Źródła
- Kaufman DW, Kelly JP, Wiholm BE, Laszlo A, Sheehan JE, Koff RS, et al. The risk of acute major upper gastrointestinal bleeding among users of aspirin and ibuprofen at various levels of alcohol consumption. Am J Gastroenterol. 1999;94(11):3189-96. doi: 10.1111/j.1572-0241.1999.01517.x. PMID: 10566713.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Pemetreksed a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 136
Połączenie przeciwwskazaneDiklofenak+ IbuprofenNie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek przeciwbólowy z innej grupy.
Diklofenak i ibuprofen to leki z tej samej grupy – przeciwbólowe i przeciwzapalne. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie lepiej, za to bardziej podrażniają żołądek, zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia oraz mogą obciążać nerki i serce. Dlatego nie łącz ich ze sobą, także wtedy, gdy jeden z nich jest w tabletce na przeziębienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- wyraźnie mniej moczu albo obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy łączyć diklofenaku z ibuprofenem – pacjent powinien stosować tylko jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas. Jeżeli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, zamiast dokładania drugiego NLPZ należy rozważyć lek przeciwbólowy spoza tej grupy, na przykład paracetamol, albo ponowną ocenę leczenia przez lekarza. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi trzeba odstawić poprzedni lek, a nie przyjmować obu równolegle, i uwzględnić przedłużone działanie postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu diklofenaku. Jeżeli pacjent przyjmował oba leki jednocześnie przez dłuższy czas, należy ocenić objawy ze strony przewodu pokarmowego, ciśnienie tętnicze i czynność nerek.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest zwiększone ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, szczególnie u osób starszych i obciążonych chorobą wrzodową. ChPL ibuprofenu nakazuje unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej leków z grupy NLPZ, ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych[1]. Inna charakterystyka ibuprofenu umieszcza jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ wprost w przeciwwskazaniach ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych[2]. Sumowanie działania obu leków może też pogarszać czynność nerek, sprzyjać zatrzymaniu płynów i nasilać nadciśnienie tętnicze lub niewydolność serca.
Mechanizm
Diklofenak i ibuprofen należą do tej samej grupy NLPZ i oba hamują cyklooksygenazę, więc ich działania niepożądane się sumują. Oba leki zmniejszają syntezę prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, podtrzymują przepływ krwi przez nerki i wpływają na czynność płytek krwi. Połączenie dwóch NLPZ nie daje istotnie silniejszego działania przeciwbólowego, a zwiększa obciążenie tych samych narządów. ChPL diklofenaku wymienia inne NLPZ wśród leków, których jednoczesne podawanie może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- ciśnienie tętnicze
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) przy dłuższym jednoczesnym stosowaniu
- obrzęki i przyrost masy ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc ryzyko sumowania działań z ibuprofenem doustnym jest mniejsze, ale nie znika. Należy ograniczyć powierzchnię i czas stosowania żelu oraz unikać długotrwałego łączenia u osób z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego oraz pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe, dlatego dublowanie NLPZ jest u nich szczególnie niebezpieczne. |
| Zamiana diklofenaku na ibuprofenkolejność włączenia · diklofenak | inne zalecenie | Zamiana jednego NLPZ na drugi jest dopuszczalna pod warunkiem odstawienia poprzedniego leku, z uwzględnieniem przedłużonego działania postaci diklofenaku o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneIbuprofen+ KetoprofenNie należy stosować ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie w postaciach działających ogólnoustrojowo.Nie bierz ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie, a jeśli jeden lek nie wystarcza na ból, zapytaj farmaceutę lub lekarza o inne rozwiązanie.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie bierz ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie, a jeśli jeden lek nie wystarcza na ból, zapytaj farmaceutę lub lekarza o inne rozwiązanie.
Ibuprofen i ketoprofen to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie silniej, za to dużo bardziej obciążają żołądek i nerki. Zwiększają też ryzyko wrzodów i krwawienia z przewodu pokarmowego. Sprawdzaj skład leków na przeziębienie i ból, bo często zawierają ibuprofen.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie należy stosować ibuprofenu i ketoprofenu jednocześnie w postaciach działających ogólnoustrojowo. ChPL ibuprofenu wymienia jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ wśród przeciwwskazań[1]. Jeśli jeden NLPZ nie daje wystarczającej kontroli bólu, nie dodaje się drugiego, tylko rozważa lek przeciwbólowy z innej grupy albo zmianę leczenia u lekarza. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi należy odstawić poprzedni lek, a nie przyjmować obu naprzemiennie.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego[2]. ChPL ibuprofenu wskazuje także na ogólny wzrost ryzyka działań niepożądanych przy łączeniu dwóch lub więcej NLPZ[3]. Należy się też liczyć z większym ryzykiem pogorszenia czynności nerek, zatrzymania płynów i wzrostu ciśnienia tętniczego, szczególnie u osób starszych, odwodnionych i przyjmujących leki hipotensyjne lub moczopędne.
Mechanizm
Oba leki należą do niesteroidowych leków przeciwzapalnych i hamują cyklooksygenazę, więc ich działania niepożądane się sumują. Dotyczy to zwłaszcza uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, upośledzenia agregacji płytek krwi oraz zmniejszenia przepływu nerkowego zależnego od prostaglandyn. ChPL ketoprofenu wskazuje, że łączenie z innymi NLPZ zwiększa ryzyko owrzodzenia i krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego[2].
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, ból w nadbrzuszu)
- czynność nerek u osób starszych, odwodnionych lub stosujących leki hipotensyjne i moczopędne
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · ketoprofen | ryzyko maleje | Ketoprofen stosowany miejscowo na skórę daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postacie doustne, więc ryzyko sumowania działań niepożądanych z doustnym ibuprofenem jest mniejsze. Nadal należy unikać takiego łączenia bez potrzeby, szczególnie przy dużych powierzchniach smarowania, długim stosowaniu i u osób z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek przy stosowaniu NLPZ jest większe, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków hipotensyjnych lub moczopędnych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Okitask 25 mg, granulat powlekany. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/okitask-100358098/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneIbuprofen+ MeloksykamNie łączy się ibuprofenu z meloksykamem – pacjent powinien przyjmować tylko jeden lek z tej grupy.Jeśli przyjmujesz meloksykam, nie bierz ibuprofenu – na dodatkowy ból lub gorączkę zapytaj farmaceutę o paracetamol, a przy silnym bólu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz meloksykam, nie bierz ibuprofenu – na dodatkowy ból lub gorączkę zapytaj farmaceutę o paracetamol, a przy silnym bólu skontaktuj się z lekarzem.
Ibuprofen i meloksykam to leki z tej samej grupy, które działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Przyjmowane razem nie łagodzą bólu wyraźnie lepiej, ale mocno zwiększają ryzyko podrażnienia i krwawienia z żołądka oraz uszkodzenia nerek. Tych leków nie wolno łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny lub uporczywy ból brzucha
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub nagły przyrost masy ciała
- duszność lub świszczący oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łączy się ibuprofenu z meloksykamem – pacjent powinien przyjmować tylko jeden lek z tej grupy.[1] Należy unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej niesteroidowych leków przeciwzapalnych.[2] U pacjenta leczonego meloksykamem, który potrzebuje dodatkowego leczenia bólu lub gorączki, wybiera się paracetamol, a przy niewystarczającej kontroli bólu kieruje do lekarza w celu modyfikacji leczenia zamiast dokładania ibuprofenu. Jeśli pacjent już przyjął oba leki, należy przerwać jeden z nich i poinformować pacjenta o objawach krwawienia z przewodu pokarmowego.
Skutek kliniczny
Ibuprofenu nie stosuje się jednocześnie z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, w tym z meloksykamem, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.[1] Najgroźniejsze skutki to owrzodzenie, krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego, a u osób odwodnionych, starszych lub z chorobami nerek także pogorszenie czynności nerek aż do ostrej niewydolności, zatrzymanie płynów i wzrost ciśnienia tętniczego. Jednoczesne stosowanie meloksykamu z innymi lekami tej grupy nie jest zalecane.[3]
Mechanizm
Ibuprofen i meloksykam to niesteroidowe leki przeciwzapalne, które hamują cyklooksygenazę i zmniejszają wytwarzanie prostaglandyn. Ich działania niepożądane się sumują – dotyczy to zwłaszcza uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, zahamowania czynności płytek krwi oraz ograniczenia przepływu nerkowego zależnego od prostaglandyn. Drugi lek z tej grupy nie zwiększa istotnie siły działania przeciwbólowego, a dokłada ryzyko.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty fusowate, ból w nadbrzuszu)
- morfologia krwi przy podejrzeniu utajonego krwawienia
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) u osób starszych, odwodnionych lub z chorobami nerek
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, krem, plaster)droga podania · ibuprofen | ryzyko maleje | Ibuprofen stosowany na skórę daje znacznie mniejsze stężenie we krwi niż postać doustna, więc ryzyko sumowania działań ogólnoustrojowych z meloksykamem jest mniejsze. Nie należy jednak stosować go na duże powierzchnie skóry ani przez długi czas, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i ostrego uszkodzenia nerek przy łączeniu dwóch leków z tej grupy jest większe, a krwawienie częściej ma ciężki przebieg. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trosicam 7,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trosicam-100248033/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trosicam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trosicam-100248033/
Połączenie przeciwwskazaneIbuprofen+ FlurbiprofenNie łącz ibuprofenu z flurbiprofenem, także w postaci pastylek do ssania.Nie łącz tych leków – jeśli bierzesz ibuprofen, wybierz pastylki na gardło bez flurbiprofenu albo zapytaj farmaceutę o inny lek.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków – jeśli bierzesz ibuprofen, wybierz pastylki na gardło bez flurbiprofenu albo zapytaj farmaceutę o inny lek.
Ibuprofen i flurbiprofen to leki z tej samej grupy przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Flurbiprofen często występuje w pastylkach na ból gardła. Przyjmowane razem nie działają lepiej, za to zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia z żołądka oraz kłopotów z nerkami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy z kawy
- silny ból brzucha
- obrzęki nóg lub wyraźnie mniej moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz ibuprofenu z flurbiprofenem, także w postaci pastylek do ssania. Ibuprofenu nie stosuje się jednocześnie z innymi NLPZ[1]. Należy unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej NLPZ[2][3]. Jeśli pacjent przyjmuje ibuprofen ogólnie, ból gardła łagodzi się preparatami miejscowymi bez NLPZ, a jeśli potrzebny jest flurbiprofen w pastylkach, lek przeciwbólowy ogólny warto zamienić na paracetamol.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, a także pogorszenia czynności nerek, zatrzymania płynów i zaostrzenia niewydolności serca. Dodanie drugiego NLPZ nie zwiększa istotnie siły działania przeciwbólowego, a nasila toksyczność. Ibuprofenu nie stosuje się jednocześnie z innymi NLPZ, w tym inhibitorami COX-2[1].
Mechanizm
Ibuprofen i flurbiprofen należą do niesteroidowych leków przeciwzapalnych i oba hamują cyklooksygenazę, przez co ich działania niepożądane się sumują. Łączne hamowanie syntezy prostaglandyn osłabia ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego, upośledza czynność płytek krwi i zmniejsza przepływ nerkowy. Jednoczesne stosowanie dwóch lub więcej NLPZ zwiększa ryzyko działań niepożądanych, szczególnie wrzodów i krwawienia z przewodu pokarmowego[4].
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[5]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty)
- ból w nadbrzuszu
- obrzęki i zmniejszenie ilości oddawanego moczu
Bezpieczniejsze alternatywy
paracetamollidokaina (pastylki do ssania)ambroksol (pastylki do ssania)chlorheksydyna (pastylki do ssania)
Kiedy ocena się zmienia
| Pastylki do ssania 8,75 mgpostać · flurbiprofen | inne zalecenie | Flurbiprofen w pastylkach do ssania działa głównie miejscowo, ale lek przechodzi do krążenia ogólnego, więc zakaz łączenia z innymi NLPZ obowiązuje także dla tej postaci. Zamiast łączyć, wybierz miejscowy preparat bez NLPZ albo zamień ibuprofen na paracetamol. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Strepsils Intensive bez cukru pomarańczowy 8,75 mg, pastylki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/strepsils-intensive-bez-cukru-pomaranczowy-100385681/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cholinex Direct 8,75 mg, pastylki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cholinex-direct-100350168/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneIbuprofen+ IndometacynaNie stosuj ibuprofenu razem z indometacyną.Nie przyjmuj ibuprofenu, jeśli bierzesz indometacynę – na dodatkowy ból zapytaj farmaceutę o lek z innej grupy, np. paracetamol.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ibuprofenu, jeśli bierzesz indometacynę – na dodatkowy ból zapytaj farmaceutę o lek z innej grupy, np. paracetamol.
Ibuprofen i indometacyna to leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z tej samej grupy. Przyjmowane razem nie działają lepiej, za to znacznie zwiększają ryzyko krwawienia z żołądka, uszkodzenia nerek i podwyższenia ciśnienia. Szczególnie narażone są osoby starsze, z chorobą wrzodową w przeszłości i przyjmujące leki rozrzedzające krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub fusowate
- silny ból brzucha lub zgaga
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub nagły przyrost masy ciała
- duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie stosuj ibuprofenu razem z indometacyną. Jednoczesne przyjmowanie indometacyny z innymi NLPZ, w tym z wybiórczymi inhibitorami COX-2, jest przeciwwskazane.[1] Ibuprofenu nie stosuje się jednocześnie z innymi NLPZ, w tym z inhibitorami COX-2.[2] Należy unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej NLPZ ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.[3] Pacjent powinien pozostać przy jednym NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas, a przy niewystarczającej kontroli bólu warto rozważyć dołączenie leku spoza grupy NLPZ, np. paracetamolu. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi nie należy przyjmować ich w tym samym czasie.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji przewodu pokarmowego, uszkodzenia nerek z ostrą niewydolnością nerek włącznie, zatrzymania płynów, zaostrzenia niewydolności serca i osłabienia działania leków przeciwnadciśnieniowych. Ryzyko rośnie u osób starszych, odwodnionych, z chorobą wrzodową w wywiadzie oraz przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe, kortykosteroidy lub SSRI.[3]
Mechanizm
Ibuprofen i indometacyna należą do niesteroidowych leków przeciwzapalnych i oba hamują cyklooksygenazę, przez co zmniejszają syntezę prostaglandyn chroniących błonę śluzową żołądka, regulujących przepływ nerkowy i wpływających na agregację płytek. Jednoczesne stosowanie dwóch NLPZ nie zwiększa skuteczności przeciwbólowej ani przeciwzapalnej, a sumuje ich działania niepożądane. Indometacyna hamuje agregację płytek krwi i wydłuża czas krwawienia, a działanie to przemija w ciągu 24 godzin od jej odstawienia.[1]
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, ból w nadbrzuszu)
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) u osób starszych i odwodnionych
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki i masa ciała u pacjentów z niewydolnością serca
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę)droga podania · ibuprofen | ryzyko maleje | Ibuprofen stosowany miejscowo na skórę daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko sumowania działań niepożądanych jest mniejsze. Nadal zaleca się ostrożność przy długotrwałym stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i pogorszenia czynności nerek po NLPZ jest większe, co dodatkowo przemawia przeciw łączeniu dwóch NLPZ. |
| odstep ≥ 24 h po odstawieniu indometacynyindometacyna | inne zalecenie | Przy zamianie indometacyny na ibuprofen należy uwzględnić, że hamowanie agregacji płytek przez indometacynę przemija w ciągu 24 godzin od jej odstawienia. Ibuprofen włącza się zamiast indometacyny, a nie obok niej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metindol Retard 75 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metindol-retard-100043377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ PemetreksedNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego pemetreksed.Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, ale powiedz psychiatrze i onkologowi, że dostajesz oba leki, i rób wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, ale powiedz psychiatrze i onkologowi, że dostajesz oba leki, i rób wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i pemetreksed mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę tych krwinek i wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się bez wspólnej decyzji psychiatry i onkologa.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypy lub przeziębienia, które nie mijają
- nagłe osłabienie
- siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego pemetreksed. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym środków cytotoksycznych[1]. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga chemioterapii pemetreksedem, decyzję o dalszym leczeniu przeciwpsychotycznym powinni wspólnie podjąć psychiatra i onkolog, ważąc ryzyko nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny wobec ryzyka agranulocytozy. Jeżeli mimo przeciwwskazania leczenie jest kontynuowane, wymaga to częstszej kontroli morfologii z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru oraz jasnego planu postępowania w razie neutropenii. Agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy z zakażeniami, w tym sepsą neutropeniczną, która może zagrażać życiu. Utrudnia też ustalenie przyczyny spadku liczby neutrofili, a więc decyzję, czy odstawić klozapinę, czy zmodyfikować chemioterapię. Zgodnie z ChPL klozapiny leczenia nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku są przeciwwskazaniem do jej stosowania[2].
Mechanizm
Obie substancje hamują czynność szpiku kostnego i ich działania się sumują. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym, a pemetreksed jako antymetabolit cytotoksyczny powoduje zależne od dawki zahamowanie czynności szpiku. ChPL klozapiny zalicza środki cytotoksyczne do leków o działaniu hamującym czynność szpiku, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy oczekiwać, ponieważ pemetreksed w badaniach in vitro nie hamuje klinicznie istotnie CYP1A2, głównej drogi metabolizmu klozapiny[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- bezwzględna liczba neutrofili i leukocytów z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- klirens kreatyniny przed każdym podaniem pemetreksedu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta otrzymującego pemetreksedkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | ChPL klozapiny zabrania rozpoczynania leczenia u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy, dlatego w trakcie chemioterapii pemetreksedem należy wybrać inny lek przeciwpsychotyczny. |
| Pemetreksed włączany u pacjenta stabilnie leczonego klozapinąkolejność włączenia · pemetreksed | inne zalecenie | Połączenie pozostaje przeciwwskazane, ale nagłe odstawienie klozapiny grozi nawrotem psychozy, więc o kontynuacji, zamianie leku lub odstawieniu decydują wspólnie psychiatra i onkolog, a przy kontynuacji konieczna jest częstsza kontrola morfologii z rozmazem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Accord 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pemetrexed-accord-100363053/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pemetrexed-accord-100363053/
Połączenie przeciwwskazaneNaproksen+ IbuprofenNie łącz naproksenu z ibuprofenem.Wybierz tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę o paracetamol albo idź do lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Wybierz tylko jeden z tych leków, a jeśli ból nie mija, zapytaj farmaceutę o paracetamol albo idź do lekarza.
Naproksen i ibuprofen to leki z tej samej grupy przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Przyjmowane razem nie działają wyraźnie silniej, ale znacznie częściej uszkadzają żołądek i nerki oraz mogą wywołać krwawienie. Nie bierz ich jednocześnie ani na zmianę w ciągu tego samego dnia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból brzucha
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub nagła duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz naproksenu z ibuprofenem.[1] Stosuj jeden NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie krótki czas. Jeśli ból nie ustępuje, nie dokładaj drugiego NLPZ, tylko rozważ dołączenie paracetamolu albo konsultację lekarską. Przy zamianie jednego NLPZ na drugi kolejną dawkę nowego leku podaj dopiero w czasie przewidzianym na następną dawkę poprzedniego, a nie równolegle.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie dwóch NLPZ zwiększa ryzyko działań niepożądanych.[2] Najważniejsze są owrzodzenie, krwawienie i perforacja przewodu pokarmowego, ostre pogorszenie czynności nerek oraz nasilenie nadciśnienia i niewydolności serca. Ryzyko jest największe u osób starszych, odwodnionych, z chorobą wrzodową w wywiadzie oraz przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe, SSRI, kortykosteroidy, diuretyki, inhibitory ACE lub sartany.
Mechanizm
Naproksen i ibuprofen są nieselektywnymi inhibitorami cyklooksygenazy COX-1 i COX-2. Ich działania niepożądane sumują się. Zahamowanie syntezy prostaglandyn osłabia ochronę błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, upośledza przepływ nerkowy i sprzyja zatrzymaniu sodu i wody. Hamowanie COX-1 w płytkach krwi zaburza ich agregację. Drugi NLPZ nie dodaje istotnej korzyści przeciwbólowej, a zwiększa toksyczność.
Metabolizm i transportery
- Ibuprofen: substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, ból w nadbrzuszu)
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) u osób starszych, odwodnionych i przyjmujących leki moczopędne, inhibitory ACE lub sartany
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel lub plaster na skórę)droga podania · ibuprofen | ryzyko maleje | Ibuprofen stosowany na skórę daje małą ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko sumowania toksyczności z doustnym naproksenem jest mniejsze. Należy unikać stosowania na duże powierzchnie i przez dłuższy czas, szczególnie u osób z grupy ryzyka. |
| Zamiana jednego leku na drugi zamiast jednoczesnego stosowaniaodstep · pacjent | inne zalecenie | Zamiana naproksenu na ibuprofen lub odwrotnie jest dopuszczalna. Pierwszą dawkę nowego leku podaje się w porze przewidzianej na kolejną dawkę poprzedniego, uwzględniając dłuższy czas działania naproksenu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibum Forte 400 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibum-forte-100128197/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibuprofen TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ibuprofen-tzf-100418660/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Antyfoliany (np. pemetreksed) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku immunosupresyjnego i pemetreksedu decyzję o kontynuacji leczenia immunosupresyjnego powinien podjąć lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem, a jeśli połączenie jest konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz dostać pemetreksed, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę i od razu zgłaszaj gorączkę lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz dostać pemetreksed, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę i od razu zgłaszaj gorączkę lub inne objawy zakażenia.
Pemetreksed to lek przeciwnowotworowy, który osłabia szpik kostny i obniża liczbę krwinek odpowiedzialnych za odporność. Leki takie jak fingolimod, teriflunomid, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl również osłabiają odporność, więc przyjmowane razem z pemetreksedem mogą znacznie zwiększyć ryzyko poważnych zakażeń. Część z tych leków działa jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu, dlatego ważne jest, aby lekarz wiedział także o lekach przyjmowanych niedawno.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nasilone osłabienie i bladość
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku immunosupresyjnego i pemetreksedu decyzję o kontynuacji leczenia immunosupresyjnego powinien podjąć lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem, a jeśli połączenie jest konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia. U chorych na stwardnienie rozsiane leczonych fingolimodem, ozanimodem, ponesimodem, natalizumabem, teriflunomidem, inebilizumabem lub tolebrutynibem należy rozważyć wstrzymanie leku na czas chemioterapii, pamiętając, że efekt części z nich utrzymuje się długo po odstawieniu. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie warto rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym, jeśli lek odstawia się przed chemioterapią. U pacjentów po przeszczepieniu przyjmujących mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy lub belatacept leczenia immunosupresyjnego zwykle nie można przerwać, dlatego konieczne jest częste oznaczanie morfologii i rozważenie modyfikacji dawki w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. Przy tofacytynibie i abataceptcie zaleca się rozważenie przerwy na czas chemioterapii. Przed włączeniem pemetreksedu należy sprawdzić czynność nerek, zapewnić suplementację kwasu foliowego i witaminy B12 oraz premedykację deksametazonem zgodnie z ChPL. W trakcie leczenia nie należy podawać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym zakażeń bakteryjnych w okresie neutropenii, reaktywacji wirusów oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii u chorych leczonych natalizumabem lub lekami modulującymi receptor S1P. Może dochodzić do pogłębienia i wydłużenia cytopenii. Przy mykofenolanach, leflunomidzie i teriflunomidzie dodatkowo sumuje się działanie mielotoksyczne, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie także hepatotoksyczne. Rawulizumab zwiększa podatność na zakażenia meningokokowe, które przy neutropenii mogą mieć ciężki przebieg.
Mechanizm
Podstawą interakcji jest addycyjne tłumienie układu odpornościowego. Pemetreksed hamuje enzymy zależne od folianów i powoduje mielosupresję z neutropenią, limfopenią i małopłytkowością. Leki immunosupresyjne osłabiają odporność różnymi drogami. Fingolimod, ozanimod i ponesimod zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach. Mykofenolan mofetyl i kwas mykofenolowy hamują syntezę puryn. Tofacytynib blokuje kinazy JAK. Natalizumab hamuje migrację limfocytów do tkanek. Abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T. Inebilizumab i immunoglobulina przeciw limfocytom T usuwają limfocyty. Efgartigimod alfa i imlifidaza obniżają stężenie przeciwciał IgG. Rawulizumab hamuje dopełniacz. Tolebrutynib hamuje kinazę Brutona. Dodatkowo teriflunomid, będący też czynnym metabolitem leflunomidu, hamuje nerkowy transporter anionów organicznych OAT3, którym wydalany jest pemetreksed, co teoretycznie może zwiększać jego stężenie i toksyczność[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofilów i limfocytów przed każdym cyklem pemetreksedu i w jego nadirze
- liczba płytek krwi
- kreatynina i klirens kreatyniny przed każdym cyklem
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, zwłaszcza przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, objawy z dróg moczowych
- nowe objawy neurologiczne u chorych leczonych natalizumabem, fingolimodem, ozanimodem lub ponesimodem w kierunku postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii
- objawy zapalenia błon śluzowych i zmian skórnych
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 45 ml/min (klirens kreatyniny)pacjent | ryzyko rośnie | Pemetreksed jest wydalany głównie przez nerki, a przy obniżonym klirensie kreatyniny jego ekspozycja i toksyczność hematologiczna rosną. ChPL nie zaleca stosowania pemetreksedu przy klirensie kreatyniny poniżej tej wartości, a jednoczesne leczenie immunosupresyjne dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń. |
| Okres utrzymywania się działania leku po odstawieniu (fingolimod, ozanimod, ponesimod, teriflunomid, leflunomid, natalizodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Działanie fingolimodu, teriflunomidu, leflunomidu, natalizumabu i inebilizumabu utrzymuje się przez wiele tygodni lub miesięcy po odstawieniu, a ozanimodu i ponesimodu krócej. Interakcję należy uwzględnić także wtedy, gdy lek odstawiono niedawno. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie można rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. |
| Podanie jednorazowe przed przeszczepieniem (imlifidaza)czas leczenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko maleje | Imlifidaza jest podawana jednorazowo w procedurze odczulania przed przeszczepieniem nerki, a jej działanie ogranicza się do przejściowego rozkładu przeciwciał IgG. Jednoczesne stosowanie z pemetreksedem jest w praktyce mało prawdopodobne, a znaczenie interakcji wynika głównie z dalszego leczenia immunosupresyjnego po przeszczepieniu. |
Źródła
- Posada MM, Bacon JA, Schneck KB, Tirona RG, Kim RB, Higgins JW, et al. Prediction of renal transporter mediated drug-drug interactions for pemetrexed using physiologically based pharmacokinetic modeling. Drug Metab Dispos. 2014;43(3):325-34. doi: 10.1124/dmd.114.059618. PMID: 25504564.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.