Interakcje / Imatynib / Imatynib i klozapina
Imatynib i klozapina
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego imatynib ani rutynowo łączyć tych leków.
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Połączenie przeciwwskazaneImatynib+ KlozapinaNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego imatynib ani rutynowo łączyć tych leków.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapiny i imatynibu zwykle nie łączy się, bo oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkich infekcji. Jeśli lekarze uznają, że musisz przyjmować oba leki, będziesz potrzebować częstych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego imatynib ani rutynowo łączyć tych leków. ChPL klozapiny ujmuje w przeciwwskazaniach jednoczesne stosowanie substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga imatynibu, psychiatra wspólnie z hematologiem lub onkologiem powinien rozważyć zamianę klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny. Jeśli kontynuacja klozapiny jest niezbędna, decyzja jest indywidualna i wymaga zagęszczonej kontroli morfologii z rozmazem, oceny prób wątrobowych oraz jasnego ustalenia, który lek odstawia się przy spadku neutrofilów.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zagrażających życiu zakażeń. Spadek liczby neutrofilów u pacjenta przyjmującego oba leki utrudnia ustalenie przyczyny i może wymusić przerwanie skutecznej klozapiny albo leczenia przeciwnowotworowego. Możliwe jest też sumowanie działania hepatotoksycznego oraz niewielki wzrost stężenia klozapiny z nasileniem jej działań niepożądanych.
Mechanizm
Oba leki mogą hamować czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielosupresyjne sumuje się i zwiększa ryzyko neutropenii oraz agranulocytozy. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, a wśród leków o takim działaniu wymienia środki cytotoksyczne[1]. Według ChPL klozapiny leczenia nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem[2]. ChPL imatynibu wskazuje, że mielosupresja i hepatotoksyczność imatynibu mogą się nasilać w skojarzeniach z innymi lekami działającymi podobnie[3]. Dodatkowo imatynib hamuje CYP3A4 i CYP2D6, dlatego ChPL zaleca ostrożność przy substratach tych enzymów o wąskim indeksie terapeutycznym[3]. Klozapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, a ChPL klozapiny określa interakcje z inhibitorami CYP3A4 jako mało prawdopodobne, choć opisywane[1], więc składowa farmakokinetyczna ma prawdopodobnie mniejsze znaczenie niż sumowanie mielotoksyczności.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
- stężenie klozapiny w surowicy, jeśli jest dostępne
- objawy nasilonych działań niepożądanych klozapiny, takich jak senność i niedociśnienie
Bezpieczniejsze alternatywy
olanzapinaarypiprazolrisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Imatynib włączany u pacjenta stabilnie leczonego klozapinąkolejność włączenia · imatynib | inne zalecenie | Zakaz rozpoczynania klozapiny u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy dotyczy sytuacji, gdy imatynib jest już stosowany. Gdy imatynib trzeba włączyć u pacjenta skutecznie leczonego klozapiną, psychiatra wspólnie z hematologiem lub onkologiem decyduje o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo o kontynuacji klozapiny przy zagęszczonej kontroli morfologii z rozmazem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuImatyniba alkoholNie ma podstaw do zakazu bezwzględnego.Ogranicz alkohol do minimum, a jeśli masz kłopoty z wątrobą lub żołądkiem, nie pij go wcale i pytaj lekarza lub farmaceutę o swoją sytuację.ChPL: brak wzmiankinieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do minimum, a jeśli masz kłopoty z wątrobą lub żołądkiem, nie pij go wcale i pytaj lekarza lub farmaceutę o swoją sytuację.
Producent leku nie zakazuje picia alkoholu w czasie leczenia imatynibem. Nie ma jednak badań, które pokazałyby, że to bezpieczne. Zarówno lek, jak i alkohol mogą obciążać wątrobę i drażnić żołądek, więc przy regularnym piciu to obciążenie może się sumować. Najbezpieczniej pić możliwie mało albo wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białkówek oczu
- ciemny mocz i jasny stolec
- silne, nietypowe zmęczenie
- uporczywe nudności lub wymioty
- ból w górnej części brzucha
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma podstaw do zakazu bezwzględnego. Zaleca się ograniczenie alkoholu do minimum albo rezygnację z niego, zwłaszcza przy podwyższonych enzymach wątrobowych, chorobie wątroby lub dolegliwościach żołądkowych. Pacjent powinien zgłaszać objawy uszkodzenia wątroby. Kontrolę czynności wątroby prowadzi lekarz według standardowego schematu monitorowania imatynibu.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym, okazjonalnym piciu nie opisano poważnych skutków. Teoretycznie alkohol może zwiększać obciążenie wątroby i nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe w trakcie leczenia imatynibem. U osób pijących regularnie lub dużo ryzyko uszkodzenia wątroby jest większe, a wzrost aktywności enzymów wątrobowych mógłby wymusić przerwanie albo modyfikację terapii.
Mechanizm
Charakterystyka produktu leczniczego nie zawiera przeciwwskazania ani ostrzeżenia dotyczącego alkoholu, a punkt 4.3 obejmuje wyłącznie nadwrażliwość[1]. Nie ma też badań klinicznych nad połączeniem imatynibu z etanolem. Ryzyko jest więc wnioskiem z farmakologii, nie z danych. Imatynib jest metabolizowany z udziałem CYP3A4, a etanol może zmieniać aktywność tego enzymu (ostro hamuje, przewlekle indukuje). Skutek dla ekspozycji na imatynib nie jest udokumentowany. Ważniejszy jest możliwy efekt addycyjny na wątrobę, bo ChPL wskazuje, że działania niepożądane imatynibu, takie jak hepatotoksyczność, mogą się nasilać w połączeniu z innymi lekami[1]. Alkohol jest znaną substancją hepatotoksyczną. Dodatkowo oba czynniki mogą drażnić przewód pokarmowy i nasilać nudności.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) i bilirubina zgodnie ze schematem kontroli imatynibu
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, ból w nadbrzuszu)
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne zmęczenie)
- ilość i częstość spożywanego alkoholu (wywiad)
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie ryzykowne lub nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy regularnym, dużym spożyciu alkoholu addycja z potencjalną hepatotoksycznością imatynibu jest bardziej prawdopodobna. Zalecić abstynencję i omówić z lekarzem częstsze kontrole enzymów wątrobowych. |
| Okazjonalne, małe ilościilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Przy okazjonalnym piciu małych ilości u pacjenta z prawidłowymi próbami wątrobowymi ryzyko jest prawdopodobnie niewielkie, choć brak badań potwierdzających bezpieczeństwo. Wystarczy porada ograniczenia i obserwacji objawów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaKlozapinaa alkoholPacjentowi leczonemu klozapiną należy zalecić niespożywanie alkoholu przez cały okres leczenia.Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia klozapiną, a jeśli zdarzy się to mimo wszystko, nie prowadź pojazdów i poproś bliską osobę, aby zwróciła uwagę na Twoje samopoczucie.ChPL: niezalecaneszybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu przez cały czas leczenia klozapiną, a jeśli zdarzy się to mimo wszystko, nie prowadź pojazdów i poproś bliską osobę, aby zwróciła uwagę na Twoje samopoczucie.
W czasie leczenia klozapiną nie należy pić alkoholu. Oba działają uspokajająco i usypiająco, więc razem mogą wywołać bardzo silną senność, spowolnienie i zaburzenia równowagi. Mogą też wystąpić zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu, a po większej ilości alkoholu nawet zaburzenia oddychania. Picie alkoholu może dodatkowo obciążać wątrobę i zwiększać ryzyko drgawek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
- wolny lub płytki oddech
- drgawki
- splątanie albo dezorientacja
- zakrztuszenie się śliną lub wymiotami
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pacjentowi leczonemu klozapiną należy zalecić niespożywanie alkoholu przez cały okres leczenia.[1] Pacjenta trzeba poinformować o addycyjnym działaniu uspokajającym i odradzić mu prowadzenie pojazdów oraz obsługiwanie maszyn.[1] U osób, które mimo zaleceń piją alkohol, należy ustalić wzorzec picia, kontrolować sedację, ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej i funkcję wątroby oraz pamiętać o ryzyku napadów drgawkowych w okresie odstawienia alkoholu. U pacjenta z psychozą alkoholową, czynną chorobą wątroby albo w stanie zahamowania OUN klozapina jest przeciwwskazana.[1]
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem jest nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe oraz zaburzenia koncentracji i koordynacji ruchowej.[1] Może to prowadzić do upadków i urazów oraz do wypadków podczas prowadzenia pojazdów. Możliwe są zawroty głowy i omdlenia przy zmianie pozycji ciała. Po większej ilości alkoholu mogą wystąpić głębokie zahamowanie OUN, depresja oddechowa i zachłyśnięcie, zwłaszcza że klozapina często powoduje nadmierne ślinienie. Opisane w ChPL ryzyko zapaści krążeniowo-oddechowej przy łączeniu klozapiny z innymi lekami hamującymi OUN wskazuje, że przy upojeniu alkoholowym należy liczyć się z podobnym zagrożeniem.[1]
Mechanizm
Klozapina i alkohol hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające, nasenne oraz upośledzające funkcje poznawcze i ruchowe sumuje się.[1] Klozapina działa też silnie alfa-adrenolitycznie, a alkohol rozszerza naczynia, co nasila niedociśnienie ortostatyczne. Oba czynniki mogą też obniżać próg drgawkowy. Klozapina sama w sobie wiąże się z zależnym od dawki ryzykiem napadów, a u osób pijących alkohol napady mogą pojawić się zwłaszcza w okresie odstawienia alkoholu. ChPL wszystkich ocenianych produktów klozapiny jednakowo zaleca, aby nie spożywać alkoholu w trakcie leczenia ze względu na nasilenie działania uspokajającego.[1] ChPL wymienia w przeciwwskazaniach psychozy alkoholowe, zahamowanie czynności OUN niezależnie od przyczyny oraz czynną lub postępującą chorobę wątroby i niewydolność wątroby. Przeciwwskazania te dotyczą stanu pacjenta, a nie samego spożycia alkoholu.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- częstość i głębokość oddechów po spożyciu alkoholu
- napady drgawkowe, zwłaszcza w okresie odstawienia alkoholu
- próby wątrobowe przy regularnym piciu alkoholu
- ilość i częstość spożywanego alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Ilość wywołująca upojenie alkoholoweilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Upojenie alkoholowe z zahamowaniem czynności OUN jest stanem, w którym ChPL przeciwwskazuje stosowanie klozapiny niezależnie od przyczyny zahamowania. Rośnie ryzyko depresji oddechowej, zapaści krążeniowej i zachłyśnięcia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z psychozą alkoholową oraz z czynną lub postępującą chorobą wątroby albo niewydolnością wątroby klozapina jest przeciwwskazana. U osób przewlekle pijących należy też brać pod uwagę ryzyko napadów drgawkowych w okresie odstawienia alkoholu. |
| Okres rozpoczynania leczenia i ustalania dawki klozapinyczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | ChPL wskazuje, że niedociśnienie oraz zapaść krążeniowo-oddechowa przy łączeniu klozapiny z innymi środkami hamującymi OUN są bardziej prawdopodobne na początku leczenia skojarzonego i w okresie ustalania dawki. W tym czasie spożycie alkoholu jest szczególnie niebezpieczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Inne interakcje tych leków 105
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ KlozapinaNie należy łączyć cytalopramu z klozapiną, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi.Nie odstawiaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnym badaniu EKG.ChPL: przeciwwskazanenieznanyopisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o dalszym leczeniu i ewentualnym badaniu EKG.
Cytalopram i klozapina mogą razem wpływać na rytm serca i zwiększać ryzyko jego groźnych zaburzeń. Ulotka cytalopramu zabrania łączenia go z lekami, które w ten sposób działają na serce. Cytalopram może też nasilać działania niepożądane klozapiny i zwiększać skłonność do krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nadmierna senność lub osłabienie
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy łączyć cytalopramu z klozapiną, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym w sprawie zamiany cytalopramu na lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT, a pacjent nie powinien odstawiać żadnego z leków samodzielnie. Gdy psychiatra świadomie utrzymuje połączenie, konieczne jest EKG z oceną QTc, kontrola potasu i magnezu oraz obserwacja działań niepożądanych klozapiny. Przy zamianie leku przeciwdepresyjnego nie należy wybierać fluwoksaminy, która jako inhibitor CYP1A2 zwiększa stężenie klozapiny[2].
Skutek kliniczny
Połączenie może sumować wydłużenie odstępu QT i zwiększać ryzyko złośliwych komorowych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii lub hipomagnezemii[1]. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych klozapiny o niewyjaśnionym mechanizmie[3]. Dochodzi do tego zwiększone ryzyko krwawień[1].
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT i wymienia wśród nich leki przeciwpsychotyczne[1]. ChPL klozapiny zaleca, tak jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, ostrożność przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc[2]. Zgłaszano też przypadki interakcji między cytalopramem i klozapiną zwiększającej ryzyko działań niepożądanych klozapiny, a jej podłoże nie zostało w pełni wyjaśnione[2]. Według ChPL cytalopramu jego podawanie z klozapiną jako substratem CYP1A2 nie powodowało klinicznie istotnych zmian farmakokinetycznych, więc mechanizm metaboliczny jest mało prawdopodobny[4]. ChPL cytalopramu zaleca ponadto ostrożność przy łączeniu z atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawień[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia skojarzonego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy działań niepożądanych klozapiny, w tym nadmierna senność, niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia
- objawy krwawienia, w tym siniaki i krwawienia z dziąseł lub nosa
- stężenie klozapiny we krwi w razie nasilenia jej działań niepożądanych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego cytalopramkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | ChPL klozapiny zaleca szczególną ostrożność przy rozpoczynaniu leczenia klozapiną u pacjentów otrzymujących inne leki psychotropowe ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. W tej sytuacji należy dodatkowo kontrolować ciśnienie tętnicze i tętno w okresie zwiększania dawki klozapiny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneImatynib+ FingolimodNie należy stosować fingolimodu u pacjenta leczonego imatynibem.Nie zaczynaj ani nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej porozmawiaj z neurologiem oraz onkologiem o bezpiecznym leczeniu.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj ani nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej porozmawiaj z neurologiem oraz onkologiem o bezpiecznym leczeniu.
Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Oba osłabiają układ odpornościowy, więc razem mocno zwiększają ryzyko poważnych zakażeń. Lek na stwardnienie rozsiane z tej pary nie jest przeznaczony dla osób leczonych z powodu nowotworu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddychaniu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- opryszczka lub półpasiec
- nietypowe osłabienie, zmiany widzenia albo zaburzenia mowy i ruchu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy stosować fingolimodu u pacjenta leczonego imatynibem. ChPL fingolimodu wymienia w przeciwwskazaniach aktywne złośliwe choroby nowotworowe oraz pacjentów z upośledzoną odpornością, w tym przyjmujących leki immunosupresyjne lub ze zmniejszoną odpornością po wcześniejszym leczeniu.[1][2][3] Wybór innego leczenia stwardnienia rozsianego wymaga decyzji neurologa uzgodnionej z onkologiem. Przy przechodzeniu z fingolimodu na leczenie przeciwnowotworowe trzeba pamiętać, że jego wpływ na odporność utrzymuje się jeszcze po odstawieniu – ChPL podaje, że szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń wynikających z nasilonej immunosupresji. Możliwe jest też umiarkowane zwiększenie ekspozycji na fingolimod i jego aktywny metabolit, co może nasilać jego działania niepożądane. Niezależnie od interakcji stosowanie imatynibu oznacza zwykle aktywną chorobę nowotworową, a ta sama w sobie jest przeciwwskazaniem do fingolimodu.[1]
Mechanizm
Główny problem wynika z sumowania działania na układ odpornościowy. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi, a imatynib jako lek przeciwnowotworowy może wywoływać mielosupresję. ChPL fingolimodu zastrzega, że leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie należy stosować jednocześnie z fingolimodem ze względu na addycyjny wpływ na układ immunologiczny.[1] Dodatkowo imatynib hamuje CYP3A4, co potwierdza 2-krotne zwiększenie Cmax i 3,5-krotne zwiększenie AUC symwastatyny.[4] Fingolimod jest metabolizowany głównie przez CYP4F2, ale CYP3A4 ma udział w jego metabolizmie, a ChPL zaleca ostrożność przy inhibitorach CYP3A4.[1] Nie należy oczekiwać, by fingolimod zmieniał farmakokinetykę substratów CYP3A4, w tym imatynibu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
- aktywność aminotransferaz
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fingolimodu przed rozpoczęciem imatynibukolejność włączenia · fingolimod | inne zalecenie | Po odstawieniu fingolimodu jego wpływ na układ odpornościowy wygasa stopniowo – ChPL podaje, że szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia. Przy rozpoczynaniu imatynibu w tym okresie należy uwzględnić utrzymującą się immunosupresję i monitorować morfologię oraz objawy zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imatinib Teva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/imatinib-teva-100121611/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ EscytalopramPołączenie jest formalnie przeciwwskazane w ChPL escytalopramu ze względu na sumowanie wpływu na odstęp QT.Nie odstawiaj żadnego z leków samodzielnie, tylko powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zapytaj o badanie EKG.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków samodzielnie, tylko powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zapytaj o badanie EKG.
Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem mogą ten wpływ wzmacniać. Rzadko może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Połączenie może też zwiększać ryzyko drgawek. Lekarz może zdecydować o takim leczeniu, ale wymaga ono regularnych badań EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe silne zawroty głowy
- drgawki
- silna senność lub osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie jest formalnie przeciwwskazane w ChPL escytalopramu ze względu na sumowanie wpływu na odstęp QT[1]. Preferowana jest zamiana escytalopramu na lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT i bez istotnego hamowania CYP1A2. Jeśli psychiatra uzna skojarzenie za niezbędne, powinien wykonać EKG przed włączeniem i po ustabilizowaniu dawek, wyrównać stężenie potasu i magnezu, stosować najmniejszą skuteczną dawkę escytalopramu i odstawić go przy istotnym wydłużeniu QTc. ChPL klozapiny zaleca ostrożność i obserwację działań niepożądanych klozapiny przy łączeniu z cytalopramem, co należy odnieść również do escytalopramu[2].
Skutek kliniczny
Najpoważniejszym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, chorobie serca lub dużych dawkach. Możliwe jest także zwiększenie ryzyka napadów drgawkowych oraz nasilenie działań niepożądanych klozapiny, takich jak sedacja, tachykardia i spadki ciśnienia.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie może się sumować. ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT i wymienia wśród nich leki przeciwpsychotyczne[3]. ChPL klozapiny zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT lub powodującymi zaburzenia elektrolitowe[2]. Oba leki obniżają też próg drgawkowy, a ChPL escytalopramu zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami obniżającymi ten próg, w tym z neuroleptykami[3]. Interakcja farmakokinetyczna jest prawdopodobnie słaba, ponieważ escytalopram nie należy do istotnych inhibitorów CYP1A2, głównego szlaku metabolizmu klozapiny, jednak ChPL klozapiny opisuje zgłoszenia interakcji z cytalopramem, racemicznym odpowiednikiem escytalopramu, zwiększającej ryzyko działań niepożądanych klozapiny, o niewyjaśnionym podłożu[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[4], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5]
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[6], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5]
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[6], wrażliwy substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i po ustabilizowaniu dawek
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)
- napady drgawkowe
- nasilenie działań niepożądanych klozapiny (sedacja, tachykardia, hipotonia), w razie potrzeby stężenie klozapiny w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Maksymalna zalecana dawka dobowadawka · escytalopram | ryzyko rośnie | Wpływ escytalopramu na odstęp QT zależy od dawki, dlatego przy dużych dawkach ryzyko zaburzeń rytmu w skojarzeniu z klozapiną jest większe. |
| Włączanie klozapiny u pacjenta leczonego escytalopramemkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | W okresie zwiększania dawki klozapiny należy ponownie ocenić QTc i nasilenie działań niepożądanych klozapiny, a także rozważyć wcześniejszą zamianę escytalopramu na alternatywę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ AzacytydynaNie łącz klozapiny z azacytydyną.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko od razu powiedz psychiatrze i hematologowi, że przyjmujesz oba leki.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko od razu powiedz psychiatrze i hematologowi, że przyjmujesz oba leki.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę tych krwinek, przez co nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z azacytydyną. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Przeciwwskazaniem jest też zaburzenie czynności szpiku kostnego, a leczenia klozapiną nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga azacytydyny, decyzję o zmianie leku przeciwpsychotycznego lub o ewentualnym wyjątkowym kontynuowaniu klozapiny pod ścisłą kontrolą hematologiczną musi podjąć wspólnie psychiatra i hematolog. Ta decyzja wykracza poza zakres charakterystyki produktu.
Skutek kliniczny
Grozi ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zagrażającymi życiu zakażeniami i posocznicą. Nakładanie się obu przyczyn utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby granulocytów, a więc i podjęcie właściwej decyzji o odstawieniu.
Mechanizm
Połączenie sumuje toksyczne działanie obu leków na szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a azacytydyna jest lekiem cytotoksycznym o działaniu mielosupresyjnym. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków hamujących czynność szpiku[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ w metabolizmie azacytydyny nie uczestniczą izoenzymy cytochromu P450, a jej klinicznie istotne działanie hamujące lub indukujące te enzymy jest mało prawdopodobne[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- gorączka i inne objawy zakażenia
- liczba płytek krwi i objawy krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta leczonego azacytydynąkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | Leczenia klozapiną nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy. Włączenie klozapiny w trakcie terapii azacytydyną jest wykluczone. |
| Azacytydyna wymagana u pacjenta już leczonego klozapinąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | U pacjenta stabilnego na klozapinie, który wymaga azacytydyny, ChPL klozapiny nadal zabrania jednoczesnego stosowania. Sposób zamiany leczenia przeciwpsychotycznego ustala psychiatra razem z hematologiem, z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azacitidine Sandoz 100 mg, proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azacitidine-sandoz-100415809/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BortezomibNie należy rozpoczynać ani prowadzić leczenia klozapiną jednocześnie z bortezomibem.Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz oba leki.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz oba leki.
Klozapina i bortezomib mogą oba osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do niebezpiecznego spadku białych krwinek i ciężkich infekcji. Mogą też razem obniżać ciśnienie krwi i powodować silne zaparcia. Tych leków zwykle nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub inne objawy zakażenia
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- brak wypróżnienia przez kilka dni, ból i wzdęcie brzucha
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać ani prowadzić leczenia klozapiną jednocześnie z bortezomibem.[1][2][3] Jeśli pacjent przyjmujący klozapinę ma rozpocząć leczenie bortezomibem, psychiatra i hematolog lub onkolog powinni wspólnie zdecydować o zmianie leku przeciwpsychotycznego na taki, który nie hamuje czynności szpiku. Gdy odstawienie klozapiny wiąże się z dużym ryzykiem nawrotu psychozy, a zespół leczący świadomie decyduje się na kontynuację, wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdą dawką bortezomibu i natychmiastowe przerwanie klozapiny przy narastającej neutropenii.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, przy czym trudno ustalić, który lek ją wywołał. Możliwe są też nasilone niedociśnienie ortostatyczne z omdleniami oraz ciężkie zaparcia aż do niedrożności porażennej jelit, która jest przeciwwskazaniem do stosowania klozapiny.[1]
Mechanizm
Klozapiny nie wolno łączyć z bortezomibem, ponieważ oba leki uszkadzają szpik kostny i ich działania mielotoksyczne się sumują. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne.[1] Bortezomib jako inhibitor proteasomu stosowany w chemioterapii często powoduje małopłytkowość i neutropenię, a klozapina sama w sobie niesie ryzyko neutropenii i agranulocytozy. Dodatkowo sumują się działanie hipotensyjne obu leków oraz ich wpływ na perystaltykę jelit, a ChPL klozapiny zaleca ostrożność przy łączeniu z substancjami o działaniu hipotensyjnym.[1] Bortezomib jest słabym inhibitorem CYP1A2, głównej drogi metabolizmu klozapiny, ale wpływ ten nie powinien mieć istotnego znaczenia klinicznego.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6]
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7]
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP2D6[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[7]
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]
- Bortezomib: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i płytek krwi przed każdą dawką bortezomibu
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- częstość wypróżnień i objawy niedrożności jelit
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przewlekle przed rozpoczęciem bortezomibukolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | ChPL klozapiny zabrania rozpoczynania klozapiny u pacjentów przyjmujących leki o znacznym ryzyku agranulocytozy. U pacjenta ustabilizowanego na klozapinie, u którego planuje się bortezomib, należy przed pierwszym podaniem omówić z psychiatrą zamianę leku przeciwpsychotycznego. Jeśli zespół świadomie decyduje o kontynuacji, wymagana jest kontrola morfologii z rozmazem przed każdą dawką bortezomibu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira 3,5 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ DazatynibNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego dazatynib, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie terapii u osób przyjmujących substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy oraz w zaburzeniach czynności szpiku kostnego.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj zlecone badania krwi.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że przyjmujesz oba, i wykonuj zlecone badania krwi.
Klozapina i dazatynib mogą osłabiać pracę szpiku kostnego, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, co grozi ciężkimi zakażeniami. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a decyzję o leczeniu podejmuje psychiatra razem z lekarzem onkologiem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub inna infekcja
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- kołatanie serca, omdlenie lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego dazatynib, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie terapii u osób przyjmujących substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy oraz w zaburzeniach czynności szpiku kostnego.[1][2][3] Jeśli dazatynib ma być włączony u pacjenta leczonego klozapiną, decyzję o dalszym postępowaniu powinni wspólnie podjąć psychiatra i hematolog lub onkolog, rozważając zamianę klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny. Gdy w wyjątkowej sytuacji klinicznej specjaliści uznają kontynuację klozapiny za konieczną, wymagane jest częste oznaczanie morfologii z rozmazem, kontrola EKG z oceną QTc i elektrolitów oraz natychmiastowa reakcja na objawy zakażenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, a także małopłytkowości i krwawień. Jednocześnie wywołana przez dazatynib mielosupresja uniemożliwia wiarygodną ocenę, czy spadek liczby neutrofilów wynika z klozapiny, co zaburza obowiązkowy nadzór hematologiczny nad leczeniem klozapiną. Możliwe jest też addycyjne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem zaburzeń rytmu serca.
Mechanizm
Głównym mechanizmem jest sumowanie działania hamującego czynność szpiku kostnego. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a dazatynib jako lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych bardzo często powoduje mielosupresję z neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością. ChPL klozapiny zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, których nie należy łączyć z klozapiną.[1] Dodatkowo oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a ChPL klozapiny zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami wydłużającymi QTc.[1] Interakcja farmakokinetyczna ma znaczenie drugorzędne. Dazatynib hamuje CYP3A4 i zwiększał ekspozycję na symwastatynę o 20% (AUC)[4], a klozapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4, dlatego istotny wzrost jej stężenia jest mało prawdopodobny.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu
- objawy zakażenia, w tym gorączka i ból gardła
- objawy krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
olanzapinakwetiapinaarypiprazolrisperydon
Kiedy ocena się zmienia
| Dazatynib dołączony do wcześniej stosowanej i skutecznej klozapinykolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Połączenie pozostaje przeciwwskazane, ale nagłe odstawienie klozapiny grozi nawrotem psychozy i objawami odstawiennymi. Psychiatra i onkolog powinni wspólnie ocenić zamianę klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny, a do czasu decyzji konieczna jest ścisła kontrola morfologii z rozmazem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BosutynibNie należy łączyć klozapiny z bosutynibem, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, ale jak najszybciej powiedz psychiatrze i hematologowi, że przyjmujesz oba, aby mogli zmienić leczenie.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, ale jak najszybciej powiedz psychiatrze i hematologowi, że przyjmujesz oba, aby mogli zmienić leczenie.
Klozapina i bosutynib mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki, a razem robią to znacznie silniej. Może to doprowadzić do bardzo małej liczby białych krwinek i groźnych zakażeń. Oba leki mogą też zaburzać rytm serca i obciążać wątrobę. Dlatego tych leków zwykle nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- kołatanie serca, zawroty głowy albo omdlenie
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z bosutynibem, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leczenia klozapiną nie należy rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[2]. U pacjenta leczonego bosutynibem, który wymaga leku przeciwpsychotycznego, należy wybrać lek z innej substancji o mniejszym ryzyku mielosupresji i wydłużenia odstępu QT. Jeśli klozapina jest jedyną skuteczną opcją w schizofrenii lekoopornej, decyzję o odstępstwie od ChPL powinni podjąć wspólnie psychiatra i hematolog, z częstą kontrolą morfologii z rozmazem, EKG, elektrolitów i prób wątrobowych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, w tym posocznicą, a także ryzyko małopłytkowości z krwawieniami. Przy wystąpieniu neutropenii trudno ustalić, który lek ją wywołał, co ma znaczenie, bo agranulocytoza wywołana klozapiną w wywiadzie wyklucza jej ponowne stosowanie[1]. Sumowanie wpływu na odstęp QT może sprzyjać groźnym zaburzeniom rytmu serca, a łączne działanie na wątrobę może nasilać uszkodzenie tego narządu.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega przede wszystkim na sumowaniu działania hamującego czynność szpiku kostnego. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia w tej grupie środki cytotoksyczne[1]. Bosutynib jako inhibitor kinazy tyrozynowej często powoduje neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość, a klozapina sama może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Dodatkowo oba leki mogą wydłużać odstęp QT – ChPL klozapiny zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc[1], a ChPL bosutynibu zaleca ostrożność u pacjentów przyjmujących substancje mogące wydłużyć odstęp QT[3]. Oba leki mogą też uszkadzać wątrobę, a niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania bosutynibu[3] i klozapiny[1]. Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ badania in vitro wskazują, że bosutynib nie hamuje ani nie indukuje w klinicznie istotnym stopniu metabolizmu substratów CYP1A2 i CYP3A4[3].
Metabolizm i transportery
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
- Bosutynib: słaby inhibitor BCRP[6], słaby inhibitor OAT1[6], słaby inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor OATP1B1[6], słaby inhibitor OATP1B3[6], słaby inhibitor OCT2[6], wrażliwy substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta już leczonego bosutynibemkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego substancję o znacznym ryzyku agranulocytozy jest wprost ujęte w przeciwwskazaniach ChPL klozapiny, dlatego w tej sytuacji należy od początku wybrać inny lek przeciwpsychotyczny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ KapecytabinaNie należy łączyć klozapiny z kapecytabiną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko upewnij się, że twój psychiatra i onkolog wiedzą o obu lekach, a przy gorączce lub bólu gardła od razu zgłoś się do lekarza.ChPL: przeciwwskazaneopóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko upewnij się, że twój psychiatra i onkolog wiedzą o obu lekach, a przy gorączce lub bólu gardła od razu zgłoś się do lekarza.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą bardzo obniżyć ich liczbę, a wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Tych leków zwykle się nie łączy, a jeśli lekarze uznają to za konieczne, potrzebne są bardzo częste badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia lub ranki w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z kapecytabiną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leczenia klozapiną nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących substancje związane ze znacznym ryzykiem agranulocytozy[2]. Jeśli u pacjenta stabilnie leczonego klozapiną konieczna jest chemioterapia kapecytabiną, decyzję o dalszym postępowaniu powinni podjąć wspólnie psychiatra i onkolog, z uwzględnieniem zmiany leku przeciwpsychotycznego albo innego schematu onkologicznego. Gdy mimo przeciwwskazania leki są stosowane razem, konieczna jest zaostrzona kontrola morfologii z rozmazem i natychmiastowa diagnostyka przy gorączce lub objawach zakażenia. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry.
Skutek kliniczny
Grozi ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Może też dojść do pogłębienia małopłytkowości i krwawień. Wystąpienie ciężkiej neutropenii jest jednocześnie przeciwwskazaniem do dalszego stosowania kapecytabiny[3].
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a kapecytabina jako lek cytotoksyczny powoduje leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. ChPL klozapiny wymienia środki cytotoksyczne wśród leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ kapecytabina zmniejsza aktywność izoenzymu 2C9, ale nie wpływa na izoenzymy 1A2 i 3A4[3], a klozapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy ewentualnej zmianie leczenia przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta w trakcie leczenia kapecytabinąkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Rozpoczynanie klozapiny u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy jest wprost ujęte w przeciwwskazaniach ChPL klozapiny. Gdy to pacjent leczony klozapiną wymaga kapecytabiny, ChPL nadal zabrania łączenia, a ewentualne odstępstwo wymaga wspólnej decyzji psychiatry i onkologa oraz zaostrzonej kontroli morfologii. |
| Po zakończeniu leczenia kapecytabiną i powrocie prawidłowej morfologiiodstep · kapecytabina | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do leczenia klozapiną. Po zakończeniu chemioterapii i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy standardowym monitorowaniu hematologicznym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Capecitabine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/capecitabine-accord-100307480/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.