Interakcje / Inhibitory monoaminooksydazy typu B / Inhibitory monoaminooksydazy typu B i opioidowe leki przeciwkaszlowe
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Jednoczesne stosowanie opioidowego leku przeciwkaszlowego i inhibitora MAO-B jest przeciwwskazane i należy go unikać także przez okres zalecany w ChPL po odstawieniu inhibitora MAO-B.
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie stosuj opioidowych leków na suchy kaszel i zapytaj farmaceutę o bezpieczny lek zastępczy.
Interakcja klasy Opioidowe leki przeciwkaszlowe + inhibitory monoaminooksydazy typu B
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Opioidowe leki przeciwkaszlowe
- dekstrometorfan
- Inhibitory monoaminooksydazy typu B
- rasagilina, selegilina, safinamid
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid)+ Opioidowe leki przeciwkaszlowe (np. dekstrometorfan) klasaJednoczesne stosowanie opioidowego leku przeciwkaszlowego i inhibitora MAO-B jest przeciwwskazane i należy go unikać także przez okres zalecany w ChPL po odstawieniu inhibitora MAO-B.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie stosuj opioidowych leków na suchy kaszel i zapytaj farmaceutę o bezpieczny lek zastępczy.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie stosuj opioidowych leków na suchy kaszel i zapytaj farmaceutę o bezpieczny lek zastępczy.
Leki na suchy kaszel z dekstrometorfanem nie mogą być łączone z lekami na chorobę Parkinsona takimi jak rasagilina, selegilina czy safinamid. Razem mogą wywołać groźną reakcję, w której organizm jest przeciążony serotoniną. Objawia się ona między innymi silnym pobudzeniem, drżeniem, gorączką i kołataniem serca. Dekstrometorfan jest w wielu lekach bez recepty na kaszel i przeziębienie, dlatego przed zakupem zawsze powiedz farmaceucie o swoich lekach na chorobę Parkinsona.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- drżenie, mimowolne skurcze lub sztywność mięśni
- gorączka i silne pocenie się
- kołatanie serca
- nagły ból głowy lub bardzo wysokie ciśnienie
- omamy lub dziwne zachowanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie opioidowego leku przeciwkaszlowego i inhibitora MAO-B jest przeciwwskazane i należy go unikać także przez okres zalecany w ChPL po odstawieniu inhibitora MAO-B. W ChPL preparatów z dekstrometorfanem przyjmowanie inhibitorów MAO jest przeciwwskazaniem. W ChPL rasagiliny, selegiliny i safinamidu łączenie z dekstrometorfanem jest przeciwwskazane albo niezalecane. Dekstrometorfan jest dostępny bez recepty, także w preparatach złożonych na przeziębienie, dlatego przy każdej sprzedaży leku na kaszel trzeba zapytać o leczenie choroby Parkinsona. U pacjenta przyjmującego rasagilinę, selegilinę lub safinamid suchy kaszel należy leczyć lekiem nieopioidowym. Jeśli doszło już do przyjęcia obu leków, należy odstawić dekstrometorfan i obserwować pacjenta pod kątem zespołu serotoninowego. Przy objawach umiarkowanych lub ciężkich pacjent wymaga pilnej pomocy lekarskiej.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać zespół serotoninowy. Jego objawy to pobudzenie, splątanie, drżenie, sztywność i drgawki kloniczne mięśni, wzmożone odruchy, potliwość, gorączka, tachykardia i wahania ciśnienia tętniczego. Ciężka postać zagraża życiu. Możliwe są też epizody psychotyczne i nietypowe zachowania. Ryzyko jest największe przy wysokich dawkach któregokolwiek leku oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych.
Mechanizm
Dekstrometorfan hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i działa na receptory sigma-1 oraz NMDA. Inhibitory monoaminooksydazy typu B zmniejszają rozkład amin biogennych w ośrodkowym układzie nerwowym. W dawkach terapeutycznych hamowanie jest wybiórcze wobec MAO-B, ale ta wybiórczość nie jest bezwzględna. Przy wyższych dawkach, u osób wrażliwych lub przy przedawkowaniu dekstrometorfanu wybiórczość częściowo zanika i rośnie stężenie serotoniny w synapsach. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup. Selegilina i rasagilina hamują enzym nieodwracalnie, a safinamid odwracalnie. Mechanizm i zalecenia są jednak wspólne dla całej klasy. Nie jest to interakcja farmakokinetyczna i żaden z inhibitorów MAO-B nie zmienia w istotny sposób metabolizmu dekstrometorfanu.
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, splątanie, drżenie, drgawki kloniczne mięśni, wzmożone odruchy)
- temperatura ciała
- ciśnienie tętnicze i tętno
- stan psychiczny i zachowanie
- inne leki serotoninergiczne przyjmowane jednocześnie (przeciwdepresyjne, tramadol, tryptany)
Kiedy ocena się zmienia
| Okres wymagany w ChPL po odstawieniu inhibitora MAO-B (dla rasagiliny i selegiliny co najmniej dwa tygodnie)odstep · inhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Działanie nieodwracalnych inhibitorów MAO-B utrzymuje się do czasu odtworzenia enzymu, dlatego przeciwwskazanie obowiązuje także po odstawieniu rasagiliny lub selegiliny. W przypadku safinamidu należy kierować się okresem odstawienia podanym w jego ChPL. |
| Dawka większa niż zalecana w chorobie Parkinsonadawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Przy dawkach wyższych od zalecanych inhibitory MAO-B tracą wybiórczość i hamują także MAO-A, co zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego i przełomu nadciśnieniowego. |
| Dawka większa niż zalecana w ulotcedawka · opioidowe leki przeciwkaszlowe | ryzyko rośnie | Przekraczanie dawek dekstrometorfanu, także przy jego niewłaściwym stosowaniu, nasila działanie serotoninergiczne i ośrodkowe oraz zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu interakcji. |
Alkohol przy tych lekach
Inhibitory monoaminooksydazy typu B a alkohol: brak opisu w bazie.
Opioidowe leki przeciwkaszlowe a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 36
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (np. escytalopram, sertralina, cytalopram)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu SSRI i inhibitora MAO-B połączenie jest dopuszczalne tylko po ocenie korzyści i ryzyka, z najmniejszą skuteczną dawką SSRI, stopniowym jej zwiększaniem i obserwacją pacjenta pod kątem zespołu serotoninowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI i lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie zaczynaj, nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z nich bez wiedzy lekarza i od razu szukaj pomocy, gdy pojawi się gorączka, sztywność mięśni, silne drżenie lub pobudzenie.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI i lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie zaczynaj, nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z nich bez wiedzy lekarza i od razu szukaj pomocy, gdy pojawi się gorączka, sztywność mięśni, silne drżenie lub pobudzenie.
Leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, takie jak sertralina czy escytalopram, oraz niektóre leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina czy safinamid, zwiększają ilość serotoniny w mózgu. Przyjmowane razem mogą rzadko wywołać zespół serotoninowy – groźny stan z gorączką, drżeniem, sztywnością mięśni, silnym niepokojem i szybkim biciem serca. Niektórych połączeń, na przykład selegiliny z lekiem z grupy SSRI, w ogóle się nie stosuje. Inne bywają stosowane, ale tylko gdy lekarz o nich wie i ostrożnie dobrał dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub silne pocenie się
- drżenie, mimowolne skurcze lub sztywność mięśni
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- szybkie bicie serca
- biegunka, nudności lub wymioty, które pojawiły się nagle
- bardzo wysokie ciśnienie lub silny ból głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu SSRI i inhibitora MAO-B połączenie jest dopuszczalne tylko po ocenie korzyści i ryzyka, z najmniejszą skuteczną dawką SSRI, stopniowym jej zwiększaniem i obserwacją pacjenta pod kątem zespołu serotoninowego[1]. Nie należy przekraczać zalecanej dawki inhibitora MAO-B, bo traci on wtedy wybiórczość[1]. Selegiliny nie należy łączyć z SSRI, ponieważ ChPL ujmuje to połączenie w przeciwwskazaniach[2]. Fluoksetyny i fluwoksaminy należy unikać z rasagiliną i safinamidem, a przy zamianie leków trzeba zachować odstęp co najmniej pięciu tygodni po odstawieniu fluoksetyny oraz co najmniej czternastu dni po odstawieniu rasagiliny lub selegiliny. Jeśli SSRI jest potrzebny, lepiej wybrać escytalopram, sertralinę lub cytalopram niż fluoksetynę lub fluwoksaminę[1]. Należy unikać dokładania kolejnych leków serotoninergicznych, takich jak tramadol, petydyna, tryptany, linezolid czy ziele dziurawca. Przy objawach zespołu serotoninowego trzeba odstawić leki serotoninergiczne i pilnie ocenić stan pacjenta.
Skutek kliniczny
Najpoważniejszym skutkiem jest zespół serotoninowy z pobudzeniem, splątaniem, drżeniem, miokloniami, wzmożonymi odruchami, potliwością, gorączką, tachykardią i wahaniami ciśnienia tętniczego. W ciężkich przypadkach dochodzi do hipertermii, sztywności mięśni, drgawek i zagrożenia życia. Przy stosowaniu inhibitorów MAO-B w zalecanych dawkach ciężkie reakcje są rzadkie, a połączenie bywa stosowane u chorych na chorobę Parkinsona z depresją, ale wymaga ostrożności[1].
Mechanizm
SSRI zwiększają stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej przez hamowanie jej wychwytu zwrotnego. Inhibitory MAO-B hamują rozkład monoamin. W dawkach terapeutycznych są wybiórcze wobec MAO-B, która w niewielkim stopniu rozkłada serotoninę, ale wybiórczość ta jest względna i maleje przy większych dawkach lub zwiększonym stężeniu leku. Jednoczesne zwiększenie uwalniania i zmniejszenie rozkładu serotoniny może prowadzić do nadmiernej stymulacji receptorów serotoninowych. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, a różnice dotyczą jego nasilenia – największe ryzyko dotyczy nieodwracalnej selegiliny oraz fluoksetyny i fluwoksaminy, najmniejsze odwracalnego safinamidu.
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego, zwłaszcza po włączeniu lub zwiększeniu dawki któregokolwiek leku
- ciśnienie tętnicze i tętno
- temperatura ciała
- stan psychiczny – pobudzenie, splątanie, niepokój
- objawy nerwowo-mięśniowe – drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, sztywność
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka większa niż zalecana w chorobie Parkinsonadawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Powyżej zalecanej dawki inhibitory MAO-B tracą wybiórczość i hamują także MAO-A, co znacznie zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu SSRI. |
| Duża dawka lub szybkie zwiększanie dawki SSRIdawka · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego rośnie z dawką SSRI i jest największe w pierwszych dniach po włączeniu lub zwiększeniu dawki. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i zwiększać ją stopniowo. |
| Mniej niż pięć tygodni od odstawienia fluoksetyny do włączenia inhibitora MAO-Bodstep · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | ryzyko rośnie | Fluoksetyna i norfluoksetyna utrzymują się w organizmie tygodniami, więc zbyt krótki odstęp po odstawieniu fluoksetyny daje ryzyko jak przy jednoczesnym stosowaniu. |
| Mniej niż czternaście dni od odstawienia rasagiliny lub selegiliny do włączenia SSRIodstep · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Rasagilina i selegilina hamują MAO-B nieodwracalnie, więc ich działanie utrzymuje się do czasu odtworzenia enzymu. Przed włączeniem fluoksetyny lub fluwoksaminy trzeba zachować odstęp zalecany w ChPL, a przy innych SSRI zachować szczególną ostrożność w tym okresie. |
Źródła
- Aboukarr A, Giudice M. Interaction between Monoamine Oxidase B Inhibitors and Selective Serotonin Reuptake Inhibitors. Can J Hosp Pharm. 2018;71(3):196-207. PMID: 29955193.
- Wada K. [Clinical issues on prescribing psychotropics for elderly patients]. Seishin Shinkeigaku Zasshi. 2012;114(6):719-25. PMID: 23094291.
Połączenie przeciwwskazaneDoustne leki obkurczające błonę śluzową nosa (np. pseudoefedryna)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaDoustnej pseudoefedryny nie łączy się z inhibitorem MAO-B, także w ciągu dwóch tygodni od odstawienia inhibitora MAO-B.Jeśli bierzesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie przyjmuj leków na katar ani przeziębienie z pseudoefedryną i przed zakupem każdego takiego leku zapytaj farmaceutę o skład.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B, nie przyjmuj leków na katar ani przeziębienie z pseudoefedryną i przed zakupem każdego takiego leku zapytaj farmaceutę o skład.
Pseudoefedryna to składnik wielu tabletek na katar i przeziębienie. Rasagilina, selegilina i safinamid to leki stosowane w chorobie Parkinsona. Razem mogą gwałtownie podnieść ciśnienie krwi i przyspieszyć pracę serca, co bywa niebezpieczne. Ryzyko trwa jeszcze około dwóch tygodni po odstawieniu leku na Parkinsona.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, silny, pulsujący ból głowy
- kołatanie serca lub bardzo szybkie bicie serca
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zaburzenia widzenia, nagłe osłabienie lub drętwienie ręki albo nogi, trudności w mówieniu
- silny niepokój, drżenie, poty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnej pseudoefedryny nie łączy się z inhibitorem MAO-B, także w ciągu dwóch tygodni od odstawienia inhibitora MAO-B. Zakaz dotyczy wszystkich leków grupy – rasagiliny, selegiliny i safinamidu – a najostrzej selegiliny, której metabolity same działają jak amfetamina. Pseudoefedryna występuje głównie w złożonych lekach na przeziębienie i katar, często razem z paracetamolem, ibuprofenem lub lekami przeciwhistaminowymi. Dlatego przed wydaniem każdego leku na przeziębienie trzeba sprawdzić jego skład. Sympatykomimetyków donosowych u pacjentów leczonych inhibitorem MAO-B też lepiej unikać. Objawy kataru łagodzi się środkami bez działania sympatykomimetycznego. Jeśli pacjent już przyjął oba leki, należy odstawić pseudoefedrynę i zmierzyć ciśnienie tętnicze. Przy bardzo wysokim ciśnieniu, silnym bólu głowy, bólu w klatce piersiowej lub objawach neurologicznych potrzebna jest pilna pomoc lekarska.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać nagły wzrost ciśnienia tętniczego aż do przełomu nadciśnieniowego, a także tachykardię, zaburzenia rytmu serca, silny ból głowy, pobudzenie i bezsenność. W skrajnych przypadkach grozi udarem krwotocznym lub niedokrwieniem mięśnia sercowego. Ryzyko jest największe u osób z nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową lub zaburzeniami rytmu oraz przy przyjmowaniu selegiliny.
Mechanizm
Pseudoefedryna działa sympatykomimetycznie głównie pośrednio. Uwalnia noradrenalinę z zakończeń nerwów współczulnych i w mniejszym stopniu pobudza receptory adrenergiczne bezpośrednio. Inhibitory MAO-B w dawkach leczniczych hamują przede wszystkim rozkład dopaminy, ale część ich działania obejmuje też izoenzym MAO-A. Selektywność słabnie przy dawkach wyższych niż zalecane, przy zaburzeniach eliminacji i przy indywidualnej wrażliwości. Słabszy rozkład amin katecholowych może nasilić i wydłużyć presyjne działanie noradrenaliny uwolnionej przez pseudoefedrynę. Mechanizm dotyczy całej grupy inhibitorów MAO-B, zarówno nieodwracalnych (rasagilina, selegilina), jak i odwracalnego safinamidu. W przypadku selegiliny ryzyko jest dodatkowo większe, bo jej metabolity (L-metamfetamina i L-amfetamina) same działają sympatykomimetycznie i sumują się z działaniem pseudoefedryny.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze po przypadkowym przyjęciu obu leków
- tętno i rytm serca
- objawy przełomu nadciśnieniowego – silny, pulsujący ból głowy, zaburzenia widzenia, ból w klatce piersiowej
- pobudzenie, bezsenność, drżenie
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia inhibitora MAO-Binhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Działanie nieodwracalnych inhibitorów MAO-B utrzymuje się do czasu odbudowy enzymu, dlatego pseudoefedryny nie należy podawać przez co najmniej dwa tygodnie po odstawieniu rasagiliny lub selegiliny. Ten sam odstęp zachowuje się ostrożnościowo po safinamidzie. |
| Dawka wyższa niż zalecana (dotyczy zwłaszcza selegiliny)dawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Przy dawkach przekraczających zalecane inhibitory MAO-B tracą wybiórczość i hamują także MAO-A. Ryzyko przełomu nadciśnieniowego zbliża się wtedy do ryzyka przy nieselektywnych inhibitorach MAO. |
| Donosowo (sympatykomimetyki miejscowe, np. ksylometazolina, oksymetazolina)droga podania · doustne leki obkurczające błonę śluzową nosa | ryzyko maleje | Sympatykomimetyki podawane donosowo działają ogólnoustrojowo w mniejszym stopniu niż doustna pseudoefedryna. U pacjentów leczonych inhibitorem MAO-B ich stosowanie też nie jest zalecane, więc najlepiej wybrać środki bez działania sympatykomimetycznego. |
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid)+ Psychostymulanty (np. metylofenidat, atomoksetyna, dimezylan lisdeksamfetaminy) klasaNie łącz inhibitora MAO-B z psychostymulantem – takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL psychostymulantów lub wymienione wśród leków, których należy unikać w ChPL inhibitorów MAO-B.Nie przyjmuj leku na chorobę Parkinsona z grupy rasagiliny, selegiliny lub safinamidu razem z lekiem pobudzającym, dopóki lekarz wyraźnie tego nie zaleci, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na chorobę Parkinsona z grupy rasagiliny, selegiliny lub safinamidu razem z lekiem pobudzającym, dopóki lekarz wyraźnie tego nie zaleci, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.
Leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina czy safinamid, razem z lekami pobudzającymi, takimi jak metylofenidat, atomoksetyna, lisdeksamfetamina, deksamfetamina czy solriamfetol, mogą bardzo mocno podnieść ciśnienie krwi i przyspieszyć pracę serca. Taka reakcja może być groźna dla życia i prowadzić do udaru albo zawału. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą, a po odstawieniu leku na chorobę Parkinsona trzeba odczekać co najmniej dwa tygodnie. Modafinil działa łagodniej, ale też wymaga zgody lekarza i kontroli ciśnienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy, zwłaszcza z tyłu głowy
- kołatanie serca lub bardzo szybkie bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- nudności, wymioty, sztywność karku
- zaburzenia widzenia, mowy, drętwienie lub osłabienie ręki albo nogi
- silny niepokój, splątanie, widzenie rzeczy, których nie ma
- wysoka gorączka, drżenie, sztywność mięśni, silne pocenie się
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz inhibitora MAO-B z psychostymulantem – takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL psychostymulantów lub wymienione wśród leków, których należy unikać w ChPL inhibitorów MAO-B. Psychostymulant można rozpocząć dopiero po upływie co najmniej 14 dni od odstawienia rasagiliny, selegiliny lub safinamidu, natomiast po odstawieniu psychostymulantu należy zachować odstęp odpowiadający jego eliminacji przed włączeniem inhibitora MAO-B. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie z deksamfetaminą i dimezylanem lisdeksamfetaminy, a selegilina stanowi większe ryzyko ze względu na metabolity amfetaminopodobne i utratę wybiórczości przy dawkach wyższych niż zalecane. Jeśli u chorego z chorobą Parkinsona konieczne jest leczenie nadmiernej senności dziennej lub ADHD, rozważ zmianę leczenia przeciwparkinsonowskiego na lek z innej grupy albo wybór leku bez działania sympatykomimetycznego. Modafinil stanowi wyjątek – może być stosowany z inhibitorem MAO-B ostrożnie, pod kontrolą ciśnienia tętniczego i objawów pobudzenia. Jeśli połączenie zostanie zastosowane mimo przeciwwskazań lub zostanie wykryte u pacjenta, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym i ocenić ciśnienie tętnicze oraz stan neurologiczny.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest przełom nadciśnieniowy z silnym bólem głowy, tachykardią lub zaburzeniami rytmu serca, który może prowadzić do udaru krwotocznego, zawału serca lub ostrej niewydolności lewokomorowej. Możliwe są także pobudzenie, bezsenność, drżenie, splątanie, halucynacje oraz objawy zespołu serotoninowego lub hipertermia, zwłaszcza przy utracie wybiórczości inhibitora MAO-B. Ryzyko jest największe dla amfetamin i lisdeksamfetaminy, które uwalniają katecholaminy, ale ChPL atomoksetyny, solriamfetolu i pochodnych amfetaminy przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO bez rozróżniania ich wybiórczości, a ChPL inhibitorów MAO-B zaleca unikanie leków sympatykomimetycznych.
Mechanizm
Inhibitory MAO-B ograniczają rozkład dopaminy i fenyloetyloaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, a przy wyższych dawkach lub u osób z ich zwolnionym metabolizmem tracą wybiórczość i hamują również MAO-A, odpowiedzialną za rozkład noradrenaliny i serotoniny. Psychostymulanty zwiększają stężenie katecholamin w szczelinie synaptycznej – amfetaminy (deksamfetamina, lisdeksamfetamina jako jej prolek) uwalniają je z pęcherzyków, metylofenidat i solriamfetol hamują wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, a atomoksetyna wybiórczo hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny. Jednoczesne zwiększenie uwalniania lub zahamowanie wychwytu z zablokowanym rozkładem prowadzi do nadmiernej stymulacji adrenergicznej i dopaminergicznej. Selegilina jest dodatkowo metabolizowana do L-metamfetaminy i L-amfetaminy, co nasila efekt sympatykomimetyczny. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup poza modafinilem, u którego jest wyraźnie słabsza.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także pomiary domowe w pierwszych dniach po zmianie leczenia
- częstość i rytm serca
- ból głowy, splątanie, objawy neurologiczne ogniskowe
- pobudzenie, bezsenność, halucynacje
- temperatura ciała, sztywność mięśni, drżenie, nadmierna potliwość (zespół serotoninowy)
- przestrzeganie co najmniej 14-dniowego odstępu po odstawieniu inhibitora MAO-B
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia inhibitora MAO-Binhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Działanie nieodwracalnych inhibitorów MAO-B (rasagilina, selegilina) utrzymuje się do czasu resyntezy enzymu, dlatego przeciwwskazanie obejmuje również okres co najmniej 14 dni po ich odstawieniu. Psychostymulant można włączyć dopiero po tym czasie. |
| Dawka selegiliny większa niż zalecana dobowadawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Przy dawkach selegiliny przekraczających zalecane traci ona wybiórczość wobec MAO-B i hamuje również MAO-A, co dodatkowo zwiększa ryzyko przełomu nadciśnieniowego i zespołu serotoninowego. Jej metabolity amfetaminopodobne nasilają działanie sympatykomimetyczne. |
| Starszy wiek lub choroba sercowo-naczyniowawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych oraz z nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową, zaburzeniami rytmu serca lub chorobą naczyń mózgowych skutki przełomu nadciśnieniowego są szczególnie groźne. Dotyczy to większości pacjentów z chorobą Parkinsona leczonych inhibitorami MAO-B. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaNie łączy się leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów z inhibitorem monoaminooksydazy typu B.Nie przyjmuj leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy i powiedz o obu lekach lekarzowi oraz farmaceucie, zanim zaczniesz któryś z nich przyjmować.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy i powiedz o obu lekach lekarzowi oraz farmaceucie, zanim zaczniesz któryś z nich przyjmować.
Metadon i lewometadon nie powinny być przyjmowane razem z niektórymi lekami na chorobę Parkinsona, takimi jak rasagilina, selegilina czy safinamid. Te leki razem mogą spowodować nadmiar serotoniny w mózgu. To stan zwany zespołem serotoninowym, który bywa groźny dla życia. Ryzyko może się utrzymywać jeszcze przez kilka dni po odstawieniu rasagiliny lub selegiliny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie albo splątanie
- drżenie, sztywność lub mimowolne skurcze mięśni
- gorączka i obfite pocenie się
- szybkie bicie serca
- nagła, nadmierna senność lub płytki oddech
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się leku stosowanego w uzależnieniu od opioidów z inhibitorem monoaminooksydazy typu B. U pacjenta leczonego metadonem lub lewometadonem chorobę Parkinsona leczy się lekami z innych grup. Gdy pacjent przyjmujący rasagilinę lub selegilinę wymaga leczenia substytucyjnego, inhibitor MAO-B należy odstawić i odczekać do ustąpienia jego działania przed włączeniem metadonu lub lewometadonu. Po odstawieniu safinamidu wystarcza krótszy odstęp, bo hamuje on enzym odwracalnie. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie substytucyjne razem z neurologiem, a pacjent pozostaje pod ścisłą obserwacją w kierunku zespołu serotoninowego.
Skutek kliniczny
Grozi zespół serotoninowy, który może zagrażać życiu. Objawia się pobudzeniem, splątaniem, drżeniem, sztywnością i drgawkami mięśni, wzmożonymi odruchami, gorączką, poceniem, tachykardią i wahaniami ciśnienia tętniczego. Możliwe jest też nasilenie działania ośrodkowego opioidu, czyli senność i zaburzenia świadomości.
Mechanizm
Metadon i lewometadon są agonistami receptora opioidowego μ, które dodatkowo hamują wychwyt zwrotny serotoniny. Inhibitory monoaminooksydazy typu B hamują rozkład monoamin. Przy wyższych dawkach albo u osób wrażliwych tracą wybiórczość i hamują też MAO-A, która rozkłada serotoninę. Te dwa działania nasilają się wzajemnie i zwiększają ilość serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Ten mechanizm wynika z budowy i działania obu grup, więc dotyczy wszystkich leków z obu list, także lewometadonu, choć dla niego brakuje bezpośrednich danych. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, a nieodwracalne inhibitory (rasagilina, selegilina) działają dłużej niż odwracalny safinamid.
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, sztywność i drgawki mięśni, wzmożone odruchy, gorączka, potliwość)
- ciśnienie tętnicze i tętno
- stan świadomości i nadmierna senność
- częstość i głębokość oddechów
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia rasagiliny lub selegilinyinhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Rasagilina i selegilina hamują enzym nieodwracalnie, więc ryzyko interakcji utrzymuje się po ich odstawieniu do czasu odtworzenia enzymu. Metadon lub lewometadon włącza się dopiero po tym okresie. Safinamid działa odwracalnie, więc wymagany odstęp jest krótszy. |
| Dawki wyższe niż zalecanedawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Po przekroczeniu zalecanych dawek inhibitory MAO-B tracą wybiórczość i hamują także MAO-A, co dodatkowo zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. |
Połączenie przeciwwskazaneOdtrutki (np. metylotioniniowa)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaChlorku metylotioninowego nie łączy się z inhibitorem MAO-B, ponieważ oba leki hamują monoaminooksydazę.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z tej grupy, zawsze mów o nim lekarzowi i personelowi szpitala, zanim dostaniesz jakąkolwiek odtrutkę lub lek w kroplówce.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z tej grupy, zawsze mów o nim lekarzowi i personelowi szpitala, zanim dostaniesz jakąkolwiek odtrutkę lub lek w kroplówce.
Leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina i safinamid, mogą groźnie współdziałać z błękitem metylenowym. Ten lek podaje się w szpitalu, np. przy zatruciach albo w czasie niektórych zabiegów. Razem mogą wywołać gorączkę, silne pobudzenie, drżenia i gwałtowny wzrost ciśnienia, co bywa niebezpieczne dla życia. Inne odtrutki, np. nalokson czy flumazenil, nie mają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- drżenia, skurcze lub sztywność mięśni
- kołatanie serca
- silny ból głowy lub nagły wzrost ciśnienia
- obfite pocenie się
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Chlorku metylotioninowego nie łączy się z inhibitorem MAO-B, ponieważ oba leki hamują monoaminooksydazę. Inhibitory MAO-B są przeciwwskazane z innymi inhibitorami monoaminooksydazy. Przed podaniem błękitu metylenowego ustal, czy pacjent przyjmuje rasagilinę, selegilinę albo safinamid, i kiedy przyjął ostatnią dawkę. Rasagilina i selegilina hamują enzym nieodwracalnie, więc ich działanie utrzymuje się jeszcze długo po odstawieniu. Safinamid hamuje enzym odwracalnie i jego efekt ustępuje szybciej. W methemoglobinemii u takiego pacjenta rozważ leczenie bez błękitu metylenowego, np. kwas askorbinowy, transfuzję wymienną albo tlenoterapię hiperbaryczną. Jeżeli błękit metylenowy jest jedynym ratującym życie leczeniem, podaj go najmniejszą skuteczną dawką i ściśle monitoruj pacjenta w warunkach intensywnego nadzoru. Pozostałe odtrutki można stosować u pacjentów leczonych inhibitorami MAO-B bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Grozi zespołem serotoninowym oraz przełomem nadciśnieniowym. Mogą wystąpić pobudzenie, splątanie, drżenia, sztywność i drgawki mięśniowe, hipertermia, tachykardia, gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego i zaburzenia świadomości. Ciężki przebieg może zagrażać życiu. Ryzyko rośnie, gdy pacjent przyjmuje dodatkowo leki serotoninergiczne (np. przeciwdepresyjne z grupy SSRI lub SNRI) albo lewodopę.
Mechanizm
Interakcja nie dotyczy całej grupy odtrutek, tylko chlorku metylotioninowego (błękitu metylenowego). Jest on silnym, odwracalnym inhibitorem monoaminooksydazy typu A. W połączeniu z inhibitorem MAO-B daje to jednoczesne hamowanie obu postaci enzymu, który rozkłada serotoninę, noradrenalinę i dopaminę. Prowadzi to do nadmiernego wzrostu stężenia monoamin w ośrodkowym układzie nerwowym i w obwodowych zakończeniach nerwowych. Mechanizm jest taki sam dla rasagiliny, selegiliny i safinamidu. Selegilina przy wyższych dawkach traci wybiórczość wobec MAO-B, co dodatkowo nasila efekt. Pozostałe odtrutki z listy nie hamują monoaminooksydazy i nie wchodzą w tę interakcję.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i częstość pracy serca
- temperatura ciała
- stan świadomości i objawy pobudzenia
- napięcie mięśniowe, drżenia, mioklonie i wzmożone odruchy
- objawy zespołu serotoninowego przez co najmniej dobę po podaniu
Kiedy ocena się zmienia
| Czas potrzebny do odnowienia aktywności MAO-B po odstawieniu lekuodstep · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko maleje | Ryzyko maleje, gdy inhibitor MAO-B odstawiono odpowiednio wcześnie. Po rasagilinie i selegilinie, które hamują enzym nieodwracalnie, aktywność MAO-B wraca dopiero po odtworzeniu enzymu, co trwa długo. Po safinamidzie, który hamuje odwracalnie, efekt ustępuje szybciej. W planowanych zabiegach z użyciem błękitu metylenowego zaplanuj odstawienie z neurologiem. |
| Jednoczesne stosowanie innych leków serotoninergicznych lub lewodopydawka · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego i reakcji nadciśnieniowej rośnie, gdy pacjent przyjmuje dodatkowo leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, SNRI lub trójpierścieniowe, tramadol, petydynę albo lewodopę. |
Połączenie przeciwwskazaneOśrodkowe leki przeciwnadciśnieniowe – metyldopa (np. metyldopa)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaNie należy łączyć metyldopy z inhibitorem MAO-B, ponieważ jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL metyldopy.Nie łącz metyldopy z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy bez wyraźnej decyzji lekarza i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, jeśli przepisano ci oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz metyldopy z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy bez wyraźnej decyzji lekarza i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, jeśli przepisano ci oba leki, ale nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.
Metyldopa to lek na nadciśnienie, a rasagilina, selegilina i safinamid to leki na chorobę Parkinsona. Przyjmowane razem mogą powodować groźne skoki ciśnienia z silnym bólem głowy, ale też nagłe spadki ciśnienia przy wstawaniu, zawroty głowy i upadki. Metyldopa może też osłabiać działanie leków na Parkinsona i nasilać sztywność oraz spowolnienie ruchów. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, nagły ból głowy
- kołatanie serca lub bardzo wysokie ciśnienie
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- omamy, splątanie lub silny niepokój
- nasilenie sztywności, drżenia lub spowolnienia ruchów
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć metyldopy z inhibitorem MAO-B, ponieważ jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL metyldopy. U pacjenta leczonego rasagiliną, selegiliną lub safinamidem nadciśnienie należy leczyć lekiem z innej grupy. Gdy metyldopa jest konieczna, na przykład w ciąży, a pacjentka przyjmuje inhibitor MAO-B, decyzję o odstawieniu leku przeciwparkinsonowskiego lub wyborze innego leku hipotensyjnego podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z neurologiem. Po odstawieniu selegiliny lub rasagiliny, które hamują enzym nieodwracalnie, przed włączeniem metyldopy należy zachować odstęp wskazany w ChPL.
Skutek kliniczny
Możliwe są reakcje nadciśnieniowe z bólem głowy, pobudzeniem, splątaniem lub omamami, a z drugiej strony nasilona hipotonia ortostatyczna z zawrotami głowy, omdleniami i upadkami. U pacjentów z chorobą Parkinsona metyldopa może dodatkowo pogarszać kontrolę objawów ruchowych, takich jak spowolnienie i sztywność.
Mechanizm
Metyldopa jest w neuronach przekształcana w alfa-metylonoradrenalinę, która działa jako fałszywy neuroprzekaźnik i uwalnia się zamiast noradrenaliny. Inhibitory MAO-B hamują rozkład amin katecholowych w ośrodkowym układzie nerwowym, więc przy jednoczesnym stosowaniu może dochodzić do nagromadzenia amin presyjnych i ośrodkowego pobudzenia, z ryzykiem paradoksalnego wzrostu ciśnienia, bólu głowy i omamów. Ryzyko to jest najlepiej opisane dla nieselektywnych inhibitorów MAO, a dla rasagiliny, selegiliny i safinamidu wynika z ekstrapolacji, bo w dawkach terapeutycznych zachowują one wybiórczość wobec MAO-B, którą selegilina traci w dawkach wyższych od zalecanych. Niezależnie od tego oba leki mogą wywoływać hipotonię ortostatyczną, co sumuje się u pacjentów z chorobą Parkinsona. Metyldopa zmniejsza też zasoby dopaminy i może nasilać objawy parkinsonowskie, osłabiając efekt leczenia przeciwparkinsonowskiego. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z mechanizmu farmakodynamicznego, a nie z metabolizmu pojedynczych substancji.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- objawy reakcji nadciśnieniowej – ból głowy, kołatanie serca, pobudzenie
- objawy hipotonii ortostatycznej i ryzyko upadków
- omamy, splątanie i inne zaburzenia psychiczne
- nasilenie objawów parkinsonowskich
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka selegiliny wyższa od zalecanejdawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | W dawkach wyższych od zalecanych selegilina traci wybiórczość wobec MAO-B i hamuje także MAO-A, co zbliża ryzyko do opisanego dla nieselektywnych inhibitorów MAO. |
| Okres po odstawieniu selegiliny lub rasagilinyodstep · inhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Selegilina i rasagilina hamują MAO-B nieodwracalnie, więc ryzyko utrzymuje się do czasu odtworzenia enzymu po odstawieniu leku i przed włączeniem metyldopy trzeba zachować odstęp wskazany w ChPL. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych z chorobą Parkinsona częściej występuje hipotonia ortostatyczna, a jej nasilenie zwiększa ryzyko upadków i złamań. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu sporyszu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia i wybrać inny lek przeciwmigrenowy lub inną metodę leczenia choroby Parkinsona.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B i lek z dihydroergotaminą, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o obu lekach.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B i lek z dihydroergotaminą, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o obu lekach.
Dihydroergotamina to lek na migrenę, który zwęża naczynia krwionośne i działa na serotoninę w mózgu. Leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina i safinamid, też zwiększają ilość niektórych substancji przekaźnikowych w mózgu. Przyjmowane razem mogą za bardzo podnieść ciśnienie, zwęzić naczynia w palcach lub sercu albo wywołać groźną reakcję zwaną zespołem serotoninowym. Dlatego zwykle lepiej wybrać inny lek na ból głowy, na przykład paracetamol lub ibuprofen.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból głowy z bardzo wysokim ciśnieniem
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zimne, blade, sine lub bolesne palce rąk albo stóp
- nagłe pobudzenie, splątanie, drżenia lub sztywność mięśni
- gorączka, poty i szybkie bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu sporyszu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia i wybrać inny lek przeciwmigrenowy lub inną metodę leczenia choroby Parkinsona. Jeżeli dihydroergotamina jest niezbędna u pacjenta przyjmującego rasagilinę, selegilinę lub safinamid, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle obserwować pacjenta w kierunku objawów zespołu serotoninowego, wzrostu ciśnienia tętniczego i niedokrwienia. Selegilina i rasagilina hamują MAO-B nieodwracalnie, dlatego ich działanie utrzymuje się przez około dwa tygodnie po odstawieniu. Safinamid hamuje enzym odwracalnie i jego wpływ ustępuje szybciej. Należy pamiętać o ryzyku sumowania się działania serotoninergicznego z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta, takimi jak tryptany, leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI i SNRI czy tramadol.
Skutek kliniczny
Połączenie może zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego oraz nadmiernego skurczu naczyń z ryzykiem wzrostu ciśnienia tętniczego i niedokrwienia obwodowego lub wieńcowego. Opisane ryzyko wynika głównie z mechanizmu działania obu grup, a nie z udokumentowanych serii przypadków.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy wszystkich leków obu grup. Dihydroergotamina pobudza receptory serotoninowe (5-HT1B/1D, 5-HT2A) oraz receptory alfa-adrenergiczne i zwęża naczynia krwionośne. Inhibitory MAO-B zwiększają stężenie amin biogennych w ośrodkowym układzie nerwowym, a przy utracie wybiórczości także serotoniny i noradrenaliny. Skutkiem może być sumowanie się działania serotoninergicznego oraz wazopresyjnego. Interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia, bo dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a nie przez monoaminooksydazę.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, sztywność mięśni, gorączka, tachykardia)
- objawy niedokrwienia obwodowego (zimne, blade lub bolesne palce, drętwienie kończyn)
- ból w klatce piersiowej
Kiedy ocena się zmienia
| Selegilina powyżej 10 mg na dobędawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach wyższych niż zalecane traci wybiórczość i hamuje także MAO-A, a jej metabolity mają działanie sympatykomimetyczne. Zwiększa to ryzyko zespołu serotoninowego i reakcji nadciśnieniowej po dołączeniu dihydroergotaminy. |
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia selegiliny lub rasagilinyinhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Selegilina i rasagilina hamują MAO-B nieodwracalnie, więc ich działanie utrzymuje się do czasu odtworzenia enzymu. W ciągu około dwóch tygodni po ich odstawieniu należy postępować tak, jakby pacjent nadal przyjmował inhibitor MAO-B. Safinamid hamuje enzym odwracalnie i jego wpływ ustępuje szybciej. |
Niekorzystna interakcjaAzapirony (np. buspiron)+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu azapironu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne – stosować najmniejsze skuteczne dawki i ściśle monitorować ciśnienie tętnicze oraz objawy nadmiaru serotoniny.Jeśli przyjmujesz buspiron razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi i nie zmieniaj dawek samodzielnie, a w razie niepokojących objawów zgłoś się do lekarza.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz buspiron razem z lekiem na chorobę Parkinsona z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi i nie zmieniaj dawek samodzielnie, a w razie niepokojących objawów zgłoś się do lekarza.
Buspiron, stosowany na lęk, i leki na chorobę Parkinsona takie jak rasagilina, selegilina czy safinamid działają na te same substancje przekaźnikowe w mózgu. Przyjmowane razem mogą podnieść ciśnienie krwi lub wywołać niebezpieczny stan z pobudzeniem, drżeniem i gorączką. Zwykle lekarz wybiera inne leczenie lęku, a jeśli zostawi oba leki, trzeba się uważnie obserwować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, nagły ból głowy
- kołatanie serca lub bardzo szybkie tętno
- wysokie ciśnienie w pomiarze domowym
- drżenie, sztywność lub mimowolne skurcze mięśni
- gorączka i nadmierne pocenie się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu azapironu i inhibitora MAO-B należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne – stosować najmniejsze skuteczne dawki i ściśle monitorować ciśnienie tętnicze oraz objawy nadmiaru serotoniny. Buspironu nie łączy się z inhibitorami MAO, a wybiórczość rasagiliny, selegiliny i safinamidu nie usuwa tego ryzyka w pełni. U pacjenta z chorobą Parkinsona i zaburzeniami lękowymi warto rozważyć inną metodę leczenia lęku. Gdy połączenia nie da się uniknąć, nie należy przekraczać zalecanych dawek inhibitora MAO-B, bo wraz z dawką rośnie hamowanie MAO-A. Przy zmianie leczenia trzeba zachować odpowiedni odstęp po odstawieniu inhibitora MAO-B przed włączeniem buspironu.
Skutek kliniczny
Możliwy jest wzrost ciśnienia tętniczego, w skrajnych przypadkach do przełomu nadciśnieniowego, oraz objawy zespołu serotoninowego, takie jak pobudzenie, drżenie, nadmierna potliwość, przyspieszone tętno i gorączka. Reakcje nadciśnieniowe opisano głównie przy połączeniu buspironu z nieselektywnymi inhibitorami MAO, a przy wybiórczych inhibitorach MAO-B ryzyko jest mniejsze, ale nie da się go wykluczyć.
Mechanizm
Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A i wpływa też na przekaźnictwo dopaminergiczne i noradrenergiczne. Inhibitory MAO-B ograniczają rozkład dopaminy, a przy utracie wybiórczości także serotoniny i noradrenaliny. Oba mechanizmy sumują się na poziomie przekaźnictwa monoaminergicznego, co może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego i objawów nadmiaru serotoniny. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z działania farmakodynamicznego, a nie z metabolizmu konkretnej substancji.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia skojarzonego i po zwiększeniu dawki
- objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, splątanie, drżenie, sztywność lub drgawki mięśni, potliwość, gorączka, przyspieszone tętno
- ból głowy, kołatanie serca
Kiedy ocena się zmienia
| Selegilina powyżej 10 mg na dobędawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach wyższych niż zalecane traci wybiórczość wobec MAO-B i hamuje także MAO-A, co upodabnia ją do nieselektywnego inhibitora MAO. Połączenia z buspironem wtedy się nie stosuje. |
| Dawka rasagiliny lub safinamidu wyższa niż zalecanadawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Przekroczenie zalecanych dawek rasagiliny lub safinamidu może zmniejszać ich wybiórczość wobec MAO-B i zwiększać ryzyko reakcji nadciśnieniowej oraz serotoninowej. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.