Interakcje / Insulina degludec / Insulina degludec i losartan
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek.
Przez pierwsze tygodnie przyjmowania losartanu mierz cukier częściej niż zwykle, a jeśli wyniki są często za niskie, porozmawiaj z lekarzem o dawce insuliny.
Interakcja o niejasnym znaczeniuInsulina degludec+ LosartanPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przez pierwsze tygodnie przyjmowania losartanu mierz cukier częściej niż zwykle, a jeśli wyniki są często za niskie, porozmawiaj z lekarzem o dawce insuliny.nieznanyopisy przypadków
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przez pierwsze tygodnie przyjmowania losartanu mierz cukier częściej niż zwykle, a jeśli wyniki są często za niskie, porozmawiaj z lekarzem o dawce insuliny.
Losartan i insulina degludec zwykle dobrze się ze sobą łączą. U niektórych osób losartan może nieco nasilić działanie insuliny, przez co cukier we krwi spada bardziej niż zwykle. Zdarza się to rzadko i najczęściej w pierwszych tygodniach po rozpoczęciu leczenia losartanem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk
- zimne poty
- kołatanie serca
- nagły silny głód
- zawroty głowy
- dezorientacja lub trudności z koncentracją
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. Po włączeniu losartanu lub zwiększeniu jego dawki u pacjenta leczonego insuliną degludec warto przez pierwsze tygodnie częściej kontrolować glikemię i w razie nawracających niskich wartości zmniejszyć dawkę insuliny.
Skutek kliniczny
Możliwe niewielkie zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę i rzadkie epizody hipoglikemii, głównie w pierwszych tygodniach po włączeniu losartanu. U większości pacjentów połączenie nie wymaga zmiany dawek.
Mechanizm
Losartan może nieznacznie poprawiać wrażliwość tkanek na insulinę, co teoretycznie nasila hipoglikemizujące działanie insuliny degludec. Inhibitory ACE, które także hamują układ renina-angiotensyna-aldosteron, zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę[1]. Dla antagonistów receptora angiotensyny II podobny efekt opisano jedynie w pojedynczych przypadkach, a dane są niespójne. Interakcji farmakokinetycznej nie ma, bo insulina jest rozkładana proteolitycznie, a nie przez enzymy cytochromu P450.
Metabolizm i transportery
- Losartan: wrażliwy substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- glikemia na czczo i w ciągu dnia w pierwszych tygodniach po włączeniu losartanu
- objawy hipoglikemii
Kiedy ocena się zmienia
| Losartan włączany u pacjenta stosującego już insulinę degludeckolejność włączenia · losartan | inne zalecenie | Ryzyko hipoglikemii, jeśli wystąpi, dotyczy głównie okresu po włączeniu losartanu lub zwiększeniu jego dawki. W tym czasie zaleca się częstszą kontrolę glikemii i ewentualne zmniejszenie dawki insuliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
Alkohol przy tych lekach
Insulina degludec a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuLosartana alkoholNie ma bezwzględnego zakazu.Ogranicz alkohol do minimum, wstawaj powoli i nie przerywaj przyjmowania losartanu z powodu picia.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do minimum, wstawaj powoli i nie przerywaj przyjmowania losartanu z powodu picia.
Alkohol może nasilać działanie leku obniżające ciśnienie. Po jego wypiciu można czuć zawroty głowy, osłabienie lub nawet zasłabnąć, zwłaszcza przy szybkim wstawaniu. Mała ilość zwykle nie szkodzi, ale warto zachować ostrożność. Regularne picie większych ilości alkoholu może też utrudniać kontrolę ciśnienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub uczucie pustki w głowie po wstaniu
- osłabienie, mroczki przed oczami
- zasłabnięcie lub omdlenie
- szybkie bicie serca
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma bezwzględnego zakazu. Pacjent powinien ograniczyć alkohol do minimum i nie pić go na czczo ani w dniu rozpoczynania leczenia lub zwiększenia dawki. Po alkoholu powinien wstawać powoli, a przy zawrotach głowy usiąść lub położyć się. Osobom starszym, z niskim ciśnieniem wyjściowym lub przyjmującym kilka leków obniżających ciśnienie należy zalecić szczególną ostrożność.
Skutek kliniczny
Przemijające obniżenie ciśnienia z zawrotami głowy, osłabieniem, uczuciem pustki w głowie lub omdleniem, zwłaszcza po wstaniu z pozycji siedzącej lub leżącej. Ryzyko upadku jest większe u osób starszych. Przy regularnym, nadmiernym piciu możliwe jest pogorszenie kontroli ciśnienia.
Mechanizm
Alkohol rozszerza naczynia i obniża ciśnienie tętnicze, a losartan obniża je przez blokadę receptora angiotensyny II. Oba działania mogą się dodawać, co daje większe ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, zawrotów głowy i omdleń. ChPL nie wymienia alkoholu, ale wskazuje, że substancje mogące powodować niedociśnienie zwiększają ryzyko niedociśnienia podczas stosowania losartanu[1]. Nie ma w kontekście badań ani danych liczbowych, które pozwalałyby ocenić nasilenie tego efektu u konkretnego pacjenta. Przewlekłe, intensywne picie alkoholu może też podnosić ciśnienie tętnicze i osłabiać skuteczność leczenia przeciwnadciśnieniowego, co jest wnioskiem z wiedzy farmakologicznej, a nie z ChPL.
Metabolizm i transportery
- Losartan: wrażliwy substrat CYP2C9[2]
Monitorować
- Ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej, zwłaszcza po rozpoczęciu leczenia i zmianie dawki
- Zawroty głowy, omdlenia i upadki zgłaszane przez pacjenta
- Ilość i regularność spożywanego alkoholu przy ocenie skuteczności leczenia nadciśnienia
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku większe jest ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i upadków, więc zalecaj szczególną ostrożność i unikanie alkoholu. |
| Początek leczenia lub zwiększenie dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | W okresie rozpoczynania leczenia i zmiany dawki spadek ciśnienia jest najbardziej prawdopodobny, więc alkohol jest wtedy szczególnie niewskazany. |
| Duże ilości lub regularne picieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości alkoholu nasilają addycję hipotensyjną, a przewlekłe nadużywanie może pogarszać kontrolę nadciśnienia i skuteczność leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
Inne interakcje tych leków 237
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ Insulina degludecNie wydawaj doustnych preparatów z fenylefryną pacjentowi stosującemu insulinę, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do ich stosowania.Nie bierz doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krótkotrwale stosowany lek do nosa.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie bierz doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krótkotrwale stosowany lek do nosa.
Fenylefryna to składnik wielu doustnych leków na przeziębienie i katar. Przy cukrzycy nie stosuje się jej w tabletkach ani kapsułkach, bo może podnosić cukier we krwi i osłabiać działanie insuliny. Może też podnosić ciśnienie i obciążać serce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki cukru
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj doustnych preparatów z fenylefryną pacjentowi stosującemu insulinę, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do ich stosowania[1][2]. Przy objawach przeziębienia zaproponuj krótkotrwale stosowany lek obkurczający śluzówkę nosa w postaci miejscowej oraz leczenie objawowe bez sympatykomimetyków. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zalecaj częstsze pomiary glikemii i ciśnienia tętniczego, a przy utrzymującej się hiperglikemii kontakt z lekarzem w sprawie dawki insuliny[3].
Skutek kliniczny
Fenylefryny doustnej nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. U pacjenta leczonego insuliną degludec można się spodziewać pogorszenia kontroli glikemii z hiperglikemią oraz wzrostu ciśnienia tętniczego, zwłaszcza przy współistniejącym nadciśnieniu lub chorobie wieńcowej.
Mechanizm
Fenylefryna jako lek sympatykomimetyczny pobudza receptory adrenergiczne i może podnosić stężenie glukozy we krwi, działając przeciwnie do insuliny. Leki sympatykomimetyczne mogą zwiększać zapotrzebowanie na insulinę[3]. Dodatkowo fenylefryna podnosi ciśnienie tętnicze, co u chorych na cukrzycę, często obciążonych chorobami serca i naczyń, zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (donosowo lub do oka)droga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przy krótkotrwałym stosowaniu miejscowym fenylefryna działa ogólnoustrojowo w znacznie mniejszym stopniu, więc wpływ na glikemię jest mało prawdopodobny. U pacjentów z nadciśnieniem lub chorobą wieńcową zachowaj ostrożność i ogranicz czas stosowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
Połączenie przeciwwskazaneKwas salicylowy+ Insulina degludecU pacjenta leczonego insuliną degludec nie stosuje się plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski i modzele.Nie lecz sam odcisków na stopach preparatami z kwasem salicylowym – pokaż je lekarzowi lub podologowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie lecz sam odcisków na stopach preparatami z kwasem salicylowym – pokaż je lekarzowi lub podologowi.
Jeśli chorujesz na cukrzycę i przyjmujesz insulinę, nie używaj plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski. U osób z cukrzycą skóra stóp gorzej się goi i słabiej czuje ból, więc taki preparat może spowodować ranę, której długo nie zauważysz. Płyn z kwasem salicylowym na małą zmianę skóry, poza stopami, zwykle nie jest groźny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, pęcherz, rana lub sączenie w miejscu stosowania
- ból, obrzęk lub ocieplenie stopy
- drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód – objawy niskiego cukru
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną degludec nie stosuje się plastrów ani maści z kwasem salicylowym na odciski i modzele[1]. Zmiany na stopach powinien ocenić lekarz lub podolog. Roztwór kwasu salicylowego 2% można stosować tylko na małe, nieuszkodzone powierzchnie skóry, z dala od stóp, i nie na rozległe obszary ani zmiany sączące[2]. Przy dłuższym stosowaniu na większą powierzchnię warto częściej kontrolować glikemię.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest uszkodzenie skóry stopy cukrzycowej z ryzykiem owrzodzenia i zakażenia po preparatach na odciski. Przy dużej powierzchni aplikacji możliwe jest nasilenie działania insuliny i hipoglikemia.
Mechanizm
Insulina degludec jest stosowana w cukrzycy, a u chorych na cukrzycę preparatów kwasu salicylowego na odciski i modzele nie stosuje się[1]. Silne działanie złuszczające na stopie z zaburzonym czuciem i ukrwieniem grozi niezauważonym uszkodzeniem skóry, owrzodzeniem i zakażeniem. Salicylany mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę[3]. Przy stosowaniu miejscowym na małą powierzchnię wchłanianie do krwi jest niewielkie, więc efekt hipoglikemizujący ma znaczenie głównie przy nakładaniu na rozległe powierzchnie skóry lub skórę uszkodzoną.
Monitorować
- stan skóry stóp – zaczerwienienie, pęknięcia, owrzodzenia
- glikemia przy stosowaniu na większą powierzchnię skóry
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Plaster lub maść na odciski i modzelepostać · kwas salicylowy | ryzyko rośnie | Preparaty keratolityczne z kwasem salicylowym na odciski są przeciwwskazane u chorych na cukrzycę. |
| Roztwór 2% na małą powierzchnię skóry poza stopamipostać · kwas salicylowy | ryzyko maleje | Przy aplikacji na małą, nieuszkodzoną powierzchnię wchłanianie jest niewielkie, a wpływ na glikemię mało prawdopodobny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina degludecU pacjenta leczonego insuliną nie należy rozpoczynać propranololu, a przy wskazaniu do beta-adrenolityku wybiera się lek kardioselektywny.Skontaktuj się z lekarzem w sprawie zmiany propranololu na inny lek, nie odstawiaj go sam i do tego czasu częściej mierz cukier.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Skontaktuj się z lekarzem w sprawie zmiany propranololu na inny lek, nie odstawiaj go sam i do tego czasu częściej mierz cukier.
Propranolol może ukryć objawy zbyt niskiego cukru, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. Niski cukier może wtedy trwać dłużej i być groźniejszy, zwłaszcza w nocy. Osoby leczone insuliną zwykle dostają inny lek z tej samej grupy, który mniej utrudnia rozpoznanie niedocukrzenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- poty, zwłaszcza zimne
- nagły silny głód
- osłabienie, senność lub nagłe zmęczenie
- splątanie, trudność ze skupieniem
- ból głowy lub zaburzenia widzenia
- niewyjaśnione nocne poty lub koszmary senne
- bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną nie należy rozpoczynać propranololu, a przy wskazaniu do beta-adrenolityku wybiera się lek kardioselektywny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, nie odstawia się propranololu nagle, tylko kieruje pacjenta do lekarza w celu zamiany na lek kardioselektywny z odpowiednim zmniejszaniem dawki. Do czasu zmiany należy częściej oznaczać glikemię i rozważyć redukcję dawki insuliny, ponieważ beta-adrenolityki zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę[1]. Pacjenta trzeba nauczyć, że pocenie się i głód mogą być jedynymi objawami niedocukrzenia.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana późno, trwać dłużej i przebiegać ciężej. Długie działanie insuliny degludec sprzyja przedłużonym epizodom niedocukrzenia. Podczas hipoglikemii u osoby przyjmującej nieselektywny beta-adrenolityk może dojść do wzrostu ciśnienia tętniczego i bradykardii. Propranololu nie stosuje się u osób z ryzykiem niewyrównania hipoglikemii, w tym z cukrzycą[2]. Propranolol jest przeciwwskazany u pacjentów podatnych na hipoglikemię[3][4].
Mechanizm
Propranolol jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem i blokuje receptory beta1 i beta2. W ten sposób znosi adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie. Blokada receptorów beta2 hamuje glikogenolizę i odpowiedź kontrregulacyjną na katecholaminy, co opóźnia powrót glikemii do normy. Beta-adrenolityki mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę i maskować objawy hipoglikemii[1].
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia, najlepiej ciągłe monitorowanie glikemii z alarmami niskich wartości
- częstość epizodów hipoglikemii, zwłaszcza nocnych
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tresiba 100 j./ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tresiba-100315350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSartany (np. telmisartan, kandesartan cyleksetyl, walsartan)+ Inhibitory reniny (np. aliskiren) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania sartanu i aliskirenu, a u chorych na cukrzycę lub z eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy sartanów i aliskiren, nie odstawiaj żadnego z nich sam, ale jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, bo to połączenie zwykle trzeba zmienić.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy sartanów i aliskiren, nie odstawiaj żadnego z nich sam, ale jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, bo to połączenie zwykle trzeba zmienić.
Leki z grupy sartanów, np. losartan, walsartan czy telmisartan, oraz aliskiren obniżają ciśnienie, działając na ten sam układ w organizmie. Przyjmowane razem mogą za bardzo obniżyć ciśnienie, podnieść poziom potasu we krwi i zaszkodzić nerkom. Szczególnie niebezpieczne jest to u osób z cukrzycą lub chorymi nerkami. Dotyczy to każdego leku z grupy sartanów, a nie tylko wybranych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub omdlenie, zwłaszcza przy wstawaniu
- osłabienie mięśni, mrowienie lub drętwienie rąk i nóg
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki nóg
- nietypowe zmęczenie, nudności
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania sartanu i aliskirenu, a u chorych na cukrzycę lub z eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² połączenie jest przeciwwskazane. Zakaz dotyczy wszystkich sartanów, także kandesartanu cyleksetylu, olmesartanu medoksomilu i azylsartanu medoksomilu, dla których brak wpisu w części baz interakcji nie oznacza bezpieczeństwa. Jeśli potrzebne jest dodatkowe obniżenie ciśnienia, zwykle pozostawia się sartan i odstawia aliskiren, dołączając lek z innej grupy. U pacjenta bez cukrzycy i z prawidłową czynnością nerek, u którego lekarz świadomie utrzymuje połączenie, należy regularnie kontrolować potas, kreatyninę i ciśnienie tętnicze oraz unikać innych leków zwiększających stężenie potasu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie sartanu i aliskirenu zwiększa ryzyko hiperkaliemii, niedociśnienia z zawrotami głowy i omdleniami oraz ostrego uszkodzenia nerek, nie przynosząc dodatkowej korzyści w zapobieganiu zdarzeniom sercowo-naczyniowym i nerkowym. Ryzyko jest największe u chorych na cukrzycę, u osób z przewlekłą chorobą nerek, niewydolnością serca, odwodnieniem oraz u przyjmujących inne leki zwiększające stężenie potasu. U chorych na cukrzycę z zaburzeniami czynności nerek obserwowano w dużym badaniu klinicznym więcej udarów, hiperkaliemii i pogorszenia czynności nerek przy dodaniu aliskirenu do leczenia blokującego układ renina–angiotensyna.
Mechanizm
Sartany blokują receptor AT1 dla angiotensyny II, a aliskiren hamuje reninę i zmniejsza wytwarzanie angiotensyny już na początku kaskady. Połączenie daje podwójną blokadę układu renina–angiotensyna–aldosteron, czyli dwa leki o tym samym kierunku działania. Nasila to spadek ciśnienia tętniczego, zmniejsza wydzielanie aldosteronu i przez to wydalanie potasu oraz obniża ciśnienie filtracyjne w kłębuszkach nerkowych. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich sartanów, niezależnie od ich metabolizmu i wydalania.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- objawy odwodnienia i ilość oddawanego moczu
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≥ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko maleje | U pacjenta z eGFR co najmniej 60 ml/min/1,73 m², który nie choruje na cukrzycę, połączenie nie jest formalnie przeciwwskazane, ale nadal nie jest zalecane i wymaga ścisłej kontroli potasu, kreatyniny i ciśnienia tętniczego. Przy cukrzycy połączenie pozostaje przeciwwskazane niezależnie od eGFR. |
Niekorzystna interakcjaEnoksaparyna+ LosartanJeśli połączenie jest konieczne, oznacz stężenie potasu i kreatyniny przed włączeniem enoksaparyny i kontroluj je regularnie w trakcie leczenia.Nie przerywaj leków na własną rękę, regularnie badaj poziom potasu we krwi zgodnie z zaleceniem lekarza i nie stosuj suplementów potasu ani soli z potasem bez konsultacji.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie przerywaj leków na własną rękę, regularnie badaj poziom potasu we krwi zgodnie z zaleceniem lekarza i nie stosuj suplementów potasu ani soli z potasem bez konsultacji.
Oba leki mogą podnosić poziom potasu we krwi, a razem robią to silniej. Zbyt dużo potasu może osłabiać mięśnie i zaburzać pracę serca. Ryzyko jest większe przy chorobach nerek, cukrzycy i w starszym wieku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub drętwienie mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- spowolnione tętno
- nudności
- nietypowe zmęczenie
- zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Jeśli połączenie jest konieczne, oznacz stężenie potasu i kreatyniny przed włączeniem enoksaparyny i kontroluj je regularnie w trakcie leczenia. Leki podnoszące potas można stosować z enoksaparyną tylko pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych[1]. Łączenia losartanu z lekami zwiększającymi stężenie potasu, w tym z heparyną, się nie zaleca[2]. Unikaj dodatkowo suplementów potasu, zamienników soli zawierających potas i leków moczopędnych oszczędzających potas[2]. Przy narastającej hiperkaliemii rozważ odstawienie lub czasowe wstrzymanie losartanu albo zmianę leczenia przeciwzakrzepowego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko hiperkaliemii, która może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Ryzyko jest największe u osób z zaburzeniami czynności nerek, cukrzycą, kwasicą metaboliczną, w podeszłym wieku oraz przyjmujących inne leki lub suplementy podnoszące stężenie potasu.
Mechanizm
Oba leki niezależnie podnoszą stężenie potasu w surowicy, więc ich działania się sumują. Losartan blokuje działanie angiotensyny II, co zmniejsza wydzielanie aldosteronu i ogranicza wydalanie potasu przez nerki[2]. Heparyny, w tym heparyny drobnocząsteczkowe, hamują wytwarzanie aldosteronu w nadnerczach i również mogą powodować hiperkaliemię[1].
Metabolizm i transportery
- Losartan: wrażliwy substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie kreatyniny i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- EKG przy hiperkaliemii
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (zaburzenia czynności nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zaburzeniach czynności nerek ryzyko hiperkaliemii wyraźnie rośnie, kontroluj potas i kreatyninę częściej. |
| Leczenie dłuższe niż kilka dniczas leczenia · enoksaparyna | ryzyko rośnie | Hiperkaliemia związana z heparynami narasta stopniowo, więc ryzyko rośnie przy dłuższym stosowaniu enoksaparyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Inhixa 2000 j.m. (20 mg), roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inhixa-100377581/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
Niekorzystna interakcjaHeparyna+ LosartanNie zaleca się łączenia losartanu z heparyną podawaną ogólnoustrojowo.Jeśli dostajesz heparynę w zastrzykach i przyjmujesz losartan, zrób badanie potasu we krwi zgodnie z zaleceniem lekarza i nie stosuj suplementów potasu ani soli z potasem bez konsultacji.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz heparynę w zastrzykach i przyjmujesz losartan, zrób badanie potasu we krwi zgodnie z zaleceniem lekarza i nie stosuj suplementów potasu ani soli z potasem bez konsultacji.
Heparyna w zastrzykach i losartan mogą razem podnieść poziom potasu we krwi. Zbyt wysoki potas bywa groźny dla serca. Ryzyko jest większe, gdy masz chore nerki, cukrzycę albo jesteś osobą starszą. Heparyna w żelu na skórę nie powoduje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub drętwienie mięśni
- mrowienie dłoni, stóp lub wokół ust
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nietypowe zmęczenie
- nudności
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie zaleca się łączenia losartanu z heparyną podawaną ogólnoustrojowo[1]. Jeśli połączenie jest konieczne, na przykład w okresowej profilaktyce przeciwzakrzepowej, oznacz stężenie potasu i kreatyniny przed włączeniem heparyny i kontroluj je regularnie w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. Odstaw suplementy potasu i substytuty soli z potasem oraz oceń pozostałe leki zatrzymujące potas. Przy narastającej kaliemii rozważ czasowe wstrzymanie losartanu albo zmianę leku przeciwzakrzepowego. Heparyna w żelu stosowana miejscowo nie wymaga żadnych działań.
Skutek kliniczny
Ryzyko hiperkaliemii, która może prowadzić do osłabienia mięśni, zaburzeń przewodzenia i groźnych zaburzeń rytmu serca. Ryzyko jest największe u osób z przewlekłą chorobą nerek, z cukrzycą, w podeszłym wieku, przy odwodnieniu oraz gdy pacjent przyjmuje jeszcze inne leki zatrzymujące potas, suplementy potasu albo substytuty soli z potasem.
Mechanizm
Heparyna podawana ogólnoustrojowo, zarówno niefrakcjonowana, jak i drobnocząsteczkowa, hamuje wytwarzanie aldosteronu w warstwie kłębkowatej kory nadnerczy. Losartan blokuje receptor AT1 i zmniejsza zależne od angiotensyny II wydzielanie aldosteronu. Oba leki ograniczają w ten sposób nerkowe wydalanie potasu, a ich działania się sumują. Losartan, podobnie jak inne leki blokujące angiotensynę II, w połączeniu z lekami zwiększającymi stężenie potasu, w tym z heparyną, może powodować zwiększenie stężenia potasu w surowicy[1]. Heparyna stosowana miejscowo w postaci żelu wchłania się do krwiobiegu tylko nieznacznie, dlatego ten mechanizm jej nie dotyczy[2].
Metabolizm i transportery
- Losartan: wrażliwy substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie kreatyniny i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- EKG przy hiperkaliemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel na skórę)droga podania · heparyna | interakcja nie dotyczy | Heparyna w żelu wchłania się do krwiobiegu tylko nieznacznie, a jej stężenie w osoczu jest zbyt małe, by wpływać na wydzielanie aldosteronu. Połączenie z losartanem nie wymaga działań. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Zaburzenia czynności nerek wyraźnie zwiększają ryzyko hiperkaliemii przy heparynie podawanej ogólnoustrojowo i losartanie. Kontroluj potas i kreatyninę częściej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Heparin-Hasco 250 j.m./g, żel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/heparin-hasco-100106385/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
Niekorzystna interakcjaLosartan+ Jodek potasuDawki jodu stosowane w suplementacji nie wymagają żadnych zmian w leczeniu losartanem.Jeśli lekarz zaleci ci duże dawki jodku potasu, powiedz mu, że bierzesz losartan, i zrób badanie potasu we krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli lekarz zaleci ci duże dawki jodku potasu, powiedz mu, że bierzesz losartan, i zrób badanie potasu we krwi.
Tabletki z jodem w zwykłych dawkach możesz spokojnie łączyć z losartanem. Losartan sprawia, że organizm wolniej pozbywa się potasu, a jodek potasu zawiera potas. W tabletkach z jodem stosowanych na tarczycę potasu jest bardzo mało i nie ma to znaczenia. Problem może się pojawić dopiero przy dużych dawkach jodku potasu przyjmowanych przez dłuższy czas – wtedy potasu we krwi może być za dużo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk i nóg
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nietypowe zmęczenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dawki jodu stosowane w suplementacji nie wymagają żadnych zmian w leczeniu losartanem. Duże dawki jodku potasu u pacjenta przyjmującego losartan należy stosować tylko przy wyraźnym wskazaniu, z oznaczeniem stężenia potasu i kreatyniny w surowicy przed rozpoczęciem i okresowo w trakcie leczenia skojarzonego. ChPL losartanu nie zaleca łączenia go z suplementami potasu[1]. Krótkotrwałego przyjęcia jodku potasu w dawce blokującej tarczycę przy skażeniu promieniotwórczym nie należy odkładać z powodu leczenia losartanem.
Skutek kliniczny
Przy dużych dawkach jodku potasu przyjmowanych dłużej możliwa jest hiperkaliemia z osłabieniem mięśni, parestezjami i zaburzeniami rytmu serca. Ryzyko rośnie przy upośledzonej czynności nerek, cukrzycy, w podeszłym wieku, przy odwodnieniu oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków zatrzymujących potas lub NLPZ. Dawki jodu stosowane w suplementacji i profilaktyce chorób tarczycy nie wnoszą istotnej ilości potasu.
Mechanizm
Oba leki przesuwają bilans potasu w tę samą stronę, więc przy dużych dawkach jodku potasu sumuje się ryzyko hiperkaliemii. Losartan blokuje receptor angiotensyny II, zmniejsza wydzielanie aldosteronu i ogranicza wydalanie potasu przez nerki. ChPL losartanu wskazuje, że jednoczesne stosowanie z suplementami potasu może zwiększać stężenie potasu w surowicy i nie zaleca takiego leczenia skojarzonego[1]. Jodek potasu dostarcza jony potasu, których ilość w dawkach suplementacyjnych jodu jest znikoma, ale przy dużych dawkach staje się istotna. ChPL jodku potasu podaje, że duże dawki jodku potasu w połączeniu z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas mogą prowadzić do hiperkaliemii[2]. Losartan nie należy do tej grupy, lecz działa na wydalanie potasu w podobnym kierunku, dlatego ostrzeżenie przenosi się na niego przez analogię.
Metabolizm i transportery
- Losartan: wrażliwy substrat CYP2C9[3]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- EKG przy podejrzeniu hiperkaliemii
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≤ 150 mikrogramów jodu na dobęjodek potasu | ryzyko maleje | Dawki jodu stosowane w suplementacji i profilaktyce wnoszą znikomą ilość potasu i nie wpływają klinicznie na kaliemię u pacjenta leczonego losartanem. |
| Jednorazowo lub krótkotrwale przy skażeniu promieniotwórczymczas leczenia · jodek potasu | ryzyko maleje | Krótkotrwała blokada tarczycy jodkiem potasu nie dostarcza ilości potasu zdolnej istotnie podnieść kaliemię, a korzyść z profilaktyki przeważa, więc leczenia nie należy odkładać. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m2pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ryzyko hiperkaliemii przy dużych dawkach jodku potasu łączonych z losartanem, dlatego potas i kreatyninę należy kontrolować częściej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jodid 100 100 mcg jodu, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jodid-100-100032570/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
Niekorzystna interakcjaLosartan+ CyklosporynaPołączenie można stosować tylko pod kontrolą stężenia potasu i kreatyniny.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, rób zlecone badania potasu i kreatyniny i nie stosuj bez konsultacji leków przeciwbólowych typu ibuprofen, suplementów potasu ani soli z potasem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, rób zlecone badania potasu i kreatyniny i nie stosuj bez konsultacji leków przeciwbólowych typu ibuprofen, suplementów potasu ani soli z potasem.
Oba leki mogą podnosić poziom potasu we krwi i obciążać nerki, a razem robią to silniej. Lekarze często łączą te leki, zwłaszcza po przeszczepie, ale wymaga to regularnych badań krwi. Zbyt wysoki potas może zaburzać pracę serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie mięśni lub mrowienie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg
- zawroty głowy przy wstawaniu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować tylko pod kontrolą stężenia potasu i kreatyniny. Oznacz je przed włączeniem drugiego leku, w pierwszych tygodniach skojarzenia i po każdej zmianie dawki. Antagonistów receptora angiotensyny II nie zaleca się łączyć z innymi lekami zwiększającymi stężenie potasu, suplementami potasu ani solą z potasem[1]. Przy istotnym pogorszeniu czynności nerek zmniejsz dawkę leku dodanego albo rozważ inne leczenie[2]. U biorców przeszczepu decyzję o włączeniu lub odstawieniu losartanu podejmuje lub zatwierdza ośrodek transplantacyjny. Pacjent nie powinien sięgać po NLPZ bez konsultacji i powinien dbać o nawodnienie.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to hiperkaliemia oraz zwiększenie stężenia kreatyniny aż do ostrego pogorszenia czynności nerek. Ryzyko rośnie przy odwodnieniu, upośledzonej czynności nerek, u osób starszych oraz przy dodatkowych lekach zatrzymujących potas lub NLPZ. Możliwe jest też nasilenie spadku ciśnienia.
Mechanizm
Oba leki zwiększają stężenie potasu i oba mogą obniżać przesączanie kłębuszkowe, a ich działania się sumują. Losartan blokuje działanie angiotensyny II, co zmniejsza wydzielanie aldosteronu i ogranicza wydalanie potasu, a także rozszerza tętniczkę odprowadzającą kłębuszka i obniża ciśnienie filtracyjne. Cyklosporyna obkurcza tętniczkę doprowadzającą, działa nefrotoksycznie i sama sprzyja hiperkaliemii przez upośledzenie wydalania potasu w cewkach. Antagonistów receptora angiotensyny II nie łączy się z lekami, które mogą zwiększać stężenie potasu[1]. Cyklosporyny nie stosuje się bez ścisłej kontroli czynności nerek razem z lekami, które mogą synergicznie działać toksycznie na nerki[2]. Losartan nie jest substratem, którego zwiększone stężenie wymagałoby wykluczenia połączenia z powodu hamowania transporterów przez cyklosporynę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- stężenie cyklosporyny u biorców przeszczepu
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m2 ryzyko hiperkaliemii i dalszego pogorszenia czynności nerek jest wyraźnie większe. Kontroluj potas i kreatyninę częściej. |
| Losartan dołączany do trwającego leczenia cyklosporynąkolejność włączenia · losartan | inne zalecenie | Przy dołączaniu losartanu u pacjenta leczonego cyklosporyną oznacz potas i kreatyninę przed włączeniem i w pierwszych tygodniach terapii. U biorców przeszczepu uzgodnij to z ośrodkiem transplantacyjnym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cozaar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cozaar-100113936/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.