Interakcje / Ipratropiowa / Ipratropiowa i klomipramina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Długotrwałego stosowania ipratropium razem z innymi lekami przeciwcholinergicznymi się nie zaleca.
Inhaluj lek tak, aby nie trafiał do oczu, a jeśli używasz go codziennie, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz też klomipraminę.
Niekorzystna interakcjaIpratropiowa+ KlomipraminaDługotrwałego stosowania ipratropium razem z innymi lekami przeciwcholinergicznymi się nie zaleca.Inhaluj lek tak, aby nie trafiał do oczu, a jeśli używasz go codziennie, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz też klomipraminę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Inhaluj lek tak, aby nie trafiał do oczu, a jeśli używasz go codziennie, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz też klomipraminę.
Oba leki działają podobnie na część układu nerwowego, więc ich skutki uboczne mogą się sumować. Może to nasilać suchość w ustach, zaparcia i trudności z oddawaniem moczu. Rzadko, gdy lek z inhalatora dostanie się do oka, może dojść do groźnego wzrostu ciśnienia w oku. Lek wziewny przyjmowany od czasu do czasu zwykle nie stanowi dużego problemu, ale przy stosowaniu codziennym porozmawiaj o tym z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból oka, zaczerwienienie oka lub nagłe pogorszenie widzenia
- widzenie kolorowych obwódek wokół świateł
- nie możesz oddać moczu mimo parcia
- silne zaparcie
- kołatanie serca
- splątanie lub dezorientacja
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Długotrwałego stosowania ipratropium razem z innymi lekami przeciwcholinergicznymi się nie zaleca[1]. Krótkotrwałe lub doraźne inhalacje są zwykle akceptowalne, jeśli pacjent nie ma jaskry z wąskim kątem przesączania ani przerostu gruczołu krokowego z utrudnionym odpływem moczu. Przy leczeniu przewlekłym warto rozważyć lek rozszerzający oskrzela o innym mechanizmie działania lub lek przeciwdepresyjny o słabszym działaniu przeciwcholinergicznym. Pacjenta należy nauczyć prawidłowej techniki inhalacji, tak aby aerozol nie trafiał do oczu.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie suchości w ustach, zaparć, trudności w oddawaniu moczu aż do zatrzymania moczu, zaburzeń akomodacji i przyspieszenia czynności serca. Najgroźniejszym, choć rzadkim powikłaniem jest ostry atak jaskry z zamkniętym kątem przesączania, zwłaszcza gdy aerozol dostanie się do oka. U osób starszych sumowanie działania przeciwcholinergicznego może nasilać splątanie.
Mechanizm
Klomipramina silnie blokuje receptory muskarynowe, a bromek ipratropiowy jest ich antagonistą, więc działania przeciwcholinergiczne obu leków się sumują. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne nasilają działanie pochodnych atropiny na źrenicę oka, ośrodkowy układ nerwowy, jelita i pęcherz moczowy[2]. Ipratropium podany wziewnie wchłania się do krążenia w niewielkim stopniu, dlatego znaczenie kliniczne sumowania dotyczy głównie przypadkowego kontaktu aerozolu z okiem oraz pacjentów szczególnie wrażliwych na działanie przeciwcholinergiczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ból lub zaczerwienienie oka, nieostre widzenie, widzenie tęczowych obwódek wokół źródeł światła
- trudności w oddawaniu moczu i zatrzymanie moczu
- zaparcia
- suchość w ustach
- przyspieszona czynność serca
- splątanie u osób starszych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór do nebulizacji podawany przez maskępostać · ipratropiowa | ryzyko rośnie | Nebulizacja przez maskę zwiększa ryzyko kontaktu leku z okiem i wystąpienia ostrego ataku jaskry. Zaleca się ustnik zamiast maski lub ochronę oczu. |
| Stosowanie doraźne lub krótkotrwałeczas leczenia · ipratropiowa | ryzyko maleje | Przy doraźnym lub krótkotrwałym stosowaniu ipratropium sumowanie działania przeciwcholinergicznego ma niewielkie znaczenie kliniczne u pacjenta bez jaskry z wąskim kątem i bez utrudnionego odpływu moczu. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują przerost prostaty, jaskra i nadwrażliwość ośrodkowego układu nerwowego na leki przeciwcholinergiczne, co zwiększa ryzyko zatrzymania moczu i splątania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atrovent N 20 mcg/dawkę inh., aerozol inhalacyjny, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atrovent-n-100114137/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
Alkohol przy tych lekach
Ipratropiowa a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaKlomipraminaa alkoholPacjent przyjmujący klomipraminę powinien unikać alkoholu, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.Unikaj alkoholu przez cały czas przyjmowania klomipraminy, a jeśli regularnie pijesz dużo, powiedz o tym lekarzowi.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Unikaj alkoholu przez cały czas przyjmowania klomipraminy, a jeśli regularnie pijesz dużo, powiedz o tym lekarzowi.
Klomipramina razem z alkoholem może wywołać silną senność, zawroty głowy i spowolnienie reakcji. Te objawy są najsilniejsze na początku leczenia i po zwiększeniu dawki leku. Alkohol może też pogarszać samopoczucie i nasilać objawy depresji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
- splątanie lub zaburzenia widzenia
- drgawki
- nasilenie smutku lub myśli samobójczych
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pacjent przyjmujący klomipraminę powinien unikać alkoholu, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki. ChPL zaleca ostrzeganie pacjentów, że spożycie alkoholu może nasilać senność, zaburzenia widzenia i inne objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego[1]. Jeśli pacjent mimo zaleceń spożył alkohol, nie powinien tego dnia prowadzić pojazdów, obsługiwać maszyn ani wykonywać czynności wymagających koncentracji. U pacjentów nadużywających alkoholu należy poinformować lekarza prowadzącego, ponieważ odstawienie alkoholu w trakcie leczenia klomipraminą zwiększa ryzyko drgawek i wymaga nadzoru.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest nasilona senność, spowolnienie reakcji oraz zaburzenia koordynacji i koncentracji, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków drogowych. ChPL wskazuje, że alkohol może nasilać zmniejszenie ostrości widzenia, senność i inne objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego[1]. Możliwe są zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu. U osób odstawiających alkohol po okresie intensywnego picia rośnie ryzyko napadu drgawek. Alkohol może pogarszać przebieg depresji i zwiększa toksyczność przy przedawkowaniu klomipraminy, co ma znaczenie u pacjentów z ryzykiem samobójczym.
Mechanizm
Klomipramina i alkohol sumują swoje hamujące działanie na ośrodkowy układ nerwowy, co nasila senność i zaburzenia psychomotoryczne. ChPL klomipraminy podaje, że trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne mogą potęgować działanie alkoholu i innych środków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy[1]. Do tego dochodzi sumowanie działania obniżającego ciśnienie, ponieważ klomipramina blokuje receptory alfa1-adrenergiczne, a alkohol rozszerza naczynia, co sprzyja hipotonii ortostatycznej. ChPL wymienia stany odstawienia alkoholu wśród czynników predysponujących do drgawek, ponieważ trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne obniżają próg drgawkowy[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może przyspieszać metabolizm wątrobowy trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i obniżać ich stężenie, ale znaczenie kliniczne tego zjawiska dla klomipraminy jest niepewne. Zapis o alkoholu jest taki sam w ChPL tabletek powlekanych 10 mg i tabletek o przedłużonym uwalnianiu 75 mg[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nadmierna senność i spowolnienie psychoruchowe
- zawroty głowy i ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
- napady drgawkowe u osób odstawiających alkohol
- nasilenie objawów depresji i myśli samobójczych
Kiedy ocena się zmienia
| Duża ilość alkoholu wypita jednorazowoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duża jednorazowa dawka alkoholu znacznie nasila sedację, depresję ośrodkowego układu nerwowego i hipotonię, a w razie jednoczesnego przedawkowania klomipraminy zwiększa ryzyko ciężkiego zatrucia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub okres jego odstawieniaczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | ChPL wymienia stany odstawienia alkoholu wśród czynników predysponujących do drgawek u pacjentów leczonych klomipraminą. Odstawienie alkoholu u osoby uzależnionej wymaga nadzoru lekarskiego. |
| Pierwsze tygodnie leczenia lub okres po zwiększeniu dawkiczas leczenia · alkohol | ryzyko rośnie | Działanie uspokajające i hipotensyjne klomipraminy jest najsilniejsze na początku terapii i po zwiększeniu dawki, dlatego wtedy sumowanie z alkoholem jest najbardziej odczuwalne. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie sedacji i hipotonii ortostatycznej zwiększa ryzyko upadków i złamań. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
Inne interakcje tych leków 109
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ KlomipraminaNie należy łączyć cytalopramu z klomipraminą, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi wydłużającymi odstęp QT.Nie odstawiaj żadnego z tych leków sam, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który je przepisał, i powiedz mu o obu lekach.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z tych leków sam, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który je przepisał, i powiedz mu o obu lekach.
Cytalopram i klomipramina to dwa leki przeciwdepresyjne, których zwykle nie łączy się ze sobą. Razem mogą zaburzać rytm serca i wywołać groźne nadmierne działanie serotoniny w organizmie. Cytalopram może też zwiększać ilość klomipraminy we krwi, co nasila jej działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub silne zawroty głowy
- gorączka z drżeniem albo sztywnością mięśni
- mimowolne skurcze mięśni
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- nasilona senność, suchość w ustach, trudność z oddaniem moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć cytalopramu z klomipraminą, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi wydłużającymi odstęp QT[1]. Przy wykryciu połączenia trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu wyboru jednego leku albo innego schematu leczenia. Zmianę z jednego leku na drugi powinien zaplanować lekarz z uwzględnieniem ryzyka zespołu serotoninowego i działania leków na serce. Jeśli lekarz świadomie utrzymuje połączenie mimo przeciwwskazania, konieczne są EKG z oceną QTc, wyrównanie potasu i magnezu[1] oraz rozważenie zmniejszenia dawki klomipraminy[2].
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem złośliwych zaburzeń rytmu, w tym torsades de pointes, szczególnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii[1]. Możliwy jest zespół serotoninowy z hipertermią, sztywnością mięśni, drgawkami klonicznymi, niestabilnością wegetatywną oraz splątaniem, pobudzeniem, majaczeniem aż do śpiączki[1]. Wzrost stężenia klomipraminy może nasilać jej działania niepożądane, w tym antycholinergiczne, kardiotoksyczne i obniżające próg drgawkowy[3].
Mechanizm
Cytalopram i klomipramina wydłużają odstęp QT, a ich działanie może się sumować, dlatego ChPL cytalopramu przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp QT i wprost wymienia wśród nich trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne[1]. Oba leki nasilają przekaźnictwo serotoninergiczne, a ChPL klomipraminy ostrzega, że jej łączenie z SSRI może prowadzić do addytywnego działania serotoninergicznego i zespołu serotoninowego[3]. Dodatkowo escytalopram, czynny enancjomer cytalopramu, hamuje CYP2D6, który odpowiada za hydroksylację klomipraminy i jej czynnego metabolitu N-demetyloklomipraminy, dlatego ChPL cytalopramu zaleca ostrożność i dopuszcza konieczność dostosowania dawki klomipraminy[2]. ChPL klomipraminy podaje, że inhibitory CYP2D6 mogą zwiększać stężenie obu czynnych komponentów nawet około 3-krotnie[3], przy czym cytalopram nie jest tam wymieniony z nazwy, a jego hamowanie CYP2D6 jest słabsze niż fluoksetyny czy paroksetyny.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP1A2[4], klomipramina – substrat CYP1A2[5]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[4], klomipramina – substrat CYP2C19[5]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[4], klomipramina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
- Klomipramina – inhibitor CYP2D6[5], cytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
- Klomipramina: inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C19[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zespołu serotoninowego (gorączka, sztywność i drżenie mięśni, pobudzenie, splątanie)
- objawy toksyczności klomipraminy (nasilona senność, suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu, tachykardia, drgawki)
- omdlenia, kołatanie serca, zawroty głowy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
Połączenie przeciwwskazaneKlomipramina+ EscytalopramNie należy stosować klomipraminy razem z escytalopramem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi z powodu ryzyka wydłużenia QT.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Klomipramina i escytalopram to dwa leki przeciwdepresyjne, których nie należy przyjmować razem. Razem mogą zaburzać rytm serca i wywołać groźny stan zwany zespołem serotoninowym. Escytalopram może też zwiększać ilość klomipraminy w organizmie, przez co nasilają się jej działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zawroty głowy
- silne pobudzenie, niepokój, splątanie
- drżenie, mimowolne skurcze mięśni
- wysoka gorączka, nadmierne pocenie się
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy stosować klomipraminy razem z escytalopramem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi z powodu ryzyka wydłużenia QT[1]. Jeśli pacjent otrzymał oba leki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu wyboru jednego z nich lub innego, bezpiecznego schematu. Zamianę jednego leku na drugi powinien zaplanować lekarz, uwzględniając okres wypłukiwania i ryzyko objawów odstawiennych. Przed leczeniem klomipraminą należy wyrównać hipokaliemię[2].
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsades de pointes, zespołem serotoninowym oraz napadami drgawkowymi. Wzrost stężenia klomipraminy pod wpływem escytalopramu dodatkowo nasila jej działania niepożądane – kardiotoksyczne, antycholinergiczne i prodrgawkowe[2].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca może się sumować. ChPL escytalopramu przeciwwskazuje jego łączenie z lekami wydłużającymi QT i wymienia wśród nich trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne[1]. Oba leki działają serotoninergicznie, a ChPL klomipraminy ostrzega przed addytywnym działaniem z SSRI i możliwością zespołu serotoninowego[2]. Dodatkowo escytalopram hamuje CYP2D6 i ChPL escytalopramu wymienia klomipraminę wśród leków, których dawkę może być konieczne dostosować[3]. Hydroksylację klomipraminy i jej czynnego metabolitu N-demetyloklomipraminy katalizuje CYP2D6, a inhibitory tego enzymu mogą zwiększyć stężenie obu czynnych składników nawet około 3-krotnie[2]. Oba leki obniżają też próg drgawkowy[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Klomipramina – inhibitor CYP2D6[4], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5]
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[5], klomipramina – substrat CYP2C19[4]
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[6], klomipramina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
- Klomipramina: inhibitor CYP2D6[4], substrat CYP1A2[4], substrat CYP2C19[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[6], wrażliwy substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, hipertermia, drgawki kloniczne mięśni)
- objawy toksyczności klomipraminy (suchość w ustach, zaparcie, zatrzymanie moczu, splątanie, tachykardia)
- napady drgawkowe
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKlomipramina+ SelegilinaNie łączyć klomipraminy z selegiliną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w ChPL obu leków.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia.
Klomipramina i selegilina razem mogą wywołać groźną reakcję, w której organizm reaguje nadmiarem substancji przekazujących sygnały w mózgu. Może to powodować wysoką gorączkę, silne pocenie, drgawki, skoki ciśnienia, splątanie, a nawet utratę przytomności. Tych leków nie wolno przyjmować razem, a po odstawieniu jednego z nich trzeba odczekać co najmniej dwa tygodnie, zanim zaczniesz przyjmować drugi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka
- silne pocenie się
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- pobudzenie, niepokój lub splątanie
- kołatanie serca
- silny ból głowy lub skoki ciśnienia
- drgawki
- senność przechodząca w utratę przytomności
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łączyć klomipraminy z selegiliną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane w ChPL obu leków.[1][2] Klomipraminę można włączyć dopiero po upływie co najmniej 14 dni od odstawienia selegiliny.[3] Selegilinę można włączyć po upływie co najmniej 14 dni od odstawienia klomipraminy, a ChPL selegiliny wymaga odczekania czasu równego 5 okresom półtrwania leku wchodzącego w interakcję.[1][3] Lek wprowadzany po przerwie należy podawać początkowo w niewielkich dawkach, stopniowo je zwiększając i obserwując pacjenta.[1] Jeśli pacjent przyjmuje oba leki jednocześnie, należy pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi zespołem serotoninowym oraz zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, które mogą zagrażać życiu. Zgłaszano obfite pocenie, podwyższenie ciepłoty ciała, nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze, tachykardię, niepokój, zawroty głowy i drgawki.[3] ChPL klomipraminy wymienia ponadto przełom nadciśnieniowy, hiperpireksję, drgawki kloniczne mięśni, majaczenie i śpiączkę.[1]
Mechanizm
Selegilina jest selektywnym inhibitorem MAO-B, który hamuje rozkład monoamin, a klomipramina silnie hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny, więc oba leki zwiększają stężenie neuroprzekaźników w synapsach i mogą wywołać zespół serotoninowy. ChPL klomipraminy wymienia inhibitory MAO jako grupę przeciwwskazaną ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego, hiperpireksji, drgawek klonicznych, napadów padaczkowych, majaczenia i śpiączki.[1] ChPL selegiliny podaje, że jednoczesne stosowanie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi może powodować ciężkie zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zespół serotoninowy), niekiedy ze skutkiem śmiertelnym.[3] Selegilina w dawkach większych niż zalecane traci selektywność, co dodatkowo zwiększa ryzyko poważnych działań niepożądanych.[3] Dochodzi do tego sumowanie działań niepożądanych, ponieważ ChPL selegiliny ostrzega, że łączenie z lekami antycholinergicznymi może zwiększyć występowanie działań niepożądanych, a klomipramina działa antycholinergicznie.[3]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, hiperrefleksja, poty, gorączka)
- ciśnienie tętnicze
- tętno
- temperatura ciała
- stan świadomości
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od odstawienia selegiliny do włączenia klomipraminypacjent | interakcja nie dotyczy | Po upływie co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia selegiliną można włączyć klomipraminę, zaczynając od niewielkich dawek i stopniowo je zwiększając. |
| odstep ≥ 14 dni od odstawienia klomipraminy do włączenia selegilinypacjent | interakcja nie dotyczy | Selegilinę można włączyć po co najmniej 14 dniach od odstawienia klomipraminy, a ChPL selegiliny wymaga odczekania czasu równego 5 okresom półtrwania leku wchodzącego w interakcję. |
| Dawka większa niż zalecanadawka · selegilina | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach większych niż zalecane traci selektywność wobec MAO-B, co zwiększa ryzyko poważnych działań niepożądanych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Selgres 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/selgres-100084896/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Segan 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/segan-100201907/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
Połączenie przeciwwskazaneKlomipramina+ CyzaprydNie stosuj cyzaprydu u pacjenta przyjmującego klomipraminę.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale leku przeciwdepresyjnego nie odstawiaj samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale leku przeciwdepresyjnego nie odstawiaj samodzielnie.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Każdy z nich może zaburzać rytm serca, a razem znacznie zwiększają ryzyko groźnej, nieregularnej pracy serca. Takie zaburzenia mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zagrażać życiu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj cyzaprydu u pacjenta przyjmującego klomipraminę[1]. Gdy potrzebny jest lek prokinetyczny, wybierz preparat niewydłużający odstępu QT, a gdy cyzapryd jest niezbędny, lekarz prowadzący powinien zastąpić klomipraminę lekiem przeciwdepresyjnym o małym wpływie na QT. Jeśli oba leki zostały już podane razem, wykonaj EKG z oceną QTc oraz oznacz stężenie potasu i magnezu, bo hipokaliemia i hipomagnezemia same w sobie wykluczają stosowanie cyzaprydu[1].
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i ciężkimi komorowymi zaburzeniami rytmu, takimi jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes[1]. Takie arytmie mogą objawiać się kołataniem serca i omdleniem, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zatrzymania krążenia.
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działania się sumują, co zwiększa ryzyko częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Cyzaprydu nie łączy się z trój- i czteropierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Klomipramina jest przeciwwskazana we wrodzonym zespole wydłużonego QT, a hipokaliemia zwiększa ryzyko wydłużenia QTc i torsade de pointes podczas jej stosowania[2]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo klomipramina nie należy do silnych inhibitorów CYP3A4, głównego szlaku metabolizmu cyzaprydu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, zawroty głowy, omdlenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
itopryd (zamiast cyzaprydu)sertralina (zamiast klomipraminy, po decyzji lekarza)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
Połączenie przeciwwskazaneKlomipramina+ SakwinawirKlomipraminy nie łączy się z sakwinawirem wzmocnionym rytonawirem, ponieważ sakwinawir jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT i PR.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Te dwa leki razem mogą groźnie zaburzyć rytm serca. Oba wpływają na pracę serca w podobny sposób, a lek na HIV dodatkowo zwiększa ilość leku przeciwdepresyjnego we krwi. Takiego połączenia się nie stosuje.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- zasłabnięcie lub omdlenie
- bardzo wolne tętno
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klomipraminy nie łączy się z sakwinawirem wzmocnionym rytonawirem, ponieważ sakwinawir jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT i PR[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, lekarz prowadzący terapię HIV powinien rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na lek bez wpływu na QT i bez hamowania CYP3A4 albo psychiatra powinien dobrać lek przeciwdepresyjny spoza grupy leków wydłużających QT. Przed włączeniem któregokolwiek z leków należy wyrównać hipokaliemię[2].
Skutek kliniczny
Grozi addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsades de pointes i innych zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca oraz zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Wzrost stężenia klomipraminy może dodatkowo nasilać jej działania niepożądane, w tym kardiotoksyczne i antycholinergiczne.
Mechanizm
Sakwinawir wzmocniony rytonawirem wydłuża odstępy QT i PR w sposób zależny od dawki, a przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT ten wpływ może się sumować[1]. Klomipramina także zwiększa ryzyko wydłużenia QTc i torsades de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii[2]. Dodatkowo klomipramina jest demetylowana głównie przez CYP3A4, CYP2C19 i CYP1A2, a obie czynne postaci są eliminowane przez CYP2D6[2]. Sakwinawir hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, a rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A4[1], co może zwiększać stężenie klomipraminy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępów QTc i PR przed zmianą leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zasłabnięć i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKlomipramina+ DifenhydraminaDifenhydraminy nie stosuje się u pacjentów przyjmujących klomipraminę.Nie przyjmuj difenhydraminy, gdy leczysz się klomipraminą, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek na sen albo na alergię.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj difenhydraminy, gdy leczysz się klomipraminą, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny lek na sen albo na alergię.
Klomipramina i difenhydramina (lek nasenny i przeciwalergiczny dostępny bez recepty) przyjmowane razem mogą groźnie zaburzyć rytm serca. Oba leki powodują też suchość w ustach, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu i senność, a razem te objawy są dużo silniejsze. Difenhydramina dodatkowo zwiększa ilość klomipraminy w organizmie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- trudności z oddaniem moczu
- silne zaparcie lub ból brzucha
- splątanie, dezorientacja lub widzenie rzeczy, których nie ma
- bardzo silna senność
- nieostre widzenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Difenhydraminy nie stosuje się u pacjentów przyjmujących klomipraminę. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT[1][2][3]. Przy bezsenności u pacjenta leczonego klomipraminą skieruj go do lekarza prowadzącego, a w objawach alergii wybierz lek przeciwhistaminowy nowej generacji bez działania przeciwcholinergicznego. Jeśli pacjent przyjął już oba leki, oceń objawy przeciwcholinergiczne i sercowe, a przy kołataniu serca, omdleniu lub zatrzymaniu moczu skieruj go pilnie do lekarza.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Sumowanie działania przeciwcholinergicznego może wywołać zatrzymanie moczu, nasilone zaparcie aż do niedrożności jelit, rozszerzenie źrenic, splątanie i majaczenie. Wzrost stężenia klomipraminy nasila jej działania niepożądane, a nadmierna senność zwiększa ryzyko upadków.
Mechanizm
Klomipramina i difenhydramina wydłużają odstęp QT, działają przeciwcholinergicznie i hamująco na OUN, więc ich działania się sumują[4][1]. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne nasilają działanie leków przeciwhistaminowych na źrenicę, ośrodkowy układ nerwowy, jelita i pęcherz moczowy[4]. Difenhydramina hamuje CYP2D6[1], który katalizuje hydroksylację i eliminację klomipraminy oraz jej czynnego metabolitu N-demetyloklomipraminy[4]. Inhibitory CYP2D6 mogą zwiększać stężenie obu czynnych komponentów klomipraminy nawet około 3-krotnie[4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym przyjęciu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy przeciwcholinergiczne – zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie, zaburzenia widzenia
- nasilenie senności i ryzyko upadków
- objawy toksyczności klomipraminy – tachykardia, zaburzenia rytmu, drgawki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działania przeciwcholinergicznego i sedacyjnego częściej prowadzi do majaczenia, zatrzymania moczu i upadków, a choroby serca zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminastil 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminastil-100415560/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego SENOLEK 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/senolek-100465078/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anafranil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anafranil-100005632/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
Połączenie przeciwwskazaneTrójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. klomipramina, opipramol, doksepina)+ Odtrutki (np. flumazenil, metylotioniniowa) klasaU pacjenta przyjmującego trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny lub nim zatrutego nie należy rutynowo podawać flumazenilu ani błękitu metylenowego, a jeśli odtrutka jest niezbędna dla ratowania życia, podaje się ją tylko w warunkach ścisłego monitorowania.Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z tej grupy, zawsze mów o tym lekarzowi w szpitalu lub na pogotowiu, zanim dostaniesz odtrutkę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z tej grupy, zawsze mów o tym lekarzowi w szpitalu lub na pogotowiu, zanim dostaniesz odtrutkę.
Niektóre leki przeciwdepresyjne, takie jak amitryptylina, klomipramina czy doksepina, mogą groźnie współdziałać z dwiema odtrutkami podawanymi w szpitalu – błękitem metylenowym i flumazenilem. Błękit metylenowy razem z tymi lekami może wywołać gorączkę, drżenie mięśni, pobudzenie i kołatanie serca. Flumazenil podany po przedawkowaniu takiego leku może wywołać drgawki i zaburzenia rytmu serca. Inne odtrutki, na przykład nalokson czy protamina, nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drgawki
- wysoka gorączka i silne poty
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- splątanie, silny niepokój lub pobudzenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
U pacjenta przyjmującego trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny lub nim zatrutego nie należy rutynowo podawać flumazenilu ani błękitu metylenowego, a jeśli odtrutka jest niezbędna dla ratowania życia, podaje się ją tylko w warunkach ścisłego monitorowania. Flumazenil jest przeciwwskazany przy podejrzeniu zatrucia trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, zwłaszcza gdy w EKG widoczne jest poszerzenie zespołu QRS, a depresję oddechową po benzodiazepinach leczy się wtedy wspomaganiem oddychania. Przed planowym podaniem błękitu metylenowego, na przykład w zabiegach chirurgicznych, należy rozważyć odstawienie leku przeciwdepresyjnego z odpowiednim wyprzedzeniem, pamiętając o długim działaniu klomipraminy. W ciężkiej methemoglobinemii zagrażającej życiu korzyść z błękitu metylenowego zwykle przeważa, wtedy stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę i obserwuje pacjenta pod kątem zespołu serotoninowego. Przy opipramolu ryzyko zespołu serotoninowego z błękitem metylenowym jest małe, ale zakaz rutynowego podawania flumazenilu w zatruciu pozostaje.
Skutek kliniczny
Połączenie z błękitem metylenowym może wywołać zespół serotoninowy z pobudzeniem, splątaniem, hipertermią, klonusami, drżeniem, tachykardią i wahaniami ciśnienia, a w ciężkich przypadkach z zagrożeniem życia. Podanie flumazenilu pacjentowi zatrutemu trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, szczególnie w zatruciu mieszanym z benzodiazepiną, może wywołać napady drgawkowe, komorowe zaburzenia rytmu i zgon. Obie interakcje rozwijają się szybko, zwykle w ciągu minut do kilku godzin od podania odtrutki.
Mechanizm
Interakcja dotyczy tylko dwóch odtrutek z tej grupy i ma dwa odrębne mechanizmy farmakodynamiczne. Chlorek metylotioniniowy (błękit metylenowy) jest silnym, odwracalnym inhibitorem monoaminooksydazy typu A, a większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, co razem może prowadzić do nadmiaru serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Ryzyko jest największe przy klomipraminie, istotne przy amitryptylinie i doksepinie, a mniejsze przy maprotylinie, która działa głównie noradrenergicznie. Flumazenil znosi działanie benzodiazepin, w tym ich efekt przeciwdrgawkowy, który w zatruciu mieszanym może maskować proarytmiczne i prodrgawkowe działanie trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego, dlatego jego podanie może ujawnić drgawki i zaburzenia rytmu. Opipramol nie hamuje wychwytu serotoniny, więc ryzyko zespołu serotoninowego z błękitem metylenowym jest przy nim małe, ale w przedawkowaniu obniża próg drgawkowy jak inne leki tej grupy, więc ostrożność przy flumazenilu dotyczy także jego. Pozostałe odtrutki z tej grupy nie wchodzą w istotne interakcje z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi.
Monitorować
- EKG z oceną szerokości zespołu QRS i odstępu QT
- napady drgawkowe i stan świadomości
- objawy zespołu serotoninowego – temperatura ciała, klonusy, wzmożone odruchy, pobudzenie
- ciśnienie tętnicze i częstość rytmu serca
- saturacja i wydolność oddechowa po odwróceniu działania benzodiazepin
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka toksyczna (przedawkowanie lub zatrucie)dawka · trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | ryzyko rośnie | Ryzyko drgawek i arytmii po flumazenilu dotyczy przede wszystkim zatrucia trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, zwłaszcza z poszerzonym zespołem QRS w EKG, i w tej sytuacji flumazenil jest przeciwwskazany. |
| Dawki lecznicze podawane dożylnie, wyższe niż w zastosowaniach diagnostycznychdawka · odtrutki | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego rośnie wraz z dawką dożylną błękitu metylenowego, ponieważ wraz z nią nasila się hamowanie monoaminooksydazy typu A. |
| Kilka okresów półtrwania leku przeciwdepresyjnego od jego odstawieniaodstep · trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | ryzyko maleje | Odpowiednio wczesne odstawienie trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego przed planowym podaniem błękitu metylenowego zmniejsza ryzyko zespołu serotoninowego, przy czym klomipramina i jej aktywny metabolit utrzymują się w organizmie długo. Odstawienie wymaga decyzji lekarza i oceny ryzyka nawrotu depresji. |
| Opipramolpostać · trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | ryzyko maleje | Opipramol nie hamuje wychwytu zwrotnego serotoniny, więc ryzyko zespołu serotoninowego z błękitem metylenowym jest przy nim małe, ale w zatruciu obniża próg drgawkowy i przeciwwskazanie flumazenilu pozostaje aktualne. |
Połączenie przeciwwskazaneTrójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. klomipramina, opipramol, doksepina)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaNie należy łączyć trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego z lekiem przeciwarytmicznym klasy III, a jeśli leczenie przeciwarytmiczne jest konieczne, lek przeciwdepresyjny trzeba zamienić na środek o niewielkim wpływie na odstęp QT.Jeśli przyjmujesz jednocześnie trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny i lek na zaburzenia rytmu serca z grupy amiodaronu lub dronedaronu, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, bo to połączenie może groźnie zaburzyć rytm serca.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny i lek na zaburzenia rytmu serca z grupy amiodaronu lub dronedaronu, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, bo to połączenie może groźnie zaburzyć rytm serca.
Niektóre leki przeciwdepresyjne, takie jak amitryptylina, doksepina, klomipramina, opipramol czy maprotylina, oraz leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, wpływają na pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, a nawet zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca. Amiodaron dodatkowo podnosi ilość leku przeciwdepresyjnego we krwi i działa w organizmie jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- bardzo wolne bicie serca
- nagłe zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy łączyć trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego z lekiem przeciwarytmicznym klasy III, a jeśli leczenie przeciwarytmiczne jest konieczne, lek przeciwdepresyjny trzeba zamienić na środek o niewielkim wpływie na odstęp QT. Połączenie dronedaronu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu. W przypadku amiodaronu połączenia z lekami wywołującymi torsade de pointes należy unikać, a gdy pozostawienie obu leków jest nieuniknione, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG, z regularną kontrolą QTc i elektrolitów, przy najmniejszej skutecznej dawce leku przeciwdepresyjnego. Przed włączeniem leku trójpierścieniowego po zakończonej terapii amiodaronem trzeba pamiętać, że amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu. Dotyczy to wszystkich wymienionych leków, czyli klomipraminy, opipramolu, doksepiny, amitryptyliny i maprotyliny. Także małe dawki amitryptyliny stosowane w bólu neuropatycznym lub profilaktyce migreny nie znoszą ryzyka.
Skutek kliniczny
Połączenie może prowadzić do znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Możliwe są także bradykardia, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego i śródkomorowego oraz nasilenie działań niepożądanych leku przeciwdepresyjnego, takich jak senność, niedociśnienie ortostatyczne czy objawy antycholinergiczne. Ryzyko rośnie u osób starszych, z niewydolnością serca, bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią, wrodzonym zespołem długiego QT oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i leki przeciwarytmiczne klasy III niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT. Trójpierścieniowe leki działają jak leki przeciwarytmiczne klasy Ia, bo blokują kanały sodowe i potasowe (hERG). Amiodaron i dronedaron blokują głównie kanały potasowe odpowiedzialne za repolaryzację. Efekty sumują się i zwiększają ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes. Dodatkowo amiodaron i dronedaron hamują CYP2D6 i CYP3A4, czyli główne szlaki metabolizmu leków trójpierścieniowych, co może podnosić stężenie leku przeciwdepresyjnego i nasilać jego kardiotoksyczność. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Dla opipramolu brak opisu tej pary w bazach interakcji, ale ma on budowę trójpierścieniową, jest metabolizowany przez CYP2D6 i należy go traktować tak samo jak pozostałe leki grupy. Maprotylina ma budowę czteropierścieniową, ale jej działanie na serce odpowiada lekom trójpierścieniowym. Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się przez tygodnie, a nawet miesiące po jego odstawieniu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia skojarzonego
- Częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
- Objawy toksyczności leku trójpierścieniowego, takie jak nadmierna senność, splątanie, zatrzymanie moczu, zaparcia i niedociśnienie ortostatyczne
- Kołatania serca, zawroty głowy i omdlenia
- Inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Amiodaron odstawiony w ostatnich miesiącachodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu ryzyko wydłużenia QT i hamowania metabolizmu leku trójpierścieniowego utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące po odstawieniu. Przed włączeniem leku trójpierścieniowego w tym okresie należy wykonać EKG i rozważyć lek przeciwdepresyjny o niewielkim wpływie na odstęp QT. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe, wolniejszy metabolizm leków i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes oraz toksyczności leków trójpierścieniowych. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.