Interakcje / Kwas walproinowy / Kwas walproinowy i orlistat
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
U pacjenta leczonego kwasem walproinowym orlistat można stosować tylko przy monitorowaniu częstości i ciężkości napadów drgawek.
Zanim zaczniesz przyjmować orlistat, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie padaczki i nie zmieniaj samodzielnie dawki kwasu walproinowego.
Niekorzystna interakcjaKwas walproinowy+ OrlistatU pacjenta leczonego kwasem walproinowym orlistat można stosować tylko przy monitorowaniu częstości i ciężkości napadów drgawek.Zanim zaczniesz przyjmować orlistat, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie padaczki i nie zmieniaj samodzielnie dawki kwasu walproinowego.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Zanim zaczniesz przyjmować orlistat, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie padaczki i nie zmieniaj samodzielnie dawki kwasu walproinowego.
Lek na odchudzanie orlistat może osłabić działanie kwasu walproinowego, czyli leku na padaczkę. U niektórych osób przyjmujących oba leki pojawiły się napady drgawek. Ryzyko dotyczy zwłaszcza osób, u których padaczka była dotąd dobrze kontrolowana.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- nowe objawy zapowiadające napad
- nasilona biegunka utrzymująca się kilka dni
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
U pacjenta leczonego kwasem walproinowym orlistat można stosować tylko przy monitorowaniu częstości i ciężkości napadów drgawek[1]. Przy pogorszeniu kontroli napadów należy oznaczyć stężenie walproinianu we krwi i rozważyć odstawienie orlistatu lub korektę leczenia przeciwpadaczkowego. Orlistatu nie powinno się wydawać bez porady pacjentowi z padaczką, który nie skonsultował jego stosowania z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
U chorych leczonych jednocześnie orlistatem i lekami przeciwpadaczkowymi, w tym walproinianem, opisywano drgawki i nie można wykluczyć, że były skutkiem interakcji[1]. Możliwe jest pogorszenie kontroli napadów, czyli zwiększenie ich częstości lub ciężkości.
Mechanizm
Mechanizm nie został ustalony. Najbardziej prawdopodobne jest zmniejszenie wchłaniania kwasu walproinowego z przewodu pokarmowego w wyniku hamowania lipaz trzustkowych przez orlistat, zmian w trawieniu tłuszczów oraz biegunki i stolców tłuszczowych.
Metabolizm i transportery
- Kwas walproinowy: substrat UGT2B7[2]
Monitorować
- częstość i ciężkość napadów drgawek
- stężenie kwasu walproinowego we krwi przy pogorszeniu kontroli napadów
- nasilenie biegunki i stolców tłuszczowych
Kiedy ocena się zmienia
| Orlistat dołączony do ustabilizowanego leczenia kwasem walproinowymkolejność włączenia · orlistat | inne zalecenie | Największą czujność należy zachować w pierwszych tygodniach po włączeniu orlistatu do wcześniej dobrze dobranego leczenia przeciwpadaczkowego, z oceną częstości napadów i w razie potrzeby oznaczeniem stężenia walproinianu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical 120 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenical-100237124/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaKwas walproinowya alkoholZalecić pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia kwasem walproinowym, zgodnie z ChPL.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już się napijesz, nie pomijaj kolejnej dawki leku i nie prowadź pojazdów.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już się napijesz, nie pomijaj kolejnej dawki leku i nie prowadź pojazdów.
Podczas leczenia tym lekiem nie zaleca się picia alkoholu. Lek może nasilać działanie alkoholu, więc nawet mała ilość może wywołać większą senność, zawroty głowy i gorszą koordynację niż zwykle. Alkohol i lek obciążają też wątrobę. U osób chorujących na padaczkę alkohol może dodatkowo pogarszać kontrolę napadów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zawroty głowy, chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- napad drgawkowy lub częstsze napady niż zwykle
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- uporczywe nudności, wymioty lub ból w prawym podżebrzu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecić pacjentowi niepicie alkoholu w czasie leczenia kwasem walproinowym, zgodnie z ChPL[1]. Jeśli pacjent mimo to pije, należy omówić z nim ryzyko, poprosić o możliwie najmniejsze ilości, bez picia w dniach pominiętej lub opóźnionej dawki, oraz zwrócić uwagę na objawy ze strony wątroby i zmianę częstości napadów. Samowolnie nie odstawiać i nie zmieniać dawki leku.
Skutek kliniczny
Silniejsze i dłużej trwające działanie alkoholu: senność, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji i koordynacji, upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów. Przy regularnym piciu większe ryzyko obciążenia wątroby oraz gorszej kontroli napadów lub nastroju.
Mechanizm
Kwas walproinowy może nasilać działanie leków i substancji hamujących ośrodkowy układ nerwowy, co ChPL opisuje dla neuroleptyków, inhibitorów MAO, leków przeciwdepresyjnych i benzodiazepin[1]. Alkohol też hamuje ośrodkowy układ nerwowy, więc można oczekiwać addycji działania uspokajającego i upośledzenia koordynacji. Dodatkowo oba czynniki obciążają wątrobę. Kwas walproinowy może uszkadzać wątrobę, a ostre i przewlekłe zapalenie wątroby jest przeciwwskazaniem do jego stosowania[1]. Alkohol u osoby leczonej padaczką może ponadto sprzyjać napadom, szczególnie przez zaburzenia snu i przerwane dawki.
Metabolizm i transportery
- Kwas walproinowy: substrat UGT2B7[2]
Monitorować
- nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koordynacji po alkoholu
- częstość napadów padaczkowych lub wahania nastroju u chorych na zaburzenie afektywne dwubiegunowe
- objawy uszkodzenia wątroby: żółtaczka, ciemny mocz, silne zmęczenie, ból w prawym podżebrzu, nudności
- czynność wątroby według decyzji lekarza prowadzącego, zwłaszcza przy regularnym piciu
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości, upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości alkoholu nasilają addycję działania ośrodkowego hamującego i obciążenie wątroby oraz sprzyjają zaburzeniom snu i pominięciu dawki, co zwiększa ryzyko napadów. |
| Regularne, długotrwałe picieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe picie dodaje się do ryzyka uszkodzenia wątroby przy leczeniu kwasem walproinowym, dlatego należy rozważyć kontrolę parametrów wątrobowych według decyzji lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
Interakcja nieistotna klinicznieOrlistata alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania orlistatu ani zakazywać umiarkowanego spożycia alkoholu, ponieważ ChPL wskazuje na brak interakcji w badaniu lek-lek.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj przy tym tłustych przekąsek i pamiętaj o kaloriach z alkoholu.nieznanybadania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj przy tym tłustych przekąsek i pamiętaj o kaloriach z alkoholu.
Alkohol nie wpływa na działanie tego leku na odchudzanie, a lek nie wzmacnia działania alkoholu. Pamiętaj jednak, że alkohol ma dużo kalorii i może utrudniać chudnięcie. Tłuste jedzenie, które często towarzyszy piciu, może nasilić dolegliwości jelitowe, takie jak tłuste stolce czy nagła potrzeba skorzystania z toalety.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- tłuste lub oleiste stolce po tłustym posiłku z alkoholem
- nagła potrzeba skorzystania z toalety
- wzdęcia i bóle brzucha
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawkowania orlistatu ani zakazywać umiarkowanego spożycia alkoholu, ponieważ ChPL wskazuje na brak interakcji w badaniu lek-lek[1]. Warto przypomnieć pacjentowi, że alkohol jest źródłem kalorii utrudniającym odchudzanie i że posiłki z alkoholem często są tłuste, co nasila działania niepożądane orlistatu. U osób nadużywających alkoholu należy ocenić, czy nie występują przeciwwskazania do orlistatu, takie jak cholestaza lub przewlekły zespół złego wchłaniania[1].
Skutek kliniczny
Nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków jednoczesnego stosowania orlistatu i alkoholu. Napoje alkoholowe dostarczają jednak dużo kalorii i mogą osłabiać efekt redukcji masy ciała, a tłuste przekąski spożywane przy alkoholu nasilają typowe dla orlistatu dolegliwości jelitowe, takie jak tłuszczowe stolce i parcie na stolec. Nie jest to interakcja z alkoholem, lecz skutek diety.
Mechanizm
Alkohol nie zmienia działania orlistatu, a orlistat nie zmienia losów alkoholu w organizmie. ChPL orlistatu w punkcie 4.5 wymienia alkohol wśród substancji, z którymi w specyficznych badaniach nad interakcjami nie zaobserwowano interakcji[1]. Charakterystyka produktu nie zaleca unikania alkoholu ani zachowania ostrożności i nie umieszcza alkoholu w przeciwwskazaniach[1]. Orlistat działa miejscowo w świetle przewodu pokarmowego jako inhibitor lipaz żołądkowej i trzustkowej i w bardzo niewielkim stopniu wchłania się do krwi. Nie wpływa więc na wchłanianie etanolu ani na jego metabolizm wątrobowy. Etanol nie hamuje działania orlistatu na trawienie tłuszczów.
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | U osób przewlekle nadużywających alkoholu należy przed rozpoczęciem leczenia wykluczyć cholestazę i przewlekły zespół złego wchłaniania, na przykład w przebiegu alkoholowego przewlekłego zapalenia trzustki, ponieważ są to przeciwwskazania do orlistatu. Sama interakcja z etanolem pozostaje nieistotna. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical 120 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenical-100237124/
Inne interakcje tych leków 158
Połączenie przeciwwskazaneDimenhydramina+ Kwas walproinowyNie stosuj dimenhydraminy u pacjenta leczonego kwasem walproinowym z powodu padaczki, ponieważ padaczka jest przeciwwskazaniem do jej użycia.Jeśli przyjmujesz kwas walproinowy, nie bierz dimenhydraminy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, a jeśli chorujesz na padaczkę, nie stosuj jej wcale.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz kwas walproinowy, nie bierz dimenhydraminy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, a jeśli chorujesz na padaczkę, nie stosuj jej wcale.
Lek na chorobę lokomocyjną z dimenhydraminą nie jest przeznaczony dla osób chorych na padaczkę. Może zwiększać ryzyko napadów i osłabiać działanie kwasu walproinowego. Oba leki mogą też powodować senność, a razem działają silniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad padaczkowy lub drgawki
- silna senność
- zawroty głowy
- chwiejny chód lub zaburzenia równowagi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj dimenhydraminy u pacjenta leczonego kwasem walproinowym z powodu padaczki, ponieważ padaczka jest przeciwwskazaniem do jej użycia.[1][2] Gdy kwas walproinowy jest stosowany z innego wskazania, np. w chorobie afektywnej dwubiegunowej lub w profilaktyce migreny, połączenie jest niekorzystne i wymaga ostrożności ze względu na sumowanie się działania uspokajającego. W razie potrzeby leczenia choroby lokomocyjnej lub nudności u chorego na padaczkę wybór leku należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
U chorego na padaczkę grozi pogorszenie kontroli napadów, a u każdego pacjenta – nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koordynacji ruchowej.
Mechanizm
Dimenhydramina, przeciwhistaminowy lek pierwszej generacji, może obniżać próg drgawkowy i w ten sposób przeciwdziałać działaniu przeciwpadaczkowemu kwasu walproinowego. Dimenhydraminy nie stosuje się u chorych na padaczkę.[1][2] Oba leki działają ponadto hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, a dimenhydramina potęguje działanie depresyjne innych leków działających na ten układ.[1]
Metabolizm i transportery
- Kwas walproinowy: substrat UGT2B7[3]
Monitorować
- częstość i nasilenie napadów padaczkowych
- senność i stopień uspokojenia
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mobillek 50 mg, tabletki do rozgryzania i żucia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mobillek-100405923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efektan 25 mg/5 ml, roztwór doustny w saszetce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efektan-100428048/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
Połączenie przeciwwskazaneKwas walproinowy+ Fenylomaślan gliceroluNie stosuj kwasu walproinowego u pacjenta leczonego fenylomaślanem glicerolu.Nie zaczynaj przyjmować kwasu walproinowego, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jeszcze dziś skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować kwasu walproinowego, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jeszcze dziś skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Kwas walproinowy może podnosić we krwi poziom amoniaku, czyli szkodliwej substancji, którą twój lek na zaburzenia cyklu mocznikowego ma usuwać z organizmu. Przy twojej chorobie kwas walproinowy może wywołać groźne zatrucie amoniakiem, które uszkadza mózg. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty
- nietypowa senność lub trudności z obudzeniem
- splątanie lub dziwne zachowanie
- bóle głowy
- niepewny chód
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj kwasu walproinowego u pacjenta leczonego fenylomaślanem glicerolu.[1][2][3] Gdy pacjent już przyjmuje oba leki, nie odstawiaj walproinianu na własną rękę, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zaplanuje zamianę leku przeciwpadaczkowego lub normotymicznego i oznaczy stężenie amoniaku.
Skutek kliniczny
Grozi hiperamonemia z encefalopatią, która może prowadzić do śpiączki i zgonu. U chorych z zaburzeniami cyklu mocznikowego walproinian może wywołać przełom hiperamonemiczny mimo leczenia fenylomaślanem glicerolu.
Mechanizm
Kwasu walproinowego nie stosuje się u pacjentów z zaburzeniami cyklu mocznikowego.[1][2][3] Fenylomaślan glicerolu stosuje się właśnie w tych zaburzeniach, więc każde połączenie obu leków dotyczy chorego z przeciwwskazaniem do walproinianu. Kwas walproinowy może zwiększać stężenie amoniaku.[4] Walproinian hamuje cykl mocznikowy na etapie syntezy fosforanu karbamoilu, przez co działa przeciwnie do fenylomaślanu glicerolu, który ma usuwać nadmiar azotu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie amoniaku we krwi
- stan neurologiczny – senność, splątanie, zmiany zachowania
- wymioty i niechęć do jedzenia
- kontrola napadów padaczkowych podczas zamiany leku
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ValproLEK 300 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valprolek-300-100163549/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Absenor 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/absenor-100168073/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
Niekorzystna interakcjaAkarboza+ OrlistatNależy unikać jednoczesnego stosowania orlistatu i akarbozy.Nie zaczynaj orlistatu, także tego bez recepty, gdy bierzesz akarbozę – najpierw zapytaj lekarza, który leczy twoją cukrzycę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj orlistatu, także tego bez recepty, gdy bierzesz akarbozę – najpierw zapytaj lekarza, który leczy twoją cukrzycę.
Akarboza i orlistat działają w jelitach i oba mogą powodować wzdęcia, biegunkę i tłuste stolce. Przyjmowane razem mogą te dolegliwości nasilać. Nie sprawdzono też dokładnie, jak te leki wpływają na siebie nawzajem, dlatego zwykle się ich nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna lub długo trwająca biegunka
- nasilone wzdęcia i bóle brzucha
- tłuste, trudne do kontrolowania stolce
- objawy odwodnienia, np. silne pragnienie, zawroty głowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania orlistatu i akarbozy.[1] Jeśli lekarz uzna połączenie za konieczne, trzeba kontrolować tolerancję ze strony przewodu pokarmowego i glikemię. Przy leczeniu otyłości u chorego na cukrzycę warto rozważyć zamianę akarbozy na metforminę, z którą orlistat nie wchodzi w interakcje.[1]
Skutek kliniczny
Można się spodziewać nasilenia wzdęć, biegunki, bólów brzucha i tłuszczowych stolców, co pogarsza tolerancję i przestrzeganie leczenia. Nie ma danych o tym, jak połączenie wpływa na skuteczność któregokolwiek z leków.
Mechanizm
Nie wiadomo, czy leki wpływają na swoją farmakokinetykę, bo nie przeprowadzono badań interakcji, i z tego powodu należy unikać ich łączenia.[1] Akarboza hamuje rozkład węglowodanów w jelicie cienkim, a niestrawione cukry ulegają fermentacji w jelicie grubym, co wywołuje wzdęcia i biegunkę.[2] Orlistat hamuje lipazy przewodu pokarmowego i zwiększa ilość niewchłoniętego tłuszczu w stolcu. Oba leki działają miejscowo w jelitach, więc ich działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego mogą się sumować.
Monitorować
- tolerancja ze strony przewodu pokarmowego (wzdęcia, biegunka, ból brzucha, tłuszczowe stolce)
- glikemia
- nawodnienie przy nasilonej biegunce
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical 120 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenical-100237124/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adeksa 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adeksa-100252690/
Niekorzystna interakcjaKlemastyna+ Kwas walproinowyU pacjenta leczonego kwasem walproinowym wybierz niesedujący lek przeciwhistaminowy II generacji zamiast klemastyny.Zapytaj farmaceutę o lek na alergię, który nie powoduje senności, a jeśli musisz brać klemastynę, nie prowadź samochodu i nie pij alkoholu.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zapytaj farmaceutę o lek na alergię, który nie powoduje senności, a jeśli musisz brać klemastynę, nie prowadź samochodu i nie pij alkoholu.
Oba leki mogą powodować senność, a przyjmowane razem działają na siebie mocniej. Możesz czuć się bardzo śpiący, ospały albo mieć zawroty głowy i gorzej panować nad ruchami. Klemastyna może też rzadko sprzyjać napadom padaczkowym. Dlatego na alergię zwykle lepiej wybrać lek, który nie usypia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy, chwiejny chód, upadki
- splątanie lub spowolnienie
- częstsze napady padaczkowe
- trudność z oddaniem moczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego kwasem walproinowym wybierz niesedujący lek przeciwhistaminowy II generacji zamiast klemastyny. Jeśli klemastyna jest konieczna, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas, najlepiej wieczorem, i ostrzeż pacjenta przed prowadzeniem pojazdów. W czasie stosowania klemastyny pacjent nie powinien pić alkoholu[1]. U chorych na padaczkę zwróć uwagę na ewentualny wzrost częstości napadów.
Skutek kliniczny
Możliwa jest nasilona senność, zawroty głowy, spowolnienie psychoruchowe i zaburzenia koordynacji. U osób starszych zwiększa to ryzyko upadków, a u wszystkich pacjentów utrudnia prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. U dzieci zamiast senności może wystąpić pobudzenie paradoksalne. U chorych na padaczkę istnieje teoretyczne ryzyko częstszych napadów.
Mechanizm
Działanie hamujące obu leków na ośrodkowy układ nerwowy sumuje się. Klemastyna jest lekiem przeciwhistaminowym I generacji, który przenika do mózgu i działa uspokajająco oraz przeciwcholinergicznie. Nasila ona działanie leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy, dlatego należy unikać takiego połączenia[1]. Kwas walproinowy sam może wywoływać senność i wzmaga działanie innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak benzodiazepiny i neuroleptyki[2]. Przeciwhistaminowe leki I generacji mogą ponadto obniżać próg drgawkowy, co u chorych na padaczkę teoretycznie może osłabiać kontrolę napadów. Interakcja farmakokinetyczna między tymi lekami nie jest znana.
Metabolizm i transportery
- Kwas walproinowy: substrat UGT2B7[3]
Monitorować
- nasilenie senności i sprawność psychoruchowa, zwłaszcza w pierwszych dniach łączenia
- częstość napadów padaczkowych
- ryzyko upadków u osób starszych
- objawy przeciwcholinergiczne – suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działania sedującego i przeciwcholinergicznego zwiększa ryzyko upadków, splątania i zatrzymania moczu. Klemastyny u nich unikaj. |
| Dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U dzieci leczonych kwasem walproinowym klemastyna może powodować nadmierną sedację albo pobudzenie paradoksalne. Klemastyny nie stosuje się u dzieci w pierwszym roku życia. W przypadku syropu 0,5 mg/5 ml przeciwwskazaniem jest wiek poniżej 6 lat. |
| Kilka dniczas leczenia · klemastyna | ryzyko maleje | Krótkotrwałe stosowanie klemastyny w małej dawce, najlepiej wieczorem, ogranicza uciążliwość sedacji w ciągu dnia. Nie znosi to jednak potrzeby ostrzeżenia przed prowadzeniem pojazdów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clemastinum Hasco 1 mg/10 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clemastinum-hasco-100130923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
Niekorzystna interakcjaKwas walproinowy+ LorazepamDawkę lorazepamu należy zmniejszyć do około 50% podczas jednoczesnego stosowania z walproinianem.Przyjmuj lorazepam dokładnie w dawce ustalonej przez lekarza, nie pij alkoholu i nie prowadź auta, dopóki nie sprawdzisz, jak reagujesz na oba leki.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj lorazepam dokładnie w dawce ustalonej przez lekarza, nie pij alkoholu i nie prowadź auta, dopóki nie sprawdzisz, jak reagujesz na oba leki.
Kwas walproinowy spowalnia usuwanie lorazepamu z organizmu, więc lorazepam działa silniej i dłużej. Oba leki dodatkowo mogą powodować senność, a razem ten efekt się nasila. Dlatego lekarz zwykle przepisuje mniejszą dawkę lorazepamu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- chwiejny chód, zawroty głowy, upadki
- splątanie, niewyraźna mowa
- płytki lub wolny oddech – wezwij pomoc
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Dawkę lorazepamu należy zmniejszyć do około 50% podczas jednoczesnego stosowania z walproinianem[1]. Lorazepamu, jeśli to możliwe, nie łączy się z lekami przeciwdrgawkowymi działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, a gdy skojarzenie jest konieczne, stosuje się jego mniejsze dawki[1]. Dawkowanie benzodiazepiny dostosowuje się do obrazu klinicznego, zwłaszcza na początku leczenia skojarzonego[2]. Po odstawieniu walproinianu u pacjenta na zmniejszonej dawce lorazepamu trzeba ponownie ocenić jej skuteczność.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernej senności i sedacji[1]. Przy większych dawkach lub u osób wrażliwych możliwe są zaburzenia koordynacji, splątanie i spowolnienie oddechu wynikające z nasilonego działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy[1].
Mechanizm
Walproinian hamuje glukuronidację lorazepamu, co zwiększa jego stężenie w surowicy[1]. U osób zdrowych klirens lorazepamu zmniejsza się nawet o 40% po jednoczesnym podaniu obu leków[3]. Do tego dochodzi addytywne działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, bo kwas walproinowy może wzmagać działanie benzodiazepin[2].
Metabolizm i transportery
- Kwas walproinowy: substrat UGT2B7[4]
Monitorować
- nasilenie senności i sedacji
- koordynacja ruchowa i ryzyko upadków
- częstość i głębokość oddechu
- stan świadomości i splątanie
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych nasilona sedacja zwiększa ryzyko upadków i zaburzeń oddychania, dlatego zmniejszenie dawki lorazepamu i obserwacja kliniczna są szczególnie ważne. |
| Walproinian dołączony do stałej dawki lorazepamukolejność włączenia · kwas walproinowy | inne zalecenie | Po dołączeniu walproinianu do dotychczasowej dawki lorazepamu stężenie lorazepamu rośnie, więc dawkę lorazepamu zmniejsza się do około 50% i obserwuje pacjenta na początku leczenia skojarzonego. Po odstawieniu walproinianu dawkę lorazepamu trzeba ponownie ocenić. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam Orion 1 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorazepam-orion-100313405/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Absenor 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/absenor-100168073/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
Niekorzystna interakcjaAbakawir+ OrlistatOrlistat u pacjenta leczonego abakawirem włącza się tylko po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.Nie zaczynaj stosować orlistatu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje zakażenie HIV, a jeśli już go przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi przy najbliższej wizycie i nie przerywaj leków na HIV.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj stosować orlistatu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje zakażenie HIV, a jeśli już go przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi przy najbliższej wizycie i nie przerywaj leków na HIV.
Lek na odchudzanie zawierający orlistat może osłabiać działanie leków na HIV, w tym abakawiru. U niektórych osób po rozpoczęciu takiego odchudzania leczenie HIV przestawało działać tak dobrze jak wcześniej. Może to prowadzić do wzrostu ilości wirusa we krwi i uodpornienia się wirusa na leki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna lub długo trwająca biegunka
- wzrost ilości wirusa we krwi w kontrolnym badaniu
- nawracające infekcje, gorączka lub osłabienie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Orlistat u pacjenta leczonego abakawirem włącza się tylko po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV[1]. Po włączeniu orlistatu należy kontrolować wiremię HIV, a przy jej wzroście odstawić orlistat i ocenić przestrzeganie zaleceń oraz oporność wirusa. Warto rozważyć leczenie otyłości lekiem o innym mechanizmie działania.
Skutek kliniczny
Możliwe zmniejszenie skuteczności terapii przeciwretrowirusowej z utratą kontroli wiremii HIV u pacjentów wcześniej dobrze kontrolowanych, co niesie ryzyko rozwoju oporności wirusa[1].
Mechanizm
Mechanizm nie jest wyjaśniony. Najbardziej prawdopodobne jest zmniejszenie wchłaniania leku przeciwretrowirusowego z przewodu pokarmowego w wyniku hamowania lipaz przez orlistat, zaburzeń wchłaniania tłuszczów oraz biegunki i przyspieszonego pasażu jelitowego. Interakcja metaboliczna jest mało prawdopodobna, ponieważ cytochrom P450 nie odgrywa głównej roli w metabolizmie abakawiru[2]. Orlistat nie działa ogólnoustrojowo na enzymy metabolizujące leki, a zmniejszenie skuteczności opisano dla leków przeciwretrowirusowych jako grupy[1].
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po włączeniu orlistatu
- liczba limfocytów CD4 przy kolejnych kontrolach
- nasilenie i czas trwania biegunki lub stolców tłuszczowych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Orlistat włączony do ustabilizowanej terapii przeciwretrowirusowejkolejność włączenia · orlistat | inne zalecenie | Ryzyko dotyczy głównie pacjentów z wcześniej skutecznym leczeniem przeciwretrowirusowym, u których rozpoczyna się terapię orlistatem. W tej sytuacji należy skontrolować wiremię HIV po włączeniu orlistatu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical 120 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenical-100237124/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ziagen 300 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ziagen-100095210/
Niekorzystna interakcjaAlprazolam+ Kwas walproinowyPołączenie można stosować, ale dawki obu leków dostosowuje się do obrazu klinicznego.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie, a jeśli jesteś bardzo senny lub osłabiony, powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie, a jeśli jesteś bardzo senny lub osłabiony, powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Oba leki działają uspokajająco na mózg, a przyjmowane razem mogą bardziej usypiać i spowalniać reakcje. Może to utrudniać prowadzenie samochodu i zwiększać ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych. Alkohol i inne leki nasenne lub silne leki przeciwbólowe dodatkowo nasilają to działanie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- zawroty głowy, chwiejny chód, upadki
- splątanie, niewyraźna mowa
- omamy, dziwne myśli lub nagła zmiana zachowania
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale dawki obu leków dostosowuje się do obrazu klinicznego.[1] Na początku leczenia skojarzonego i po zwiększeniu dawki należy obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę alprazolamu. W okresie leczenia alprazolamem nie wolno spożywać alkoholu.[2] Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych oraz przy jednoczesnym stosowaniu opioidów lub innych leków hamujących oddychanie.[2]
Skutek kliniczny
Możliwa nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji i większe ryzyko upadków, a przy dodatkowych lekach hamujących oddychanie lub alkoholu także depresja oddechowa. Połączenie benzodiazepin z kwasem walproinowym wiąże się z ryzykiem psychozy, ale przy alprazolamie takich powikłań dotąd nie opisano.[2]
Mechanizm
Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające i nasenne się sumuje. Kwas walproinowy może nasilać działanie benzodiazepin, w tym alprazolamu.[1] Leki przeciwdrgawkowe stosowane razem z alprazolamem mogą nasilać depresyjny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.[2] Alprazolam jest metabolizowany przez CYP3A4, a kwas walproinowy nie jest istotnym inhibitorem tego enzymu, dlatego znacząca interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie senności i sedacji, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia skojarzonego
- koordynacja ruchowa i ryzyko upadków u osób starszych
- zaburzenia oddychania przy współistniejących chorobach układu oddechowego lub stosowaniu opioidów
- nowe objawy psychotyczne, splątanie, zmiany zachowania
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sedacja i depresja oddechowa występują łatwiej, a ryzyko upadków jest większe, dlatego wymagana jest szczególna ostrożność i rozważenie mniejszej dawki alprazolamu. |
| Dołączenie alprazolamu do stałego leczenia kwasem walproinowym lub zwiększenie dawkikolejność włączenia · alprazolam | inne zalecenie | Przy włączaniu alprazolamu u pacjenta leczonego kwasem walproinowym zaleca się ostrożne dawkowanie i ocenę sedacji w pierwszych dniach, a dawkę dostosowuje się do obrazu klinicznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xanax 1 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xanax-100071994/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
Niekorzystna interakcjaAmiodaron+ OrlistatPołączenie można stosować pod warunkiem wzmożonej obserwacji klinicznej i kontroli EKG.Zanim zaczniesz brać orlistat, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie serca i zrób kontrolne EKG.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Zanim zaczniesz brać orlistat, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie serca i zrób kontrolne EKG.
Lek na odchudzanie z orlistatem może sprawić, że do krwi wchłonie się trochę mniej amiodaronu. Wtedy lek na serce może słabiej pilnować prawidłowego rytmu. Silna biegunka, która czasem pojawia się po orlistacie, może też obniżyć poziom potasu, a to przy amiodaronie zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- uporczywa, silna biegunka
- osłabienie mięśni lub skurcze
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem wzmożonej obserwacji klinicznej i kontroli EKG[1]. Przed dołączeniem orlistatu wykonaj wyjściowe EKG i powtarzaj je w trakcie leczenia, zwracając uwagę na nawrót arytmii i odstęp QT. Przy nasilonej lub przewlekłej biegunce oznacz stężenie potasu i magnezu i wyrównaj niedobory[2]. Ze względu na wpływ obu leków na tarczycę warto okresowo kontrolować TSH.
Skutek kliniczny
Mniejsze stężenie amiodaronu może osłabić kontrolę rytmu serca i sprzyjać nawrotowi arytmii. U chorych leczonych przewlekle znaczenie kliniczne tego zjawiska jest nieznane, ale w niektórych przypadkach może być istotne[1]. Ciężka biegunka po orlistacie może ponadto prowadzić do hipokaliemii, która przy amiodaronie zwiększa ryzyko torsade de pointes[2].
Mechanizm
Orlistat może nieznacznie zmniejszać stężenie amiodaronu w osoczu. U zdrowych ochotników, którzy przyjmowali orlistat, po jednorazowej dawce amiodaronu obserwowano niewielki spadek jego stężenia[1]. Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest gorsze wchłanianie silnie lipofilnego amiodaronu, gdy orlistat hamuje lipazy w jelicie i ogranicza trawienie oraz wchłanianie tłuszczów z posiłku. Dodatkowo orlistat w rzadkich przypadkach osłabia czynność tarczycy, prawdopodobnie przez gorsze wchłanianie soli jodu[1]. Amiodaron sam w sobie często zaburza czynność tarczycy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG (rytm serca, odstęp QT)
- objawy nawrotu arytmii (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia)
- stężenie potasu i magnezu przy biegunce
- TSH
Kiedy ocena się zmienia
| Orlistat dołączany do ustalonego leczenia amiodaronemkolejność włączenia · orlistat | inne zalecenie | Gdy orlistat dołącza się do ustabilizowanej terapii amiodaronem, wykonaj EKG przed włączeniem i kontroluj je w trakcie leczenia, obserwując chorego pod kątem nawrotu arytmii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenical 120 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenical-100237124/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.