Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Larotrektynib / Larotrektynib i ryfampicyna

Larotrektynib i ryfampicyna

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Larotrektynibu nie łączy się z ryfampicyną.

Jeśli dostałeś receptę na ryfampicynę, a przyjmujesz larotrektynib, nie zaczynaj jej brać, dopóki nie porozmawiasz z onkologiem lub farmaceutą.

Niekorzystna interakcjaLarotrektynib+ RyfampicynaLarotrektynibu nie łączy się z ryfampicyną.Jeśli dostałeś receptę na ryfampicynę, a przyjmujesz larotrektynib, nie zaczynaj jej brać, dopóki nie porozmawiasz z onkologiem lub farmaceutą.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli dostałeś receptę na ryfampicynę, a przyjmujesz larotrektynib, nie zaczynaj jej brać, dopóki nie porozmawiasz z onkologiem lub farmaceutą.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany między innymi w gruźlicy, sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa larotrektynib. Lek przeciwnowotworowy może wtedy przestać skutecznie działać. Tych leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie objawów choroby nowotworowej
  • powrót lub narastanie dolegliwości, które wcześniej ustąpiły w czasie leczenia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Larotrektynibu nie łączy się z ryfampicyną[1]. Leczenie zakażenia należy w miarę możliwości prowadzić antybiotykiem, który nie indukuje CYP3A i P-gp, dobranym do wskazania i lekowrażliwości. Ryfabutyna również jest induktorem i nie stanowi bezpiecznej zamiany[1]. Gdy ryfampicyna jest niezbędna, decyzję o kontynuacji larotrektynibu podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie zakażenia, a skuteczność leczenia przeciwnowotworowego trzeba ściśle kontrolować.

Skutek kliniczny

Spadek ekspozycji na larotrektynib o około cztery piąte grozi utratą skuteczności przeciwnowotworowej i progresją choroby[1].

Mechanizm

Larotrektynib jest substratem CYP3A, P-glikoproteiny i BCRP[1]. Ryfampicyna jako silny induktor CYP3A i P-gp przyspiesza metabolizm larotrektynibu i ogranicza jego wchłanianie. Podawanie 600 mg ryfampicyny raz na dobę przez 11 dni zmniejszało Cmax larotrektynibu o 71%, a AUC o 81%[1]. Ryfampicyna zmniejsza aktywność leków cytotoksycznych metabolizowanych przez cytochrom P450 i może wymuszać zwiększenie ich dawki[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], larotrektynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Ryfampicyna – silny induktor P-gp[4], larotrektynib – substrat P-gp[5]
  • Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[5], induktor CYP2B6[5], substrat BCRP[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[5]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[4], silny induktor UGT1A1[4]

Monitorować

  • odpowiedź nowotworu na leczenie w badaniach obrazowych
  • objawy kliniczne progresji choroby nowotworowej
  • tolerancja larotrektynibu po odstawieniu ryfampicyny

Kiedy ocena się zmienia

Pojedyncza dawkaczas leczenia · ryfampicynainne zaleceniePojedyncza dawka 600 mg ryfampicyny, zanim rozwinie się indukcja, działa jak inhibitor P-gp i BCRP i zwiększa Cmax larotrektynibu 1,8-krotnie, a AUC 1,7-krotnie. Przy jednorazowym podaniu ryzyko dotyczy raczej nasilenia działań niepożądanych niż utraty skuteczności.
Odstawienie ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicynainne zaleceniePo zakończeniu leczenia ryfampicyną indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc stężenie larotrektynibu wraca do wyjściowego z opóźnieniem. Jeśli w czasie skojarzenia modyfikowano dawkę larotrektynibu, trzeba ją ponownie ocenić po odstawieniu ryfampicyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuLarotrektyniba alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości albo całkowitą rezygnację z picia w trakcie leczenia.Pij alkohol rzadko i w małych ilościach albo wcale, a jeśli pijesz codziennie, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Pij alkohol rzadko i w małych ilościach albo wcale, a jeśli pijesz codziennie, powiedz o tym lekarzowi.

Ten lek może powodować zawroty głowy, zmęczenie i obciążać wątrobę. Alkohol działa podobnie, więc razem mogą nasilać te objawy. Nie wiadomo, by mała ilość alkoholu była groźna, ale lepiej pić rzadko i niewiele albo wcale. Unikaj drinków z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut może zwiększać ilość leku we krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zawroty głowy lub chwiejny chód
  • nadmierna senność lub zmęczenie
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • ból pod prawym łukiem żebrowym
  • nasilone nudności lub wymioty
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zaleca się ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości albo całkowitą rezygnację z picia w trakcie leczenia. Pacjent powinien unikać alkoholu w dniach, w których odczuwa zawroty głowy lub zmęczenie, i nie prowadzić pojazdów po wypiciu nawet niewielkiej ilości. Należy unikać napojów zawierających grejpfruta, w tym drinków z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut może zwiększać stężenie larotrektynibu w osoczu[1]. U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby trzeba przekazać informację lekarzowi prowadzącemu.

Skutek kliniczny

Najbardziej prawdopodobne jest nasilenie zawrotów głowy, senności i zmęczenia oraz zaburzeń chodu, co zwiększa ryzyko upadków i utrudnia prowadzenie pojazdów. Regularne lub obfite picie alkoholu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, które jest znanym działaniem niepożądanym larotrektynibu. Alkohol może też nasilać nudności i wymioty, częste w trakcie leczenia przeciwnowotworowego. Brak opisanych przypadków ciężkich skutków tego połączenia.

Mechanizm

Nie należy spodziewać się istotnej interakcji farmakokinetycznej, bo etanol nie jest silnym inhibitorem ani induktorem CYP3A, P-gp ani BCRP, które decydują o losach larotrektynibu w organizmie. Larotrektynib jest substratem CYP3A, P-gp i BCRP, a jego stężenie zwiększają m.in. grejpfrut i inhibitory CYP3A[1]. Możliwe jest natomiast addycyjne działanie farmakodynamiczne. Larotrektynib często wywołuje zawroty głowy, zmęczenie i inne objawy neurologiczne oraz zwiększa aktywność aminotransferaz. Alkohol działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy i jest hepatotoksyczny, dlatego oba czynniki mogą się sumować. ChPL larotrektynibu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].

Metabolizm i transportery

  • Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[3], induktor CYP2B6[3], substrat BCRP[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny zgodnie z harmonogramem leczenia
  • zawroty głowy, zaburzenia chodu i nadmierna senność
  • nudności i wymioty

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości alkoholu jednorazowoilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu jednorazowo istotnie nasila działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy i zwiększa ryzyko upadków oraz zaostrzenia nudności i wymiotów u pacjenta leczonego larotrektynibem.
Picie regularne lub codzienneczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe picie alkoholu sumuje się z hepatotoksycznością larotrektynibu, dlatego wymaga ścisłej kontroli parametrów wątrobowych i poinformowania lekarza prowadzącego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaRyfampicynaa alkoholZaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu.W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.

Ryfampicyna i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem mogą jej szkodzić bardziej niż osobno. Badania nie są w tej sprawie jednoznaczne, ale ryzyko jest na tyle poważne, że w trakcie leczenia lepiej nie pić alkoholu. Szczególnie ostrożny powinien być chory, który przyjmuje także izoniazyd.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz i jasne stolce
  • ból w prawej górnej części brzucha
  • uporczywe nudności lub wymioty
  • nietypowe osłabienie i brak apetytu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Zaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu. Przy objawach uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne nudności, ból brzucha) chory powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Ryfampicyna jest przeciwwskazana przy żółtaczce[1].

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie uszkodzenia wątroby, które może objawiać się żółtaczką, bólem w prawym górnym brzuchu, ciemnym moczem, nudnościami i osłabieniem. Ryzyko jest większe, gdy ryfampicyna jest stosowana razem z izoniazydem, jak w typowym leczeniu gruźlicy.

Mechanizm

Zarówno ryfampicyna, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, więc ich działanie szkodliwe na ten narząd może się sumować. ChPL ryfampicyny nie wspomina o alkoholu, ale opisuje zwiększone ryzyko hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z halotanem lub izoniazydem i przeciwwskazuje lek przy żółtaczce[1]. Wyniki badań nad samym połączeniem ryfampicyny z alkoholem są niejednoznaczne.

Metabolizm i transportery

  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], umiarkowany induktor CYP1A2[2], umiarkowany induktor CYP2B6[2], silny induktor CYP2C19[2], umiarkowany induktor CYP2C8[2], umiarkowany induktor CYP2C9[2], silny induktor CYP3A4[2], silny induktor P-gp[3], silny induktor UGT1A1[3]

Monitorować

  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego
  • ścisła obserwacja w kierunku hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu {{ZR_CHPL}}

Kiedy ocena się zmienia

Regularne lub nadmierne picieilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieRegularne lub nadmierne spożywanie alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i podnosi ryzyko hepatotoksyczności w trakcie leczenia ryfampicyną, tym bardziej gdy stosowany jest też izoniazyd.
Leczenie wielomiesięczneczas leczenia · pacjentryzyko rośnieDługotrwałe leczenie ryfampicyną, np. w gruźlicy, wydłuża okres narażenia wątroby na jednoczesne działanie leku i alkoholu, dlatego unikanie alkoholu powinno obejmować całą terapię.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 469

Połączenie przeciwwskazaneFenylobutazon+ LarotrektynibNie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego larotrektynibem.Nie używaj maści z fenylobutazonem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy do stosowania na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie używaj maści z fenylobutazonem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy do stosowania na skórę.

Maści z fenylobutazonem nie wolno stosować, gdy przyjmujesz larotrektynib. Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem zwiększają ryzyko poważnych zakażeń, niedokrwistości i krwawień.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • łatwe siniaczenie się lub krwawienia z nosa czy dziąseł
  • nietypowa bladość, osłabienie lub duszność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego larotrektynibem[1]. W razie potrzeby miejscowego leczenia przeciwzapalnego wybierz inny miejscowy niesteroidowy lek przeciwzapalny i uzgodnij to z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Jeśli pacjent już stosował oba leki, odstaw maść z fenylobutazonem i rozważ kontrolę morfologii krwi.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie zahamowania czynności szpiku kostnego z neutropenią, niedokrwistością lub małopłytkowością, a w konsekwencji zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Zaburzenia te mogą utrudnić kontynuowanie leczenia przeciwnowotworowego.

Mechanizm

Fenylobutazonu nie stosuje się u pacjentów leczonych chemioterapeutykami ani innymi lekami zaburzającymi czynność szpiku kostnego[1]. Larotrektynib jest lekiem przeciwnowotworowym, który może obniżać liczbę krwinek, a fenylobutazon sam ma znany potencjał uszkadzania szpiku, więc ich działanie mielotoksyczne może się sumować. Przy dłuższym stosowaniu maści fenylobutazon wchłania się na tyle, że mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym[1]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej w obrębie dróg eliminacji larotrektynibu się nie oczekuje.

Metabolizm i transportery

  • Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[3], induktor CYP2B6[3], substrat BCRP[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • objawy zakażenia (gorączka, ból gardła)
  • objawy skazy krwotocznej (siniaki, krwawienia)

Bezpieczniejsze alternatywy

diklofenakibuprofennaproksen

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≥ 7 dnifenylobutazonryzyko rośniePrzy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym fenylobutazonu, co dodatkowo zwiększa ryzyko działania mielotoksycznego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Butapirazol 50 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/butapirazol-100012069/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLarotrektynib+ SomapacitanNie łącz somapacitanu z larotrektynibem.Nie zaczynaj stosowania hormonu wzrostu w czasie leczenia larotrektynibem i jak najszybciej porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj stosowania hormonu wzrostu w czasie leczenia larotrektynibem i jak najszybciej porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu.

Lek z hormonem wzrostu nie może być stosowany w czasie leczenia nowotworu. Hormon wzrostu pobudza wzrost tkanek i mógłby sprzyjać rozwojowi guza. Może też osłabiać działanie leku przeciwnowotworowego. Hormon wzrostu można rozważyć dopiero wtedy, gdy leczenie nowotworu się zakończy, a choroba nie jest aktywna.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowe lub narastające guzki albo zgrubienia
  • nasilające się bóle głowy, wymioty lub zaburzenia widzenia
  • nowe bóle w miejscu wcześniejszego guza
  • niezamierzona utrata masy ciała lub przewlekłe zmęczenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz somapacitanu z larotrektynibem. Somapacitan można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego i przy nieaktywnej chorobie nowotworowej, w tym nieaktywnych guzach wewnątrzczaszkowych[1]. Jeśli pacjent leczony somapacitanem wymaga włączenia larotrektynibu, somapacitan należy odstawić. Decyzję o ewentualnym późniejszym włączeniu hormonu wzrostu podejmuje endokrynolog wspólnie z onkologiem.

Skutek kliniczny

Ryzyko pobudzenia wzrostu lub nawrotu nowotworu oraz możliwe osłabienie działania larotrektynibu. Leczenie somapacitanem należy przerwać w przypadku objawów wzrostu guza[1].

Mechanizm

Somapacitanu nie stosuje się w czynnej chorobie nowotworowej, a leczenie przeciwnowotworowe musi zostać zakończone przed jego włączeniem[1]. Larotrektynib jest lekiem przeciwnowotworowym, więc jego stosowanie oznacza trwające leczenie nowotworu. Hormon wzrostu działa pobudzająco na wzrost tkanek i może sprzyjać progresji guza, co przeciwdziała celowi terapii larotrektynibem. Hormon wzrostu może też zwiększać klirens substancji metabolizowanych przez cytochrom P450[1]. Larotrektynib jest substratem CYP3A, a zmniejszenie jego ekspozycji obniża skuteczność leczenia[2]. Ten drugi mechanizm jest teoretyczny i ma mniejsze znaczenie niż samo przeciwwskazanie.

Metabolizm i transportery

  • Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[4], induktor CYP2B6[4], substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • aktywność choroby nowotworowej w badaniach kontrolnych
  • objawy wzrostu lub nawrotu guza po ewentualnym późniejszym włączeniu somapacitanu

Kiedy ocena się zmienia

Leczenie larotrektynibem zakończone, choroba nowotworowa nieaktywnakolejność włączenia · larotrektynibinne zaleceniePo zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego i przy nieaktywnej chorobie somapacitan można rozważyć, ale wymaga to ścisłej obserwacji w kierunku wzrostu lub nawrotu guza, a leczenie przerywa się przy objawach progresji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sogroya 10 mg/1,5 ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sogroya-100462156/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KabotegrawirNie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.

Tych dwóch leków nie wolno stosować razem. Ryfampicyna sprawia, że organizm szybciej usuwa kabotegrawir, więc jego ilość we krwi wyraźnie spada. Przez to kabotegrawir może przestać działać – leczenie HIV może zawieść, a jeśli stosujesz go, żeby chronić się przed zakażeniem, ochrona może być niewystarczająca. Kabotegrawir we wstrzyknięciach długo utrzymuje się w organizmie, więc to ważne także wtedy, gdy ostatnie wstrzyknięcie było jakiś czas temu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne u osoby stosującej lek, żeby chronić się przed HIV
  • pogorszenie wyników badań kontrolnych HIV
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.[1] Jeśli pacjent wymaga leczenia ryfampicyną, schemat przeciwretrowirusowy albo sposób profilaktyki przedekspozycyjnej musi zmienić lekarz prowadzący leczenie HIV, z uwzględnieniem interakcji nowego schematu z ryfampicyną. Przy postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu należy pamiętać, że kabotegrawir utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc decyzję o włączeniu ryfampicyny trzeba skonsultować także wtedy, gdy iniekcje niedawno przerwano.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia kabotegrawiru może prowadzić do utraty jego działania terapeutycznego.[1] W leczeniu zakażenia HIV-1 grozi to niepowodzeniem wirusologicznym i możliwym rozwojem oporności, a w profilaktyce przedekspozycyjnej – zakażeniem HIV-1 mimo stosowania leku.[2]

Mechanizm

Ryfampicyna silnie indukuje UGT1A1, CYP3A4 i P-gp, a kabotegrawir jest eliminowany głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1 i w mniejszym stopniu UGT1A9.[3] Przyspieszony metabolizm powoduje istotne zmniejszenie stężenia kabotegrawiru w osoczu – po podaniu doustnym AUC zmniejszało się o 59%, a Cmax o 6%.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor P-gp[4], kabotegrawir – substrat P-gp[5]
  • Ryfampicyna – silny induktor UGT1A1[4], kabotegrawir – substrat UGT1A1[5]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OATP1B3[6], umiarkowany induktor CYP1A2[6], umiarkowany induktor CYP2B6[6], silny induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C8[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], silny induktor P-gp[4], silny induktor UGT1A1[4]
  • Kabotegrawir: inhibitor OAT1[5], inhibitor OAT3[5], substrat BCRP[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]

Monitorować

  • wiremia HIV-1 (HIV RNA) u leczonych, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • objawy ostrego zakażenia HIV u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · kabotegrawirinne zalecenieKabotegrawir w postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie długo po ostatniej iniekcji, a interakcja dotyczy również tego okresu. Przed włączeniem ryfampicyny u osoby, która niedawno otrzymywała wstrzyknięcia, konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie lub profilaktykę HIV i zapewnienie w pełni skutecznego schematu ochronnego.
Ryfampicyna stosowana przed planowanym rozpoczęciem kabotegrawirukolejność włączenia · pacjentinne zalecenieNie rozpoczynaj kabotegrawiru u pacjenta w trakcie leczenia ryfampicyną. Termin rozpoczęcia kabotegrawiru po zakończeniu ryfampicyny powinien uwzględniać stopniowe ustępowanie indukcji enzymów i ustalić go lekarz prowadzący.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria 400 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Apretude 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/apretude-100486102/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ LefamulinaNie łącz lefamuliny z ryfampicyną.Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.

Ryfampicyna bardzo przyspiesza usuwanie lefamuliny z organizmu. Lefamulina ma wtedy we krwi zbyt niskie stężenie i może nie wyleczyć zakażenia. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, która nie spada po kilku dniach leczenia
  • nasilający się kaszel lub duszność
  • pogorszenie samopoczucia mimo przyjmowania antybiotyku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz lefamuliny z ryfampicyną.[1] U pacjenta leczonego ryfampicyną wybierz antybiotyk spoza substratów CYP3A, na przykład beta-laktam. Indukcja enzymów utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny, dlatego lefamuliny nie włącza się bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną.[2]

Skutek kliniczny

Znaczne obniżenie stężenia lefamuliny w osoczu grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia, w tym pozaszpitalnego zapalenia płuc, oraz sprzyja selekcji opornych szczepów.[1]

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A i P-gp, a lefamulina jest substratem tych szlaków. Indukcja przyspiesza metabolizm lefamuliny i zmniejsza jej wchłanianie, przez co ekspozycja na lefamulinę podaną doustnie spada o ponad 70% (AUC 0,28).[1] Ryfampicyna przyspiesza metabolizm leków metabolizowanych przez cytochrom P450 i zmniejsza ich aktywność.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna – silny induktor P-gp[5], lefamulina – substrat P-gp[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, objawy oddechowe, parametry stanu zapalnego) – jeśli połączenie zostało już zastosowane
  • aktualna lista leków pacjenta pod kątem innych induktorów CYP3A

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymceftriakson

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · lefamulinaryzyko malejePrzy lefamulinie podawanej dożylnie spadek ekspozycji jest mniejszy (AUC 0,73, Cmax 0,92), ale połączenie pozostaje przeciwwskazane.
Lefamulina po niedawnym odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicynainne zaleceniePo odstawieniu ryfampicyny indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego przy niedawnym zakończeniu terapii ryfampicyną należy liczyć się z obniżonym stężeniem lefamuliny i rozważyć inny antybiotyk.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KariprazynaNie łącz kariprazyny z ryfampicyną.Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki lekarz i psychiatra nie zdecydują, jak zmienić leczenie, i nie odstawiaj sam kariprazyny.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki lekarz i psychiatra nie zdecydują, jak zmienić leczenie, i nie odstawiaj sam kariprazyny.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany między innymi w gruźlicy, sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa kariprazynę. Lek na psychozę może wtedy przestać działać, a objawy choroby mogą wrócić, nawet po kilku tygodniach. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie urojeń, omamów albo podejrzliwości
  • narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
  • wewnętrzny przymus ruchu i trudność z usiedzeniem w miejscu po zakończeniu antybiotyku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz kariprazyny z ryfampicyną.[1] Gdy ryfampicyna jest niezbędna, zamień kariprazynę na lek przeciwpsychotyczny, którego stężenie nie zależy istotnie od CYP3A4, i zaplanuj zmianę wspólnie z psychiatrą. Po zakończeniu leczenia ryfampicyną powrót do kariprazyny rozważ dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej i obserwuj pacjenta przez kilka tygodni, bo długi okres półtrwania czynnych metabolitów opóźnia ustalenie się stężeń.[1]

Skutek kliniczny

Znaczne zmniejszenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów może prowadzić do utraty skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego i nawrotu objawów choroby.[1] Po odstawieniu ryfampicyny indukcja stopniowo wygasa, a ekspozycja na kariprazynę narasta, co przy dawce zwiększonej w trakcie skojarzenia grozi nasileniem działań niepożądanych.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4 i przyspiesza metabolizm leków przez niego rozkładanych.[2] Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszać całkowitą ekspozycję na kariprazynę.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych
  • akatyzja i objawy pozapiramidowe po odstawieniu ryfampicyny
  • tolerancja leku przeciwpsychotycznego wprowadzonego w zamian

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie ryfampicyny przed włączeniem lub powrotem do kariprazynykolejność włączenia · ryfampicynainne zaleceniePo odstawieniu ryfampicyny indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego włączenie kariprazyny wymaga odczekania i kilkutygodniowej obserwacji skuteczności oraz działań niepożądanych z uwagi na długi okres półtrwania jej czynnych metabolitów.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaNie należy łączyć ryfampicyny z żadnym inhibitorem proteazy HIV, niezależnie od tego, czy jest on wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy i przed rozpoczęciem leczenia powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na HIV, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów proteazy i przed rozpoczęciem leczenia powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na HIV, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.

Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir. Wtedy leki na HIV przestają działać, wirus zaczyna się namnażać i może uodpornić się na leczenie. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz może zamienić ryfampicynę na inny antybiotyk albo zmienić leki na HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • nudności, wymioty lub ból brzucha po prawej stronie
  • nietypowe zmęczenie i brak apetytu
  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Nie należy łączyć ryfampicyny z żadnym inhibitorem proteazy HIV, niezależnie od tego, czy jest on wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem. Połączenie ryfampicyny z darunawirem, atazanawirem, fosamprenawirem, sakwinawirem lub typranawirem jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL. Rytonawir stosowany jako lek wzmacniający nie chroni przed interakcją, a zwiększanie dawek nie jest bezpieczną strategią ze względu na ryzyko ciężkiej hepatotoksyczności. U pacjenta z gruźlicą i HIV należy zastąpić ryfampicynę ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawki albo zmienić schemat przeciwretrowirusowy na lek bez tej interakcji, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie HIV wspólnie z ftyzjatrą. Po odstawieniu ryfampicyny inhibitor proteazy można włączyć dopiero po ustąpieniu indukcji, zwykle po kilku tygodniach.

Skutek kliniczny

Stężenia inhibitorów proteazy spadają poniżej poziomu skutecznego, co grozi utratą kontroli nad zakażeniem HIV, wzrostem wiremii i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy oraz na inne leki przeciwretrowirusowe. Próby pokonania indukcji przez zwiększanie dawek wzmocnionych inhibitorów proteazy wiązały się z ciężkim uszkodzeniem wątroby, dlatego takie postępowanie nie jest dopuszczalne.

Mechanizm

Ryfampicyna jest bardzo silnym induktorem CYP3A4 oraz glikoproteiny P. Przyspiesza metabolizm wątrobowy i jelitowy wszystkich inhibitorów proteazy HIV i ogranicza ich wchłanianie. Wzmocnienie rytonawirem lub kobicystatem nie równoważy tej indukcji, bo ryfampicyna przyspiesza także metabolizm samego leku wzmacniającego. Efekt dotyczy w podobnym stopniu wszystkich leków z grupy inhibitorów proteazy, dlatego interakcja jest wspólna dla całej klasy. Indukcja narasta stopniowo przez kilka dni i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny.

Monitorować

  • wiremia HIV RNA przy każdej zmianie schematu
  • liczba limfocytów CD4
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • ocena interakcji przy włączaniu leczenia przeciwgruźliczego lub przeciwprątkowego

Kiedy ocena się zmienia

Po odstawieniu ryfampicynyodstep · ryfamycynyinne zalecenieIndukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu ryfampicyny, dlatego inhibitora proteazy nie należy włączać bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną bez oceny lekarza prowadzącego leczenie HIV.
Zwiększona dawka inhibitora proteazy lub rytonawirudawka · inhibitory proteazyryzyko rośnieZwiększanie dawek wzmocnionych inhibitorów proteazy w celu pokonania indukcji nie przywraca bezpiecznie skuteczności i wiązało się z ciężką hepatotoksycznością, dlatego nie jest rozwiązaniem tej interakcji.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna) klasaRyfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.

Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna czy newirapina. Ich stężenie we krwi spada wtedy tak bardzo, że przestają skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na nie uodpornić. Efawirenz jest wyjątkiem i zwykle można go stosować razem z ryfampicyną. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni po jej odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
  • nawracające infekcje, gorączka lub nocne poty
  • zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
  • silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
  • wysypka
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Ryfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa. Połączenie ryfampicyny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną i newirapiną należy go unikać. Jeśli pacjent z HIV wymaga leczenia gruźlicy ryfampicyną, lekarz zwykle zmienia lek przeciwretrowirusowy na efawirenz albo na schemat z inhibitorem integrazy w dostosowanej dawce. Inną możliwością jest zastąpienie ryfampicyny ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawek obu leków. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się około dwóch tygodni po jej odstawieniu, więc w tym czasie nadal nie należy rozpoczynać ani przywracać tych leków bez konsultacji z lekarzem chorób zakaźnych.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny lub dorawiryny poniżej poziomu terapeutycznego grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy, często krzyżowej w obrębie klasy. Przy połączeniu newirapiny z ryfampicyną obserwuje się ponadto zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Efawirenz zachowuje skuteczność przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, a także UGT1A1 i glikoproteiny P. Newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna i dorawiryna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja znacznie przyspiesza ich eliminację i obniża ich stężenie we krwi. Etrawiryna jest dodatkowo metabolizowana przez CYP2C9 i CYP2C19, które ryfampicyna również indukuje. Efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, dlatego ryfampicyna wpływa na niego słabiej. Mechanizm dotyczy całej grupy B poza efawirenzem.

Monitorować

  • miano RNA HIV (wiremia) po zmianie schematu i w trakcie leczenia gruźlicy
  • liczba limfocytów CD4
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego przy stosowaniu efawirenzu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≤ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycynyinne zalecenieIndukcja enzymatyczna wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. W tym okresie stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny nadal mogą być zbyt niskie, dlatego powrót do tych leków należy zaplanować z lekarzem chorób zakaźnych i potwierdzić skuteczność oznaczeniem wiremii.
Ryfampicyna włączana u pacjenta już leczonego lekiem z grupy Bkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zalecenieU pacjenta z wyrównaną wiremią włączenie ryfampicyny wymaga uprzedniej zmiany leku przeciwretrowirusowego, najczęściej na efawirenz lub dostosowany schemat z inhibitorem integrazy, albo zastąpienia ryfampicyny ryfabutyną. Zmiana powinna nastąpić przed rozpoczęciem leczenia przeciwprątkowego.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaRyfamycyn nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niepowodzenia terapii przeciwwirusowej.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na wirusowe zapalenie wątroby typu C i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HCV, jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo przestałeś ją brać w ciągu ostatnich dwóch tygodni.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na wirusowe zapalenie wątroby typu C i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HCV, jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo przestałeś ją brać w ciągu ostatnich dwóch tygodni.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany m.in. w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu sofosbuwiru i leków podawanych razem z nim w tabletkach na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Lek przeciwwirusowy przestaje wtedy działać, a wirus może stać się na niego oporny. Ten efekt utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. Rybawiryna przyjmowana bez sofosbuwiru nie wchodzi w taką interakcję.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • informacja od lekarza, że wynik badania na obecność wirusa HCV nie spada lub znów jest dodatni
  • zalecenie rozpoczęcia ryfampicyny w trakcie leczenia HCV, np. z powodu gruźlicy
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Ryfamycyn nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niepowodzenia terapii przeciwwirusowej. Ryfampicyny nie łączy się z sofosbuwirem ani z żadnym preparatem złożonym zawierającym sofosbuwir. Gdy ryfampicyna jest niezbędna, najczęściej odracza się leczenie zakażenia HCV do jej zakończenia, a sofosbuwir włącza się dopiero po co najmniej dwóch tygodniach od odstawienia ryfampicyny. Gdy pilne jest leczenie HCV, lekarz prowadzący zakażenie bakteryjne powinien ocenić możliwość schematu bez ryfamycyn. Rybawiryna stosowana bez sofosbuwiru nie wchodzi w istotną interakcję z ryfampicyną.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia HCV, brakiem trwałej odpowiedzi wirusologicznej i wyselekcjonowaniem wariantów wirusa opornych na leki przeciwwirusowe. Utrudnia to lub uniemożliwia skuteczne leczenie w przyszłości.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem glikoproteiny P i białka BCRP oraz enzymów CYP3A4, CYP2B6 i CYP2C8. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP, dlatego indukcja tych transporterów w jelicie zmniejsza jego wchłanianie i znacznie obniża stężenie leku oraz jego aktywnego metabolitu. Leki skojarzone z sofosbuwirem w preparatach złożonych, takie jak welpataswir, ledipaswir i woksylaprewir, są dodatkowo substratami transporterów i enzymów CYP indukowanych przez ryfampicynę, więc ich stężenia również spadają. Indukcja narasta przez kilka dni i utrzymuje się do około dwóch tygodni po odstawieniu ryfampicyny. Interakcja dotyczy ryfampicyny i sofosbuwiru, nie dotyczy natomiast w istotnym stopniu rybawiryny.

Monitorować

  • pełna lista leków przed rozpoczęciem terapii HCV, w tym leków przeciwprątkowych
  • czas od odstawienia ryfampicyny przed włączeniem sofosbuwiru
  • RNA HCV w trakcie i po zakończeniu leczenia, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycynyryzyko malejeIndukcja enzymów i transporterów wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny, dlatego sofosbuwir można bezpiecznie włączyć dopiero po tym czasie.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.