Interakcje / Leflunomid / Leflunomid i natalizumab
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Natalizumabu nie łączy się z leflunomidem.
Nie przyjmuj tych leków razem i przed każdą zmianą leczenia porozmawiaj z neurologiem oraz lekarzem, który przepisał leflunomid.
Połączenie przeciwwskazaneLeflunomid+ NatalizumabNatalizumabu nie łączy się z leflunomidem.Nie przyjmuj tych leków razem i przed każdą zmianą leczenia porozmawiaj z neurologiem oraz lekarzem, który przepisał leflunomid.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i przed każdą zmianą leczenia porozmawiaj z neurologiem oraz lekarzem, który przepisał leflunomid.
Oba leki osłabiają odporność, a razem mogą osłabić ją tak bardzo, że rozwinie się ciężkie zakażenie, w tym rzadka, groźna infekcja mózgu. Tych leków nie stosuje się jednocześnie. Leflunomid długo utrzymuje się w organizmie, więc ryzyko nie znika od razu po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub infekcja, która nie mija albo wraca
- nowe osłabienie lub niezgrabność ręki albo nogi
- zaburzenia widzenia lub mowy
- problemy z pamięcią, myśleniem albo zmiany zachowania
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Natalizumabu nie łączy się z leflunomidem. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi oraz u osób z upośledzoną odpornością po wcześniejszej terapii[1][2]. Przy zmianie leczenia z leflunomidu na natalizumab trzeba uwzględnić długi okres utrzymywania się czynnego metabolitu leflunomidu – jego stężenie szybko zmniejsza cholestyramina lub węgiel aktywny, co można wykorzystać do przyspieszenia eliminacji[3]. Decyzję o kolejności i terminie zmiany leków powinni podjąć wspólnie neurolog i lekarz prowadzący leczenie leflunomidem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, która może prowadzić do trwałej niepełnosprawności lub zgonu. Ryzyko utrzymuje się także po odstawieniu leflunomidu, ponieważ jego czynny metabolit długo pozostaje w organizmie.
Mechanizm
Oba leki osłabiają odporność i ich działanie się sumuje. Natalizumab blokuje przenikanie limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego, a leflunomid przez czynny metabolit teriflunomid hamuje namnażanie limfocytów. Natalizumabu nie stosuje się u pacjentów aktualnie leczonych lekami immunosupresyjnymi ani u osób z upośledzoną odpornością spowodowaną wcześniejszą terapią[1][2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed włączeniem natalizumabu po leflunomidzie
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne, poznawcze i psychiczne w kierunku postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii
Kiedy ocena się zmienia
| Leflunomid odstawiony przed włączeniem natalizumabukolejność włączenia · leflunomid | inne zalecenie | Po odstawieniu leflunomidu jego czynny metabolit długo pozostaje w organizmie, a natalizumab jest przeciwwskazany przy upośledzeniu odporności spowodowanym wcześniejszą terapią. Przed włączeniem natalizumabu należy rozważyć przyspieszoną eliminację leflunomidu cholestyraminą lub węglem aktywnym i ocenić stan odporności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tysabri 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tysabri-100003952/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tyruko 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tyruko-100488440/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaLeflunomida alkoholW trakcie leczenia leflunomidem nie należy spożywać alkoholu.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli wypiłeś(-aś) i pojawiły się niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli wypiłeś(-aś) i pojawiły się niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
W czasie leczenia tym lekiem nie wolno pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a razem działają silniej. Dotyczy to także niewielkich ilości, bo nie wiadomo, jaka ilość jest bezpieczna. Uszkodzenie wątroby może się rozwijać po cichu, dlatego lekarz zleca badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białkówek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból w prawej górnej części brzucha
- nudności, wymioty lub utrata apetytu
- nietypowe osłabienie lub zmęczenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W trakcie leczenia leflunomidem nie należy spożywać alkoholu.[1] Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, trzeba to uwzględnić przy ocenie wyników badań wątrobowych i częściej kontrolować aktywność enzymów wątrobowych.
Skutek kliniczny
Nasilenie uszkodzenia wątroby, które może się objawiać wzrostem aktywności enzymów wątrobowych, a w cięższych przypadkach objawami niewydolności wątroby. Ponieważ zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania leflunomidu, uszkodzenie wątroby przez alkohol może zmusić do przerwania leczenia.
Mechanizm
Leflunomid i jego czynny metabolit mogą uszkadzać wątrobę, alkohol również działa hepatotoksycznie. Oba działania się sumują, więc ryzyko uszkodzenia wątroby rośnie. ChPL wskazuje dodatkowe działanie uszkadzające wątrobę jako powód zakazu picia alkoholu w trakcie leczenia.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność enzymów wątrobowych (ALT) zgodnie ze schematem kontroli z ChPL
- wywiad dotyczący spożycia alkoholu przy każdej wizycie kontrolnej
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, osłabienie)
Kiedy ocena się zmienia
| Dowolna ilośćilość alkoholu · alkohol | inne zalecenie | ChPL nie podaje bezpiecznej ilości alkoholu. Zalecenie dotyczy całkowitej abstynencji, a nie ograniczenia spożycia. |
| Okres po odstawieniu leflunomidu, do wymycia czynnego metabolituodstep · pacjent | inne zalecenie | Czynny metabolit leflunomidu utrzymuje się w organizmie długo po odstawieniu leku. ChPL w punkcie 4.3 odwołuje się do czasu, aż jego stężenie w surowicy spadnie poniżej 0,02 mg/l. Zakaz picia alkoholu dotyczy leczenia, ale po odstawieniu leku warto omówić z lekarzem, kiedy można bezpiecznie wrócić do alkoholu, zwłaszcza gdy stosowano procedurę przyspieszonego wymywania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
Natalizumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 285
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneDakarbazyna+ NatalizumabNie łącz natalizumabu z dakarbazyną.Jeśli masz dostać oba leki, nie zaczynaj leczenia, zanim nie porozmawiasz z neurologiem i onkologiem, którzy razem ustalą bezpieczny plan.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz dostać oba leki, nie zaczynaj leczenia, zanim nie porozmawiasz z neurologiem i onkologiem, którzy razem ustalą bezpieczny plan.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba osłabiają odporność, a razem mogą bardzo zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń, w tym groźnego zakażenia mózgu. Leku na stwardnienie rozsiane, który zawiera natalizumab, nie podaje się też osobom z aktywnym nowotworem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nowe lub nasilające się osłabienie jednej strony ciała, niezgrabność ruchów
- zaburzenia widzenia, mowy lub równowagi
- zmiany w myśleniu, pamięci lub zachowaniu
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz natalizumabu z dakarbazyną. U pacjenta leczonego natalizumabem, u którego rozpoznano nowotwór wymagający dakarbazyny, natalizumab należy odstawić, a dalsze leczenie stwardnienia rozsianego ustalić wspólnie z neurologiem i onkologiem[1][2]. Po zakończeniu chemioterapii natalizumab można rozważyć dopiero po ustąpieniu nowotworu i odbudowie odporności, ponieważ upośledzenie odporności po wcześniejszej terapii również wyklucza jego stosowanie[1][2].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), która może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności lub zgonu. Samo wskazanie do dakarbazyny, czyli aktywny nowotwór złośliwy, wyklucza stosowanie natalizumabu[1][2].
Mechanizm
Połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ natalizumabu nie stosuje się u pacjentów z upośledzoną odpornością, w tym aktualnie leczonych lekami immunosupresyjnymi lub z upośledzeniem odporności po wcześniejszej terapii, ani u pacjentów z aktywnym nowotworem złośliwym (z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego skóry)[1][2]. Dakarbazyna jest cytostatykiem o działaniu mielotoksycznym, który może powodować leukopenię i małopłytkowość, a stosuje się ją w leczeniu aktywnych nowotworów złośliwych[3]. Sumuje się działanie osłabiające odporność obu leków – natalizumab hamuje przechodzenie limfocytów do tkanek, w tym do ośrodkowego układu nerwowego, a dakarbazyna uszkadza szpik i zmniejsza liczbę leukocytów.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, limfocyty, płytki krwi)
- objawy nowych lub nasilających się zaburzeń neurologicznych, poznawczych i psychicznych sugerujących PML
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
Kiedy ocena się zmienia
| Dakarbazyna stosowana wcześniej, przed planowanym włączeniem natalizumabukolejność włączenia · dakarbazyna | inne zalecenie | Upośledzenie odporności spowodowane wcześniejszą terapią również wyklucza natalizumab, dlatego przed jego włączeniem po chemioterapii dakarbazyną należy potwierdzić odbudowę odporności i brak aktywnego nowotworu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tysabri 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tysabri-100003952/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tyruko 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tyruko-100488440/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detimedac 100 mg 100 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detimedac-100-mg-100001628/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detimedac 100 mg. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/detimedac-100-mg-100001628/
Połączenie przeciwwskazaneLeflunomid+ FingolimodNie łącz leflunomidu z fingolimodem.Nie przyjmuj tych leków razem i od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje, które leczenie kontynuować.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje, które leczenie kontynuować.
Leflunomid i fingolimod osłabiają układ odpornościowy, każdy w inny sposób. Przyjmowane razem mogą tak bardzo obniżyć odporność, że łatwo o ciężkie zakażenie. Oba leki mogą też obciążać wątrobę. Leflunomid długo utrzymuje się w organizmie, dlatego ryzyko istnieje nawet kilka tygodni po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- opryszczka lub półpasiec
- zażółcenie skóry lub oczu
- ciemny mocz
- nietypowe, silne zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz leflunomidu z fingolimodem. Przy zmianie z leflunomidu na fingolimod przeprowadź procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu cholestyraminą lub węglem aktywnym i przed włączeniem fingolimodu oceń morfologię z rozmazem oraz aktywność enzymów wątrobowych.[1][2] W początkowym okresie po zmianie leczenia zaleca się ścisłe monitorowanie enzymów wątrobowych i parametrów hematologicznych.[1] Przy zmianie z fingolimodu na leflunomid zaczekaj na powrót liczby limfocytów do wartości akceptowalnych. Unikaj żywych szczepionek atenuowanych w trakcie leczenia każdym z tych leków.[1][2]
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest pogłębiona immunosupresja z limfopenią i zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia wątroby, ponieważ oba leki mogą zwiększać aktywność aminotransferaz. Ryzyko utrzymuje się długo po odstawieniu leflunomidu ze względu na bardzo długi okres półtrwania jego aktywnego metabolitu.
Mechanizm
Fingolimodu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne ani u osób ze zmniejszoną odpornością po wcześniejszym leczeniu.[2][3][4] Leflunomid przez swój aktywny metabolit teriflunomid hamuje proliferację limfocytów, a fingolimod jako modulator receptorów S1P zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi. Oba działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Leki przeciwnowotworowe, immunomodulujące i immunosupresyjne nie powinny być stosowane razem z fingolimodem ze względu na addycyjny wpływ na układ immunologiczny.[2] Przy przejściu z długotrwałego leczenia teriflunomidem na fingolimod zaleca się ostrożność.[2] Leki toksyczne dla wątroby lub układu krwiotwórczego podane przed leflunomidem, razem z nim albo po nim bez zachowania okresu wymywania mogą nasilać działania niepożądane.[1]
Metabolizm i transportery
- Leflunomid: inhibitor BCRP[5], umiarkowany inhibitor CYP2C8[5], słaby inhibitor OAT3[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], słaby induktor CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
- Fingolimod: substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów przed zmianą leczenia i po niej
- aktywność ALT i AST
- objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych i wirusowych
Kiedy ocena się zmienia
| Leflunomid odstawiony i przeprowadzona przyspieszona eliminacja przed włączeniem fingolimodukolejność włączenia · leflunomid | inne zalecenie | Po przeprowadzeniu przyspieszonej eliminacji leflunomidu cholestyraminą lub węglem aktywnym i przy prawidłowej morfologii oraz enzymach wątrobowych można rozpocząć fingolimod z zachowaniem ostrożności i ścisłym monitorowaniem w pierwszym okresie. |
| Fingolimod odstawiony przed włączeniem leflunomidukolejność włączenia · fingolimod | inne zalecenie | Po odstawieniu fingolimodu liczba limfocytów wraca do normy stopniowo, dlatego przed włączeniem leflunomidu należy ocenić morfologię z rozmazem i aktywność enzymów wątrobowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
Połączenie przeciwwskazaneLeflunomid+ Szczepionka BCGNie podawaj BCG pacjentom leczonym leflunomidem.Nie przyjmuj BCG podczas leczenia leflunomidem i przed planowanym zabiegiem lub szczepieniem powiedz lekarzowi, że bierzesz leflunomid, ale nie odstawiaj go na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj BCG podczas leczenia leflunomidem i przed planowanym zabiegiem lub szczepieniem powiedz lekarzowi, że bierzesz leflunomid, ale nie odstawiaj go na własną rękę.
Leflunomid osłabia układ odpornościowy. BCG zawiera żywe, osłabione bakterie, z którymi zdrowy organizm sobie radzi, ale przy osłabionej odporności mogą one wywołać groźne zakażenie całego organizmu. Leflunomid działa jeszcze długo po odstawieniu, więc samo przerwanie tabletek tuż przed zabiegiem nie wystarcza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się po podaniu BCG
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilający się ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj BCG pacjentom leczonym leflunomidem. BCG do pęcherza moczowego nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie ani u osób z zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami[1][2][3]. Szczepionek zawierających żywe atenuowane drobnoustroje nie zaleca się w trakcie leczenia leflunomidem[4]. Planując podanie żywej szczepionki po odstawieniu leflunomidu, uwzględnij długi okres półtrwania leku[4]. O czasie odstawienia leflunomidu, ewentualnym przyspieszeniu jego eliminacji i terminie podania BCG decyduje lekarz prowadzący wspólnie z urologiem lub lekarzem kwalifikującym do szczepienia.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG, które może zagrażać życiu, oraz ryzyko osłabienia skuteczności immunoterapii BCG. Brak danych klinicznych o bezpieczeństwie i skuteczności szczepień podczas leczenia leflunomidem[4].
Mechanizm
Leflunomid działa immunosupresyjnie, a szczepionka BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, których kontrola i działanie terapeutyczne zależą od sprawnej odpowiedzi immunologicznej. Osłabienie odporności sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu prątków i jednocześnie osłabia zamierzoną odpowiedź immunologiczną na BCG. Aktywny metabolit leflunomidu ma długi okres półtrwania, więc działanie immunosupresyjne utrzymuje się długo po odstawieniu leku[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zakażenia uogólnionego BCG (gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc lub wątroby)
- aktywność enzymów wątrobowych i morfologia krwi przy zmianie leczenia immunosupresyjnego
- czas od odstawienia leflunomidu przed planowanym podaniem BCG
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie również zawiera żywe, atenuowane prątki. Żywych szczepionek nie zaleca się w trakcie leczenia leflunomidem. Szczepienie odracza się do czasu zakończenia działania leflunomidu po decyzji lekarza. |
| Zakończony okres wymywania po odstawieniu leflunomiduodstep · leflunomid | ryzyko maleje | Po odstawieniu leflunomidu i wyeliminowaniu jego aktywnego metabolitu ryzyko maleje. Planując żywą szczepionkę po odstawieniu leku, uwzględnij jego długi okres półtrwania. Termin podania BCG ustala lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
Połączenie przeciwwskazaneLeflunomid+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu leflunomidem – u osób przyjmujących leki immunosupresyjne jest ona przeciwwskazana.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i przed wyjazdem powiedz lekarzowi, że bierzesz leflunomid, żeby dobrał inne szczepienie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i przed wyjazdem powiedz lekarzowi, że bierzesz leflunomid, żeby dobrał inne szczepienie.
Leflunomid osłabia odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie, które u osoby z obniżoną odpornością mogą wywołać zakażenie albo nie dać ochrony. Dlatego tych dwóch preparatów się nie łączy. Szczepionka podawana w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii i może być bezpieczniejszym wyborem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu leflunomidem – u osób przyjmujących leki immunosupresyjne jest ona przeciwwskazana[1]. W trakcie leczenia leflunomidem nie zaleca się szczepień szczepionkami zawierającymi żywe atenuowane drobnoustroje, a po odstawieniu leku termin takiego szczepienia trzeba ustalić z uwzględnieniem długiego okresu półtrwania leflunomidu[2]. Jeśli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna, rozważ szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu, pamiętając, że brak danych klinicznych o skuteczności i bezpieczeństwie szczepień w trakcie leczenia leflunomidem[2].
Skutek kliniczny
Możliwe zakażenie szczepem szczepionkowym oraz brak skutecznej ochrony przed durem brzusznym.
Mechanizm
Leflunomid działa immunosupresyjnie, bo hamuje proliferację limfocytów. Żywa atenuowana szczepionka doustna zawiera bakterie zdolne do namnażania się w jelicie, więc przy osłabionej odporności rośnie ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym, a odpowiedź ochronna może być niedostateczna.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- gorączka i objawy żołądkowo-jelitowe po przypadkowym podaniu żywej szczepionki doustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu podawana we wstrzyknięciu
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzyknięcie (szczepionka inaktywowana)droga podania · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych drobnoustrojów, więc nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. Odpowiedź immunologiczna może być słabsza, a brak danych klinicznych o skuteczności i bezpieczeństwie szczepień w trakcie leczenia leflunomidem. |
| Czas potrzebny na eliminację aktywnego metabolitu po odstawieniu leflunomiduodstep · leflunomid | inne zalecenie | Planując żywą szczepionkę po odstawieniu leflunomidu, trzeba uwzględnić długi okres półtrwania leku. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
Połączenie przeciwwskazaneLeflunomid+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu leflunomidem.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że bierzesz leflunomid, i nie przyjmuj szczepionki z żywymi bakteriami.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że bierzesz leflunomid, i nie przyjmuj szczepionki z żywymi bakteriami.
Leflunomid osłabia odporność, dlatego żywa szczepionka przeciw cholerze może u ciebie wywołać zakażenie zamiast chronić. Tej szczepionki nie wolno ci przyjmować w trakcie leczenia ani przez długi czas po jego zakończeniu, bo lek długo utrzymuje się w organizmie. Możesz za to zaszczepić się szczepionką z zabitymi bakteriami, choć może ona chronić nieco słabiej. Taką szczepionkę przyjmij co najmniej godzinę przed tabletką leflunomidu albo godzinę po niej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wodnista biegunka po szczepieniu
- gorączka
- silne pragnienie, suchość w ustach, rzadkie oddawanie moczu
- zawroty głowy lub osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu leflunomidem[1]. Jeśli szczepienie jest potrzebne, wybierz doustną szczepionkę inaktywowaną i zachowaj co najmniej 1 godzinę odstępu między nią a dawką leflunomidu[2]. Planując żywą szczepionkę po odstawieniu leflunomidu, uwzględnij długi okres półtrwania jego aktywnego metabolitu[3]. Termin szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu terapii powinien ustalić lekarz prowadzący, z uwzględnieniem ewentualnej procedury przyspieszonej eliminacji.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem oraz ryzyko niewystarczającej ochrony przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej możliwa jest słabsza odpowiedź ochronna bez zagrożenia zakażeniem.
Mechanizm
Leflunomid działa immunosupresyjnie przez swój aktywny metabolit A771726, który długo utrzymuje się w organizmie. U osoby z osłabioną odpowiedzią odpornościową żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może się niekontrolowanie namnażać, a odpowiedź ochronna na szczepienie może być słabsza. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[1]. W trakcie leczenia leflunomidem nie zaleca się szczepionek zawierających żywe atenuowane drobnoustroje[3]. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale jej skuteczność podczas leczenia leflunomidem nie została zbadana[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- biegunka, gorączka i objawy odwodnienia po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- czas od ostatniej dawki leflunomidu przy planowaniu żywej szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite komórki Vibrio cholerae O1 z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholerycznej)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale wymaga odstępu 1 godziny od innych leków doustnych. Skuteczność szczepienia w trakcie leczenia leflunomidem nie została zbadana. |
| Po odstawieniu leflunomidukolejność włączenia · leflunomid | inne zalecenie | Planując żywą szczepionkę po odstawieniu leflunomidu, uwzględnij długi okres półtrwania aktywnego metabolitu. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arava-100111950/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Arava. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/arava-100111950/
Połączenie przeciwwskazaneNatalizumab+ DazatynibNatalizumabu nie należy podawać pacjentowi leczonemu dazatynibem.Nie przyjmuj kolejnego wlewu natalizumabu, dopóki neurolog i hematolog nie ustalą wspólnie dalszego leczenia, a dazatynibu nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj kolejnego wlewu natalizumabu, dopóki neurolog i hematolog nie ustalą wspólnie dalszego leczenia, a dazatynibu nie odstawiaj samodzielnie.
Natalizumabu nie wolno stosować razem z dazatynibem. Oba leki osłabiają odporność, a natalizumab nie jest przeznaczony dla osób leczonych z powodu aktywnego nowotworu. Takie połączenie może prowadzić do ciężkich zakażeń, w tym rzadkiej, groźnej infekcji mózgu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nowe lub nasilające się osłabienie jednej strony ciała
- zaburzenia widzenia, mowy lub równowagi
- zmiany w myśleniu, pamięci lub zachowaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Natalizumabu nie należy podawać pacjentowi leczonemu dazatynibem.[1][2] Jeśli pacjent ze stwardnieniem rozsianym wymaga leczenia dazatynibem, natalizumab należy odstawić, a dalsze leczenie choroby demielinizacyjnej ustalić wspólnie z neurologiem i hematologiem. Po zakończeniu terapii dazatynibem natalizumab można rozważyć dopiero po ustąpieniu aktywnej choroby nowotworowej i odbudowie odporności, ponieważ ChPL wyklucza także pacjentów z upośledzoną odpornością spowodowaną wcześniejszym leczeniem.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, która może prowadzić do trwałej niepełnosprawności lub zgonu. Stosowanie natalizumabu przy aktywnym nowotworze, takim jak przewlekła białaczka szpikowa czy ostra białaczka limfoblastyczna leczone dazatynibem, jest wprost wykluczone przez charakterystykę produktu natalizumabu.[1]
Mechanizm
Natalizumabu nie należy łączyć z dazatynibem, ponieważ oba leki osłabiają obronę immunologiczną, a dazatynib stosuje się w aktywnej chorobie nowotworowej. Natalizumab blokuje przechodzenie limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego i osłabia nadzór immunologiczny, co sprzyja zakażeniom oportunistycznym, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Dazatynib jako inhibitor kinaz tyrozynowych wywołuje mielosupresję i zaburza funkcję limfocytów, więc nasila to ryzyko. ChPL natalizumabu przeciwwskazuje jego stosowanie u pacjentów z upośledzoną odpornością, w tym aktualnie leczonych lekami immunosupresyjnymi, oraz u pacjentów z potwierdzonym aktywnym procesem nowotworowym (z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego skóry).[1][2] Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, gdyż natalizumab jest przeciwciałem monoklonalnym, a nie inhibitorem ani induktorem CYP3A4.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
Bezpieczniejsze alternatywy
interferon betaglatiramer
Kiedy ocena się zmienia
| Dazatynib zakończony przed rozpoczęciem natalizumabukolejność włączenia · dazatynib | inne zalecenie | Wcześniejsze leczenie dazatynibem nie znosi przeciwwskazania automatycznie, ponieważ ChPL natalizumabu wyklucza także pacjentów z odpornością upośledzoną przez poprzednią terapię oraz z aktywnym nowotworem. Decyzję o włączeniu natalizumabu podejmuje się dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności i braku aktywnej choroby nowotworowej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tysabri 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tysabri-100003952/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tyruko 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tyruko-100488440/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sprycel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sprycel-100138787/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneNatalizumab+ BosutynibNie należy rozpoczynać ani kontynuować natalizumabu u pacjenta leczonego bosutynibem, ponieważ zarówno aktywna białaczka, jak i upośledzenie odporności są ujęte w przeciwwskazaniach natalizumabu.Nie łącz tych leków i jak najszybciej porozmawiaj z neurologiem oraz hematologiem, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i jak najszybciej porozmawiaj z neurologiem oraz hematologiem, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Natalizumab, lek na stwardnienie rozsiane, nie może być stosowany u osób z aktywnym nowotworem ani u osób z osłabioną odpornością. Bosutynib to lek na białaczkę, który może obniżać liczbę krwinek i ułatwiać zakażenia. Razem te leki mogą doprowadzić do ciężkich infekcji, w tym rzadkiej i groźnej infekcji mózgu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- częste albo przedłużające się infekcje
- nowe osłabienie ręki lub nogi, zaburzenia równowagi
- zaburzenia mowy, widzenia lub pamięci
- zmiany w zachowaniu lub myśleniu
- siniaki lub krwawienia bez przyczyny
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać ani kontynuować natalizumabu u pacjenta leczonego bosutynibem, ponieważ zarówno aktywna białaczka, jak i upośledzenie odporności są ujęte w przeciwwskazaniach natalizumabu[1][2]. Leczenie stwardnienia rozsianego należy ustalić wspólnie z neurologiem i hematologiem, a priorytetem pozostaje leczenie przeciwnowotworowe. Żadnego z leków nie odstawia się samodzielnie, a po wcześniejszym leczeniu bosutynibem włączenie natalizumabu wymaga oceny stanu odporności i remisji choroby nowotworowej.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, która jest sama w sobie przeciwwskazaniem do natalizumabu[1]. Dochodzi do tego możliwość nakładania się neutropenii i trombocytopenii wywołanych bosutynibem z osłabionym nadzorem immunologicznym w ośrodkowym układzie nerwowym.
Mechanizm
Połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ charakterystyka natalizumabu wyklucza jego stosowanie u pacjentów z potwierdzonym aktywnym procesem nowotworowym (z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego skóry) oraz u pacjentów z upośledzeniem odporności, także wynikającym z aktualnego lub wcześniejszego leczenia[1][2]. Bosutynib jest inhibitorem kinaz tyrozynowych stosowanym w przewlekłej białaczce szpikowej, więc jego przyjmowanie oznacza aktywną chorobę nowotworową, a hamowanie czynności szpiku przez ten lek dodatkowo osłabia odporność. Natalizumab blokuje integrynę α4 i ogranicza przenikanie limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego, co w połączeniu z mielosupresją sumuje ryzyko zakażeń oportunistycznych. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo natalizumab jako przeciwciało monoklonalne nie jest metabolizowany przez CYP3A, a charakterystyka bosutynibu nie wymienia natalizumabu[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażeń, w tym neurologiczne objawy sugerujące PML
- próby wątrobowe
Bezpieczniejsze alternatywy
interferon betaglatiramer
Kiedy ocena się zmienia
| Bosutynib zakończony przed planowanym włączeniem natalizumabukolejność włączenia · bosutynib | inne zalecenie | Natalizumab pozostaje przeciwwskazany także po zakończeniu bosutynibu, dopóki utrzymuje się upośledzenie odporności po wcześniejszej terapii lub aktywny proces nowotworowy. Decyzja o włączeniu wymaga potwierdzenia remisji i oceny układu odpornościowego przez hematologa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tysabri 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tysabri-100003952/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tyruko 300 mg, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tyruko-100488440/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.