Interakcje / Lewonorgestrel / Lewonorgestrel i sekukinumab
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Połączenie można stosować bez zmiany dawkowania i bez dodatkowego monitorowania.
Przyjmij tabletkę zgodnie z ulotką i kontynuuj zastrzyki według dotychczasowego planu.
Interakcja nieistotna klinicznieLewonorgestrel+ SekukinumabPołączenie można stosować bez zmiany dawkowania i bez dodatkowego monitorowania.Przyjmij tabletkę zgodnie z ulotką i kontynuuj zastrzyki według dotychczasowego planu.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmij tabletkę zgodnie z ulotką i kontynuuj zastrzyki według dotychczasowego planu.
Tabletkę „dzień po” z lewonorgestrelem możesz przyjąć, gdy leczysz się sekukinumabem w zastrzykach. Te leki działają w zupełnie inny sposób i nie wpływają na siebie nawzajem. Zastrzyk nie osłabia działania tabletki, a tabletka nie zmienia działania zastrzyku.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawkowania i bez dodatkowego monitorowania. Jedynym przeciwwskazaniem do lewonorgestrelu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze.[1]
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się zmiany skuteczności antykoncepcji awaryjnej ani zmiany skuteczności lub bezpieczeństwa sekukinumabu.
Mechanizm
Mechanizm nie wskazuje na interakcję. Sekukinumab jest ludzkim przeciwciałem monoklonalnym IgG1 przeciwko interleukinie 17A, które jest eliminowane przez katabolizm białek, a nie przez enzymy cytochromu P450 ani transportery błonowe. Lewonorgestrel jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a jego skuteczność obniżają induktory tego enzymu, do których sekukinumab nie należy. Teoretyczny wpływ zmniejszenia stanu zapalnego na aktywność enzymów wątrobowych przy blokadzie IL-17A nie jest uznawany za klinicznie istotny. Leki nie mają też wspólnych działań niepożądanych, które mogłyby się sumować.
Metabolizm i transportery
- Lewonorgestrel: substrat CYP3A4[2]
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieLewonorgestrela alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani odstępować od antykoncepcji awaryjnej z powodu wypitego alkoholu.Przyjmij tabletkę jak najszybciej, a jeśli po niej zwymiotujesz, skontaktuj się z farmaceutą lub lekarzem, bo może być potrzebna druga tabletka.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmij tabletkę jak najszybciej, a jeśli po niej zwymiotujesz, skontaktuj się z farmaceutą lub lekarzem, bo może być potrzebna druga tabletka.
Wypity alkohol nie osłabia działania tabletki „dzień po”. Nie powinien Cię więc powstrzymać od jej przyjęcia. Po większej ilości alkoholu możesz jednak zwymiotować, a wtedy tabletka może się nie wchłonąć. Alkohol może też nasilić senność i zawroty głowy, które czasem występują po tej tabletce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty po przyjęciu tabletki
- silna senność lub zawroty głowy
- brak miesiączki w oczekiwanym terminie albo jej duże opóźnienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki ani odstępować od antykoncepcji awaryjnej z powodu wypitego alkoholu. Tabletkę należy przyjąć jak najszybciej po niezabezpieczonym stosunku. Jeśli po jej przyjęciu wystąpią wymioty, należy postąpić zgodnie z zaleceniami ChPL dla konkretnego preparatu, czyli ocenić, czy konieczne jest przyjęcie kolejnej tabletki.
Skutek kliniczny
Alkohol nie osłabia działania antykoncepcyjnego lewonorgestrelu. Praktyczne ryzyko dotyczy wymiotów po dużej ilości alkoholu, po których tabletka mogła się nie wchłonąć, oraz nasilenia senności i zawrotów głowy.
Mechanizm
Nie ma potwierdzonej interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej, która zmniejszałaby skuteczność lewonorgestrelu. ChPL nie wymienia alkoholu wśród interakcji ani przeciwwskazań, a wśród induktorów enzymów obniżających stężenie lewonorgestrelu etanol nie występuje[1]. Pośredni wpływ jest możliwy tylko wtedy, gdy po alkoholu dojdzie do wymiotów, bo wtedy tabletka może nie zostać wchłonięta. Zawroty głowy i zmęczenie po lewonorgestrelu mogą się też nałożyć na działanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy.
Metabolizm i transportery
- Lewonorgestrel: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- wymioty po przyjęciu tabletki
- senność i zawroty głowy
- pojawienie się miesiączki w oczekiwanym terminie albo jej opóźnienie
Kiedy ocena się zmienia
| Ilość alkoholu wywołująca nudności lub wymiotyilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Po większej ilości alkoholu rośnie ryzyko wymiotów po przyjęciu tabletki. Należy poinformować pacjentkę o konieczności ponownej oceny przyjęcia kolejnej tabletki zgodnie z ChPL użytego preparatu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
Sekukinumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 181
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.
Oba leki osłabiają układ odporności, a przyjmowane razem robią to mocniej. Zakażenia mogą być wtedy częstsze i cięższe, a czasem rozwijają się bez wysokiej gorączki. Dotyczy to na przykład natalizumabu, fingolimodu lub tofacytynibu łączonych z ustekinumabem, sekukinumabem albo tocilizumabem. Takie połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz specjalista, i wymaga ono regularnych badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne rozbicie
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany w zachowaniu
- nocne poty i chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń. Natalizumabu nie należy łączyć z innymi lekami immunosupresyjnymi, co ujmuje ChPL. Tofacytynibu nie zaleca się łączyć z lekami biologicznymi. Fingolimod, ozanimod i ponesimod wymagają szczególnej ostrożności ze względu na limfopenię i ryzyko leukoencefalopatii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę oraz zakażenie WZW B i WZW C i uzupełnić szczepienia, a szczepionki żywe podać odpowiednio wcześniej[1]. Przy zmianie leku trzeba uwzględnić długi czas działania poprzednika. Dotyczy to zwłaszcza leflunomidu i teriflunomidu, które mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji, a także natalizumabu, modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu i przeciwciał monoklonalnych.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gruźlicy, półpaśca, zakażeń grzybiczych i reaktywacji WZW B. Przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Zakażenie może przebiegać skąpoobjawowo i być rozpoznane późno. Szczepionki żywe są przeciwwskazane, a odpowiedź na szczepionki inaktywowane bywa osłabiona[1]. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, z wyjątkami opisanymi osobno. Jest najsilniejsza przy natalizumabie, modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu, tofacytynibie, leflunomidzie i teriflunomidzie, których ChPL odradzają lub wykluczają łączenie z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Selektywne leki immunosupresyjne działają na różne elementy odporności. Hamują proliferację lub kostymulację limfocytów, zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, blokują migrację limfocytów do tkanek albo hamują kinazy JAK lub BTK. Inhibitory interleukin wyłączają kluczowe cytokiny obrony przeciwzakaźnej, takie jak IL‑1, IL‑6, IL‑12/23, IL‑17, IL‑2 i IL‑36. Połączenie obu mechanizmów sumuje osłabienie odporności. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, poza wyjątkami efgartigimodu alfa i imlifidazy. Inhibitory IL‑6, czyli tocilizumab, sarilumab, siltuksymab i satralizumab, mogą dodatkowo maskować gorączkę i wzrost CRP w przebiegu zakażenia.
Monitorować
- objawy zakażenia przy każdej wizycie, z pamięcią, że gorączka i CRP mogą być stłumione przy inhibitorach IL‑6
- morfologia z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofili
- badania przesiewowe w kierunku gruźlicy oraz WZW B i WZW C przed leczeniem i w razie narażenia
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze, które mogą wskazywać na leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie, tofacytynibie, tocilizumabie i sarilumabie
- status szczepień i unikanie szczepionek żywych
Kiedy ocena się zmienia
| Okres wypłukania zależny od lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Interakcja może trwać po odstawieniu leku z grupy A. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo i mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji. Po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie liczba limfocytów wraca do normy stopniowo, a natalizumab działa jeszcze przez kilka miesięcy. Przed włączeniem inhibitora interleukin należy uwzględnić ten czas. |
| Kilka okresów półtrwania przeciwciałaodstep · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Inhibitory interleukin będące przeciwciałami monoklonalnymi działają tygodniami lub miesiącami po ostatniej dawce. Przy zamianie na lek z grupy A, zwłaszcza na natalizumab, należy zachować odpowiedni odstęp. Anakinra działa krótko, więc odstęp po niej może być krótki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań jest większe. Częściej występują też choroby współistniejące i przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów, co nasila skutki połączenia. |
| Długotrwałe leczenie skojarzoneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długie łączenie leków, zwłaszcza natalizumabu lub modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu z innymi lekami immunosupresyjnymi, zwiększa ryzyko leukoencefalopatii i zakażeń oportunistycznych. Wymaga to okresowej oceny, czy połączenie jest nadal potrzebne. |
Źródła
- Schraad M, Mäurer M, Salmen A, Ruck T, Uphaus T, Fleischer V, et al. Cellular and humoral vaccination response under immunotherapies-German consensus on vaccination strategies in neurological autoimmune diseases. Ther Adv Neurol Disord. 2025;18:17562864251396006. doi: 10.1177/17562864251396006. PMID: 41394285.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ SekukinumabDopęcherzowej immunoterapii BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, w tym sekukinumabem.Zanim zaczniesz wlewy BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz sekukinumab, i nie przerywaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków bez decyzji lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz wlewy BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz sekukinumab, i nie przerywaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków bez decyzji lekarza.
Wlewy BCG do pęcherza zawierają żywe, osłabione bakterie, z którymi organizm musi sobie poradzić. Sekukinumab osłabia część układu odpornościowego, więc bakterie z wlewu mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać ciężkie zakażenie. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
- silne osłabienie i objawy grypopodobne
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilony ból, pieczenie lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dopęcherzowej immunoterapii BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, w tym sekukinumabem.[1][2][3] Żywych szczepionek nie podaje się jednocześnie z sekukinumabem.[4] Decyzję, czy przerwać sekukinumab, czy wybrać inną metodę leczenia raka pęcherza, podejmują wspólnie urolog i lekarz prowadzący leczenie biologiczne. Przed leczeniem BCG należy wykluczyć czynną gruźlicę.[2][3]
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG, łącznie z posocznicą, oraz możliwe osłabienie przeciwnowotworowego działania BCG.
Mechanizm
Sekukinumab blokuje interleukinę 17A, która uczestniczy w obronie przed zakażeniami, w tym przed prątkami. Dopęcherzowa immunoterapia BCG polega na podaniu żywych, atenuowanych prątków i wymaga sprawnej odpowiedzi immunologicznej, zarówno do kontroli samych prątków, jak i do uzyskania działania przeciwnowotworowego. Osłabienie odporności przez sekukinumab może sprzyjać rozsiewowi prątków BCG i teoretycznie osłabiać skuteczność leczenia.
Monitorować
- wykluczenie czynnej gruźlicy przed leczeniem
- temperatura ciała i dreszcze po każdym wlewie
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (utrzymująca się gorączka, osłabienie, kaszel, duszność, żółtaczka)
- objawy ze strony dróg moczowych
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka przeciwgruźlicza podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki i nie podaje się jej jednocześnie z sekukinumabem. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie biologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cosentyx 150 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cosentyx-100333193/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ SekukinumabU pacjenta leczonego sekukinumabem nie podaje się żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku.
Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie. Sekukinumab osłabia odporność, więc taka szczepionka może słabiej chronić, a nawet wywołać zakażenie. Jeśli przyjmujesz sekukinumab, nie stosuj szczepionki w kapsułkach. Bezpieczniejsza jest szczepionka podawana w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- osłabienie po przyjęciu kapsułek szczepionki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego sekukinumabem nie podaje się żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu[1]. Żywych szczepionek nie stosuje się jednocześnie z sekukinumabem[2]. Przed wyjazdem do rejonu endemicznego należy wybrać szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu, a o ewentualnym szczepieniu żywą szczepionką po przerwaniu leczenia decyduje lekarz prowadzący. Jeśli szczepienie planuje się przed rozpoczęciem terapii sekukinumabem, warto zakończyć je przed pierwszą dawką leku.
Skutek kliniczny
Możliwe zakażenie wywołane żywym szczepem szczepionkowym oraz słabsza lub niewystarczająca ochrona przed durem brzusznym. Dla szczepionki inaktywowanej możliwa jest jedynie słabsza odpowiedź poszczepienna.
Mechanizm
Sekukinumab jest przeciwciałem monoklonalnym hamującym interleukinę 17A, czyli lekiem immunosupresyjnym. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane pałeczki szczepu Ty 21a, a jej stosowanie u osób przyjmujących leki immunosupresyjne jest przeciwwskazane[1]. Żywych szczepionek nie podaje się jednocześnie z sekukinumabem[2]. Osłabienie odpowiedzi immunologicznej może zmniejszyć skuteczność szczepienia i teoretycznie sprzyjać niekontrolowanemu namnażaniu szczepu szczepionkowego. Szczepionka inaktywowana podawana we wstrzyknięciu nie zawiera żywych bakterii, więc ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym jej nie dotyczy.
Monitorować
- upewnienie się, czy planowana szczepionka jest żywa (doustne kapsułki), czy inaktywowana (wstrzyknięcie)
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana (wstrzykiwana)szczepionka polisacharydowa Vi przeciw durowi brzusznemu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana, zawiesina do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc ograniczenie dotyczące żywych szczepionek jej nie obejmuje. Można ją podać pacjentowi leczonemu sekukinumabem, pamiętając, że przy leczeniu immunosupresyjnym odpowiedź poszczepienna bywa słabsza. |
| Szczepienie żywą szczepionką zakończone przed pierwszą dawką sekukinumabukolejność włączenia · sekukinumab | inne zalecenie | Jeśli szczepienie żywą szczepionką jest konieczne, najlepiej zakończyć je przed rozpoczęciem leczenia sekukinumabem. O odstępie decyduje lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cosentyx 150 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cosentyx-100333193/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie.Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki hamujące interleukiny, takie jak ustekinumab, sekukinumab, tocilizumab czy anakinra, osłabiają odporność. Przy takim leczeniu wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a szczepienie może też słabiej chronić. Dlatego w trakcie tego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku dni lub tygodni po szczepieniu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie, senność, drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- uporczywe wymioty, silny ból brzucha
- duże osłabienie, bóle mięśni
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie. Jeśli planowane jest leczenie biologiczne, a pacjent może podróżować do rejonu endemicznego, szczepienie najlepiej wykonać co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Po odstawieniu leku szczepić można dopiero po okresie wymywania. Okres ten wynika z ChPL danej substancji i dla przeciwciał monoklonalnych (np. ustekinumab, sekukinumab, guselkumab, tocilizumab) wynosi zwykle kilka miesięcy. Przy anakinrze jest krótszy ze względu na krótki okres półtrwania. Przed wznowieniem leczenia też trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. Odstawienie leku tylko po to, aby zaszczepić się przed podróżą, wymaga decyzji lekarza prowadzącego. Pod uwagę trzeba wziąć ryzyko zaostrzenia choroby podstawowej. U pacjentów po przeszczepieniu leczonych bazyliksymabem, a także u osób z innymi lekami immunosupresyjnymi, szczepienie jest wykluczone na czas leczenia. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży może wydać zwolnienie z obowiązku szczepienia, wpisywane do Międzynarodowego Świadectwa Szczepień. Pacjenta trzeba wtedy poinformować, że pozostaje bez ochrony. Należy mu zalecić rezygnację z podróży do rejonu endemicznego albo ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku objawów ogólnoustrojowych i neurologicznych.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężka choroba wywołana wirusem szczepionkowym. Może to być choroba trzewna przypominająca żółtą febrę, z niewydolnością wielonarządową, albo choroba neurotropowa, czyli zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Oba powikłania mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być słabsza, co daje fałszywe poczucie ochrony w czasie podróży do rejonu endemicznego. Leczenie immunosupresyjne znajduje się w przeciwwskazaniach ChPL szczepionki przeciw żółtej febrze. ChPL inhibitorów interleukin zalecają, aby nie podawać szczepionek żywych w trakcie leczenia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Kontrolę nad tym namnażaniem przejmuje prawidłowo działający układ odpornościowy. Inhibitory interleukin blokują cytokiny (IL-1, IL-2, IL-6, IL-12/23, IL-17, IL-36) albo ich receptory. Te cytokiny uczestniczą w odpowiedzi zapalnej, w aktywacji limfocytów T i w wytwarzaniu przeciwciał. Osłabienie tych szlaków może pozwolić na niekontrolowane namnażanie wirusa szczepionkowego i jednocześnie zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Efekt jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z samego działania immunomodulującego, a nie z metabolizmu. Siła immunosupresji różni się między lekami i zależy od leczenia skojarzonego (np. bazyliksymab podaje się zawsze z innymi lekami immunosupresyjnymi). Nie zmienia to jednak zalecenia dla żadnego leku z grupy.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku leczenia biologicznego i innej immunosupresji, z datą ostatniej dawki
- po przypadkowym podaniu: temperatura ciała, objawy ogólne i neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym podaniu: próby wątrobowe, morfologia, parametry nerkowe przy objawach ogólnoustrojowych
- zachowanie odstępu między szczepieniem a wznowieniem leczenia zgodnie z ChPL leku
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora interleukinykolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia biologicznego jest akceptowalne. Daje czas na wytworzenie odporności i wygaszenie namnażania wirusa szczepionkowego, zanim zostanie włączona immunosupresja. |
| Okres wymywania leku zgodny z ChPLodstep · inhibitory interleukin | ryzyko maleje | Po odstawieniu inhibitora interleukiny szczepienie można rozważyć dopiero po okresie wymywania. Dla przeciwciał monoklonalnych trwa on zwykle kilka miesięcy, dla anakinry jest krótszy. Odstawienie leku przed podróżą to decyzja lekarza prowadzącego, który musi ocenić ryzyko zaostrzenia choroby. Przed wznowieniem leczenia trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. |
| Niemowlę narażone na lek biologiczny w okresie ciążywiek · pacjent | ryzyko rośnie | Przeciwciała monoklonalne przechodzą przez łożysko i mogą utrzymywać się u niemowlęcia przez wiele miesięcy po porodzie. Szczepionek żywych, w tym przeciw żółtej febrze, nie należy podawać takiemu dziecku przed upływem okresu zalecanego w ChPL leku stosowanego przez matkę w ciąży. |
Niekorzystna interakcjaDziurawiec+ LewonorgestrelU kobiety, która w ciągu ostatnich 4 tygodni przyjmowała dziurawiec, zaleca się niehormonalną antykoncepcję awaryjną, czyli wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią.Jeśli w ostatnim miesiącu przyjmowałaś dziurawiec, powiedz o tym farmaceucie lub lekarzowi przed przyjęciem tabletki „dzień po”, bo może być potrzebna wkładka z miedzią albo większa dawka.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli w ostatnim miesiącu przyjmowałaś dziurawiec, powiedz o tym farmaceucie lub lekarzowi przed przyjęciem tabletki „dzień po”, bo może być potrzebna wkładka z miedzią albo większa dawka.
Dziurawiec, także w herbatkach i suplementach, sprawia, że organizm szybciej pozbywa się tabletki „dzień po”. Przez to tabletka może nie zadziałać i możesz zajść w ciążę. Ten efekt utrzymuje się nawet do 4 tygodni po odstawieniu dziurawca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- opóźnienie miesiączki
- objawy ciąży, np. nudności lub tkliwość piersi
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U kobiety, która w ciągu ostatnich 4 tygodni przyjmowała dziurawiec, zaleca się niehormonalną antykoncepcję awaryjną, czyli wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią[1]. Jeśli pacjentka nie może lub nie chce skorzystać z wkładki, można rozważyć podwójną dawkę lewonorgestrelu 3000 mikrogramów przyjętą jednorazowo w ciągu 72 godzin po niezabezpieczonym stosunku, z zastrzeżeniem, że skuteczności tego schematu przy induktorze nie potwierdzono[1]. Do kolejnej miesiączki warto stosować prezerwatywę, a przy opóźnieniu krwawienia wykonać test ciążowy.
Skutek kliniczny
Obniżone stężenie lewonorgestrelu może zmniejszyć skuteczność antykoncepcji awaryjnej i zwiększyć ryzyko niezamierzonej ciąży[1]. Dziurawiec osłabia też działanie doustnych środków antykoncepcyjnych stosowanych regularnie[2].
Mechanizm
Ziele dziurawca przy systematycznym przyjmowaniu pobudza enzymy wątrobowe z rodziny cytochromu P450, przede wszystkim CYP3A4[2]. Lewonorgestrel jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc indukcja przyspiesza jego rozkład i obniża stężenie w osoczu[1]. Dla innego induktora, efawirenzu, wykazano zmniejszenie AUC lewonorgestrelu o około 50%, a dziurawiec zalicza się do substancji o prawdopodobnie podobnej zdolności[1]. Indukcja narasta stopniowo i utrzymuje się do około 4 tygodni po odstawieniu ziela[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- termin kolejnej miesiączki
- test ciążowy przy opóźnieniu miesiączki
Bezpieczniejsze alternatywy
wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 tygodnie od odstawienia dziurawcadziurawiec | interakcja nie dotyczy | Po upływie 4 tygodni od ostatniego przyjęcia dziurawca indukcja enzymów ustępuje i standardowa dawka lewonorgestrelu nie wymaga modyfikacji. |
| 3000 mikrogramów jednorazowo w ciągu 72 godzindawka · lewonorgestrel | inne zalecenie | Podwójna dawka lewonorgestrelu jest opcją dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą skorzystać z wkładki z miedzią, choć jej skuteczności z induktorem enzymów nie badano. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
Niekorzystna interakcjaLewonorgestrel+ DarunawirU kobiety, która w ciągu ostatnich 4 tygodni przyjmowała darunawir z rytonawirem, jako antykoncepcję awaryjną zaleca się metodę niehormonalną, czyli wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią.Jeśli przyjmujesz darunawir lub przyjmowałaś go w ostatnich 4 tygodniach, przed przyjęciem tabletki „dzień po” powiedz o tym farmaceucie albo lekarzowi, aby dobrali skuteczną metodę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz darunawir lub przyjmowałaś go w ostatnich 4 tygodniach, przed przyjęciem tabletki „dzień po” powiedz o tym farmaceucie albo lekarzowi, aby dobrali skuteczną metodę.
Lek na HIV z darunawirem, zwłaszcza przyjmowany razem z rytonawirem, może osłabiać działanie tabletki „dzień po”. Organizm szybciej usuwa wtedy hormon z tabletki, więc może ona gorzej chronić przed ciążą. Leku na HIV nie odstawiaj, bo to on jest najważniejszy. Lepszą ochronę daje w tej sytuacji wkładka z miedzią zakładana przez lekarza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- spóźniająca się lub nieobecna miesiączka
- nietypowe krwawienie z pochwy
- ból podbrzusza po przyjęciu tabletki
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U kobiety, która w ciągu ostatnich 4 tygodni przyjmowała darunawir z rytonawirem, jako antykoncepcję awaryjną zaleca się metodę niehormonalną, czyli wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią.[1] Jeśli pacjentka nie może lub nie chce założyć wkładki, można podać podwójną dawkę lewonorgestrelu, czyli 3000 mikrogramów w ciągu 72 godzin po niezabezpieczonym stosunku, choć takiego schematu nie badano przy jednoczesnym stosowaniu induktora enzymów.[1] Leczenia darunawirem nie przerywa się i nie zmienia się jego dawki.
Skutek kliniczny
Stężenie lewonorgestrelu po jednorazowej dawce antykoncepcji awaryjnej może być mniejsze, co grozi zmniejszeniem skuteczności zapobiegania ciąży. Lewonorgestrel nie wpływa istotnie na stężenie darunawiru i nie zagraża skuteczności leczenia przeciwwirusowego.
Mechanizm
Darunawir stosuje się zawsze ze wzmacniaczem, najczęściej z rytonawirem. Rytonawir należy do leków, które prawdopodobnie zmniejszają stężenie lewonorgestrelu w osoczu przez przyspieszenie jego metabolizmu wątrobowego, podobnie jak inne induktory enzymów, na przykład efawirenz, przy którym AUC lewonorgestrelu zmniejsza się o około 50%.[1] Darunawir z rytonawirem zwiększa też aktywność CYP2C9 i CYP2C19.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- opóźnienie lub brak kolejnej miesiączki – wykonanie testu ciążowego
- nietypowe krwawienie lub ból podbrzusza po przyjęciu tabletki
Kiedy ocena się zmienia
| Darunawir wzmocniony kobicystatem zamiast rytonawirupostać · darunawir | inne zalecenie | Kobicystat hamuje CYP3A i nie ma działania indukującego rytonawiru, dlatego przy darunawirze z kobicystatem zmniejszenia stężenia lewonorgestrelu nie należy oczekiwać, a dane dla tego połączenia są ograniczone. |
| czas leczenia ≤ 4 tygodnie od odstawienia darunawiru z rytonawiremdarunawir | inne zalecenie | Zalecenie wyboru wkładki z miedzią lub podwójnej dawki lewonorgestrelu obowiązuje także u kobiet, które odstawiły induktor w ciągu ostatnich 4 tygodni. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaLewonorgestrel+ TyzanidynaNie zaleca się łączenia tyzanidyny z doustnymi lekami antykoncepcyjnymi.Przyjmij tabletkę jak najszybciej, a przez kilka następnych dni wstawaj powoli, unikaj alkoholu i nie prowadź auta, jeśli czujesz się senna.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmij tabletkę jak najszybciej, a przez kilka następnych dni wstawaj powoli, unikaj alkoholu i nie prowadź auta, jeśli czujesz się senna.
Tabletka „dzień po” może nieco nasilić działanie tyzanidyny. Możesz wtedy czuć się bardziej senna, mieć zawroty głowy albo niższe ciśnienie niż zwykle. Po jednej tabletce ryzyko jest małe, więc nie rezygnuj z niej z tego powodu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- uczucie dużego osłabienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie zaleca się łączenia tyzanidyny z doustnymi lekami antykoncepcyjnymi.[1] Jeśli pacjentka przyjmująca tyzanidynę potrzebuje antykoncepcji awaryjnej, lewonorgestrel można podać, ponieważ korzyść przeważa nad ryzykiem, ale przez kilka kolejnych dni należy zwrócić uwagę na nadmierną senność, zawroty głowy i objawy niedociśnienia. Przy przewlekłej antykoncepcji hormonalnej u pacjentki leczonej tyzanidyną lepiej rozważyć inną metodę antykoncepcji albo inny lek rozkurczający mięśnie. Przy rozpoczynaniu tyzanidyny u kobiety stosującej antykoncepcję hormonalną należy zaczynać od małej dawki i ostrożnie ją zwiększać.
Skutek kliniczny
Większe stężenie tyzanidyny może nasilać senność, zawroty głowy, niedociśnienie tętnicze i bradykardię oraz dawać objawy przedawkowania, takie jak wydłużenie odstępu QT.[1] Po jednorazowej dawce lewonorgestrelu stosowanej w antykoncepcji awaryjnej istotny klinicznie wzrost stężenia tyzanidyny jest mało prawdopodobny, ale nie można go wykluczyć.
Mechanizm
Doustne leki antykoncepcyjne hamują CYP1A2, który odpowiada za metabolizm tyzanidyny, przez co mogą zwiększać jej stężenie w osoczu.[1] Hamowanie CYP1A2 przez hormonalną antykoncepcję przypisuje się głównie składnikowi estrogenowemu, a dla samego lewonorgestrelu, zwłaszcza w pojedynczej dawce, efekt ten jest przewidywany przez analogię i słabo udokumentowany.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- tętno
- senność i zaburzenia psychomotoryczne
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- EKG (odstęp QT) przy dużych dawkach tyzanidyny lub innych lekach wydłużających QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Pojedyncza tabletka w antykoncepcji awaryjnejpostać · lewonorgestrel | ryzyko maleje | Jednorazowa ekspozycja na lewonorgestrel bez estrogenu najpewniej nie hamuje CYP1A2 w stopniu istotnym klinicznie – wystarczy poinformować pacjentkę o objawach nasilonego działania tyzanidyny. |
| Tabletka złożona z etynyloestradiolem (przewlekle)postać · lewonorgestrel | ryzyko rośnie | Przewlekła złożona antykoncepcja doustna zawierająca estrogen silniej hamuje CYP1A2 – rozważ inną metodę antykoncepcji lub inny lek rozkurczający, a jeśli tyzanidyna jest konieczna, zaczynaj od małej dawki. |
| Wewnątrzmaciczniedroga podania · lewonorgestrel | ryzyko maleje | System wewnątrzmaciczny z lewonorgestrelem daje małą ekspozycję ogólnoustrojową, więc wpływ na metabolizm tyzanidyny jest mało prawdopodobny. |
| Duże dawkidawka · tyzanidyna | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach tyzanidyny wzrost jej stężenia zwiększa ryzyko niedociśnienia i wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza przy innych lekach wydłużających QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaLewonorgestrel+ EnzalutamidOsobie przyjmującej enzalutamid obecnie lub w ciągu ostatnich 4 tygodni należy zaproponować jako antykoncepcję awaryjną wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią.Jeśli enzalutamid jest lub był w twoim leczeniu w ostatnim miesiącu, od razu zgłoś się do lekarza po wkładkę z miedzią, a gdy to niemożliwe, zapytaj farmaceutę o podwójną dawkę lewonorgestrelu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli enzalutamid jest lub był w twoim leczeniu w ostatnim miesiącu, od razu zgłoś się do lekarza po wkładkę z miedzią, a gdy to niemożliwe, zapytaj farmaceutę o podwójną dawkę lewonorgestrelu.
Tabletka „dzień po” z lewonorgestrelem może nie zadziałać, jeśli przyjmujesz enzalutamid. Enzalutamid przyspiesza usuwanie lewonorgestrelu z organizmu, a ten efekt może trwać nawet miesiąc lub dłużej po zakończeniu leczenia. Skuteczniejszym rozwiązaniem jest wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią założona przez lekarza. Ciąża w trakcie leczenia enzalutamidem jest groźna, dlatego powiedz o tym leku lekarzowi i farmaceucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- miesiączka spóźnia się
- objawy ciąży, np. nudności lub tkliwość piersi
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Osobie przyjmującej enzalutamid obecnie lub w ciągu ostatnich 4 tygodni należy zaproponować jako antykoncepcję awaryjną wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią.[1] Gdy wkładka nie jest możliwa lub akceptowana, można podać 3000 mikrogramów lewonorgestrelu w ciągu 72 godzin po stosunku, choć skuteczności tego schematu przy induktorze enzymów nie badano.[1] Pełna indukcja rozwija się w ciągu około miesiąca od rozpoczęcia leczenia enzalutamidem i może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu, dlatego to samo postępowanie dotyczy osób, które niedawno zakończyły leczenie.[2] Enzalutamid jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę, więc potrzeba antykoncepcji awaryjnej u takiej pacjentki wymaga pilnej weryfikacji leczenia z lekarzem prowadzącym.[3]
Skutek kliniczny
Spadek stężenia lewonorgestrelu może zmniejszyć skuteczność antykoncepcji awaryjnej i doprowadzić do niezamierzonej ciąży. Ciąża jest w tej sytuacji szczególnie niebezpieczna, bo enzalutamid jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę.[3]
Mechanizm
Enzalutamid indukuje CYP3A4 i przyspiesza metabolizm lewonorgestrelu, przez co zmniejsza jego stężenie w osoczu. Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego zmniejszał AUC midazolamu, substratu CYP3A4, o 86%.[2] Leki indukujące enzymy wątrobowe, głównie CYP3A4, przyspieszają metabolizm lewonorgestrelu, a przy jednoczesnym stosowaniu efawirenzu AUC lewonorgestrelu zmniejszało się o około 50%.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Lewonorgestrel: substrat CYP3A4[5]
- Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- test ciążowy przy opóźnieniu miesiączki
- weryfikacja wskazania do enzalutamidu u osoby mogącej zajść w ciążę
Bezpieczniejsze alternatywy
wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią
Kiedy ocena się zmienia
| 3000 mikrogramówdawka · lewonorgestrel | ryzyko maleje | Podwójna dawka lewonorgestrelu przyjęta w ciągu 72 godzin po stosunku może częściowo zrównoważyć indukcję, ale tego schematu z induktorem nie badano, dlatego wkładka z miedzią pozostaje metodą z wyboru. |
| odstep ≤ 1 miesiąc od odstawienia enzalutamiduenzalutamid | inne zalecenie | Ze względu na długi okres półtrwania enzalutamidu (5,8 dnia) indukcja enzymów może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po zakończeniu leczenia, więc postępowanie jak przy induktorze obowiązuje także po odstawieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xtandi 40 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xtandi-100302608/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle tabletka 1500 mikrogramów. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escapelle-tabletka-1500-mikrogramow-100158979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.