Skutek kliniczny

Zmniejszenie wchłaniania tetracykliny może prowadzić do zbyt niskiego stężenia antybiotyku i nieskuteczności leczenia zakażenia. Niedostateczne stężenie antybiotyku sprzyja także utrzymywaniu się zakażenia i selekcji opornych bakterii.

Mechanizm

Jony magnezu tworzą z tetracykliną w przewodzie pokarmowym kompleksy, które słabo się wchłaniają, co znacznie zmniejsza stężenie antybiotyku we krwi.^[3][4] Wchłanianie tetracykliny zmniejszają także inne związki magnezu, wapnia, glinu i żelaza.^[1]

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia (ustępowanie objawów, gorączka)
• przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to hipermagnezemia u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub dializowanych, objawiająca się osłabieniem mięśni, sennością, nudnościami, spadkiem ciśnienia tętniczego i bradykardią. U osób z prawidłową czynnością nerek i przy doraźnym stosowaniu leku zobojętniającego znaczenie kliniczne połączenia jest niewielkie. Lek zobojętniający przyjęty razem z innymi lekami doustnymi może też ograniczać ich wchłanianie, dlatego zaleca się odstęp czasowy – zalecenie to dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu.^[2]

Mechanizm

Kalcytriol jako aktywna postać witaminy D zwiększa jelitowe wchłanianie jonów dwuwartościowych, a wodorotlenek magnezu dostarcza dużej ilości magnezu. U chorych z upośledzoną czynnością nerek, zwłaszcza przewlekle dializowanych, nadmiar magnezu nie jest skutecznie wydalany, co sprzyja jego kumulacji. Leki zawierające magnez, takie jak leki zobojętniające, mogą powodować hipermagnezemię, dlatego unika się ich podczas leczenia kalcytriolem u pacjentów przewlekle dializowanych.^[1]

Monitorować

• stężenie magnezu w surowicy u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek
• stężenie wapnia i fosforanów w surowicy
• czynność nerek (eGFR)
• objawy hipermagnezemii – osłabienie mięśni, senność, bradykardia, spadek ciśnienia

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazolomeprazol

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu stężenie norfloksacyny w surowicy i w moczu spada, co grozi nieskutecznym leczeniem zakażenia, zwłaszcza zakażenia dróg moczowych, oraz sprzyja selekcji opornych bakterii^[1].

Mechanizm

Jony magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym słabo wchłanialne kompleksy (chelaty) z norfloksacyną. Zmniejsza to wchłanianie norfloksacyny i jej stężenie w surowicy oraz w moczu^[1].

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia – ustępowanie objawów klinicznych
• przestrzeganie odstępów między dawkami obu leków

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie baloksawiru może osłabić skuteczność leczenia grypy. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ baloksawir marboksyl podaje się zwykle jednorazowo i nie ma możliwości wyrównania słabszego wchłonięcia kolejnymi dawkami.

Mechanizm

Magnez jest kationem wielowartościowym, który w przewodzie pokarmowym może tworzyć z baloksawirem marboksylem trudno wchłanialne kompleksy. Produkty zawierające kationy wielowartościowe mogą zmniejszać stężenie baloksawiru w osoczu.^[1]

Monitorować

• ustępowanie objawów grypy (gorączka, bóle mięśni, osłabienie)
• przyjmowanie leków zobojętniających, przeczyszczających i suplementów z magnezem w dniu przyjęcia baloksawiru

Bezpieczniejsze alternatywy

oseltamiwirzanamiwir

Skutek kliniczny

Nasilona, czasem uporczywa biegunka i bóle brzucha, które mogą prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami nerek. Nasilenie biegunki pogarsza tolerancję mizoprostolu i może skłaniać pacjenta do przerwania leczenia osłaniającego przed NLPZ.

Mechanizm

Unikaj łączenia mizoprostolu z lekami zobojętniającymi zawierającymi magnez, bo oba leki działają przeczyszczająco i ich działania się sumują. Mizoprostol jako analog prostaglandyny E1 nasila wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita oraz pobudza perystaltykę, a biegunka jest jego najczęstszym działaniem niepożądanym. Wodorotlenek magnezu słabo się wchłania i działa osmotycznie, zatrzymując wodę w jelicie. Związki magnezu nasilają wywołaną przez mizoprostol biegunkę^[1].

Monitorować

• częstość i konsystencja stolców
• objawy odwodnienia (pragnienie, zmniejszona ilość moczu, zawroty głowy)
• stężenie potasu i magnezu w surowicy przy uporczywej biegunce lub niewydolności nerek

Bezpieczniejsze alternatywy

wapnia węglanglinu fosforanfamotydyna

Skutek kliniczny

Długotrwałe, codzienne łączenie obu leków może obniżyć ekspozycję na kwas mykofenolowy i zmniejszyć skuteczność immunosupresji^[1]. U biorcy przeszczepu oznacza to ryzyko ostrego odrzucania, a u pacjenta z chorobą autoimmunologiczną ryzyko zaostrzenia choroby.

Mechanizm

Leki zobojętniające zawierające związki magnezu zmniejszają wchłanianie kwasu mykofenolowego z przewodu pokarmowego, co obniża jego ekspozycję ogólnoustrojową. Po pojedynczej dawce leku zobojętniającego ze związkami magnezu i glinu AUC kwasu mykofenolowego zmniejsza się o około 37%, a Cmax o około 25%^[1]. Dane dotyczą preparatów łączących magnez z glinem, więc nie da się wyodrębnić udziału samego wodorotlenku magnezu, ale należy przyjąć, że uczestniczy on w tym efekcie.

Monitorować

• częstość i czas stosowania leków zobojętniających przez pacjenta
• stężenie kwasu mykofenolowego (jeśli ośrodek prowadzi monitorowanie terapeutyczne), gdy codzienne stosowanie leku zobojętniającego było konieczne
• objawy odrzucania przeszczepu lub zaostrzenia choroby podstawowej
• czynność nerek (stężenie kreatyniny, eGFR)

Bezpieczniejsze alternatywy

pantoprazol

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie dolutegrawiru w osoczu może osłabić kontrolę zakażenia HIV, zwiększyć ryzyko niepowodzenia wirusologicznego i sprzyjać rozwojowi oporności. Ryzyko jest największe u pacjentów z już istniejącą opornością na inhibitory integrazy, u których należy unikać wszelkich czynników zmniejszających ekspozycję na dolutegrawir.^[2]

Mechanizm

Jony magnezu z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym chelaty z dolutegrawirem, co zmniejsza wchłanianie dolutegrawiru. Wchłanianie dolutegrawiru zmniejsza się po zastosowaniu niektórych leków zmniejszających kwaśność soku żołądkowego.^[2] Połączenia leku zobojętniającego zawierającego wodorotlenek magnezu i wodorotlenek glinu z inhibitorami integrazy, w tym z dolutegrawirem, należy unikać – zalecenie dotyczy całego leku złożonego.^[1]

Monitorować

• Przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków
• Wiremia HIV (HIV RNA) przy długotrwałym łączeniu
• Częstość sięgania po leki zobojętniające bez recepty

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynaomeprazol

Skutek kliniczny

Zmniejszone wchłanianie biktegrawiru grozi zbyt niskim stężeniem leku, utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na inhibitory integrazy. Ryzyko jest największe przy przyjęciu obu leków w tym samym czasie i przy regularnym stosowaniu leku zobojętniającego.

Mechanizm

Jony magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym kompleksy chelatowe z biktegrawirem, który jak inne inhibitory integrazy wiąże kationy dwu- i trójwartościowe. Związany biktegrawir słabo się wchłania, co obniża jego stężenie w osoczu. Leki zobojętniające zawierające wodorotlenek magnezu i glinu mogą uniemożliwiać prawidłowe wchłanianie skojarzenia biktegrawiru z emtrycytabiną i alafenamidem tenofowiru – zapis dotyczy całego leku złożonego z glinem.^[1]

Monitorować

• wiremia HIV (HIV-RNA) przy dłuższym łączeniu
• przestrzeganie odstępu między dawkami
• częstość przyjmowania leku zobojętniającego

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynaomeprazol

Skutek kliniczny

Zbyt niskie stężenie elwitegrawiru grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności na inhibitory integrazy. Pojedyncza dawka zwykle nie wywołuje objawów, ale przy regularnym jednoczesnym przyjmowaniu ryzyko niepowodzenia leczenia rośnie.

Mechanizm

Elwitegrawir nie powinien być przyjmowany jednocześnie z wodorotlenkiem magnezu, bo w przewodzie pokarmowym wiąże jony magnezu w trudno wchłanialne kompleksy (chelaty). Zmniejsza to wchłanianie elwitegrawiru i jego stężenie we krwi. Wiązanie kationów wielowartościowych jest wspólną cechą inhibitorów integrazy, a leki zobojętniające z tej grupy upośledzają ich wchłanianie.^[1] Ten zapis dotyczy całego leku złożonego, który zawiera także wodorotlenek glinu.

Monitorować

• wiremia HIV (HIV RNA) przy dłuższym stosowaniu leku zobojętniającego
• przestrzeganie odstępu między dawkami

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynaomeprazol

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie lapatynibu we krwi może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego. Interakcja nie powoduje ostrych objawów, dlatego łatwo ją przeoczyć.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny i podnosi pH soku żołądkowego. Rozpuszczalność lapatynibu zależy od pH, więc w środowisku mniej kwaśnym lapatynib gorzej się rozpuszcza i słabiej wchłania.^[1] Lek podnoszący pH (esomeprazol) zmniejszał ekspozycję na lapatynib średnio o 27% (zakres 6–49%).^[1] Dla leków zobojętniających efekt jest przenoszony z tego mechanizmu, a nie potwierdzony osobnym badaniem.

Monitorować

• skuteczność leczenia przeciwnowotworowego według oceny onkologa
• częstość i pora przyjmowania leku zobojętniającego względem lapatynibu

Skutek kliniczny

Ryzyko hipermagnezemii z osłabieniem mięśni, osłabieniem odruchów ścięgnistych, sennością, niedociśnieniem i bradykardią, a przy dużych stężeniach z zaburzeniami przewodzenia w sercu i depresją oddechową. Ryzyko jest największe u pacjentów dializowanych i z ciężką niewydolnością nerek.

Mechanizm

Parykalcytolu nie łączy się z preparatami zawierającymi magnez, w tym z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy, ponieważ może wystąpić hipermagnezemia^[1]. Aktywne analogi witaminy D zwiększają jelitowe wchłanianie kationów dwuwartościowych, w tym magnezu. U chorych z przewlekłą chorobą nerek, u których stosuje się parykalcytol, nerkowe wydalanie magnezu jest ograniczone, więc wchłonięty magnez łatwo się kumuluje.

Monitorować

• stężenie magnezu w surowicy
• stężenie wapnia w surowicy
• odruchy ścięgniste i siła mięśniowa
• ciśnienie tętnicze i częstość rytmu serca

Bezpieczniejsze alternatywy

pantoprazolomeprazol

Skutek kliniczny

Stężenie raltegrawiru w osoczu wyraźnie się zmniejsza, nawet gdy lek zobojętniający przyjęto w ciągu 6 godzin od raltegrawiru.^[1] Zbyt niskie stężenie leku przeciwwirusowego grozi utratą kontroli nad replikacją HIV i rozwojem oporności wirusa.

Mechanizm

Raltegrawir tworzy w przewodzie pokarmowym kompleksy (chelaty) z dwuwartościowymi kationami metali, w tym z magnezem uwalnianym z wodorotlenku magnezu. Powstały kompleks słabo się wchłania, więc do krwi trafia mniej raltegrawiru.^[1]

Monitorować

• Wiremia HIV (HIV RNA) w kontroli u lekarza, jeśli pacjent przyjmował połączenie wielokrotnie
• Przegląd leków bez recepty na zgagę i nadkwasotę przy każdej wizycie w aptece

Bezpieczniejsze alternatywy

wapńfamotydynaomeprazol

Skutek kliniczny

Zaniżone stężenie fosforanów w okresie oceny może prowadzić do błędnej decyzji o zwiększeniu dawki erdafitynibu i w konsekwencji do nasilenia jego toksyczności albo do niewłaściwej oceny odpowiedzi na leczenie. Nie można też wykluczyć zmniejszenia wchłaniania erdafitynibu przy jednoczesnym przyjęciu.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu może wiązać fosforany w przewodzie pokarmowym i zmniejszać ich wchłanianie, przez co obniża stężenie fosforanów w surowicy. Hiperfosfatemia jest farmakodynamicznym wskaźnikiem działania erdafitynibu, a stężenie fosforanów oznaczone w 14.–21. dniu leczenia decyduje o zwiększeniu dawki. Leków mogących zmieniać stężenie fosforanów należy unikać do czasu tej oceny^[1]. Lek zobojętniający może też ogólnie zaburzać wchłanianie innych leków doustnych, dlatego dla całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu zaleca się odstęp co najmniej 2 godzin od innych leków doustnych^[2].

Monitorować

• stężenie fosforanów w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek
• czynność nerek

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie kabotegrawiru po podaniu doustnym, co w leczeniu zakażenia HIV-1 grozi utratą kontroli wiremii i rozwojem oporności, a w profilaktyce przedekspozycyjnej – słabszą ochroną przed zakażeniem.

Mechanizm

Jony magnezu z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym kompleksy (chelaty) z inhibitorami integrazy, co zmniejsza wchłanianie kabotegrawiru podanego doustnie. Inhibitorów integrazy nie łączy się z lekami zobojętniającymi, a schemat dawkowania ustala się według zasad dla danego inhibitora – zalecenie dotyczy całego leku złożonego z glinem i magnezem.^[1] Interakcja dotyczy wyłącznie postaci doustnej kabotegrawiru – po podaniu domięśniowym lek omija przewód pokarmowy.

Monitorować

• miano HIV-1 RNA (wiremia) u pacjentów leczonych doustnie
• przestrzeganie odstępów między dawkami w okresie doustnym

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Skutek kliniczny

Możliwe zmniejszenie ilości wchłoniętego hydrokortyzonu i słabsze jego działanie. U pacjentów z niewydolnością kory nadnerczy, przyjmujących hydrokortyzon jako leczenie substytucyjne, niedostateczne wchłanianie może sprzyjać objawom niedoboru kortyzolu, a w skrajnym przypadku przełomowi nadnerczowemu. Przy jednorazowym przyjęciu obu leków razem znaczenie kliniczne jest zwykle niewielkie.

Mechanizm

Doustny hydrokortyzon należy przyjmować co najmniej 2 h przed lub po leku zobojętniającym, bo leki zobojętniające mogą zmniejszać wchłanianie glikokortykosteroidów. Zmniejszone wchłanianie glikokortykosteroidów opisano dla leków zobojętniających zawierających glin, a zalecenie odstępu 2 h dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu i magnezu^[1]. Wodorotlenek magnezu podnosi pH w żołądku i może wiązać lub opóźniać rozpuszczanie innych leków w przewodzie pokarmowym, dlatego podobnego, choć słabiej udokumentowanego efektu można oczekiwać także po samym wodorotlenku magnezu.

Monitorować

• objawy niedoboru kortyzolu (osłabienie, zmęczenie, nudności, zawroty głowy, niskie ciśnienie)
• kontrola choroby podstawowej leczonej hydrokortyzonem
• zachowanie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazol

Skutek kliniczny

Możliwe zmniejszenie stężenia triamcynolonu we krwi i słabsze działanie przeciwzapalne lub immunosupresyjne, szczególnie przy regularnym przyjmowaniu leku zobojętniającego razem z dawką steroidu. Znaczenie kliniczne jest zwykle umiarkowane i można go uniknąć, zachowując odstęp między lekami.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający podnosi pH treści żołądka i może adsorbować inne leki w przewodzie pokarmowym, co teoretycznie zmniejsza i opóźnia wchłanianie doustnego triamcynolonu. Upośledzenie wchłaniania glikokortykosteroidów przypisuje się przede wszystkim lekom zobojętniającym zawierającym glin^[1]. Dla samego wodorotlenku magnezu efekt jest słabiej udokumentowany, ale w praktyce występuje on niemal wyłącznie w połączeniu z glinem lub wapniem.

Monitorować

• skuteczność leczenia triamcynolonem (nawrót objawów choroby podstawowej)
• dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (zgaga, ból w nadbrzuszu, smoliste stolce)
• częstość przyjmowania leku zobojętniającego

Skutek kliniczny

Przyjęcie obu leków jednocześnie może zmniejszyć ilość wchłoniętego deksametazonu i osłabić jego działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe lub przeciwwymiotne. Największe znaczenie ma to przy krótkich, celowanych kuracjach i gdy deksametazon podaje się w małej dawce, w której niewielki spadek wchłaniania przekłada się na brak efektu.

Mechanizm

Środki zobojętniające sok żołądkowy, szczególnie zawierające sole magnezu, zaburzają wchłanianie glikokortykosteroidów z przewodu pokarmowego.^[2] Wodorotlenek magnezu podwyższa pH treści żołądkowej i może adsorbować deksametazon, co zmniejsza ilość leku dostępną do wchłonięcia.

Monitorować

• skuteczność leczenia deksametazonem (ustępowanie objawów, dla których go zlecono)
• dolegliwości ze strony żołądka w trakcie steroidoterapii (ból w nadbrzuszu, smoliste stolce)

Bezpieczniejsze alternatywy

pantoprazolfamotydyna

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu doustnym możliwe jest zmniejszenie ekspozycji na betametazon i słabsze działanie przeciwzapalne. Znaczenie kliniczne jest prawdopodobnie niewielkie, gdy zachowuje się odstęp między lekami. Dla betametazonu stosowanego miejscowo lub pozajelitowo nie oczekuje się skutków klinicznych.

Mechanizm

Betametazon doustny przyjęty razem z wodorotlenkiem magnezu może wchłaniać się słabiej z przewodu pokarmowego. Leki zobojętniające podnoszą pH żołądka i mogą wiązać inne leki w świetle jelita. Upośledzenie wchłaniania glikokortykosteroidów opisano dla leków zobojętniających zawierających glin, a zalecenie odstępu czasowego obejmuje cały lek złożony z wodorotlenkiem glinu i magnezu^[1]. Udział samego wodorotlenku magnezu w tym efekcie nie jest dobrze określony. Przy podaniu na skórę i we wstrzyknięciu mechanizm nie ma zastosowania.

Monitorować

• skuteczność leczenia przeciwzapalnego przy doustnym betametazonie
• objawy dyspeptyczne i ze strony przewodu pokarmowego w trakcie steroidoterapii

Bezpieczniejsze alternatywy

przy objawach ze strony żołądka w trakcie steroidoterapii doustnej – inhibitor pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol) przyjmowany niezależnie od betametazonu

Skutek kliniczny

Mniejsze wchłanianie feksofenadyny może osłabić jej działanie przeciwhistaminowe i zmniejszyć kontrolę objawów alergii. Połączenie nie powoduje działań niepożądanych, ryzyko dotyczy wyłącznie gorszej skuteczności.

Mechanizm

Feksofenadyna podana 15 minut po leku zobojętniającym zawierającym wodorotlenek glinu i magnezu ma mniejszą biodostępność, najprawdopodobniej z powodu wiązania w przewodzie pokarmowym^[3][4].^[1] Dane dotyczą połączenia wodorotlenku glinu z wodorotlenkiem magnezu, a udziału samego wodorotlenku magnezu nie da się z nich wyodrębnić. Interakcja nie wynika ze zmiany pH żołądka, bo omeprazol nie wpływa na feksofenadynę.^[1]

Monitorować

• kontrola objawów alergii (kichanie, katar, świąd, pokrzywka) przy jednoczesnym stosowaniu

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie prednizolonu we krwi może osłabić jego działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, co ma znaczenie przede wszystkim przy leczeniu przewlekłym i w chorobach wymagających stałego, przewidywalnego działania steroidu.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu, zwłaszcza podawany razem z wodorotlenkiem glinu, może zmniejszać wchłanianie prednizolonu z przewodu pokarmowego, gdy oba leki są przyjmowane jednocześnie.^[1] Leki zobojętniające sok żołądkowy mogą utrudniać wchłanianie innych leków doustnych, dlatego dla całego leku złożonego zaleca się odstęp czasowy od innych leków doustnych.^[2]

Monitorować

• skuteczność leczenia prednizolonem – nawrót lub zaostrzenie objawów choroby podstawowej
• częstość przyjmowania leków zobojętniających (regularne stosowanie zwiększa znaczenie interakcji)

Skutek kliniczny

Możliwe słabsze działanie przeciwwymiotne tietyloperazyny przy jednoczesnym przyjęciu z lekiem zobojętniającym. Znaczenie kliniczne jest niewielkie, a odstęp czasowy praktycznie eliminuje problem.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądkowej i może adsorbować inne leki w przewodzie pokarmowym, co może zmniejszać wchłanianie tietyloperazyny podanej doustnie w tym samym czasie. Zmniejszenie wchłaniania fenotiazynowych leków neuroleptycznych jest opisane dla leków zobojętniających zawierających glin^[1], a dla samego wodorotlenku magnezu wynika z mechanizmu i nie zostało potwierdzone w badaniach z tietyloperazyną.

Monitorować

• skuteczność przeciwwymiotna tietyloperazyny
• utrzymywanie się lub nawrót nudności i wymiotów

Skutek kliniczny

Najważniejsze ryzyko to hipermagnezemia – osłabienie mięśni, senność, spadek ciśnienia, bradykardia i zaburzenia przewodnictwa w sercu. Kumulacja magnezu może sprzyjać depresji i zaburzeniom ze strony ośrodkowego układu nerwowego^[1]. U małych dzieci wodorotlenek magnezu może spowodować hipermagnezemię, zwłaszcza przy zaburzonej czynności nerek lub odwodnieniu^[2]. U osób z prawidłową czynnością nerek przy krótkim stosowaniu zwykle występuje najwyżej biegunka.

Mechanizm

Oba leki dostarczają jony magnezu, więc ich ilość w organizmie się sumuje. Przyjmowanie innych produktów z magnezem o działaniu przeczyszczającym lub zobojętniającym kwas żołądkowy razem z suplementem magnezu może wywołać objawy zatrucia magnezem, szczególnie przy niewydolności nerek^[3]. Magnez jest wydalany przez nerki, dlatego przy ich nieprawidłowej czynności jony magnezu kumulują się^[1]. U pacjentów z niewydolnością nerek stężenie magnezu w osoczu rośnie podczas stosowania wodorotlenku magnezu^[2]. Sumuje się także działanie przeczyszczające soli magnezu.

Monitorować

• stężenie magnezu w surowicy u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek
• czynność nerek (eGFR) przy dłuższym stosowaniu
• objawy hipermagnezemii – osłabienie mięśni, senność, niedociśnienie, bradykardia
• biegunka i odwodnienie

Bezpieczniejsze alternatywy

sodu alginianglinu fosforanwapnia węglan (z odstępem od suplementu magnezu, bo wapń zmniejsza wchłanianie magnezu)

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie ketokonazolu we krwi może osłabić skuteczność leczenia i prowadzić do niepowodzenia terapii zakażenia grzybiczego albo słabszego działania leku w innych wskazaniach.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny i podnosi pH soku żołądkowego. Ketokonazol do rozpuszczenia i wchłonięcia z przewodu pokarmowego potrzebuje kwaśnego środowiska, dlatego przy podwyższonym pH jego wchłanianie może się znacznie zmniejszyć^[1].

Monitorować

• skuteczność leczenia – ustępowanie objawów zakażenia grzybiczego
• przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

flukonazol

Skutek kliniczny

Mniejsza ilość wchłoniętego metyloprednizolonu może osłabić działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, co grozi niepełną kontrolą choroby podstawowej. Znaczenie kliniczne jest największe u chorych z przewlekłą chorobą wątroby i przy częstym przyjmowaniu leku zobojętniającego.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądka i może wiązać metyloprednizolon w przewodzie pokarmowym, co zmniejsza jego wchłanianie po podaniu doustnym. U chorych z przewlekłą chorobą wątroby przyjmujących wodorotlenek glinu lub magnezu dostępność biologiczna metyloprednizolonu może być zmniejszona^[2].

Monitorować

• skuteczność leczenia choroby podstawowej (nawrót objawów)
• u chorych z przewlekłą chorobą wątroby – odpowiedź na kortykosteroid

Bezpieczniejsze alternatywy

pantoprazolomeprazolfamotydyna

Skutek kliniczny

Możliwe wahania stężenia takrolimusu we krwi, zwłaszcza przy nieregularnym przyjmowaniu leku zobojętniającego razem z dawką takrolimusu. Zbyt niskie stężenie zwiększa ryzyko odrzucenia przeszczepu, a zbyt wysokie – nefrotoksyczności, neurotoksyczności i wydłużenia odstępu QT. Dane kliniczne są nieliczne, a znaczenie interakcji wynika głównie z mechanizmu i z wąskiego przedziału terapeutycznego takrolimusu.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH w żołądku i jelicie, a takrolimus jest w środowisku zasadowym mniej trwały chemicznie, co w badaniach laboratoryjnych prowadziło do jego rozkładu przed wchłonięciem. Możliwe jest też wiązanie takrolimusu na powierzchni zawiesiny leku zobojętniającego w przewodzie pokarmowym. Oba zjawiska mogą zmienić ilość takrolimusu, która trafia do krwi. Takrolimus ma wąski przedział terapeutyczny, a jego stężenie we krwi zależy w dużej mierze od wchłaniania w przewodzie pokarmowym, dlatego nawet umiarkowana zmiana wchłaniania może mieć znaczenie kliniczne. Każda substancja, która w inny sposób niż przez CYP3A4 wpływa na stężenie takrolimusu we krwi, wymaga ścisłej kontroli tego stężenia^[2].

Monitorować

• najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi po rozpoczęciu lub odstawieniu regularnego stosowania leku zobojętniającego
• czynność nerek (kreatynina, eGFR)
• stężenie magnezu w surowicy przy dłuższym stosowaniu i upośledzonej czynności nerek

Skutek kliniczny

Przy regularnym, długotrwałym łączeniu rośnie ryzyko kamicy nerkowej i zmian pH moczu wpływających na wydalanie innych leków. Możliwe jest też słabsze działanie acetazolamidu, jeśli oba leki przyjmuje się jednocześnie. Doraźne, pojedyncze dawki leku zobojętniającego mają niewielkie znaczenie kliniczne.

Mechanizm

Oba leki alkalizują mocz – acetazolamid przez hamowanie anhydrazy węglanowej w kanalikach nerkowych, a wodorotlenek magnezu przez wchłanianie zasady ^[1]. Wysokie pH moczu sprzyja wytrącaniu fosforanu wapnia, co przy acetazolamidzie łączonym z innym środkiem alkalizującym, wodorowęglanem sodu, zwiększa ryzyko kamicy nerkowej^[2]. Lek zobojętniający podany razem z innym lekiem doustnym może dodatkowo zmniejszać jego wchłanianie, dlatego przyjmowanie obu leków rozdziela się w czasie^[1].

Monitorować

• objawy kamicy nerkowej (ból w okolicy lędźwiowej, krwiomocz)
• czynność nerek
• elektrolity w surowicy (sód, potas, magnez)
• równowaga kwasowo-zasadowa przy dłuższym leczeniu

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazoldorzolamid (krople do oczu, gdy wskazaniem acetazolamidu jest jaskra)

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie cefuroksymu we krwi przy jednoczesnym przyjęciu z lekiem zobojętniającym może osłabić skuteczność leczenia zakażenia i sprzyjać jego niepowodzeniu. Interakcja nie powoduje bezpośredniej toksyczności.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny i podnosi pH w żołądku, co zmniejsza wchłanianie doustnego cefuroksymu aksetylu. Leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego mogą zmniejszać biodostępność cefuroksymu aksetylu w porównaniu z podaniem na czczo i znosić korzystny wpływ posiłku na jego wchłanianie^[2]. Interakcja dotyczy wyłącznie postaci doustnej – cefuroksym podawany dożylnie lub domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego.

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia – ustępowanie gorączki i objawów
• przestrzeganie odstępu między dawkami

Skutek kliniczny

Jednoczesne przyjęcie obu leków zmniejsza stężenie cyprofloksacyny we krwi, co grozi nieskutecznością leczenia zakażenia i sprzyja selekcji szczepów opornych. Cyprofloksacynę doustną przyjmuje się 1–2 godziny przed albo co najmniej 4 godziny po leku zawierającym magnez lub leku zobojętniającym sok żołądkowy^[1]. Dla leku złożonego zobojętniającego z wodorotlenkiem magnezu zalecany odstęp od fluorochinolonów wynosi ponad 4 godziny – zalecenie dotyczy całego leku złożonego^[2].

Mechanizm

Jony magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym trwałe kompleksy chelatowe z cyprofloksacyną, które słabo się wchłaniają. Skutkiem jest zmniejszenie wchłaniania doustnej cyprofloksacyny^[1]. Interakcja nie dotyczy cyprofloksacyny podawanej dożylnie.

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia (ustępowanie gorączki i objawów)
• przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Skutek kliniczny

Zmniejszone stężenie moksyfloksacyny we krwi może prowadzić do nieskuteczności leczenia zakażenia i sprzyjać selekcji opornych bakterii. Działanie wodorotlenku magnezu nie ulega zmianie.

Mechanizm

Jony magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu w przewodzie pokarmowym tworzą z moksyfloksacyną trudno wchłanialne kompleksy chelatowe. Zmniejsza to wchłanianie i biodostępność moksyfloksacyny podanej doustnie. Interakcja zachodzi wyłącznie w świetle jelita, dlatego dotyczy tylko doustnej postaci antybiotyku.

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, objawy kliniczne)
• przestrzeganie odstępu między dawkami

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazolomeprazol

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie lewofloksacyny we krwi może prowadzić do nieskuteczności leczenia zakażenia i sprzyjać selekcji opornych bakterii. Działania wodorotlenku magnezu nie ulegają zmianie.

Mechanizm

Jony magnezu z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym trudno wchłanialne kompleksy chelatowe z lewofloksacyną, co znacząco zmniejsza wchłanianie lewofloksacyny podanej doustnie^[1]. Interakcja dotyczy wyłącznie doustnej postaci lewofloksacyny i zależy od jednoczesnej obecności obu leków w jelicie.

Monitorować

• odpowiedź kliniczna na antybiotykoterapię (gorączka, objawy zakażenia)
• przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

wapnia węglanfamotydynaomeprazolpantoprazol

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie ofloksacyny we krwi może osłabić skuteczność leczenia zakażenia, a niedostateczna ekspozycja na antybiotyk sprzyja niepowodzeniu terapii i selekcji opornych szczepów bakterii.

Mechanizm

Jony magnezu z wodorotlenku magnezu tworzą w przewodzie pokarmowym trudno wchłanialne kompleksy chelatowe z ofloksacyną, co zmniejsza jej wchłanianie z tabletek. Leki zobojętniające zawierające wodorotlenek magnezu mogą zmniejszać wchłanianie ofloksacyny w postaci tabletek^[1].

Monitorować

• Odpowiedź kliniczna na antybiotykoterapię (ustępowanie objawów zakażenia, gorączka)
• Przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazolomeprazol

Skutek kliniczny

Przyjęcie obu leków jednocześnie może zmniejszyć wchłanianie fludrokortyzonu i osłabić jego działanie mineralokortykoidowe. U chorych z niewydolnością kory nadnerczy lub z niedociśnieniem ortostatycznym może to prowadzić do spadków ciśnienia, zawrotów głowy, osłabienia i zaburzeń elektrolitowych.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający podnosi pH treści żołądkowej i może adsorbować inne leki w przewodzie pokarmowym, co zmniejsza ich wchłanianie. Leki zobojętniające upośledzają wchłanianie glikokortykosteroidów – zapis ten dotyczy składnika glinowego, natomiast zalecenie odstępu czasowego obejmuje cały lek złożony z wodorotlenkiem glinu i magnezu^[1]. Fludrokortyzon jest kortykosteroidem podawanym doustnie w małych dawkach, dlatego przenosi się na niego ten sam mechanizm.

Monitorować

• ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
• objawy niedostatecznego działania fludrokortyzonu (zawroty głowy przy wstawaniu, osłabienie)
• stężenie sodu i potasu w surowicy

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynaomeprazolpantoprazol

Skutek kliniczny

Możliwa zmienność ekspozycji na abirateron przy jednoczesnym przyjęciu z lekiem zobojętniającym, z ryzykiem słabszej kontroli choroby. Wielkość efektu nie jest znana.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH w żołądku i może wiązać inne leki w przewodzie pokarmowym, co teoretycznie zmienia rozpuszczanie i wchłanianie słabo rozpuszczalnego octanu abirateronu. Wchłanianie abirateronu silnie zależy od warunków w przewodzie pokarmowym – jedzenie znacząco je zwiększa^[2]. Leki zobojętniające sok żołądkowy mogą utrudniać wchłanianie innych leków doustnych, dlatego dla leku zobojętniającego jako całości zaleca się odstęp co najmniej 2 h od innych leków doustnych^[1]. Brak badań klinicznych oceniających wpływ wodorotlenku magnezu na ekspozycję na abirateron.

Monitorować

• stężenie PSA zgodnie z harmonogramem leczenia onkologicznego
• regularność zachowania odstępu między lekami
• częstość stosowania leku zobojętniającego

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu famotydyna może działać słabiej z powodu mniejszego wchłaniania.^[1] Znaczenie kliniczne jest zwykle niewielkie i odstęp czasowy w pełni temu zapobiega.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający zmienia warunki w żołądku i może zmniejszać wchłanianie famotydyny, co obniża jej stężenie w surowicy.^[1] Farmakodynamicznie oba leki działają w różnych punktach – wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas już wydzielony, a famotydyna hamuje jego wydzielanie przez komórki okładzinowe.^[3]

Monitorować

• skuteczność kontroli objawów zgagi i niestrawności
• czynność nerek u pacjentów z grupy ryzyka

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu stężenie doksycykliny we krwi może być za małe, co grozi nieskutecznym leczeniem zakażenia i sprzyja selekcji opornych bakterii. Interakcja nie dotyczy doksycykliny podawanej dożylnie.

Mechanizm

Dwuwartościowe jony magnezu tworzą z doksycykliną w przewodzie pokarmowym słabo wchłanialne kompleksy chelatowe, co zmniejsza wchłanianie antybiotyku. Preparaty zobojętniające z jonami magnezu zmniejszają wchłanianie doksycykliny.^[1]

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia (ustępowanie objawów)
• przestrzeganie odstępu między dawkami

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu działanie ranitydyny może być nieco słabsze. Skutek kliniczny jest zwykle niewielki i nie prowadzi do poważnych następstw, a zachowanie odstępu między lekami go eliminuje.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podany razem z ranitydyną może zmniejszać jej wchłanianie z przewodu pokarmowego. Leki zobojętniające sok żołądkowy mogą osłabiać wchłanianie antagonistów receptora H2, dlatego leki zobojętniające przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 godzin od innych leków doustnych – zalecenie dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu i wodorotlenkiem magnezu.^[1] Wodorotlenek magnezu alkalizuje mocz, co może zmieniać wydalanie niektórych leków, ale nie ma danych, by miało to znaczenie dla ranitydyny.^[1]

Monitorować

• kontrola objawów zgagi i bólu w nadbrzuszu
• odstęp czasowy między przyjmowaniem leków

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu wchłania się mniej alendronianu, co przy regularnym powtarzaniu błędu może osłabić ochronę przed utratą masy kostnej i złamaniami. Interakcja nie wywołuje ostrych objawów, a jej skutek ujawnia się dopiero jako mniejsza skuteczność leczenia osteoporozy.

Mechanizm

Kationy magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu tworzą w świetle przewodu pokarmowego nierozpuszczalne kompleksy z alendronianem, a podwyższenie pH dodatkowo nie sprzyja jego wchłanianiu. Leki zobojętniające i inne preparaty doustne podane jednocześnie z alendronianem mogą zaburzać jego wchłanianie^[1]. Alendronian ma bardzo małą biodostępność po podaniu doustnym, dlatego nawet niewielkie dalsze jej zmniejszenie ma znaczenie kliniczne.

Monitorować

• sposób i godzina przyjmowania alendronianu
• przyczyna stosowania leku zobojętniającego – zgaga, ból za mostkiem lub ból przy połykaniu mogą świadczyć o podrażnieniu przełyku przez alendronian

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas zoledronowy (podawany dożylnie)

Skutek kliniczny

U osób z prawidłową czynnością nerek przy doraźnym stosowaniu leku zobojętniającego istotne skutki są mało prawdopodobne. Przy długotrwałym stosowaniu większych dawek, w podeszłym wieku lub przy zaburzonej czynności nerek możliwa jest hipermagnezemia (osłabienie, senność, spadek ciśnienia, zwolnienie akcji serca) oraz nieprzewidywalne wchłanianie amilorydu.

Mechanizm

Amiloryd jako lek oszczędzający potas zmniejsza też nerkowe wydalanie magnezu, więc przy regularnym przyjmowaniu wodorotlenku magnezu część wchłoniętego magnezu może się kumulować. Wodorotlenek magnezu alkalizuje mocz, co może zmieniać wydalanie niektórych leków^[1]. Amiloryd jest słabą zasadą, dlatego teoretycznie może być wolniej wydalany w zasadowym moczu. Leki zobojętniające mogą też zaburzać wchłanianie innych leków doustnych, przez co zaleca się odstęp czasowy między nimi^[1].

Monitorować

• stężenie magnezu w surowicy przy dłuższym łączeniu
• stężenie potasu w surowicy
• kreatynina i eGFR
• ciśnienie tętnicze i tętno

Bezpieczniejsze alternatywy

glinu fosforansodu alginian

Skutek kliniczny

Możliwe niewielkie zmniejszenie stężenia amisulprydu i osłabienie jego działania przeciwpsychotycznego przy regularnym przyjmowaniu obu leków w tym samym czasie. Znaczenie kliniczne jest prawdopodobnie małe, a odstęp w czasie praktycznie eliminuje problem.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądkowej i może wiązać inne leki w przewodzie pokarmowym, co teoretycznie zmniejsza wchłanianie amisulprydu podanego jednocześnie. Leki zobojętniające mogą ograniczać wchłanianie innych leków doustnych, dlatego dla całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu zaleca się odstęp co najmniej 2 h od każdego leku doustnego^[1]. Brak badań oceniających bezpośrednio wpływ samego wodorotlenku magnezu na wchłanianie amisulprydu.

Monitorować

• skuteczność leczenia przeciwpsychotycznego przy regularnym jednoczesnym przyjmowaniu
• stężenie potasu przy przewlekłej biegunce

Skutek kliniczny

Przy przyjmowaniu obu leków jednocześnie możliwe jest słabsze lub opóźnione wchłanianie anagrelidu i gorsza kontrola liczby płytek krwi. Nasilona biegunka może prowadzić do hipokaliemii, a u pacjentów leczonych anagrelidem hipokaliemia wymaga ostrożności ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QTc.^[2]

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający może zmniejszać lub opóźniać wchłanianie jednocześnie przyjmowanych leków doustnych, dlatego leki doustne i leki zobojętniające przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 godzin – zalecenie to dotyczy całego leku złożonego zobojętniającego sok żołądkowy, a nie wyłącznie wodorotlenku magnezu.^[1] Wpływ na wchłanianie anagrelidu jest teoretyczny. Dodatkowo wodorotlenek magnezu działa przeczyszczająco, a anagrelid może wywoływać zaburzenia jelitowe, więc oba leki mogą sumować się w postaci biegunki.^[2]

Monitorować

• liczba płytek krwi przy regularnym stosowaniu leku zobojętniającego
• stężenie potasu i magnezu przy przewlekłej biegunce
• czynność nerek (eGFR, klirens kreatyniny)

Skutek kliniczny

Przy dawkach przeciwzapalnych i przeciwbólowych kwasu acetylosalicylowego spadek stężenia salicylanów w osoczu może osłabić działanie leczące, a po odstawieniu leku zobojętniającego stężenie salicylanów może wzrosnąć aż do objawów toksyczności. Przy małych dawkach kardiologicznych znaczenie przyspieszonego wydalania jest niewielkie, bo hamowanie płytek jest nieodwracalne, natomiast przedwczesny rozpad otoczki dojelitowej może nasilać podrażnienie błony śluzowej żołądka.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu alkalizuje mocz, co zwiększa jonizację salicylanów w kanalikach nerkowych, ogranicza ich zwrotne wchłanianie i przyspiesza wydalanie^[1]. Dodatkowo podwyższenie pH w żołądku może powodować przedwczesne rozpuszczenie otoczki tabletek dojelitowych kwasu acetylosalicylowego i uwolnienie substancji w żołądku.

Monitorować

• skuteczność przeciwbólowa i przeciwzapalna przy dużych dawkach kwasu acetylosalicylowego
• objawy zatrucia salicylanami (szumy uszne, zawroty głowy, nudności) po odstawieniu leku zobojętniającego
• objawy dyspeptyczne i krwawienia z przewodu pokarmowego
• stężenie salicylanów w osoczu przy dawkach przeciwzapalnych

Bezpieczniejsze alternatywy

alginian sodupantoprazolfamotydyna

Skutek kliniczny

Mniejsza ilość wchłoniętego kwasu risedronowego może osłabić jego działanie, czyli zmniejszyć ochronę przed utratą masy kostnej i złamaniami. Skutek jest niewidoczny dla pacjenta i ujawnia się dopiero w dłuższym czasie.

Mechanizm

Kwas risedronowy przyjmowany razem z wodorotlenkiem magnezu wchłania się słabiej, ponieważ kationy wielowartościowe, w tym magnez, wiążą bisfosfonian w przewodzie pokarmowym w nierozpuszczalne kompleksy^[2]. Bisfosfoniany już przy prawidłowym przyjmowaniu wchłaniają się w niewielkim stopniu, więc dalsze ograniczenie wchłaniania ma znaczenie praktyczne.

Monitorować

• przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków
• sposób przyjmowania kwasu risedronowego (na czczo, z wodą, w pozycji wyprostowanej)
• częstość stosowania leków zobojętniających jako możliwy sygnał podrażnienia przełyku

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas zoledronowy (podawany dożylnie)

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie proguanilu we krwi może osłabić skuteczność profilaktyki lub leczenia malarii. Skutek jest szczególnie niepożądany w profilaktyce, bo jej niepowodzenie ujawnia się dopiero zachorowaniem.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający może adsorbować proguanil w przewodzie pokarmowym i zmieniać pH treści żołądkowej, co zmniejsza wchłanianie proguanilu. Zmniejszenie wchłaniania proguanilu wykazano dla innych zobojętniających soli magnezu, a dla wodorotlenku magnezu wynika ono z analogii mechanizmu. Leki zobojętniające mogą upośledzać wchłanianie innych leków doustnych, dlatego przyjmuje się je w odstępie co najmniej 2 h^[1]. To zalecenie dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu.

Monitorować

• przestrzeganie odstępu między dawkami
• gorączka, dreszcze lub objawy grypopodobne w trakcie podróży i po powrocie z rejonu malarycznego

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu mogą wystąpić ból i pieczenie w nadbrzuszu, nudności oraz kurczowe bóle brzucha. Sumowanie działania przeczyszczającego zwiększa ryzyko biegunki, odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza u osób starszych, przy dużych dawkach bisakodylu oraz u pacjentów przyjmujących leki moczopędne, kortykosteroidy lub glikozydy naparstnicy^[1].

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny i podnosi pH w żołądku. Otoczka dojelitowa tabletek bisakodylu może wtedy rozpuścić się przedwcześnie, a bisakodyl uwalnia się w żołądku zamiast w jelicie. Zwiększa to ryzyko podrażnienia błony śluzowej żołądka^[1]. Dodatkowo wodorotlenek magnezu działa osmotycznie przeczyszczająco, a bisakodyl pobudza perystaltykę jelita grubego, więc ich działanie przeczyszczające się sumuje.

Monitorować

• dolegliwości żołądkowe (ból, pieczenie w nadbrzuszu, nudności)
• liczba i konsystencja wypróżnień
• objawy odwodnienia
• potas i magnez w surowicy u osób starszych, z niewydolnością nerek lub przyjmujących leki moczopędne, kortykosteroidy albo glikozydy naparstnicy

Bezpieczniejsze alternatywy

pikosiarczan sodusennozydymakrogol

Skutek kliniczny

U osób z prawidłową czynnością nerek skutek jest zwykle niewielki. U chorych z niewydolnością nerek, zwłaszcza dializowanych, możliwa jest hipermagnezemia objawiająca się osłabieniem, sennością, spadkiem ciśnienia, osłabieniem odruchów i zaburzeniami rytmu serca. Przyjęcie obu leków jednocześnie może teoretycznie zmniejszyć wchłanianie kalcyfediolu.

Mechanizm

Kalcyfediol jako metabolit witaminy D zwiększa jelitowe wchłanianie nie tylko wapnia, ale również magnezu, więc z wodorotlenku magnezu przyjmowanego jako lek zobojętniający może wchłonąć się więcej magnezu niż zwykle. Magnez jest wydalany przez nerki, dlatego przy ich niewydolności łatwo dochodzi do jego kumulacji. Ponadto lek zobojętniający przyjęty równocześnie z innym lekiem doustnym może zaburzać jego wchłanianie, co dotyczy całego leku złożonego zawierającego wodorotlenek magnezu^[1].

Monitorować

• stężenie magnezu w surowicy u chorych z niewydolnością nerek przy dłuższym łączeniu
• stężenie wapnia w surowicy zgodnie z zasadami leczenia kalcyfediolem
• objawy hipermagnezemii – osłabienie mięśni, senność, spadek ciśnienia, bradykardia

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazol

Skutek kliniczny

Zmniejszone wchłanianie kwasu ibandronowego może osłabić jego działanie – w leczeniu osteoporozy mniejszy przyrost gęstości kości i słabszą ochronę przed złamaniami, a w onkologii słabsze zapobieganie powikłaniom kostnym. Interakcja nie powoduje ostrych objawów, a jej skutki ujawniają się dopiero w długim okresie.

Mechanizm

Jony magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu tworzą z kwasem ibandronowym w przewodzie pokarmowym słabo wchłaniające się kompleksy, co zmniejsza i tak bardzo małą biodostępność bisfosfonianu podanego doustnie. Produkty zawierające wapń i inne kationy wielowartościowe, w tym magnez, zaburzają wchłanianie doustnego kwasu ibandronowego^[1]. Niewielki wzrost biodostępności kwasu ibandronowego obserwowany przy lekach podwyższających pH żołądka nie równoważy tego efektu w przypadku leków zobojętniających zawierających kationy.

Monitorować

• przestrzeganie schematu przyjmowania kwasu ibandronowego na czczo i odstępu od leku zobojętniającego
• częstość stosowania leków zobojętniających – przewlekła zgaga wymaga oceny, także pod kątem podrażnienia przełyku przez bisfosfonian

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Skutek kliniczny

Zmniejszone wchłanianie kaptoprylu może nieznacznie osłabić jego działanie obniżające ciśnienie tętnicze, zwłaszcza gdy oba leki są przyjmowane razem regularnie. Znaczenie kliniczne jest zwykle małe, a działanie hipotensyjne w badaniach nie ulegało wyraźnej zmianie.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądka i może zmniejszać wchłanianie kaptoprylu z przewodu pokarmowego, co obniża jego stężenie we krwi. Leki zobojętniające i inne leki doustne przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 godzin, co dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu i wodorotlenkiem magnezu^[1].

Monitorować

• ciśnienie tętnicze

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie chlorochiny we krwi może osłabić jej działanie przeciwmalaryczne lub przeciwzapalne w chorobach reumatycznych.^[1]

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako środek zobojętniający zmniejsza wchłanianie chlorochiny z przewodu pokarmowego.^[1] Prawdopodobną przyczyną jest wiązanie chlorochiny na powierzchni leku zobojętniającego w świetle jelita.

Monitorować

• skuteczność leczenia chlorochiną (ustępowanie objawów choroby podstawowej)
• przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Skutek kliniczny

U chorych z niewydolnością nerek możliwa jest hipermagnezemia z osłabieniem mięśni, osłabieniem odruchów, sennością, niedociśnieniem i bradykardią, a w cięższych przypadkach z zaburzeniami rytmu serca i depresją oddechową. U osób z prawidłową czynnością nerek, przy okazjonalnym stosowaniu leku zobojętniającego, połączenie nie ma zwykle znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Witamina D zwiększa jelitowe wchłanianie magnezu, więc przy jednoczesnym przyjmowaniu leków zobojętniających z wodorotlenkiem magnezu do krwi trafia go więcej. U osób z prawidłową czynnością nerek nadmiar magnezu jest sprawnie wydalany z moczem, natomiast przy niewydolności nerek magnez się kumuluje. Podawanie cholekalcyferolu razem ze środkami zobojętniającymi zawierającymi magnez powoduje u chorych z niewydolnością nerek hipermagnezemię^[1].

Monitorować

• stężenie magnezu w surowicy u chorych z niewydolnością nerek
• czynność nerek (kreatynina, eGFR) przy długotrwałym łączeniu
• stężenie wapnia w surowicy przy leczeniu wysokimi dawkami witaminy D

Skutek kliniczny

Najczęstszym skutkiem jest nasilenie biegunki i luźnych stolców. U osób z niewydolnością nerek, w podeszłym wieku lub przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek rośnie ryzyko hipermagnezemii, która objawia się osłabieniem, sennością, spadkiem ciśnienia, osłabieniem odruchów i zaburzeniami przewodzenia w sercu. Preparaty magnezu są przeciwwskazane w hipermagnezemii i w ciężkiej niewydolności nerek^[2][1].

Mechanizm

Oba leki są źródłem jonów magnezu, więc ich łączne przyjmowanie sumuje ładunek magnezu docierający do organizmu. Magnez jest wydalany głównie przez nerki, dlatego przy upośledzonej filtracji nadmiar może się kumulować. Obie sole działają też zobojętniająco w żołądku i osmotycznie przeczyszczająco w jelitach, więc te efekty również się sumują.

Monitorować

• częstość i charakter stolców
• stężenie magnezu w surowicy przy niewydolności nerek lub długotrwałym stosowaniu
• czynność nerek (kreatynina, eGFR)
• ciśnienie tętnicze i tętno przy objawach osłabienia lub senności

Bezpieczniejsze alternatywy

wapnia węglansodu alginian

Skutek kliniczny

Mniejsze i mniej przewidywalne stężenie prochloroperazyny we krwi, co może osłabić działanie przeciwwymiotne, przeciwzawrotne lub przeciwpsychotyczne. Interakcja nie powoduje bezpośredniej toksyczności.

Mechanizm

Prochloroperazynę przyjmuj co najmniej 2 h przed wodorotlenkiem magnezu albo po nim, aby nie osłabić jej wchłaniania. Leki zobojętniające zmieniają wchłanianie neuroleptyków^[2]. Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądka i może wiązać lek w świetle przewodu pokarmowego, co zmniejsza ilość wchłoniętej pochodnej fenotiazyny. Zaburzenie wchłaniania fenotiazynowych leków neuroleptycznych opisano wprost dla leków zobojętniających zawierających glin, a wodorotlenek magnezu w lekach złożonych zwykle występuje razem z wodorotlenkiem glinu^[1].

Monitorować

• skuteczność działania przeciwwymiotnego lub przeciwzawrotnego
• kontrola objawów psychotycznych przy przewlekłym leczeniu
• przestrzeganie odstępu między dawkami

Skutek kliniczny

Jednoczesne przyjęcie doustnej delafloksacyny i wodorotlenku magnezu może zmniejszyć stężenie antybiotyku we krwi i osłabić jego skuteczność. Grozi to niepowodzeniem leczenia zakażenia i sprzyja narastaniu oporności bakterii.

Mechanizm

Delafloksacynę należy przyjmować w odstępie od leków zobojętniających zawierających magnez, ponieważ jony magnezu tworzą z nią w przewodzie pokarmowym nierozpuszczalne kompleksy chelatowe. Leki zobojętniające i kationy metali należą do substancji chelatujących, które wchodzą w interakcję z delafloksacyną.^[2] Wiązanie kationów wielowartościowych jest właściwością całej grupy fluorochinolonów, a ich wchłanianie przy jednoczesnym przyjęciu leku zobojętniającego się zmniejsza.^[1]

Monitorować

• skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, objawy miejscowe, parametry stanu zapalnego)
• przestrzeganie odstępu między dawkami

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazolomeprazol

Skutek kliniczny

Przyjmowanie digoksyny razem z wodorotlenkiem magnezu może obniżyć jej stężenie we krwi i osłabić kontrolę rytmu komór lub objawów niewydolności serca. Przy regularnym stosowaniu leku zobojętniającego i jego nagłym odstawieniu stężenie digoksyny może wzrosnąć.

Mechanizm

Leki zobojętniające sok żołądkowy, w tym wodorotlenek magnezu, hamują wchłanianie digoksyny z przewodu pokarmowego i skracają jej okres półtrwania w osoczu o około 50%.^[2] Do zmniejszenia wchłaniania dochodzi przez kontakt obu leków w przewodzie pokarmowym, dlatego rozdzielenie dawek w czasie ogranicza interakcję.

Monitorować

• stężenie digoksyny w surowicy przy regularnym stosowaniu lub odstawieniu leku zobojętniającego
• częstość rytmu serca
• objawy niewydolności serca
• objawy zatrucia digoksyną po odstawieniu leku zobojętniającego

Skutek kliniczny

Przy regularnym przyjmowaniu większych dawek wodorotlenku magnezu możliwe jest nasilenie działania metadonu – senność, spowolnienie oddechu, spadek ciśnienia, a przy wyższych stężeniach także wydłużenie odstępu QT. Doraźne, pojedyncze dawki leku zobojętniającego zwykle nie mają znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu alkalizuje mocz i w ten sposób może zmieniać wydalanie innych leków z organizmu.^[1] Metadon jest słabą zasadą, a jego wydalanie z moczem zależy od pH moczu – zakwaszenie moczu nasila wydalanie metadonu.^[2] Alkalizacja moczu działa odwrotnie, czyli zmniejsza nerkowe wydalanie metadonu i może zwiększać jego stężenie w osoczu oraz wydłużać działanie.

Monitorować

• nasilenie senności i sedacji
• częstość i głębokość oddechu
• ciśnienie tętnicze
• EKG (odstęp QT) przy regularnym stosowaniu i czynnikach ryzyka
• objawy odstawienne po zaprzestaniu regularnego stosowania leku zobojętniającego
• czynność nerek

Bezpieczniejsze alternatywy

glinu fosforan

Skutek kliniczny

Głównym skutkiem jest biegunka, która przy większych dawkach wodorotlenku magnezu może być nasilona lub przedłużona i prowadzić do odwodnienia oraz zaburzeń elektrolitowych. W przypadkach ciężkiej lub przedłużającej się biegunki wchłanianie innych leków doustnych może być zaburzone, a skuteczność doustnej antykoncepcji i leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak lewotyroksyna, może się zmniejszyć^[1]. Przy okazjonalnym stosowaniu małych dawek zobojętniających ryzyko jest niewielkie.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu działa przeczyszczająco osmotycznie, bo słabo wchłaniające się jony magnezu zatrzymują wodę w świetle jelita. Linaklotyd pobudza receptor cyklazy guanylanowej C w nabłonku jelita, co zwiększa wydzielanie chlorków i wodorowęglanów oraz wody do światła jelita i przyspiesza pasaż. Oba mechanizmy sumują się i zwiększają ilość wody w stolcu. Jednoczesne stosowanie linaklotydu ze środkami przeczyszczającymi może zwiększać ryzyko biegunki^[1]. Linaklotyd jest rzadko wykrywany w osoczu i nie wpływa na enzymy cytochromu P450 ani na transportery, więc interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana^[1].

Monitorować

• częstość i konsystencja stolców
• objawy odwodnienia
• elektrolity (potas, magnez) przy przedłużającej się biegunce
• skuteczność leków o wąskim indeksie terapeutycznym i doustnej antykoncepcji przy ciężkiej biegunce

Bezpieczniejsze alternatywy

wapnia węglansodu alginian

Skutek kliniczny

Przy regularnym przyjmowaniu obu leków jednocześnie możliwe jest osłabienie działania liotyroniny i pogorszenie kontroli niedoczynności tarczycy ze wzrostem TSH. Pojedyncze, okazjonalne przyjęcie leku zobojętniającego ma niewielkie znaczenie kliniczne.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu w świetle przewodu pokarmowego podwyższa pH soku żołądkowego i może adsorbować hormony tarczycy, co zmniejsza wchłanianie liotyroniny przyjętej w tym samym czasie. Leki zobojętniające przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 godzin od innych leków doustnych, co dotyczy całego leku złożonego zawierającego wodorotlenki magnezu i glinu.^[1] Interakcja jest dobrze opisana dla lewotyroksyny, a dla liotyroniny wynika z tego samego mechanizmu.

Monitorować

• TSH i fT3 po kilku tygodniach od rozpoczęcia lub zakończenia regularnego stosowania leku zobojętniającego
• Objawy niedoczynności tarczycy (zmęczenie, senność, marznięcie, przyrost masy ciała)

Skutek kliniczny

Przy regularnym przyjmowaniu obu leków jednocześnie może dojść do zmniejszenia wchłaniania lewotyroksyny, wzrostu TSH i pogorszenia kontroli niedoczynności tarczycy. Pojedyncza, okazjonalna dawka leku zobojętniającego przyjęta z odstępem ma niewielkie znaczenie kliniczne.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu w świetle przewodu pokarmowego może adsorbować lewotyroksynę i tworzyć z nią trudno wchłanialne połączenia, przez co do krwi trafia mniej hormonu. Dodatkowo zobojętnia kwas solny, a wzrost pH soku żołądkowego zmniejsza wchłanianie hormonów tarczycy^[2]. Leki zobojętniające mogą upośledzać wchłanianie lewotyroksyny, a dla całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu i magnezu zalecany jest odstęp między dawkami^[1].

Monitorować

• TSH
• fT4
• objawy niedoczynności tarczycy przy przewlekłym stosowaniu leku zobojętniającego

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu teoretycznie możliwe jest mniejsze lub opóźnione wchłanianie trazodonu i słabsze działanie, zwłaszcza nasenne przy dawce wieczornej. Nie opisano poważnych skutków klinicznych tego połączenia.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądkowej i może w nieswoisty sposób zaburzać wchłanianie innych leków podanych doustnie w tym samym czasie, co teoretycznie dotyczy także trazodonu. Klinicznie istotnego wpływu na wchłanianie trazodonu nie potwierdzono w badaniach. Alkalizacja moczu wywołana wodorotlenkiem magnezu zmienia wydalanie niektórych leków^[1]. Dla trazodonu ten mechanizm ma małe znaczenie, ponieważ jest on eliminowany głównie przez metabolizm wątrobowy.

Monitorować

• skuteczność trazodonu (sen, nastrój) po rozpoczęciu regularnego stosowania leku zobojętniającego

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to słabsze obniżanie potasu przez patiromer i utrzymująca się hiperkaliemia. U chorych z niewydolnością nerek możliwa jest też zasadowica metaboliczna oraz nagromadzenie magnezu. Pacjenci leczeni patiromerem to najczęściej osoby z przewlekłą chorobą nerek. Leki zawierające wodorotlenek magnezu są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek^[2][3], a jeden z produktów złożonych przeciwwskazano w każdej niewydolności nerek^[4].

Mechanizm

Oba leki trzeba rozdzielić w czasie, bo w przewodzie pokarmowym mogą na siebie wpływać. Patiromer jest niewchłanialnym polimerem, który wymienia wapń na potas. Może też wiązać jednocześnie przyjmowane leki doustne i zmniejszać ich wchłanianie^[1]. Polimer wiąże także magnez. Jony magnezu z dużej dawki wodorotlenku magnezu mogą więc konkurować z potasem o miejsca wiązania i osłabiać obniżanie potasu. Przy innej żywicy wiążącej potas, sulfonianie polistyrenu, opisano mniejszą skuteczność żywicy i zasadowicę metaboliczną u chorych z niewydolnością nerek przy jednoczesnym stosowaniu wodorotlenków glinu i magnezu^[2]. Dla patiromeru jest to przeniesienie mechanizmu, a nie wynik badań.

Monitorować

• stężenie potasu w surowicy
• stężenie magnezu w surowicy
• wodorowęglany lub gazometria u chorych z niewydolnością nerek
• eGFR

Bezpieczniejsze alternatywy

pantoprazolfamotydynamakrogollaktuloza

Skutek kliniczny

Przy przyjęciu obu leków jednocześnie możliwe jest szybsze i silniejsze obniżenie glikemii w pierwszych godzinach po dawce glimepirydu, z ryzykiem hipoglikemii. Przy długotrwałym stosowaniu wodorotlenku magnezu w dawkach przeczyszczających możliwe jest osłabienie kontroli glikemii^[2].

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH w żołądku i dwunastnicy, co może zwiększać rozpuszczalność i przyspieszać wchłanianie słabo kwaśnych pochodnych sulfonylomocznika, a tym samym nasilać wczesne działanie hipoglikemizujące glimepirydu. Efekt ten opisano dla innych pochodnych sulfonylomocznika, a dla glimepirydu jest wnioskowany z podobieństwa budowy i właściwości fizykochemicznych. Przy długotrwałym stosowaniu wodorotlenku magnezu jako środka przeczyszczającego możliwy jest odwrotny kierunek – osłabienie działania hipoglikemizującego glimepirydu^[2]. Jako środek ostrożności lek złożony z wodorotlenkiem magnezu i wodorotlenkiem glinu przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 h od innych leków doustnych – zalecenie dotyczy całego leku złożonego^[1].

Monitorować

• glikemia, zwłaszcza w pierwszych godzinach po dawce glimepirydu
• objawy hipoglikemii
• czynność nerek (eGFR) przy dłuższym stosowaniu wodorotlenku magnezu

Skutek kliniczny

Przyjmowanie obu leków jednocześnie może nieznacznie osłabić działanie hipotensyjne trandolaprylu. Znaczenie kliniczne jest małe i dotyczy głównie regularnego przyjmowania leku zobojętniającego razem z dawką trandolaprylu.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny w żołądku i może zmniejszać biodostępność inhibitorów konwertazy angiotensyny, w tym trandolaprylu, podanych w tym samym czasie.^[3] Efekt opisano dla całej grupy inhibitorów ACE, a dla samego trandolaprylu nie potwierdzono go w osobnych badaniach.

Monitorować

• ciśnienie tętnicze przy przewlekłym stosowaniu leku zobojętniającego
• czynność nerek u pacjentów z jej upośledzeniem

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia itrakonazolu w osoczu może osłabić jego działanie przeciwgrzybicze i prowadzić do niepowodzenia leczenia zakażenia grzybiczego^[1]. Nie dochodzi do nasilenia działań niepożądanych żadnego z leków.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny i podwyższa pH soku żołądkowego. Itrakonazol z kapsułek do rozpuszczenia i wchłonięcia potrzebuje kwaśnego środowiska, dlatego leki zobojętniające zaburzają jego wchłanianie^[1].

Monitorować

• skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego (ustępowanie objawów zakażenia)
• w razie braku odpowiedzi – stężenie itrakonazolu w osoczu

Bezpieczniejsze alternatywy

flukonazol

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie kwasu mykofenolowego teoretycznie może osłabiać immunosupresję. Przy inhibitorach pompy protonowej, które zmniejszają narażenie na MPA silniej niż leki zobojętniające, nie stwierdzono istotnych różnic w odsetku odrzucania ani utraty przeszczepu, a wynik ten ekstrapoluje się na leki zobojętniające sok żołądkowy.^[3] Znaczenie kliniczne jest więc niewielkie, ale ryzyko rośnie przy regularnym przyjmowaniu leku zobojętniającego jednocześnie z dawką mykofenolanu.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podany razem z mykofenolanem mofetylu zmniejsza wchłanianie leku z przewodu pokarmowego, przez co spada ogólnoustrojowe narażenie na aktywny metabolit – kwas mykofenolowy (MPA). Zmniejszenie narażenia obserwowano przy jednoczesnym podaniu z wodorotlenkiem magnezu i glinu i jest ono wyraźnie mniejsze niż przy inhibitorach pompy protonowej.^[3]

Monitorować

• stężenie kwasu mykofenolowego przy przewlekłym, regularnym stosowaniu leku zobojętniającego
• czynność przeszczepu (kreatynina, eGFR u biorców nerki)
• stężenie magnezu u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek

Skutek kliniczny

Możliwe zmniejszenie stężenia lefamuliny podanej doustnie i w efekcie słabsze działanie przeciwbakteryjne w leczeniu zapalenia płuc. Brak danych o wielkości tego efektu.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający podnosi pH soku żołądkowego i może zmniejszać wchłanianie podanych równocześnie leków doustnych. Wpływ na wchłanianie lefamuliny nie był badany, a mechanizm jest teoretyczny. Dla całego leku złożonego wodorotlenku glinu i wodorotlenku magnezu zaleca się, aby każdy lek doustny przyjmować w odstępie co najmniej 2 godzin od leku zobojętniającego^[1]. Lefamulina podana dożylnie nie podlega tej interakcji.

Monitorować

• odpowiedź kliniczna na leczenie zakażenia (gorączka, objawy oddechowe)
• czynność nerek i stężenie magnezu u pacjentów z niewydolnością nerek

Skutek kliniczny

Regularne przyjmowanie wodorotlenku magnezu może wydłużać i nasilać działanie deksamfetaminy. Może to sprzyjać bezsenności, kołataniu serca, przyspieszeniu tętna, wzrostowi ciśnienia tętniczego, niepokojowi i zmniejszeniu apetytu, zwłaszcza po dawkach przyjętych później w ciągu dnia. Pojedyncza dawka leku zobojętniającego ma prawdopodobnie niewielkie znaczenie.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu może alkalizować mocz i w ten sposób zmieniać wydalanie niektórych leków z organizmu.^[1] Substancje alkalizujące mocz zmniejszają wydalanie amfetaminy z moczem i wydłużają jej okres półtrwania.^[2] Lisdeksamfetamina jest prolekiem deksamfetaminy, więc dotyczy to jej czynnego produktu przemiany. W zasadowym moczu deksamfetamina występuje głównie w postaci niezjonizowanej i jest wchłaniana zwrotnie w kanalikach nerkowych.

Monitorować

• ciśnienie tętnicze
• tętno
• jakość snu
• niepokój, drażliwość
• apetyt i masa ciała przy dłuższym stosowaniu

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazol

Skutek kliniczny

Możliwe osłabienie skuteczności laktulozy w zapobieganiu i leczeniu encefalopatii wątrobowej. Nasilona biegunka, odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemia. Ryzyko kumulacji magnezu u osób z upośledzoną czynnością nerek.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwasy powstające w okrężnicy z rozkładu laktulozy przez bakterie, przez co może osłabiać obniżenie pH w jelicie grubym, od którego zależy wiązanie amoniaku przy leczeniu encefalopatii wątrobowej. Laktuloza obniża pH w jelicie grubym i to jest podstawą części jej działania^[2]. Oba leki działają osmotycznie przeczyszczająco, więc ich działanie na jelito się sumuje. Laktuloza może nasilać utratę potasu^[2], a biegunka wywołana przez oba leki zwiększa utratę wody i elektrolitów.

Monitorować

• liczba i konsystencja stolców
• stężenie potasu w surowicy
• objawy odwodnienia
• stan świadomości i objawy encefalopatii wątrobowej
• stężenie magnezu w surowicy przy niewydolności nerek

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu teoretycznie możliwe jest zmniejszenie lub zmienność wchłaniania nebiwololu, a w efekcie słabsza kontrola ciśnienia tętniczego i częstości rytmu serca. Brak danych o klinicznie istotnych skutkach przy zachowaniu rozdzielenia dawek.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądka i może zmieniać wchłanianie innych leków doustnych przyjmowanych w tym samym czasie, w tym nebiwololu. Nebiwolol i leki zobojętniające można stosować razem, jeśli nebiwolol podaje się z posiłkiem, a lek zobojętniający między posiłkami^[1]. Jako środek ostrożności lek zobojętniający i każdy inny lek doustny przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 h – zalecenie to dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu, a nebiwolol nie należy do leków wymienionych jako szczególnie narażone na zaburzenie wchłaniania^[2].

Monitorować

• ciśnienie tętnicze
• częstość rytmu serca

Skutek kliniczny

Zmniejszenie wchłaniania i stężenia pazopanibu we krwi, co przy częstym przyjmowaniu leku zobojętniającego razem z pazopanibem może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego. Interakcja nie daje ostrych objawów, a jej skutek ujawnia się dopiero jako gorsza odpowiedź na leczenie.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu zobojętnia kwas solny i podwyższa pH w żołądku. Rozpuszczalność pazopanibu silnie zależy od pH – w środowisku mniej kwaśnym lek gorzej się rozpuszcza i słabiej wchłania. Efekt jest krótkotrwały, bo leki zobojętniające działają tylko przez kilka godzin, dlatego rozdzielenie przyjęć w czasie ogranicza interakcję. Leki zobojętniające mogą też ogólnie upośledzać wchłanianie innych leków doustnych, a jako środek ostrożności zaleca się odstęp co najmniej 2 h między nimi a innymi lekami doustnymi – zalecenie to dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu^[1].

Monitorować

• Częstość i pora przyjmowania leków zobojętniających względem dawki pazopanibu
• Skuteczność leczenia pazopanibem w ocenie onkologa

Skutek kliniczny

Zmniejszenie wchłaniania penicylaminy może osłabić jej działanie, co w chorobie Wilsona oznacza słabsze usuwanie miedzi, a w cystynurii i reumatoidalnym zapaleniu stawów gorszą kontrolę choroby. Interakcja nie powoduje ostrej toksyczności, ale przy regularnym jednoczesnym przyjmowaniu może prowadzić do niepowodzenia leczenia.

Mechanizm

Penicylamina jest związkiem chelatującym, który w przewodzie pokarmowym tworzy kompleksy z jonami metali^[2][3]. Jony magnezu uwalniane z wodorotlenku magnezu wiążą penicylaminę w jelicie, co zmniejsza ilość leku dostępnego do wchłonięcia. Penicylamina tworzy związki kompleksowe z metalami, dlatego przy preparatach żelaza wymaga dwugodzinnej przerwy^[4]. Wodorotlenek magnezu jako składnik leków zobojętniających wymaga odstępu od innych leków doustnych^[1].

Monitorować

• skuteczność penicylaminy – w chorobie Wilsona dobowe wydalanie miedzi z moczem
• objawy zaostrzenia choroby podstawowej
• przestrzeganie odstępu między lekami

Skutek kliniczny

Najczęściej obawą jest zmniejszenie wchłaniania i stężenia fenytoiny w surowicy, co grozi utratą kontroli napadów. Fenytoina ma wąski indeks terapeutyczny i nieliniową farmakokinetykę, więc nawet niewielka zmiana wchłaniania może być klinicznie istotna. Wpływ jest zmienny osobniczo, a wyniki obserwacji są niejednoznaczne.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający podnosi pH treści żołądkowej i może wiązać fenytoinę w przewodzie pokarmowym. Może to zmieniać jej rozpuszczanie i wchłanianie. Leki zobojętniające mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy^[2].

Monitorować

• stężenie fenytoiny w surowicy przy włączeniu lub odstawieniu regularnego stosowania leku zobojętniającego
• częstość napadów padaczkowych
• objawy toksyczności fenytoiny po odstawieniu leku zobojętniającego (oczopląs, ataksja, senność)

Skutek kliniczny

Mniejsza ilość wchłoniętego prednizonu może osłabić jego działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne. Klinicznie ma to największe znaczenie przy stałym przyjmowaniu leku zobojętniającego razem z każdą dawką prednizonu oraz u pacjentów, u których kontrola choroby zależy od dokładnej dawki glikokortykosteroidu. Przy zachowaniu odstępu interakcja traci znaczenie.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu przyjęty jednocześnie z prednizonem zmniejsza jego wchłanianie z przewodu pokarmowego^[1]. Prawdopodobnie odpowiada za to adsorpcja prednizonu na powierzchni zasadowego leku zobojętniającego oraz zmiana pH treści żołądkowej. Leki zobojętniające ograniczają wchłanianie wielu leków doustnych, dlatego leki doustne przyjmuje się w odstępie od leku zobojętniającego – to zalecenie dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu i wodorotlenkiem magnezu^[2].

Monitorować

• kontrola objawów choroby leczonej prednizonem (nawrót lub nasilenie)
• utrzymujące się dolegliwości żołądkowe wymagające częstego przyjmowania leku zobojętniającego

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynapantoprazolomeprazol

Skutek kliniczny

Teoretycznie możliwe jest osłabienie działania przeciwarytmicznego propafenonu, gdy oba leki są przyjmowane jednocześnie. Brak doniesień o klinicznie istotnych skutkach tego połączenia.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu podnosi pH treści żołądkowej i jako lek zobojętniający może zmieniać wchłanianie podawanych równocześnie leków doustnych, dlatego leki zobojętniające przyjmuje się w odstępie od innych leków doustnych^[1]. Wpływ na wchłanianie propafenonu nie został potwierdzony w badaniach i pozostaje teoretyczny. Alkalizacja moczu przez wodorotlenek magnezu nie ma znaczenia dla propafenonu, który jest eliminowany głównie przez metabolizm wątrobowy.

Monitorować

• kontrola rytmu serca i objawów nawrotu arytmii przy częstym przyjmowaniu leku zobojętniającego
• czynność nerek przed dłuższym stosowaniem wodorotlenku magnezu

Skutek kliniczny

Możliwe niższe stężenie propranololu i słabsze działanie – gorsza kontrola ciśnienia tętniczego, częstości rytmu serca lub objawów, dla których lek jest stosowany. Znaczenie kliniczne przy zachowaniu odstępu jest małe.

Mechanizm

Leki zobojętniające sok żołądkowy przyjęte razem z propranololem mogą zmniejszać jego wchłanianie z przewodu pokarmowego. Najlepiej opisane jest to działanie dla leków zobojętniających zawierających glin, a zalecenie zachowania odstępu dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu i wodorotlenkiem magnezu^[1]. Propranolol jest wymieniany wśród beta-adrenolityków, na których wchłanianie wpływają złożone leki zobojętniające z wodorotlenkiem magnezu^[2]. Udział samego wodorotlenku magnezu w tym efekcie jest słabiej udokumentowany.

Monitorować

• ciśnienie tętnicze
• częstość akcji serca
• kontrola objawów leczonych propranololem (np. kołatanie serca, drżenie, napady migreny)

Skutek kliniczny

Teoretycznie przy jednoczesnym przyjęciu możliwe jest zmniejszenie wchłaniania kwetiapiny i osłabienie jej działania. U chorych z niewydolnością nerek hipermagnezemia mogłaby nasilać senność i spadki ciśnienia wywoływane przez kwetiapinę.

Mechanizm

Kwetiapinę i lek zobojętniający zawierający wodorotlenek magnezu przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 godzin. Leki zobojętniające podnoszą pH w żołądku i mogą adsorbować inne leki, co ogranicza ich wchłanianie, dlatego każdy lek doustny przyjmuje się co najmniej 2 h przed albo po leku zobojętniającym – zalecenie dotyczy całego leku złożonego z wodorotlenkiem glinu^[1]. Bezpośrednich badań wpływu wodorotlenku magnezu na wchłanianie kwetiapiny nie przeprowadzono, więc mechanizm jest teoretyczny. Kwetiapinę stosuje się ostrożnie z lekami mogącymi powodować zaburzenia elektrolitowe^[2], a wodorotlenek magnezu przy upośledzonej czynności nerek może prowadzić do hipermagnezemii.

Monitorować

• skuteczność kwetiapiny (nawrót objawów) przy regularnym przyjmowaniu leku zobojętniającego
• stężenie magnezu u chorych z upośledzoną czynnością nerek

Skutek kliniczny

Mniejsze wchłanianie chinaprylu może osłabić jego działanie przeciwnadciśnieniowe, zwłaszcza gdy lek zobojętniający jest przyjmowany regularnie razem z dawką chinaprylu. Nie należy się spodziewać ostrych działań niepożądanych.

Mechanizm

Leki zobojętniające kwas solny, w tym wodorotlenek magnezu, mogą zmniejszać biodostępność chinaprylu po jednoczesnym przyjęciu doustnym.^[2] Zmiana pH treści żołądka i kontakt z zasadowym związkiem magnezu w przewodzie pokarmowym mogą ograniczać wchłanianie chinaprylu.

Monitorować

• ciśnienie tętnicze przy regularnym stosowaniu leku zobojętniającego

Skutek kliniczny

Możliwe niewielkie zmniejszenie wchłaniania ranolazyny i słabsza kontrola dławicy piersiowej przy przyjmowaniu obu leków jednocześnie. Znaczenie kliniczne jest prawdopodobnie małe, a zachowanie odstępu w praktyce usuwa ryzyko.

Mechanizm

Wodorotlenek magnezu jako lek zobojętniający podnosi pH treści żołądka i może teoretycznie zmieniać uwalnianie oraz wchłanianie innych leków doustnych, w tym ranolazyny w postaci o przedłużonym uwalnianiu. Interakcja tych dwóch substancji nie została potwierdzona w badaniach klinicznych. Ranolazyna nie wpływa na działanie wodorotlenku magnezu.

Monitorować

• kontrola objawów dławicy piersiowej (częstość i nasilenie bólów w klatce piersiowej)
• czynność nerek (klirens kreatyniny) przy dłuższym stosowaniu leku zobojętniającego