Interakcje / Maprotylina / Maprotylina i olopatadyna
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Leki można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania.
Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, bez zmiany dawek.
Interakcja nieistotna klinicznieMaprotylina+ OlopatadynaLeki można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania.Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, bez zmiany dawek.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, bez zmiany dawek.
Krople do oczu z olopatadyną możesz stosować razem z maprotyliną. Krople działają głównie w oku i tylko znikome ilości leku trafiają do krwi, więc nie wpływają na działanie leku przeciwdepresyjnego. Po zakropleniu uciśnij na chwilę wewnętrzny kącik oka, aby jeszcze bardziej ograniczyć przenikanie leku do organizmu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły ból oka z zaczerwienieniem i pogorszeniem widzenia – zgłoś się pilnie do lekarza
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leki można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania. Przy stosowaniu kropli zaleca się standardowe ograniczenie wchłaniania ogólnoustrojowego przez uciśnięcie kąta przyśrodkowego oka po zakropleniu.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków. Teoretycznie możliwe jest jedynie nieznaczne nasilenie suchości oczu lub senności, bez potwierdzenia w badaniach.
Mechanizm
Klinicznie istotna interakcja jest mało prawdopodobna, bo olopatadyna stosowana jest w kroplach do oczu, a jej ekspozycja ogólnoustrojowa po podaniu miejscowym jest minimalna. Maprotylina może nasilać ośrodkowe i obwodowe działanie leków przeciwcholinergicznych, w tym leków przeciwhistaminowych[1]. Olopatadyna jest wybiórczym antagonistą receptora H1 i stabilizatorem komórek tucznych bez istotnego działania antymuskarynowego, więc teoretyczne sumowanie działania przeciwcholinergicznego lub uspokajającego nie ma praktycznego znaczenia przy podaniu do oka. Olopatadyna nie hamuje izoenzymów CYP1A2, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 ani 3A4, dlatego nie zwiększa stężenia maprotyliny metabolizowanej przez CYP2D6[2].
Metabolizm i transportery
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · olopatadyna | ryzyko rośnie | Olopatadyna podawana doustnie osiąga stężenia ogólnoustrojowe, przy których możliwe jest sumowanie działania uspokajającego z maprotyliną, choć brak danych klinicznych potwierdzających istotny efekt. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Opatanol 1 mg/ml, krople do oczu, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/opatanol-100118477/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneMaprotylinaa alkoholNie stosować maprotyliny w ostrym zatruciu alkoholem ani u pacjentów z alkoholizmem.Nie pij alkoholu w czasie leczenia i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij alkoholu w czasie leczenia i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.
Podczas leczenia tym lekiem nie należy pić alkoholu. Lek sprawia, że alkohol działa mocniej niż zwykle, a oba razem silnie usypiają i pogarszają pamięć, skupienie oraz koordynację ruchów. Przy nadużywaniu alkoholu rośnie też ryzyko drgawek, dlatego lekarz musi wiedzieć o każdym problemie z piciem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zaburzenia równowagi i koordynacji
- splątanie, problemy z pamięcią
- drgawki (wtedy natychmiast wezwij pomoc)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosować maprotyliny w ostrym zatruciu alkoholem ani u pacjentów z alkoholizmem. W pozostałych przypadkach unikać alkoholu przez cały okres leczenia, a pacjenta ostrzec, że lek może nasilać reakcję na alkohol.[1]
Skutek kliniczny
Nasilone uspokojenie i senność, osłabienie pamięci, koncentracji i koordynacji, a przy większych ilościach alkoholu głębsze zahamowanie OUN. U osób uzależnionych od alkoholu i podczas jego odstawiania wzrasta ryzyko drgawek. Skutki te pogarszają zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Mechanizm
Maprotylina i alkohol hamują czynność ośrodkowego układu nerwowego, więc ich działanie się sumuje. ChPL ostrzega, że lek może nasilać reakcję na alkohol i inne leki hamujące OUN.[1] Dodatkowo maprotylina obniża próg drgawkowy, a alkoholizm jest w ChPL wymieniony jako stan obniżający ten próg, więc u osób nadużywających alkoholu ryzyko drgawek jest większe.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nadmierna senność, spowolnienie i zaburzenia koordynacji
- pogorszenie pamięci i koncentracji
- drgawki lub ich zwiastuny, zwłaszcza u osób z wywiadem alkoholowym
- sygnały picia alkoholu mimo leczenia, np. zapach alkoholu, zaniedbywanie dawek leku
Kiedy ocena się zmienia
| Niewielka, sporadyczna ilość alkoholu u osoby bez uzależnieniailość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Przy sporadycznym piciu małych ilości alkoholu przeciwwskazanie z punktu 4.3 nie dotyczy wprost, ale ChPL każe ostrzec pacjenta o nasileniu reakcji na alkohol, a ALKO2 zaleca jego unikanie. |
| Ostre zatrucie alkoholem lub alkoholizmilość alkoholu · pacjent | interakcja nie dotyczy | Ostre zatrucie alkoholem i alkoholizm są w punkcie 4.3 ChPL przeciwwskazaniami do stosowania maprotyliny. |
| Jednoczesne przyjmowanie innych leków hamujących OUNdawka · alkohol | ryzyko rośnie | Inne leki hamujące OUN, np. benzodiazepiny, barbiturany czy środki znieczulające, dodatkowo nasilają skutki połączenia z alkoholem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
Olopatadyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 189
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ MaprotylinaNie należy rozpoczynać jednoczesnego stosowania cytalopramu i maprotyliny, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp QT Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o zamianie jednego z nich, a do tego czasu warto wykonać EKG i oznaczyć potas oraz magnez.Nie odstawiaj żadnego z leków samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, i powiedz mu, że przyjmujesz oba.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, i powiedz mu, że przyjmujesz oba.
Cytalopram i maprotylina to leki przeciwdepresyjne, które razem mogą zaburzać rytm serca. Cytalopram może też zwiększać ilość maprotyliny we krwi, przez co jej działania niepożądane mogą być silniejsze. Tych leków zwykle nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- drgawki
- silna senność lub splątanie
- trudności z oddaniem moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać jednoczesnego stosowania cytalopramu i maprotyliny, ponieważ ChPL cytalopramu przeciwwskazuje łączenie go z lekami wydłużającymi odstęp QT[1] Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o zamianie jednego z nich, a do tego czasu warto wykonać EKG i oznaczyć potas oraz magnez. Pacjent nie powinien samodzielnie odstawiać żadnego z leków, bo nagłe przerwanie maprotyliny może powodować objawy odstawienne i spadek ciśnienia[2] Po odstawieniu cytalopramu przy dalszym stosowaniu maprotyliny stężenie maprotyliny może się zmniejszyć, co może wymagać korekty jej dawki[2]
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Wzrost stężenia maprotyliny może nasilić jej działania niepożądane, takie jak senność, suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu i drgawki[2] Ryzyko arytmii rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii[3]
Mechanizm
Cytalopramu nie należy łączyć z maprotyliną, bo oba leki wydłużają odstęp QT, a cytalopram dodatkowo może zwiększać stężenie maprotyliny. ChPL cytalopramu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT, w tym trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, i wskazuje na możliwy efekt addytywny[3] Maprotylina jest czteropierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym o działaniu wydłużającym QT, a jej ChPL wymienia wydłużenie odstępu QT wśród przeciwwskazań[2] ChPL maprotyliny podaje, że SSRI hamujące CYP2D6, w tym cytalopram, mogą znacznie zwiększyć stężenie maprotyliny w surowicy, a inhibitory CYP2D6 mogą zwiększyć je nawet 3,5-krotnie[2] Wyższe stężenie maprotyliny dodatkowo nasila ryzyko zaburzeń rytmu i obniża próg drgawkowy.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP1A2[4], maprotylina – drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[4], maprotylina – substrat CYP2C19[5]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[4], maprotylina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
- Maprotylina: drugorzędny szlak substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C19[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy toksyczności maprotyliny (senność, suchość w ustach, zatrzymanie moczu, drżenia, drgawki)
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie cytalopramu u pacjenta leczonego maprotylinąkolejność włączenia · cytalopram | inne zalecenie | Włączenie cytalopramu może zwiększyć stężenie maprotyliny, a jego odstawienie może je zmniejszyć, dlatego przy każdej zmianie terapii należy ocenić potrzebę korekty dawki maprotyliny |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ MaprotylinaNie stosuj difenhydraminy u pacjenta leczonego maprotyliną.Nie bierz difenhydraminy, gdy leczysz się maprotyliną, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na sen lub alergię.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie bierz difenhydraminy, gdy leczysz się maprotyliną, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na sen lub alergię.
Difenhydramina, popularny lek nasenny i przeciwalergiczny, nie powinna być przyjmowana razem z maprotyliną. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko jest znacznie większe i może być groźne dla życia. Razem mogą też wywołać silną senność, splątanie, trudności z oddawaniem moczu i zaparcia. Difenhydramina może dodatkowo zwiększać ilość maprotyliny we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe silne zawroty głowy
- bardzo silna senność
- splątanie lub dezorientacja
- trudności z oddaniem moczu
- silne zaparcie lub ból brzucha
- niewyraźne widzenie lub ból oka
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj difenhydraminy u pacjenta leczonego maprotyliną. Jednoczesne stosowanie difenhydraminy z lekami wydłużającymi odstęp QT jest przeciwwskazane[1]. Przy objawach alergii wybierz lek przeciwhistaminowy nowszej generacji o małym działaniu przeciwcholinergicznym i uspokajającym. Przy bezsenności skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie przeciwdepresyjne, który oceni przyczynę i ewentualną zmianę leczenia. Jeśli oba leki zostały już przyjęte razem, oceń objawy kardiologiczne i przeciwcholinergiczne, a przy kołataniu serca lub omdleniu wykonaj EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Sumowanie działania przeciwcholinergicznego może wywołać splątanie lub majaczenie, zatrzymanie moczu, ciężkie zaparcie, zaburzenia widzenia i napad jaskry z wąskim kątem przesączania. Nasila się senność i upośledzenie sprawności psychoruchowej. Wzrost stężenia maprotyliny nasila jej działania niepożądane, w tym ryzyko drgawek.
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, działają przeciwcholinergicznie i hamująco na OUN, więc ich działania się sumują. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1]. Difenhydramina nasila działanie przeciwcholinergiczne leków przeciwdepresyjnych o budowie pierścieniowej[1], a maprotylina nasila działanie leków przeciwcholinergicznych, w tym przeciwhistaminowych, na źrenice, OUN, jelita i pęcherz moczowy[2]. Difenhydramina hamuje CYP2D6[1], a inhibitory CYP2D6 mogą zwiększyć stężenie maprotyliny nawet 3,5-krotnie[2]. Difenhydramina sama jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie, więc oba leki konkurują o ten sam szlak eliminacji[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym stosowaniu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy przeciwcholinergiczne: zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie, zaburzenia widzenia
- nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
- objawy toksyczności maprotyliny, w tym drgawki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działania przeciwcholinergicznego i uspokajającego częściej prowadzi do majaczenia, upadków i zatrzymania moczu. |
| Postać do stosowania na skórępostać · difenhydramina | ryzyko maleje | Difenhydramina stosowana na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry daje małą ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko interakcji jest znacznie mniejsze niż przy postaci doustnej. Unikaj stosowania na duże lub uszkodzone powierzchnie skóry. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
Połączenie przeciwwskazaneMaprotylina+ EscytalopramNie należy łączyć maprotyliny z escytalopramem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnej decyzji lekarza i jak najszybciej porozmawiaj z nim o zmianie leczenia, ale żadnego z nich nie odstawiaj nagle na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnej decyzji lekarza i jak najszybciej porozmawiaj z nim o zmianie leczenia, ale żadnego z nich nie odstawiaj nagle na własną rękę.
Maprotylina i escytalopram to dwa leki na depresję, które razem mogą zaburzać pracę serca. Takie połączenie zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, a także drgawek. Escytalopram może też zwiększać ilość maprotyliny w organizmie, przez co nasilają się jej działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe silne zawroty głowy
- drgawki
- silna senność lub splątanie
- bardzo duża suchość w ustach, nieostre widzenie lub trudności z oddaniem moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć maprotyliny z escytalopramem, ponieważ ChPL escytalopramu przeciwwskazuje stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Jeśli lekarz uzna leczenie skojarzone dwoma lekami przeciwdepresyjnymi za konieczne, należy wybrać połączenie o mniejszym ryzyku dla serca i ocenić odstęp QT oraz stężenie potasu i magnezu. Gdy pacjent już przyjmuje oba leki, nie należy ich odstawiać nagle na własną rękę – potrzebny jest pilny kontakt z lekarzem prowadzącym w celu zmiany schematu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu serca. Rośnie też ryzyko drgawek oraz nasilenia działań niepożądanych maprotyliny wskutek wzrostu jej stężenia, takich jak suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu i nadmierna senność.
Mechanizm
Główny problem to sumowanie się działania obu leków na układ przewodzący serca. ChPL escytalopramu przeciwwskazuje łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, ponieważ nie można wykluczyć addytywnego działania[1]. Maprotylina jest czteropierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym o działaniu zbliżonym do leków trójpierścieniowych, a jej ChPL przeciwwskazuje ją przy zaburzeniach przewodnictwa, takich jak wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT[2]. Oba leki obniżają też próg drgawkowy, a ChPL escytalopramu zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami przeciwdepresyjnymi obniżającymi ten próg[1]. Dodatkowo ChPL maprotyliny podaje, że inhibitory CYP2D6, w tym leki z grupy SSRI takie jak cytalopram, mogą znacznie zwiększać stężenie maprotyliny w surowicy[2]. Escytalopram jest S-enancjomerem cytalopramu, więc podobnego, choć prawdopodobnie słabszego efektu należy się spodziewać również przy nim.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[3], maprotylina – substrat CYP2C19[4]
- Escytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], maprotylina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
- Maprotylina: drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], substrat CYP2C19[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[3], słaby inhibitor CYP2D6[5], wrażliwy substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
- objawy przedawkowania maprotyliny – suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu, nadmierna senność
- drgawki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki escytalopramudawka · escytalopram | ryzyko rośnie | Wydłużenie odstępu QT przez escytalopram jest zależne od dawki, więc przy większych dawkach ryzyko addycji z maprotyliną dodatkowo rośnie. |
| Duże dawki maprotylinydawka · maprotylina | ryzyko rośnie | Większe dawki maprotyliny zwiększają ryzyko drgawek i zaburzeń przewodnictwa, a dodatkowy wzrost jej stężenia wskutek hamowania CYP2D6 nasila to ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneMaprotylina+ SelegilinaNie łączyć maprotyliny z selegiliną.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Maprotylina to lek przeciwdepresyjny, a selegilina to lek stosowany w chorobie Parkinsona. Razem mogą zbyt mocno pobudzić układ nerwowy i wywołać groźną dla życia reakcję z wysoką gorączką, drżeniem, skokami ciśnienia i drgawkami. Tych leków nie wolno przyjmować razem, a przy zamianie jednego na drugi potrzebna jest przerwa wyznaczona przez lekarza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka
- silne pocenie się
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- pobudzenie, splątanie lub omamy
- szybkie bicie serca
- silny ból głowy lub skok ciśnienia
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łączyć maprotyliny z selegiliną. ChPL maprotyliny wymienia jednoczesne leczenie inhibitorami MAO w przeciwwskazaniach i wymaga co najmniej 14 dni odstępu przy zamianie leków w obu kierunkach[1]. ChPL selegiliny przeciwwskazuje łączenie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi i zaleca co najmniej 14 dni odstępu po odstawieniu selegiliny oraz odstęp równy 5 okresom półtrwania przed jej włączeniem[2][3]. W razie potrzeby leczenia obu schorzeń lekarz powinien wybrać lek przeciwparkinsonowski spoza inhibitorów MAO albo zmienić lek przeciwdepresyjny z zachowaniem wymaganych odstępów.
Skutek kliniczny
Możliwy zespół serotoninowy i ciężkie zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, niekiedy śmiertelne, z obfitym poceniem, gorączką, nadciśnieniem lub niedociśnieniem tętniczym, tachykardią, niepokojem, zawrotami głowy i drgawkami[2]. ChPL maprotyliny opisuje przy łączeniu z inhibitorami MAO bardzo wysoką gorączkę, drżenia, uogólnione drgawki kloniczne, majaczenie i możliwy zgon[1]. Oba leki dodatkowo nasilają działanie sympatykomimetyków, co zwiększa ryzyko przełomu nadciśnieniowego.
Mechanizm
Selegilina hamuje MAO-B i zwiększa stężenie amin katecholowych oraz dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, a maprotylina hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny. Oba leki nasilają przekaźnictwo monoaminergiczne, co sprzyja zespołowi serotoninowemu, reakcjom nadciśnieniowym i drgawkom. ChPL selegiliny wskazuje, że w dawkach większych niż zalecane lek traci selektywność wobec MAO-B, co dodatkowo zwiększa ryzyko[2]. Maprotylina jest formalnie lekiem czteropierścieniowym, ale należy do tej samej grupy nieselektywnych inhibitorów wychwytu monoamin co trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, które ChPL selegiliny przeciwwskazuje.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- Objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, mioklonie, gorączka, poty) w okresie zamiany leków
- Ciśnienie tętnicze i tętno
- Drgawki i zaburzenia świadomości
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dnipacjent | inne zalecenie | Zamiana leków jest możliwa po zachowaniu co najmniej 14 dni odstępu między odstawieniem jednego a włączeniem drugiego, zgodnie z ChPL maprotyliny i selegiliny. Przed włączeniem selegiliny ChPL zaleca odstęp równy 5 okresom półtrwania leku wchodzącego w interakcję. |
| Dawka większa niż zalecanadawka · selegilina | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach większych niż zalecane traci selektywność wobec MAO-B, co dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkich działań niepożądanych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Segan 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/segan-100201907/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Selgres 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/selgres-100084896/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
Połączenie przeciwwskazaneMaprotylina+ CyzaprydNie stosuj cyzaprydu u pacjenta leczonego maprotyliną.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.
Oba leki wpływają na pracę serca w podobny sposób, a razem ich działanie się nasila. Może to wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zagrażać życiu. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj cyzaprydu u pacjenta leczonego maprotyliną[1]. Jeśli leczenie prokinetyczne jest konieczne, wybierz lek niewydłużający odstępu QT albo w porozumieniu z lekarzem rozważ zmianę leku przeciwdepresyjnego. Gdy pacjent przyjął oba leki jednocześnie, odstaw cyzapryd, wykonaj EKG z oceną QTc oraz oznacz stężenie potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT oraz ciężkich zaburzeń rytmu serca – częstoskurczu komorowego, migotania komór i częstoskurczu typu torsade de pointes[1]. Te arytmie mogą prowadzić do omdlenia i nagłego zgonu sercowego.
Mechanizm
Cyzapryd i maprotylina wydłużają odstęp QT, a ich działania na repolaryzację komór sumują się. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, w tym z trój- i czteropierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, takimi jak maprotylina[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym przyjęciu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu – kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
Połączenie przeciwwskazaneMaprotylina+ SakwinawirPołączenie jest przeciwwskazane – sakwinawiru wzmocnionego rytonawirem nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub PR.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem i nie odstawiaj żadnego na własną rękę – jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem i nie odstawiaj żadnego na własną rękę – jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Oba wpływają na pracę serca, a razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu, które mogą zagrażać życiu. Lek na HIV dodatkowo zwiększa ilość leku przeciwdepresyjnego we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie albo omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – sakwinawiru wzmocnionego rytonawirem nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub PR[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, należy zastąpić maprotylinę lekiem bez istotnego wpływu na QT albo zmienić inhibitor proteazy, uzgadniając zmianę z lekarzem prowadzącym terapię HIV. Przy przechodzeniu z jednego leku na drugi trzeba uwzględnić długi okres półtrwania maprotyliny i przed rozpoczęciem sakwinawiru wykonać EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i PR, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, blokiem przedsionkowo-komorowym i nagłym zgonem sercowym[1]. Wyższe stężenie maprotyliny może też obniżyć próg drgawkowy i nasilić działania antycholinergiczne[2].
Mechanizm
Sakwinawir wzmocniony rytonawirem wydłuża odstępy QT i PR w sposób zależny od dawki, a z innymi lekami wydłużającymi te odstępy działa addytywnie[1]. Maprotylina ma działanie podobne do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i zaburza przewodnictwo w sercu, dlatego nie stosuje się jej u osób z zespołem wydłużonego QT[2]. Dodatkowo maprotylina jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, a inhibitory tego enzymu mogą zwiększyć jej stężenie nawet 3,5-krotnie[2]. Rytonawir stosowany jako wzmacniacz hamuje CYP2D6, więc może podnosić stężenie maprotyliny i dodatkowo nasilać ryzyko kardiologiczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc i odstępu PR przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zasłabnięć i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ludiomil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ludiomil-100039915/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Invirase. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/invirase-100138155/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTrójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. klomipramina, opipramol, doksepina)+ Odtrutki (np. flumazenil, metylotioniniowa) klasaU pacjenta przyjmującego trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny lub nim zatrutego nie należy rutynowo podawać flumazenilu ani błękitu metylenowego, a jeśli odtrutka jest niezbędna dla ratowania życia, podaje się ją tylko w warunkach ścisłego monitorowania.Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z tej grupy, zawsze mów o tym lekarzowi w szpitalu lub na pogotowiu, zanim dostaniesz odtrutkę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z tej grupy, zawsze mów o tym lekarzowi w szpitalu lub na pogotowiu, zanim dostaniesz odtrutkę.
Niektóre leki przeciwdepresyjne, takie jak amitryptylina, klomipramina czy doksepina, mogą groźnie współdziałać z dwiema odtrutkami podawanymi w szpitalu – błękitem metylenowym i flumazenilem. Błękit metylenowy razem z tymi lekami może wywołać gorączkę, drżenie mięśni, pobudzenie i kołatanie serca. Flumazenil podany po przedawkowaniu takiego leku może wywołać drgawki i zaburzenia rytmu serca. Inne odtrutki, na przykład nalokson czy protamina, nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drgawki
- wysoka gorączka i silne poty
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- splątanie, silny niepokój lub pobudzenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
U pacjenta przyjmującego trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny lub nim zatrutego nie należy rutynowo podawać flumazenilu ani błękitu metylenowego, a jeśli odtrutka jest niezbędna dla ratowania życia, podaje się ją tylko w warunkach ścisłego monitorowania. Flumazenil jest przeciwwskazany przy podejrzeniu zatrucia trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, zwłaszcza gdy w EKG widoczne jest poszerzenie zespołu QRS, a depresję oddechową po benzodiazepinach leczy się wtedy wspomaganiem oddychania. Przed planowym podaniem błękitu metylenowego, na przykład w zabiegach chirurgicznych, należy rozważyć odstawienie leku przeciwdepresyjnego z odpowiednim wyprzedzeniem, pamiętając o długim działaniu klomipraminy. W ciężkiej methemoglobinemii zagrażającej życiu korzyść z błękitu metylenowego zwykle przeważa, wtedy stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę i obserwuje pacjenta pod kątem zespołu serotoninowego. Przy opipramolu ryzyko zespołu serotoninowego z błękitem metylenowym jest małe, ale zakaz rutynowego podawania flumazenilu w zatruciu pozostaje.
Skutek kliniczny
Połączenie z błękitem metylenowym może wywołać zespół serotoninowy z pobudzeniem, splątaniem, hipertermią, klonusami, drżeniem, tachykardią i wahaniami ciśnienia, a w ciężkich przypadkach z zagrożeniem życia. Podanie flumazenilu pacjentowi zatrutemu trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, szczególnie w zatruciu mieszanym z benzodiazepiną, może wywołać napady drgawkowe, komorowe zaburzenia rytmu i zgon. Obie interakcje rozwijają się szybko, zwykle w ciągu minut do kilku godzin od podania odtrutki.
Mechanizm
Interakcja dotyczy tylko dwóch odtrutek z tej grupy i ma dwa odrębne mechanizmy farmakodynamiczne. Chlorek metylotioniniowy (błękit metylenowy) jest silnym, odwracalnym inhibitorem monoaminooksydazy typu A, a większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, co razem może prowadzić do nadmiaru serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Ryzyko jest największe przy klomipraminie, istotne przy amitryptylinie i doksepinie, a mniejsze przy maprotylinie, która działa głównie noradrenergicznie. Flumazenil znosi działanie benzodiazepin, w tym ich efekt przeciwdrgawkowy, który w zatruciu mieszanym może maskować proarytmiczne i prodrgawkowe działanie trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego, dlatego jego podanie może ujawnić drgawki i zaburzenia rytmu. Opipramol nie hamuje wychwytu serotoniny, więc ryzyko zespołu serotoninowego z błękitem metylenowym jest przy nim małe, ale w przedawkowaniu obniża próg drgawkowy jak inne leki tej grupy, więc ostrożność przy flumazenilu dotyczy także jego. Pozostałe odtrutki z tej grupy nie wchodzą w istotne interakcje z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi.
Monitorować
- EKG z oceną szerokości zespołu QRS i odstępu QT
- napady drgawkowe i stan świadomości
- objawy zespołu serotoninowego – temperatura ciała, klonusy, wzmożone odruchy, pobudzenie
- ciśnienie tętnicze i częstość rytmu serca
- saturacja i wydolność oddechowa po odwróceniu działania benzodiazepin
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka toksyczna (przedawkowanie lub zatrucie)dawka · trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | ryzyko rośnie | Ryzyko drgawek i arytmii po flumazenilu dotyczy przede wszystkim zatrucia trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, zwłaszcza z poszerzonym zespołem QRS w EKG, i w tej sytuacji flumazenil jest przeciwwskazany. |
| Dawki lecznicze podawane dożylnie, wyższe niż w zastosowaniach diagnostycznychdawka · odtrutki | ryzyko rośnie | Ryzyko zespołu serotoninowego rośnie wraz z dawką dożylną błękitu metylenowego, ponieważ wraz z nią nasila się hamowanie monoaminooksydazy typu A. |
| Kilka okresów półtrwania leku przeciwdepresyjnego od jego odstawieniaodstep · trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | ryzyko maleje | Odpowiednio wczesne odstawienie trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego przed planowym podaniem błękitu metylenowego zmniejsza ryzyko zespołu serotoninowego, przy czym klomipramina i jej aktywny metabolit utrzymują się w organizmie długo. Odstawienie wymaga decyzji lekarza i oceny ryzyka nawrotu depresji. |
| Opipramolpostać · trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | ryzyko maleje | Opipramol nie hamuje wychwytu zwrotnego serotoniny, więc ryzyko zespołu serotoninowego z błękitem metylenowym jest przy nim małe, ale w zatruciu obniża próg drgawkowy i przeciwwskazanie flumazenilu pozostaje aktualne. |
Połączenie przeciwwskazaneTrójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. klomipramina, opipramol, doksepina)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaNie należy łączyć trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego z lekiem przeciwarytmicznym klasy III, a jeśli leczenie przeciwarytmiczne jest konieczne, lek przeciwdepresyjny trzeba zamienić na środek o niewielkim wpływie na odstęp QT.Jeśli przyjmujesz jednocześnie trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny i lek na zaburzenia rytmu serca z grupy amiodaronu lub dronedaronu, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, bo to połączenie może groźnie zaburzyć rytm serca.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny i lek na zaburzenia rytmu serca z grupy amiodaronu lub dronedaronu, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, bo to połączenie może groźnie zaburzyć rytm serca.
Niektóre leki przeciwdepresyjne, takie jak amitryptylina, doksepina, klomipramina, opipramol czy maprotylina, oraz leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, wpływają na pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, a nawet zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca. Amiodaron dodatkowo podnosi ilość leku przeciwdepresyjnego we krwi i działa w organizmie jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- bardzo wolne bicie serca
- nagłe zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy łączyć trójpierścieniowego leku przeciwdepresyjnego z lekiem przeciwarytmicznym klasy III, a jeśli leczenie przeciwarytmiczne jest konieczne, lek przeciwdepresyjny trzeba zamienić na środek o niewielkim wpływie na odstęp QT. Połączenie dronedaronu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi jest przeciwwskazane w ChPL dronedaronu. W przypadku amiodaronu połączenia z lekami wywołującymi torsade de pointes należy unikać, a gdy pozostawienie obu leków jest nieuniknione, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG, z regularną kontrolą QTc i elektrolitów, przy najmniejszej skutecznej dawce leku przeciwdepresyjnego. Przed włączeniem leku trójpierścieniowego po zakończonej terapii amiodaronem trzeba pamiętać, że amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu. Dotyczy to wszystkich wymienionych leków, czyli klomipraminy, opipramolu, doksepiny, amitryptyliny i maprotyliny. Także małe dawki amitryptyliny stosowane w bólu neuropatycznym lub profilaktyce migreny nie znoszą ryzyka.
Skutek kliniczny
Połączenie może prowadzić do znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Możliwe są także bradykardia, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego i śródkomorowego oraz nasilenie działań niepożądanych leku przeciwdepresyjnego, takich jak senność, niedociśnienie ortostatyczne czy objawy antycholinergiczne. Ryzyko rośnie u osób starszych, z niewydolnością serca, bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią, wrodzonym zespołem długiego QT oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i leki przeciwarytmiczne klasy III niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT. Trójpierścieniowe leki działają jak leki przeciwarytmiczne klasy Ia, bo blokują kanały sodowe i potasowe (hERG). Amiodaron i dronedaron blokują głównie kanały potasowe odpowiedzialne za repolaryzację. Efekty sumują się i zwiększają ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes. Dodatkowo amiodaron i dronedaron hamują CYP2D6 i CYP3A4, czyli główne szlaki metabolizmu leków trójpierścieniowych, co może podnosić stężenie leku przeciwdepresyjnego i nasilać jego kardiotoksyczność. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Dla opipramolu brak opisu tej pary w bazach interakcji, ale ma on budowę trójpierścieniową, jest metabolizowany przez CYP2D6 i należy go traktować tak samo jak pozostałe leki grupy. Maprotylina ma budowę czteropierścieniową, ale jej działanie na serce odpowiada lekom trójpierścieniowym. Amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się przez tygodnie, a nawet miesiące po jego odstawieniu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia skojarzonego
- Częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
- Objawy toksyczności leku trójpierścieniowego, takie jak nadmierna senność, splątanie, zatrzymanie moczu, zaparcia i niedociśnienie ortostatyczne
- Kołatania serca, zawroty głowy i omdlenia
- Inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Amiodaron odstawiony w ostatnich miesiącachodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu ryzyko wydłużenia QT i hamowania metabolizmu leku trójpierścieniowego utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące po odstawieniu. Przed włączeniem leku trójpierścieniowego w tym okresie należy wykonać EKG i rozważyć lek przeciwdepresyjny o niewielkim wpływie na odstęp QT. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe, wolniejszy metabolizm leków i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes oraz toksyczności leków trójpierścieniowych. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.