Interakcje / Neratynib / Neratynib a alkohol
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie pij go w czasie biegunki ani w okresie, gdy biegunka występuje najczęściej, czyli na początku leczenia.
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a gdy masz biegunkę albo chorujesz na wątrobę, nie pij go wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Interakcja o niejasnym znaczeniuNeratyniba alkoholOgranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie pij go w czasie biegunki ani w okresie, gdy biegunka występuje najczęściej, czyli na początku leczenia.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a gdy masz biegunkę albo chorujesz na wątrobę, nie pij go wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a gdy masz biegunkę albo chorujesz na wątrobę, nie pij go wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Ten lek bardzo często powoduje biegunkę i może obciążać wątrobę. Alkohol też podrażnia jelita, odwadnia i szkodzi wątrobie, więc może nasilić te dolegliwości. Nie wiadomo, żeby samo połączenie było groźne, ale lepiej ograniczyć alkohol do minimum. Gdy masz biegunkę, nie pij alkoholu wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona lub częstsza biegunka
- silne pragnienie, suchość w ustach, rzadkie oddawanie moczu
- zawroty głowy lub osłabienie
- nudności lub wymioty
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie pij go w czasie biegunki ani w okresie, gdy biegunka występuje najczęściej, czyli na początku leczenia. U osób regularnie pijących lub z chorobą wątroby zaleca się abstynencję. Neratynib jest przeciwwskazany w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby (Child-Pugh C)[1].
Skutek kliniczny
Spożycie alkoholu podczas leczenia neratynibem może teoretycznie nasilać biegunkę, nudności i odwodnienie. Może też zwiększać ryzyko zaburzeń czynności wątroby, zwłaszcza przy regularnym lub dużym spożyciu. Nie ma doniesień o ciężkich skutkach samego połączenia.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej neratynibu z etanolem. Możliwy jest jedynie teoretyczny efekt addycyjny w zakresie działań niepożądanych. ChPL neratynibu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, choć zaleca unikanie grejpfrutów, granatów i soków z tych owoców[1]. Neratynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i jest substratem Pgp[1]. Etanol nie jest klinicznie istotnym induktorem ani inhibitorem tej drogi. Nie podnosi też istotnie pH soku żołądkowego, więc nie należy oczekiwać zmiany wchłaniania neratynibu. Neratynib bardzo często wywołuje biegunkę, a może też uszkadzać wątrobę. Alkohol drażni przewód pokarmowy, nasila utratę płynów i jest hepatotoksyczny. Te działania mogą się sumować. Alkohol poliwinylowy wymieniony wśród substancji pomocniczych otoczki tabletki nie jest etanolem[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- liczba i charakter stolców
- objawy odwodnienia (pragnienie, zmniejszona ilość moczu, zawroty głowy)
- aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- nudności i wymioty
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub duże spożycie alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe lub duże spożycie etanolu zwiększa ryzyko hepatotoksyczności oraz nasilenia biegunki i odwodnienia. Zaleca się abstynencję i kontrolę parametrów wątrobowych. |
| Początek leczenia lub trwająca biegunkaczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Biegunka występuje najczęściej na początku leczenia neratynibem. W tym okresie i w czasie każdego epizodu biegunki zaleca się całkowite unikanie alkoholu oraz uzupełnianie płynów. |
| Choroba wątrobywiek · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby alkohol dodatkowo obciąża narząd. Neratynib jest przeciwwskazany w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby (Child-Pugh C). |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nerlynx 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nerlynx-100410717/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nerlynx. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nerlynx-100410717/
Inne interakcje tych leków 51
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na raka piersi, zwłaszcza tukatynib, a w mniejszym stopniu lapatynib i neratynib, mogą zwiększać ilość leku na prostatę we krwi. Dotyczy to na przykład tamsulosyny, sylodosyny i alfuzosyny. Wtedy lek na prostatę działa silniej i może za bardzo obniżać ciśnienie. Może to powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki, szczególnie gdy szybko wstajesz albo masz biegunkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami po wstaniu
- omdlenie lub upadek
- wyraźne osłabienie przy biegunce
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego. Najsilniej działa tukatynib. Alfuzosyny nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, a połączenia sylodosyny z tukatynibem należy unikać. Przy takim leczeniu lepiej zamienić alfa-adrenolityk na terazosynę albo na inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy tamsulosyna z tukatynibem jest konieczna, stosuj najmniejszą dawkę i kontroluj ciśnienie tętnicze, szczególnie w pozycji stojącej. Przy lapatynibie i neratynibie połączenie jest zwykle możliwe, jeśli pacjent jest monitorowany. Przy alfuzosynie z lapatynibem trzeba też ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, czyli sprawdzić stężenie potasu i magnezu oraz inne leki wydłużające QT. Po odstawieniu tukatynibu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo w ciągu kilku dni.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Skutkiem może być niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia i upadki, zwłaszcza po wstaniu oraz w pierwszych dniach łączenia leków. U pacjentów onkologicznych ryzyko zwiększa biegunka, która często towarzyszy leczeniu tukatynibem i neratynibem, bo powoduje odwodnienie. Przy sylodosynie i tamsulosynie częstsze mogą być też zaburzenia ejakulacji i przekrwienie błony śluzowej nosa.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a sylodosyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P. Inhibitory kinazy HER2 hamują te szlaki w różnym stopniu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P, dlatego wyraźnie zwiększa ekspozycję na wrażliwe alfa-adrenolityki. Lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Neratynib hamuje głównie glikoproteinę P, a jego wpływ na CYP3A4 jest niewielki. Siła interakcji maleje więc w kolejności tukatynib, lapatynib, neratynib. Przy połączeniu lapatynibu z alfuzosyną dochodzi dodatkowo do sumowania się wpływu obu leków na odstęp QT.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach łączenia leków
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- nawodnienie i biegunka (tukatynib, neratynib)
- EKG i elektrolity (potas, magnez) przy połączeniu alfuzosyny z lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | inne zalecenie | Gdy alfa-adrenolityk jest włączany w trakcie leczenia tukatynibem, wybierz terazosynę albo zacznij od najmniejszej dawki tamsulosyny. Pierwszą dawkę podaj wieczorem i kontroluj ciśnienie ortostatyczne. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo przez kilka dni po odstawieniu leku. Alfuzosynę lub sylodosynę włączaj dopiero po tym czasie. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinazy HER2 należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i objawów neurotoksyczności, z gotowością do redukcji dawki alkaloidu lub odroczenia cyklu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów HER2 i dostajesz alkaloid barwinka, nie zmieniaj sam dawek, chodź na wszystkie badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów HER2 i dostajesz alkaloid barwinka, nie zmieniaj sam dawek, chodź na wszystkie badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.
Leki na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, takie jak tukatynib, lapatynib czy neratynib, mogą zwiększać ilość we krwi leków z grupy alkaloidów barwinka, na przykład winorelbiny czy winkrystyny. Przez to łatwiej o działania niepożądane chemioterapii, takie jak spadek odporności, drętwienie rąk i stóp czy silne zaparcia. Najsilniej działa w ten sposób tukatynib. Lekarz może zmienić dawkę albo dobrać inny lek i będzie częściej sprawdzał twoje wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk i stóp
- zaparcia trwające kilka dni, ból i wzdęcie brzucha
- silna biegunka
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- owrzodzenia w jamie ustnej
- silne osłabienie, splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinazy HER2 należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i objawów neurotoksyczności, z gotowością do redukcji dawki alkaloidu lub odroczenia cyklu. Interakcja dotyczy całej klasy, ale jej siła jest największa przy tukatynibie i z nim połączenia z winkrystyną, winorelbiną lub winfluniną najlepiej zastąpić innym schematem. Lapatynib i neratynib wymagają przede wszystkim czujnego monitorowania. Przy winkrystynie szczególną uwagę zwraca się na objawy neuropatii i zaparcia, a przy winorelbinie i winfluninie na liczbę neutrofili przed każdym podaniem. Gdy połączenie jest konieczne, zaczyna się od niższych dawek alkaloidu i zwiększa je zależnie od tolerancji.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko toksyczności alkaloidu barwinka – ciężkiej neutropenii z zakażeniami, neuropatii obwodowej, zaparć aż do niedrożności porażennej, zapalenia błon śluzowych i hiponatremii. Przy winkrystynie dominuje neurotoksyczność, przy winorelbinie i winfluninie mielotoksyczność. Addytywnie może wzrosnąć hepatotoksyczność i nasilić się biegunka.
Mechanizm
Alkaloidy barwinka są metabolizowane głównie przez CYP3A4 i usuwane z komórek przez glikoproteinę P. Inhibitory kinazy HER2 hamują glikoproteinę P i w różnym stopniu CYP3A4. Najsilniej działa tukatynib, który jest silnym inhibitorem CYP3A. Lapatynib hamuje CYP3A4 słabo, a neratynib działa głównie na glikoproteinę P. W efekcie rośnie stężenie alkaloidu barwinka we krwi i w tkankach. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać wątrobę i szpik, więc ich działania niepożądane się sumują.
Monitorować
- morfologia z rozmazem przed każdym podaniem alkaloidu barwinka
- AlAT, AspAT i bilirubina
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, osłabienie siły mięśniowej)
- rytm wypróżnień – zaparcia i niedrożność porażenna
- biegunka i nawodnienie
- stężenie sodu w surowicy
- objawy zakażenia i gorączka
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie inhibitora kinazy HER2 u pacjenta już leczonego alkaloidem barwinkakolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Gdy inhibitor kinazy HER2 dołącza się do trwającej terapii alkaloidem barwinka, dotychczasowa dawka alkaloidu może stać się zbyt wysoka. Przed kolejnym cyklem należy ocenić morfologię, enzymy wątrobowe i objawy neuropatii oraz rozważyć redukcję dawki. |
| Pełna dawka standardowa alkaloidu barwinkadawka · alkaloidy barwinka | ryzyko rośnie | Przy pełnych dawkach alkaloidu barwinka zapas bezpieczeństwa jest mniejszy, więc wzrost ekspozycji wywołany inhibitorem kinazy HER2 łatwiej prowadzi do ciężkiej neutropenii lub neuropatii. |
Niekorzystna interakcjaAntyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania antyandrogenu indukującego enzymy wątrobowe z inhibitorem kinazy HER2, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego.Nie zaczynaj ani nie odstawiaj leku hamującego męskie hormony, gdy bierzesz lek z grupy inhibitorów HER2, bez uzgodnienia tego z onkologiem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj ani nie odstawiaj leku hamującego męskie hormony, gdy bierzesz lek z grupy inhibitorów HER2, bez uzgodnienia tego z onkologiem.
Niektóre leki hamujące działanie męskich hormonów, takie jak enzalutamid i apalutamid, przyspieszają rozkład w wątrobie leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów HER2, na przykład lapatynibu, tukatynibu i neratynibu. Przez to lek przeciwnowotworowy może działać słabiej i gorzej hamować chorobę. Bikalutamid, flutamid i darolutamid nie mają takiego działania lub mają je bardzo słabe. Gdy przestajesz brać enzalutamid lub apalutamid, ich wpływ zanika powoli przez kilka tygodni.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie samopoczucia lub nowe objawy choroby nowotworowej
- nasilona lub uporczywa biegunka
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania antyandrogenu indukującego enzymy wątrobowe z inhibitorem kinazy HER2, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego. Dotyczy to enzalutamidu i apalutamidu w połączeniu z lapatynibem, tukatynibem lub neratynibem. Jeśli leczenie antyandrogenowe jest konieczne, lepiej wybrać darolutamid lub bikalutamid, a przy darolutamidzie z tukatynibem obserwować tolerancję darolutamidu. Gdy połączenia z enzalutamidem lub apalutamidem nie da się uniknąć, decyzję o ewentualnej modyfikacji dawki inhibitora kinazy HER2 podejmuje onkolog, a pacjenta ściśle monitoruje się pod kątem odpowiedzi na leczenie. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu działanie indukujące wygasa przez kilka tygodni, dlatego zwiększoną dawkę inhibitora kinazy HER2 trzeba wtedy stopniowo przywrócić do zwykłej. Przy flutamidzie z lapatynibem lub tukatynibem należy kontrolować parametry wątrobowe ze względu na sumowanie się hepatotoksyczności.
Skutek kliniczny
Znaczne obniżenie stężenia inhibitora kinazy HER2 może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe i prowadzić do progresji raka piersi lub innego nowotworu HER2-dodatniego. Po odstawieniu induktora stężenie inhibitora kinazy HER2 stopniowo rośnie, co może nasilić biegunkę, uszkodzenie wątroby i inne działania niepożądane, jeśli dawkę wcześniej zwiększono.
Mechanizm
Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4, a także słabszymi induktorami innych enzymów i transporterów. Lapatynib, neratynib i w mniejszym stopniu tukatynib (metabolizowany głównie przez CYP2C8, częściowo przez CYP3A4) są substratami CYP3A4, więc indukcja przyspiesza ich metabolizm i obniża stężenia w osoczu. Tukatynib jako silny inhibitor CYP3A4 może dodatkowo podwyższać stężenie antyandrogenów metabolizowanych przez CYP3A4, ale ten kierunek ma mniejsze znaczenie kliniczne. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy antyandrogenów – dotyczy enzalutamidu i apalutamidu, a nie bikalutamidu, flutamidu ani darolutamidu. Po stronie inhibitorów kinazy HER2 dotyczy wszystkich trzech leków.
Monitorować
- odpowiedź nowotworu na leczenie (badania obrazowe, markery nowotworowe)
- aminotransferazy i bilirubina, zwłaszcza przy flutamidzie, lapatynibie i tukatynibie
- biegunka i inne objawy toksyczności inhibitora kinazy HER2 po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu
- tolerancja darolutamidu przy jednoczesnym stosowaniu tukatynibu
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidu w trakcie leczenia inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Działanie indukujące wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu induktora. Jeśli dawkę inhibitora kinazy HER2 zwiększono, trzeba ją stopniowo przywrócić do zwykłej i monitorować objawy toksyczności, zwłaszcza biegunkę i parametry wątrobowe. |
| Około 2 tygodni stosowania enzalutamidu lub apalutamiduczas leczenia · antyandrogeny | ryzyko rośnie | Indukcja enzymów narasta przez pierwsze tygodnie stosowania enzalutamidu lub apalutamidu, więc spadek stężenia inhibitora kinazy HER2 jest najsilniejszy po ustaleniu się stanu stacjonarnego induktora, a nie w pierwszych dniach. |
Niekorzystna interakcjaBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania barbituranu i inhibitora kinazy HER2, ponieważ barbituran może znacznie osłabić działanie leku przeciwnowotworowego.Jeśli przyjmujesz barbituran i masz zacząć leczenie inhibitorem kinazy HER2, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj samodzielnie fenobarbitalu ani prymidonu, bo grozi to napadami drgawek.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz barbituran i masz zacząć leczenie inhibitorem kinazy HER2, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj samodzielnie fenobarbitalu ani prymidonu, bo grozi to napadami drgawek.
Leki z grupy barbituranów, takie jak fenobarbital i prymidon, przyspieszają usuwanie z organizmu leków na raka piersi z grupy inhibitorów kinazy HER2, takich jak lapatynib, tukatynib i neratynib. Przez to lek przeciwnowotworowy może działać znacznie słabiej, a leczenie może nie przynieść oczekiwanego efektu. Neratynibu nie wolno łączyć z tymi lekami. Działanie barbituranów na wątrobę utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po ich odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie objawów choroby nowotworowej lub nowe dolegliwości zgłaszane onkologowi
- napady drgawkowe w trakcie zmiany leku przeciwpadaczkowego
- silna lub uporczywa biegunka po odstawieniu barbituranu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- kołatanie serca, omdlenia, duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania barbituranu i inhibitora kinazy HER2, ponieważ barbituran może znacznie osłabić działanie leku przeciwnowotworowego. Neratynibu nie łączy się z silnymi induktorami CYP3A4, w tym z fenobarbitalem i prymidonem – połączenie jest przeciwwskazane. Przy lapatynibie i tukatynibie również należy unikać takiego połączenia. Jeśli barbituran jest stosowany jako lek przeciwpadaczkowy, przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej warto we współpracy z neurologiem zamienić go na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych. Zamianę trzeba przeprowadzić stopniowo, bo nagłe odstawienie barbituranu grozi napadami drgawkowymi i objawami odstawiennymi. Po odstawieniu barbituranu efekt indukcji utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni, dlatego przez ten czas pełne działanie inhibitora kinazy HER2 może być osłabione. Jeśli połączenia nie da się uniknąć przy lapatynibie, decyzję o ewentualnej modyfikacji dawki podejmuje onkolog, a po odstawieniu barbituranu dawkę trzeba stopniowo przywrócić do standardowej.
Skutek kliniczny
Połączenie barbituranu z inhibitorem kinazy HER2 grozi znacznym spadkiem stężenia leku przeciwnowotworowego i utratą skuteczności leczenia raka piersi HER2-dodatniego, z ryzykiem progresji choroby. Efekt narasta stopniowo przez pierwsze tygodnie stosowania barbituranu i stopniowo ustępuje po jego odstawieniu. Po odstawieniu barbituranu stężenie inhibitora kinazy HER2 wraca do wyższych wartości, co przy wcześniej zwiększonej dawce może nasilić działania niepożądane, takie jak biegunka, uszkodzenie wątroby czy wydłużenie odstępu QT przy lapatynibie. Barbiturany nie zmieniają istotnie działania samych inhibitorów kinazy HER2 w inny sposób, a inhibitory kinazy HER2 nie wpływają istotnie na stężenie barbituranów.
Mechanizm
Barbiturany (fenobarbital oraz prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital) są silnymi induktorami enzymów wątrobowych, przede wszystkim CYP3A4, a także CYP2C8 i glikoproteiny P. Wszystkie inhibitory kinazy HER2 są metabolizowane w wątrobie przez te szlaki. Lapatynib i neratynib są metabolizowane głównie przez CYP3A4 i są substratami glikoproteiny P. Tukatynib jest metabolizowany głównie przez CYP2C8, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4. Indukcja tych szlaków przyspiesza eliminację leku przeciwnowotworowego i zmniejsza jego stężenie we krwi. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, a różnice dotyczą jedynie stopnia nasilenia.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (ocena odpowiedzi guza, badania obrazowe, markery wg decyzji onkologa)
- kontrola napadów padaczkowych w trakcie zamiany barbituranu na inny lek przeciwpadaczkowy
- działania niepożądane inhibitora kinazy HER2 po odstawieniu barbituranu (biegunka, próby wątrobowe)
- EKG (odstęp QT) i frakcja wyrzutowa lewej komory przy lapatynibie, zwłaszcza po zmianie dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Około 2 tygodnie od odstawienia barbituranuodstep · barbiturany | ryzyko maleje | Po odstawieniu barbituranu indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego dopiero po około dwóch tygodniach można oczekiwać pełnej ekspozycji na inhibitor kinazy HER2. Jeśli dawkę inhibitora wcześniej zwiększano, w tym okresie należy ją stopniowo zmniejszać i obserwować działania niepożądane. |
| Pojedyncza dawkaczas leczenia · barbiturany | ryzyko maleje | Indukcja enzymów wymaga wielodniowego stosowania barbituranu, więc pojedyncza dawka, na przykład w przerwaniu stanu padaczkowego, ma niewielki wpływ na stężenie inhibitora kinazy HER2. |
Niekorzystna interakcjaBeta2-mimetyki wziewne (np. salbutamol, formoterol, indakaterol)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu beta2-mimetyku wziewnego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza w okresach biegunki, i zalecaj stosowanie beta2-mimetyku w najmniejszej skutecznej dawce.Gdy używasz wziewnego leku rozszerzającego oskrzela i przyjmujesz lapatynib, tukatynib albo neratynib, nie zwiększaj samodzielnie liczby wdechów i od razu powiedz lekarzowi o silnej biegunce, kołataniu serca lub skurczach mięśni.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Gdy używasz wziewnego leku rozszerzającego oskrzela i przyjmujesz lapatynib, tukatynib albo neratynib, nie zwiększaj samodzielnie liczby wdechów i od razu powiedz lekarzowi o silnej biegunce, kołataniu serca lub skurczach mięśni.
Leki wziewne rozszerzające oskrzela, na przykład salbutamol, formoterol czy salmeterol, mogą obniżać poziom potasu we krwi i przyspieszać pracę serca. Leki przeciwnowotworowe, takie jak lapatynib, tukatynib czy neratynib, często wywołują biegunkę, przez którą organizm traci potas, a lapatynib może też wpływać na rytm serca. Razem te leki mogą bardziej obciążać serce. Szczególnie nie łączy się salmeterolu z tukatynibem, bo tukatynib zwiększa ilość salmeterolu w organizmie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- skurcze mięśni, osłabienie mięśni
- silna lub uporczywa biegunka
- drżenie rąk nasilone bardziej niż zwykle
- potrzeba częstszego używania inhalatora doraźnego
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu beta2-mimetyku wziewnego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza w okresach biegunki, i zalecaj stosowanie beta2-mimetyku w najmniejszej skutecznej dawce. U pacjentów leczonych lapatynibem wykonaj EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie, a zaburzenia elektrolitowe wyrównaj przed rozpoczęciem terapii. Salmeterolu nie łączy się z tukatynibem i u chorego zaczynającego leczenie tukatynibem należy zamienić go na długo działający beta2-mimetyk niezależny od CYP3A4, na przykład formoterol. Biegunkę po neratynibie, tukatynibie i lapatynibie należy leczyć wcześnie, bo to ona najczęściej prowadzi do hipokaliemii nasilającej działanie beta2-mimetyku na serce.
Skutek kliniczny
Typowo możliwe jest nasilenie hipokaliemii, tachykardii i kołatania serca, a u pacjentów obciążonych także zaburzeń rytmu związanych z wydłużeniem QT. Ryzyko jest największe przy biegunce wywołanej leczeniem przeciwnowotworowym, przy dużych dawkach beta2-mimetyku lub nebulizacji oraz przy łączeniu z lapatynibem. W parze salmeterol + tukatynib zwiększone stężenie salmeterolu może prowadzić do wydłużenia QT, częstoskurczu i zaburzeń rytmu.
Mechanizm
Interakcja nie jest jednakowa dla całej klasy. Część wspólna dla wszystkich par ma charakter farmakodynamiczny. Beta2-mimetyki obniżają stężenie potasu w surowicy, przyspieszają czynność serca i mogą wydłużać odstęp QT, a inhibitory kinazy HER2 często wywołują biegunkę z utratą potasu i magnezu, a lapatynib dodatkowo sam wydłuża QT. Działania te się sumują. Druga część jest farmakokinetyczna i dotyczy głównie pary salmeterol + tukatynib. Tukatynib silnie hamuje CYP3A4, który odpowiada za rozkład salmeterolu, przez co rośnie ogólnoustrojowe stężenie salmeterolu i ryzyko jego działań sercowo-naczyniowych. Indakaterol i olodaterol są częściowo metabolizowane przez CYP3A4, ale wzrost ich stężenia przy hamowaniu tego enzymu nie ma udokumentowanego znaczenia klinicznego. Salbutamol, fenoterol i formoterol nie zależą od CYP3A4.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- EKG z oceną QTc (szczególnie przy lapatynibie oraz przy salmeterolu z silnym inhibitorem CYP3A4)
- częstość akcji serca i kołatania serca
- nasilenie i liczba wypróżnień w przebiegu biegunki
- częstość doraźnego użycia beta2-mimetyku
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór do nebulizacjipostać · beta2-mimetyki wziewne | ryzyko rośnie | Nebulizacja beta2-mimetyku daje większą ekspozycję ogólnoustrojową niż inhalator ciśnieniowy lub proszkowy, co nasila hipokaliemię i tachykardię. U pacjentów leczonych inhibitorem kinazy HER2, zwłaszcza z biegunką, kontroluj potas przed nebulizacjami i w ich trakcie. |
| Dawki większe niż zalecane lub częste użycie doraźnedawka · beta2-mimetyki wziewne | ryzyko rośnie | Częste dawki doraźne lub przekraczanie dawek zalecanych zwiększa ryzyko hipokaliemii i zaburzeń rytmu. Takie zużycie wymaga też oceny kontroli astmy lub POChP. |
| Włączenie tukatynibu u pacjenta stosującego salmeterolkolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Przed włączeniem tukatynibu zamień salmeterol na długo działający beta2-mimetyk niezależny od CYP3A4, na przykład formoterol. Po zakończeniu leczenia tukatynibem można wrócić do salmeterolu. |
Niekorzystna interakcjaBlokery receptora H2 (np. ranitydyna, famotydyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu blokera receptora H2 i inhibitora kinazy HER2 lek przeciwnowotworowy przyjmuje się w odstępie od blokera H2, a gdy to możliwe, unika się stałego hamowania wydzielania kwasu żołądkowego.Jeśli bierzesz lek na zgagę z grupy blokerów H2 (np. famotydynę) razem z lekiem na raka piersi hamującym HER2, nie przyjmuj ich jednocześnie i zapytaj lekarza lub farmaceutę, w jakich odstępach je brać.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na zgagę z grupy blokerów H2 (np. famotydynę) razem z lekiem na raka piersi hamującym HER2, nie przyjmuj ich jednocześnie i zapytaj lekarza lub farmaceutę, w jakich odstępach je brać.
Niektóre leki na zgagę i nadkwasotę, takie jak famotydyna czy ranitydyna, zmniejszają kwaśność soku żołądkowego. Przez to organizm słabiej wchłania niektóre leki na raka piersi, na przykład neratynib i lapatynib, i mogą one działać słabiej. Nie poczujesz tego, dlatego ważne są właściwe odstępy między lekami. Ten problem nie dotyczy tukatynibu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zdarzyło ci się przyjąć lek na zgagę i lek przeciwnowotworowy o tej samej porze
- potrzebujesz leku na zgagę codziennie lub coraz częściej
- chcesz sięgnąć po inny lek na zgagę kupiony bez recepty, np. z omeprazolem lub pantoprazolem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu blokera receptora H2 i inhibitora kinazy HER2 lek przeciwnowotworowy przyjmuje się w odstępie od blokera H2, a gdy to możliwe, unika się stałego hamowania wydzielania kwasu żołądkowego. Neratynib przyjmuje się co najmniej 2 godziny przed dawką blokera H2 albo co najmniej 10 godzin po niej. W przypadku lapatynibu należy unikać przewlekłego stosowania leków zmniejszających kwaśność soku żołądkowego, a jeśli bloker H2 jest niezbędny, lapatynib przyjmuje się w możliwie dużym odstępie od jego dawki. Inhibitory pompy protonowej hamują wydzielanie kwasu silniej i dłużej niż blokery H2, więc nie są bezpieczniejszym zamiennikiem. Neratynibu nie łączy się z nimi. Tukatynib można stosować razem z blokerami H2 bez odstępów. Każdą zmianę leczenia przeciwkwasowego warto uzgodnić z onkologiem.
Skutek kliniczny
Mniejsze wchłanianie neratynibu lub lapatynibu może osłabić skuteczność leczenia raka piersi HER2 dodatniego, bez objawów, które pacjent mógłby zauważyć. Interakcja nie powoduje ostrej toksyczności. Jej znaczenie polega na ryzyku niepełnej skuteczności przewlekłej terapii przeciwnowotworowej.
Mechanizm
Blokery receptora H2 hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku. Rozpuszczalność neratynibu i lapatynibu silnie zależy od pH. W mniej kwaśnym środowisku rozpuszczają się słabiej, wchłaniają się w mniejszym stopniu i osiągają niższe stężenie we krwi. Ranitydyna i famotydyna działają w ten sam sposób, więc po stronie blokerów H2 interakcja jest wspólna dla całej grupy. Po stronie inhibitorów kinazy HER2 dotyczy neratynibu i lapatynibu, a nie dotyczy tukatynibu. Działanie blokera H2 jest odwracalne i ograniczone w czasie, dlatego odpowiedni odstęp między dawkami zmniejsza skalę interakcji.
Monitorować
- przestrzeganie odstępu między dawką blokera H2 a dawką neratynibu lub lapatynibu
- zaostrzenie dolegliwości dyspeptycznych, które skłania pacjenta do dodatkowego, samodzielnego przyjmowania leków na zgagę, również bez recepty
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w rutynowej kontroli onkologicznej
Kiedy ocena się zmienia
| Neratynib co najmniej 2 h przed blokerem H2 albo co najmniej 10 h po nimodstep · inhibitory kinazy HER2 | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu pozwala neratynibowi wchłonąć się, zanim bloker H2 podniesie pH w żołądku, albo po ustąpieniu jego działania. To w dużej mierze ogranicza spadek ekspozycji. |
| Stosowanie przewlekłe, codzienneczas leczenia · blokery receptora H2 | ryzyko rośnie | Stałe, codzienne hamowanie wydzielania kwasu utrudnia dobranie bezpiecznego okna dla leku przeciwnowotworowego. Szczególnie przy lapatynibie przewlekłe stosowanie blokera H2 warto ponownie ocenić razem z onkologiem. |
Niekorzystna interakcjaFluorochinolony (np. lewofloksacyna, norfloksacyna, delafloksacyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu i inhibitora kinazy HER2 kontroluj nasilenie biegunki, nawodnienie, stężenie potasu i magnezu oraz próby wątrobowe przez cały czas antybiotykoterapii.Jeśli dostajesz fluorochinolon w czasie leczenia lekiem przeciwnowotworowym działającym na HER2, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, pij dużo płynów i od razu zgłoś nasiloną biegunkę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz fluorochinolon w czasie leczenia lekiem przeciwnowotworowym działającym na HER2, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, pij dużo płynów i od razu zgłoś nasiloną biegunkę.
Antybiotyki z grupy fluorochinolonów, takie jak cyprofloksacyna czy lewofloksacyna, oraz leki przeciwnowotworowe na raka piersi HER2-dodatniego, takie jak lapatynib, tukatynib czy neratynib, mogą razem nasilać biegunkę. Silna biegunka szybko odwadnia i obniża poziom potasu i magnezu we krwi. Cyprofloksacyna dodatkowo zwiększa ilość neratynibu w organizmie, a przy lapatynibie niektóre z tych antybiotyków mogą zaburzać rytm serca. Oba rodzaje leków mogą też obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka częstsza niż kilka razy na dobę lub trwająca ponad dobę
- biegunka z krwią lub śluzem albo z gorączką
- silne pragnienie, suchość w ustach, mało oddawanego moczu, zawroty głowy
- kołatanie serca, nierówne bicie serca, omdlenie
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu i inhibitora kinazy HER2 kontroluj nasilenie biegunki, nawodnienie, stężenie potasu i magnezu oraz próby wątrobowe przez cały czas antybiotykoterapii. Jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk spoza fluorochinolonów, zwłaszcza u chorego, który już ma biegunkę po leczeniu przeciwnowotworowym. Cyprofloksacyny nie łączy się z neratynibem, a gdy fluorochinolon jest niezbędny, rozważ lewofloksacynę lub delafloksacynę. U chorego przyjmującego lapatynib wykonaj EKG przed włączeniem lewofloksacyny, cyprofloksacyny lub norfloksacyny i w trakcie leczenia, wyrównaj potas i magnez oraz unikaj innych leków wydłużających QT. Przy biegunce stopnia 2 lub wyższego postępuj zgodnie z zasadami przerywania lub redukcji dawki inhibitora HER2 i zleć leczenie przeciwbiegunkowe oraz diagnostykę w kierunku Clostridioides difficile.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem dla wszystkich par jest nasilenie biegunki z odwodnieniem, zaburzeniami elektrolitowymi i ostrym uszkodzeniem nerek, a także sumowanie się działania hepatotoksycznego. Przy połączeniu lapatynibu z lewofloksacyną, cyprofloksacyną lub norfloksacyną rośnie ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu, zwłaszcza przy hipokaliemii lub hipomagnezemii. Cyprofloksacyna podana z neratynibem zwiększa jego stężenie, a tym samym ryzyko ciężkiej biegunki i hepatotoksyczności.
Mechanizm
Wspólny dla całej klasy jest addycyjny efekt farmakodynamiczny. Inhibitory kinazy HER2 (lapatynib, tukatynib, neratynib) bardzo często wywołują biegunkę i działają hepatotoksycznie. Fluorochinolony również powodują biegunkę, w tym związaną z Clostridioides difficile, i rzadko uszkadzają wątrobę. Nasilona biegunka prowadzi do odwodnienia, hipokaliemii i hipomagnezemii. Lewofloksacyna, cyprofloksacyna i norfloksacyna wydłużają odstęp QT, a lapatynib również wydłuża QT, więc w parach z lapatynibem dochodzi addycja wpływu na repolaryzację, którą zaburzenia elektrolitowe dodatkowo wzmacniają. Delafloksacyna nie wydłuża istotnie QT. Tukatynib i neratynib nie wpływają klinicznie istotnie na QT. Odrębny mechanizm farmakokinetyczny dotyczy cyprofloksacyny, która hamuje CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na neratynib i lapatynib. Tukatynib jest metabolizowany głównie przez CYP2C8, więc ten mechanizm ma dla niego mniejsze znaczenie.
Monitorować
- liczba i charakter wypróżnień
- objawy odwodnienia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kreatynina w surowicy
- ALT, AST i bilirubina
- EKG z oceną QTc w parach z lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu)droga podania · fluorochinolony | interakcja nie dotyczy | Fluorochinolony stosowane do oka lub ucha osiągają pomijalne stężenia ogólnoustrojowe i nie wywołują opisanej interakcji. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe po biegunce rozwijają się szybciej, a ryzyko arytmii przy wydłużonym QT jest większe, dlatego kontrola powinna być częstsza. |
Niekorzystna interakcjaGlikokortykosteroidy (np. deksametazon, prednizon, prednizolon)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu działającego ogólnoustrojowo i inhibitora kinazy HER2 stosuj steroid w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy potrzebny czas oraz monitoruj skuteczność i tolerancję obu leków.Jeśli przyjmujesz lek sterydowy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie zmieniaj samodzielnie dawek i powiedz onkologowi o każdym steroidzie, także w zastrzykach, inhalacjach i maściach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek sterydowy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie zmieniaj samodzielnie dawek i powiedz onkologowi o każdym steroidzie, także w zastrzykach, inhalacjach i maściach.
Leki sterydowe, takie jak deksametazon czy prednizon, mogą wpływać na działanie leków przeciwnowotworowych, takich jak lapatynib, tukatynib czy neratynib, i odwrotnie. Deksametazon przyjmowany długo może osłabiać działanie neratynibu. Tukatynib może nasilać działania niepożądane sterydów, nawet tych podanych w zastrzyku do stawu lub w inhalacji. Oba leki razem mogą też sprzyjać utracie potasu, zwłaszcza przy biegunce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna lub długotrwała biegunka
- osłabienie mięśni, skurcze, kołatanie serca
- zawroty głowy lub omdlenia
- duże pragnienie i częste oddawanie moczu
- obrzęki, szybki przyrost masy ciała, zaokrąglenie twarzy
- duże zmęczenie, nudności i spadki ciśnienia po odstawieniu sterydu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu działającego ogólnoustrojowo i inhibitora kinazy HER2 stosuj steroid w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy potrzebny czas oraz monitoruj skuteczność i tolerancję obu leków. Krótkie kursy deksametazonu, na przykład w profilaktyce nudności, zwykle nie wymagają zmian w leczeniu. Unikaj długotrwałego deksametazonu w dużych dawkach u chorych leczonych neratynibem, a jeśli jest konieczny, rozważ zamianę na prednizolon i oceniaj odpowiedź na leczenie. U chorych leczonych tukatynibem obserwuj objawy nadmiaru steroidu, zwłaszcza po triamcynolonie dostawowym lub wziewnym, a przy wamorolonie zmniejsz jego dawkę. Kontroluj potas i nawodnienie przy biegunce, a przy lapatynibie wyrównuj hipokaliemię i rozważ kontrolę EKG.
Skutek kliniczny
Przy długotrwałym deksametazonie możliwe jest osłabienie działania przeciwnowotworowego inhibitora kinazy HER2, szczególnie neratynibu. Przy tukatynibie możliwe są nasilone działania ogólnoustrojowe steroidu, takie jak hiperglikemia, nadciśnienie, zatrzymanie płynów, objawy zespołu Cushinga i zahamowanie osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, także przy triamcynolonie podanym dostawowo lub wziewnie. W każdej parze biegunka wywołana lekiem przeciwnowotworowym razem ze steroidem sprzyja hipokaliemii i odwodnieniu.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla całej klasy, ale jej kierunek zależy od konkretnej pary. Lapatynib, neratynib i w mniejszym stopniu tukatynib są metabolizowane przez CYP3A4, a neratynib i lapatynib są też substratami glikoproteiny P. Deksametazon, zwłaszcza w wyższych dawkach i przy dłuższym stosowaniu, indukuje CYP3A4 i może obniżać stężenie inhibitorów kinazy HER2. Najbardziej wrażliwy na indukcję jest neratynib. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na glikokortykosteroidy metabolizowane tym szlakiem, czyli deksametazon, prednizolon, prednizon po przekształceniu w prednizolon, triamcynolon i wamorolon. Lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i ma mniejszy wpływ na steroidy. Do tego dochodzi składowa farmakodynamiczna. Glikokortykosteroidy mogą nasilać hipokaliemię przy biegunce wywołanej inhibitorami kinazy HER2, a hipokaliemia zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu przy lapatynibie, który wydłuża odstęp QT.
Monitorować
- potas i magnez w surowicy, szczególnie przy biegunce
- glikemia
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
- objawy zespołu Cushinga i niewydolności nadnerczy po odstawieniu steroidu przy tukatynibie
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe przy długotrwałym deksametazonie
- EKG z oceną QTc przy lapatynibie i zaburzeniach elektrolitowych
- częstość i nasilenie biegunki
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni (kurs przeciwwymiotny)czas leczenia · glikokortykosteroidy | ryzyko maleje | Krótki kurs deksametazonu w profilaktyce nudności nie zdąży istotnie indukować metabolizmu inhibitora kinazy HER2 i zwykle nie wymaga zmian w leczeniu. |
| Kilka tygodni w dużej dawce (deksametazon)czas leczenia · glikokortykosteroidy | ryzyko rośnie | Przewlekły deksametazon w dużych dawkach może obniżać stężenie inhibitora kinazy HER2, zwłaszcza neratynibu. Rozważ zamianę na prednizolon i monitoruj odpowiedź na leczenie. |
| Na skórę, na małą powierzchniępostać · glikokortykosteroidy | ryzyko maleje | Glikokortykosteroid stosowany na skórę na niewielką powierzchnię daje minimalną ekspozycję ogólnoustrojową i nie powoduje istotnej interakcji. |
| Dostawowa lub wziewna (triamcynolon) przy tukatynibiedroga podania · glikokortykosteroidy | ryzyko rośnie | Tukatynib jako silny inhibitor CYP3A4 może prowadzić do kumulacji triamcynolonu podanego dostawowo lub wziewnie, z ryzykiem jatrogennego zespołu Cushinga i zahamowania nadnerczy. Obserwuj objawy nadmiaru steroidu i rozważ inny steroid. |
| Odstawienie długotrwałego deksametazonu w trakcie leczenia inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · glikokortykosteroidy | inne zalecenie | Po odstawieniu przewlekłego deksametazonu indukcja ustępuje stopniowo i stężenie inhibitora kinazy HER2 może wzrosnąć. Obserwuj nasilenie biegunki i hepatotoksyczności w kolejnych tygodniach. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.