Interakcje / Panobinostat / Panobinostat i worykonazol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Podczas leczenia worykonazolem dawkę panobinostatu należy zmniejszyć do 10 mg, a przy konieczności stałego stosowania worykonazolu można rozważyć zwiększenie do 15 mg w zależności od tolerancji.
Nie zmieniaj sam dawek, przyjmuj panobinostat dokładnie w dawce ustalonej przez lekarza i od razu zgłoś mu niepokojące objawy.
Niekorzystna interakcjaPanobinostat+ WorykonazolPodczas leczenia worykonazolem dawkę panobinostatu należy zmniejszyć do 10 mg, a przy konieczności stałego stosowania worykonazolu można rozważyć zwiększenie do 15 mg w zależności od tolerancji.Nie zmieniaj sam dawek, przyjmuj panobinostat dokładnie w dawce ustalonej przez lekarza i od razu zgłoś mu niepokojące objawy.nieznanybadania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj sam dawek, przyjmuj panobinostat dokładnie w dawce ustalonej przez lekarza i od razu zgłoś mu niepokojące objawy.
Lek przeciwgrzybiczy worykonazol spowalnia usuwanie panobinostatu z organizmu, przez co panobinostat może działać silniej i dawać więcej działań niepożądanych. Oba leki mogą też zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko rośnie. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę panobinostatu i częściej sprawdza EKG oraz wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- silna lub uporczywa biegunka
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Podczas leczenia worykonazolem dawkę panobinostatu należy zmniejszyć do 10 mg, a przy konieczności stałego stosowania worykonazolu można rozważyć zwiększenie do 15 mg w zależności od tolerancji.[1] Worykonazol należy stosować ostrożnie z lekami wydłużającymi odstęp QTc, dlatego przed włączeniem i w trakcie leczenia trzeba kontrolować EKG i wyrównywać zaburzenia elektrolitowe.[2] Jeśli skuteczne jest leczenie przeciwgrzybicze bez silnego hamowania CYP3A4, warto rozważyć takie leczenie.
Skutek kliniczny
Większe stężenie panobinostatu zwiększa ryzyko jego działań toksycznych, w tym biegunki, mielosupresji i wydłużenia odstępu QT. Sumowanie wpływu obu leków na odstęp QT zwiększa ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsades de pointes.[2]
Mechanizm
Worykonazol silnie hamuje CYP3A4, przez który metabolizowane jest około 40% panobinostatu, co zwiększa ekspozycję na panobinostat.[1][2] Silny inhibitor CYP3A (ketokonazol) zwiększał Cmax panobinostatu 1,6-krotnie, a AUC 1,8-krotnie.[1] Oba leki wydłużają ponadto odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje.[1][2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Panobinostat – słaby induktor CYP3A4[3], worykonazol – substrat CYP3A4[4]
- Worykonazol – umiarkowany inhibitor CYP2C19[5], panobinostat – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3]
- Worykonazol – silny inhibitor CYP3A4[5], panobinostat – substrat CYP3A4[3]
- Panobinostat: słaby inhibitor CYP2D6[3], słaby induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Worykonazol: słaby inhibitor CYP2B6[5], umiarkowany inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], silny inhibitor CYP3A4[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[5], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- morfologia krwi z płytkami krwi i neutrofilami
- biegunka i objawy odwodnienia
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginaamfoterycyna B w postaci liposomalnej
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 15 mgpanobinostat | ryzyko rośnie | Panobinostat w dawce wyższej niż 10 mg z worykonazolem jest dopuszczalny tylko przy stałym leczeniu silnym inhibitorem CYP3A4 i dobrej tolerancji, a ryzyko toksyczności i wydłużenia QT jest wtedy większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuPanobinostata alkoholZaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości i całkowitą rezygnację z picia w okresach biegunki, wymiotów, małopłytkowości lub zaburzeń elektrolitowych.Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a przy biegunce, wymiotach lub krwawieniach nie pij go wcale i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jeśli masz wątpliwości.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a przy biegunce, wymiotach lub krwawieniach nie pij go wcale i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jeśli masz wątpliwości.
W czasie leczenia panobinostatem najlepiej ograniczyć alkohol do rzadkich i małych ilości. Lek często wywołuje biegunkę, nudności i wymioty, a alkohol może je nasilić i doprowadzić do odwodnienia. Odwodnienie może zaburzać pracę serca, a gdy masz mało płytek krwi, alkohol zwiększa też ryzyko krwawienia z żołądka. Sok grejpfrutowy i sok z granatów zwiększają ilość leku w organizmie, więc nie pij drinków, które je zawierają.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona biegunka lub wymioty
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- czarne, smoliste stolce albo krew w wymiocinach
- łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne osłabienie lub skurcze mięśni
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości i całkowitą rezygnację z picia w okresach biegunki, wymiotów, małopłytkowości lub zaburzeń elektrolitowych. Pacjent nie powinien pić drinków z sokiem grejpfrutowym ani z sokiem z granatów, ponieważ ChPL zaleca powstrzymanie się od grejpfruta, granatów, karamboli i soków z tych owoców[1]. Należy też unikać nalewek i preparatów z zielem dziurawca, którego jednoczesnego stosowania ChPL każe unikać jako silnego induktora CYP3A4[1]. U osób nadużywających alkoholu warto ocenić czynność wątroby, stężenie elektrolitów i odstęp QT oraz poinformować lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie biegunki, nudności i wymiotów z odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi, zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca oraz krwawienia z przewodu pokarmowego przy małopłytkowości. Brak opisów klinicznych potwierdzających taką interakcję.
Mechanizm
Interakcja jest teoretyczna i farmakodynamiczna – alkohol może nasilać działania niepożądane panobinostatu dotyczące przewodu pokarmowego, krwi, wątroby i serca. ChPL panobinostatu nie wspomina o alkoholu ani o etanolu[1]. Panobinostat wydłuża odstęp QT[1], a duża jednorazowa ilość alkoholu oraz wywołane nią wymioty, biegunka i zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia i hipomagnezemia, mogą dodatkowo zwiększać ryzyko arytmii. Alkohol drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego, co może nasilać typowe dla panobinostatu nudności, wymioty i biegunkę, a przy małopłytkowości zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego. Panobinostat jest metabolizowany w wątrobie, w około 40% za pośrednictwem CYP3A4[1], dlatego przewlekłe uszkodzenie wątroby przez alkohol może teoretycznie zmieniać jego ekspozycję. Nie opisano istotnego klinicznie wpływu etanolu na farmakokinetykę panobinostatu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- EKG z oceną odstępu QT przy zaburzeniach elektrolitowych lub nadużywaniu alkoholu
- morfologia krwi z liczbą płytek
- próby wątrobowe przy przewlekłym piciu alkoholu
- nasilenie biegunki i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość alkoholu (upicie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duża jednorazowa dawka etanolu nasila wymioty, biegunkę i zaburzenia elektrolitowe, co przy wydłużającym odstęp QT panobinostacie zwiększa ryzyko arytmii. Należy zdecydowanie zalecić unikanie takiego picia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu sprzyja uszkodzeniu wątroby, niedoborom elektrolitów i małopłytkowości, co nasila ryzyko działań niepożądanych panobinostatu. Wskazana ocena prób wątrobowych, elektrolitów i EKG oraz informacja dla lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/farydak-100350004/
Niekorzystna interakcjaWorykonazola alkoholZalecić pacjentowi niepicie alkoholu przez cały czas leczenia worykonazolem, szczególnie przy dłuższej terapii, u osób z chorobą wątroby oraz u pacjentów kontrolowanych ze względu na stężenie leku.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli się to zdarzy, obserwuj samopoczucie i zgłoś lekarzowi lub farmaceucie żółtaczkę, ciemny mocz, silne osłabienie albo zaburzenia widzenia.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli się to zdarzy, obserwuj samopoczucie i zgłoś lekarzowi lub farmaceucie żółtaczkę, ciemny mocz, silne osłabienie albo zaburzenia widzenia.
W trakcie leczenia worykonazolem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem zwiększają to ryzyko. Alkohol może też nasilić senność lub zawroty głowy, które czasem pojawiają się po tym leku. W ulotce nie ma wprost zakazu picia, ale ostrożność jest uzasadniona.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- żółte zabarwienie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból w prawej górnej części brzucha
- nasilone nudności lub wymioty
- silna senność, zawroty głowy lub splątanie
- nowe zaburzenia widzenia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecić pacjentowi niepicie alkoholu przez cały czas leczenia worykonazolem, szczególnie przy dłuższej terapii, u osób z chorobą wątroby oraz u pacjentów kontrolowanych ze względu na stężenie leku. Jednorazowe wypicie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga przerwania leczenia, ale pacjent powinien o tym powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie, zwłaszcza przy niepokojących objawach.
Skutek kliniczny
Wzrost ryzyka uszkodzenia wątroby (podwyższone aktywności aminotransferaz, żółtaczka) oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń widzenia, które mogą występować podczas leczenia worykonazolem. U osób przewlekle pijących możliwa jest nieprzewidywalna zmiana stężenia leku we krwi, a więc ryzyko osłabienia skuteczności albo nasilenia działań niepożądanych.
Mechanizm
Worykonazol może uszkadzać wątrobę, a alkohol działa hepatotoksycznie, więc oba czynniki dodają się do siebie w obciążeniu wątroby. Worykonazol jest metabolizowany głównie przez wątrobowe izoenzymy CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4[1]. Przewlekłe picie alkoholu może zmieniać aktywność enzymów wątrobowych i uszkadzać wątrobę, co teoretycznie zaburza stężenie worykonazolu. Bezpośrednich badań interakcji worykonazolu z etanolem nie ma w dostarczonych źródłach, więc ocena opiera się na wiedzy farmakologicznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i bilirubina zgodnie z zaleceniami dla leczenia worykonazolem
- objawy ze strony wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
- zaburzenia widzenia, senność i splątanie
- stężenie worykonazolu we krwi, jeśli jest rutynowo monitorowane, szczególnie przy regularnym piciu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekła choroba wątroby lub nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z uszkodzeniem wątroby lub przewlekle pijących ryzyko hepatotoksyczności jest wyższe, a alkohol powinien być bezwzględnie wykluczony. Zalecana jest częstsza kontrola prób wątrobowych i ewentualnie stężenia worykonazolu. |
| Jednorazowa niewielka ilośćilość alkoholu · alkohol | ryzyko maleje | Jednorazowe wypicie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta z prawidłową funkcją wątroby jest mało prawdopodobne, by spowodowało poważne następstwa. Należy jednak pouczyć o objawach alarmowych i utrzymać zalecenie unikania alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
Inne interakcje tych leków 469
Połączenie przeciwwskazaneAmisulpryd+ PanobinostatAmisulprydu nie należy łączyć z panobinostatem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który dobierze inny lek przeciwpsychotyczny.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który dobierze inny lek przeciwpsychotyczny.
Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem ten efekt się nasila. Może to prowadzić do groźnych, nawet zagrażających życiu zaburzeń rytmu. Ryzyko rośnie, gdy masz biegunkę lub wymioty, bo tracisz wtedy potas i magnez.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nasilona biegunka lub wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Amisulprydu nie należy łączyć z panobinostatem[1]. Przed rozpoczęciem terapii panobinostatem amisulpryd trzeba zamienić na lek przeciwpsychotyczny o minimalnym wpływie na odstęp QT, w porozumieniu z psychiatrą i hematologiem. Jeśli w wyjątkowej sytuacji oba leki są już stosowane, konieczne jest pilne skontaktowanie się z lekarzem prowadzącym, kontrola EKG z oceną QTc oraz wyrównanie potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, a biegunka i wymioty, częste w trakcie leczenia panobinostatem, sprzyjają zaburzeniom elektrolitowym. Leki zaburzające równowagę elektrolitową, w tym glikokortykosteroidy stosowane razem z panobinostatem, dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes przy amisulprydzie[1].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Amisulprydu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużyć odstęp QT[1]. Panobinostat ma udokumentowaną zdolność wydłużania odstępu QT, a łączenie go z innymi substancjami wydłużającymi QT nie jest zalecane[2]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo amisulpryd jest w niewielkim stopniu metabolizowany w wątrobie i wydala się głównie przez nerki, a hamowanie CYP2D6 przez panobinostat nie powinno istotnie zmieniać jego stężenia.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- nasilenie biegunki i wymiotów
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/farydak-100350004/
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaAntagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii.Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy antagonistów aldosteronu, nie zaczynaj leczenia triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana leku, dawki albo badanie potasu.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak itrakonazol, pozakonazol, worykonazol, flukonazol czy izawukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu eplerenonu i finerenonu. Te leki odwadniające i chroniące serce oraz nerki gromadzą się wtedy we krwi i mogą zbyt mocno podnieść poziom potasu. Za wysoki potas może wywołać groźne zaburzenia pracy serca. Spironolakton i kanrenon nie wchodzą w tę interakcję w taki sam sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo okolicy ust
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- nudności i ogólne złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Antagonisty aldosteronu nie należy łączyć z triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym bez wyraźnej potrzeby, ponieważ triazol zwiększa jego stężenie i ryzyko groźnej hiperkaliemii. Połączenie eplerenonu albo finerenonu z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i należy go unikać – na czas leczenia przeciwgrzybiczego trzeba odstawić eplerenon lub finerenon albo wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza triazoli. Przy flukonazolu i izawukonazolu połączenie z eplerenonem jest możliwe po zmniejszeniu dawki eplerenonu zgodnie z ChPL i przy ścisłej kontroli potasu, a przy finerenonie wymaga częstszej kontroli potasu i ewentualnego dostosowania dawki. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu działanie hamujące może utrzymywać się jeszcze przez wiele dni, dlatego do pełnej dawki eplerenonu lub finerenonu należy wracać stopniowo i pod kontrolą potasu. Spironolakton i kanrenon nie wykazują tej interakcji i mogą być rozważone jako zamiana, jeśli wskazanie kliniczne na to pozwala.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie eplerenonu lub finerenonu nasila ich działanie oszczędzające potas i może prowadzić do ciężkiej hiperkaliemii z zaburzeniami rytmu serca, łącznie z zatrzymaniem krążenia. Może też wystąpić niedociśnienie i pogorszenie czynności nerek, które dodatkowo zwiększa retencję potasu. Ryzyko jest największe przy silnych inhibitorach, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. U osób z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą, niewydolnością serca i u osób przyjmujących inne leki podnoszące potas skutki mogą być szczególnie groźne.
Mechanizm
Eplerenon i finerenon są eliminowane głównie przez CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Wszystkie triazole z tej grupy hamują CYP3A4, przez co spowalniają rozkład tych antagonistów aldosteronu i wielokrotnie zwiększają ich stężenie we krwi[1]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4. Flukonazol i izawukonazol są inhibitorami umiarkowanymi, przy czym hamowanie przez flukonazol rośnie wraz z dawką[2]. Spironolakton i kanrenon nie zależą istotnie od CYP3A4, więc tej interakcji farmakokinetycznej nie wykazują. Interakcja nie jest zatem wspólna dla wszystkich leków obu grup – dotyczy wszystkich triazoli, ale tylko eplerenonu i finerenonu z grupy antagonistów aldosteronu.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem triazolu, w pierwszych dniach skojarzenia i po zmianie dawki
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
- inne leki podnoszące potas (inhibitory ACE, sartany, suplementy potasu, trimetoprim, heparyna)
Kiedy ocena się zmienia
| Flukonazol w pojedynczej niskiej dawce (np. jednorazowo w grzybicy pochwy)dawka · triazole | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc jednorazowa niska dawka daje krótszy i słabszy efekt niż długotrwałe leczenie dużymi dawkami. Nadal wskazana jest ocena ryzyka hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z chorobą nerek. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zmniejsza wydalanie potasu i nasila ryzyko hiperkaliemii przy zwiększonej ekspozycji na eplerenon lub finerenon. Skojarzenie z flukonazolem lub izawukonazolem wymaga u tych pacjentów szczególnie częstej kontroli potasu i kreatyniny. |
| Kilka dni po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol mają długi okres półtrwania i hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po ich odstawieniu. Ponowne włączenie lub zwiększenie dawki eplerenonu albo finerenonu należy prowadzić stopniowo i pod kontrolą potasu. |
| Triazol włączany u pacjenta już leczonego eplerenonem lub finerenonemkolejność włączenia · antagoniści aldosteronu | inne zalecenie | Gdy triazol dołączany jest do ustabilizowanej terapii, należy przed jego włączeniem zdecydować o czasowym odstawieniu eplerenonu lub finerenonu przy silnych inhibitorach albo o zmniejszeniu dawki eplerenonu przy flukonazolu i izawukonazolu, a potas skontrolować w pierwszych dniach skojarzenia. |
Źródła
- Cook CS, Berry LM, Burton E. Prediction of in vivo drug interactions with eplerenone in man from in vitro metabolic inhibition data. Xenobiotica. 2004;34(3):215-28. doi: 10.1080/00498250310001649341. PMID: 15204695.
- Ragueneau-Majlessi I, Boulenc X, Rauch C, Hachad H, Levy RH. Quantitative correlations among CYP3A sensitive substrates and inhibitors: literature analysis. Curr Drug Metab. 2007;8(8):810-4. doi: 10.2174/138920007782798135. PMID: 18220561.
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów.Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wiedzy lekarza i powiedz mu o wszystkich swoich lekach, a jeśli lekarz zdecyduje się je połączyć, wykonaj zleconą kontrolę EKG i badania krwi.
Niektóre leki stosowane w zaburzeniach psychicznych i ruchowych, takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, mogą wpływać na rytm serca. Podobne działanie mają niektóre leki przeciwgrzybicze, na przykład flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorobami serca lub nerek i z niskim poziomem potasu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i triazolu wydłużającego odstęp QT należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, prowadzić je pod kontrolą EKG i elektrolitów. Przed włączeniem leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Nie należy rozpoczynać połączenia przy wyjściowo wydłużonym QTc. EKG trzeba powtórzyć po osiągnięciu stanu stacjonarnego obu leków i po każdym zwiększeniu dawki. Dawkę benzamidu należy dostosować do czynności nerek, a przy wydłużeniu QTc odstawić benzamid lub zmienić lek przeciwgrzybiczy. Gdy leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, warto rozważyć echinokandynę lub izawukonazol.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie benzamidu i triazolu wydłużającego QT zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy amisulprydzie, dużych dawkach, zaburzeniach elektrolitowych, niewydolności nerek, bradykardii i chorobach serca[1].
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Benzamidy (amisulpryd, sulpiryd, tiapryd) blokują kanały potasowe odpowiedzialne za repolaryzację komór i w zależności od stężenia wydłużają odstęp QT. Flukonazol, worykonazol, pozakonazol i itrakonazol również wydłużają odstęp QT[2]. Benzamidy są wydalane głównie w postaci niezmienionej przez nerki i praktycznie nie są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego hamowanie tego enzymu przez triazole nie zwiększa istotnie ich stężenia. Brak par tiaprydu i sulpirydu w bazie oznacza brak danych, a nie brak ryzyka, ponieważ mechanizm jest wspólny dla całej grupy benzamidów.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem połączenia i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- czynność nerek (eGFR)
- częstość rytmu serca – bradykardia zwiększa ryzyko
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR ich stężenie rośnie, a wraz z nim wydłużenie QT. Flukonazol także jest wydalany przez nerki. Konieczne jest zmniejszenie dawki benzamidu i częstsza kontrola EKG. |
| Duża dawkadawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez benzamidy zależy od stężenia, dlatego duże dawki, szczególnie amisulprydu, istotnie zwiększają ryzyko w połączeniu z triazolem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują pogorszenie czynności nerek, choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Źródła
- He L, Yu Y, Wei Y, Huang J, Shen Y, Li H. Characteristics and Spectrum of Cardiotoxicity Induced by Various Antipsychotics: A Real-World Study From 2015 to 2020 Based on FAERS. Front Pharmacol. 2022;12:815151. doi: 10.3389/fphar.2021.815151. PMID: 35185550.
- Vandael E, Vandenberk B, Vandenberghe J, Spriet I, Willems R, Foulon V. Development of a risk score for QTc-prolongation: the RISQ-PATH study. Int J Clin Pharm. 2017;39(2):424-432. doi: 10.1007/s11096-017-0446-2. PMID: 28281228.
Połączenie przeciwwskazaneBenzodiazepiny nasenne (np. midazolam, estazolam)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji.Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków nasennych, na przykład midazolamu i estazolamu. Lek nasenny może wtedy działać dużo mocniej i dłużej niż zwykle. Możesz być bardzo senny także następnego dnia, mieć kłopoty z równowagą i łatwiej upaść. Nie dotyczy to wszystkich leków nasennych, bo na przykład lormetazepam i temazepam są usuwane z organizmu inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność, także w ciągu dnia
- trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- zawroty głowy i chwiejny chód
- upadek lub prawie upadek
- splątanie albo niewyraźna mowa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji. Doustny midazolam z itrakonazolem jest ujęty w przeciwwskazaniach charakterystyki itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. Jeśli midazolam musi być podany dożylnie podczas leczenia triazolem, trzeba rozważyć mniejszą dawkę, zapewnić monitorowanie oddychania i gotowość do wspomagania wentylacji. Przy estazolamie z triazolem należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę albo zamienić lek nasenny na substancję unieczynnianą przez glukuronidację, na przykład lormetazepam lub temazepam. Ponieważ itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol długo pozostają w organizmie, ostrożność należy utrzymać także przez kilka dni po ich odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie może powodować nasiloną i przedłużoną sedację, senność i zaburzenia sprawności psychoruchowej następnego dnia, zaburzenia równowagi i upadki, a przy dużych dawkach lub podaniu dożylnym także depresję oddechową. Najsilniej narażony jest midazolam podawany doustnie, bo zahamowanie metabolizmu w jelicie i wątrobie sumuje się. U pacjentów leczonych długotrwałym wlewem midazolamu na oddziale intensywnej terapii lek może się kumulować, co wydłuża wybudzanie.
Mechanizm
Triazolowe leki przeciwgrzybicze hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita[1]. Benzodiazepiny nasenne unieczynniane głównie przez ten enzym, czyli midazolam i estazolam, są wtedy wolniej metabolizowane, a ich stężenie we krwi i czas działania wyraźnie rosną. Najsilniejszymi inhibitorami w tej grupie są itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, a flukonazol i izawukonazol hamują CYP3A4 umiarkowanie, przy czym efekt flukonazolu rośnie wraz z dawką[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy benzodiazepin, bo lormetazepam, temazepam, nitrazepam i remimazolam są metabolizowane innymi szlakami. Po stronie triazoli kierunek interakcji jest wspólny dla wszystkich leków grupy, a różni się jedynie jej siła.
Monitorować
- głębokość sedacji i poziom świadomości
- częstość oddechów i saturacja, zwłaszcza przy midazolamie podawanym dożylnie
- ciśnienie tętnicze
- senność i spowolnienie psychoruchowe następnego dnia
- zaburzenia równowagi i ryzyko upadków u osób starszych
- czas wybudzania po sedacji lub znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Przy doustnym podaniu midazolamu hamowanie CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie sumuje się, co daje najsilniejszy wzrost stężenia. Połączenie doustnego midazolamu z itrakonazolem jest przeciwwskazane w charakterystyce itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. |
| Wlew ciągły lub wielokrotne dawkiczas leczenia · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Jednorazowa dożylna dawka midazolamu jest mniej narażona na interakcję niż podanie doustne, ale przy długotrwałym wlewie lub powtarzanych dawkach lek się kumuluje i wybudzanie może się znacznie wydłużyć. Należy zmniejszyć szybkość wlewu i monitorować głębokość sedacji. |
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc przy dużych dawkach leczniczych interakcja z midazolamem i estazolamem staje się porównywalna z silniejszymi triazolami. Pojedyncza mała dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy daje słabszy i krótszy efekt, ale nie wyklucza interakcji. |
| Kilka dni od odstawienia triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol mają długi okres półtrwania, a ich działanie hamujące utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu. W tym czasie nie należy wracać do pełnej dawki midazolamu lub estazolamu bez obserwacji pacjenta. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych metabolizm benzodiazepin jest wolniejszy, a wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego większa, więc nasilona sedacja szybciej prowadzi do upadków, złamań i zaburzeń oddychania. W tej grupie szczególnie zalecana jest zamiana leku nasennego na lormetazepam lub temazepam w najmniejszej skutecznej dawce. |
Źródła
- Venkatakrishnan K, von Moltke LL, Greenblatt DJ. Effects of the antifungal agents on oxidative drug metabolism: clinical relevance. Clin Pharmacokinet. 2000;38(2):111-80. doi: 10.2165/00003088-200038020-00002. PMID: 10709776.
Połączenie przeciwwskazaneBromokryptyna+ WorykonazolNie łącz worykonazolu z bromokryptyną.Nie zaczynaj brać worykonazolu, jeśli przyjmujesz bromokryptynę – najpierw powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie, a bromokryptyny nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać worykonazolu, jeśli przyjmujesz bromokryptynę – najpierw powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie, a bromokryptyny nie odstawiaj samodzielnie.
Worykonazol, lek na zakażenia grzybicze, sprawia, że bromokryptyna wolniej się rozkłada i gromadzi w organizmie. Za duża ilość bromokryptyny może powodować silne nudności, spadki ciśnienia, splątanie, a nawet groźne zwężenie naczyń krwionośnych. Tych leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub nieustępujący ból głowy, zwłaszcza z zaburzeniami widzenia
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- zimne, blade, drętwiejące lub bolesne palce dłoni i stóp
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- splątanie, omamy, niepokój
- drgawki
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz worykonazolu z bromokryptyną.[1][2][3] Jeśli leczenie przeciwgrzybicze jest konieczne, wybierz lek, który nie hamuje silnie CYP3A4, np. echinokandynę, albo – gdy pozwala na to stan pacjenta – czasowo odstaw bromokryptynę lub zamień ją na nieergotaminowy agonistę dopaminy. Jeśli lekarz prowadzący mimo to zdecyduje o jednoczesnym stosowaniu, konieczne są nadzór, kontrola ciśnienia tętniczego i obserwacja w kierunku objawów niedokrwienia oraz zaburzeń neurologicznych i psychicznych. W razie nadciśnienia, bólu w klatce piersiowej, ciężkiego lub utrzymującego się bólu głowy albo objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego bromokryptynę należy natychmiast odstawić, a pacjenta pilnie zbadać.[4]
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie bromokryptyny może nasilać jej działania niepożądane – nudności, wymioty, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, dyskinezy, splątanie i omamy. Możliwe są też objawy zatrucia sporyszem, czyli skurcz naczyń z niedokrwieniem kończyn lub narządów. Bromokryptyna może wywoływać nadciśnienie tętnicze, zawał serca, napady drgawkowe, udar mózgu i zaburzenia psychiczne, a większa ekspozycja na lek może zwiększać to ryzyko.[4]
Mechanizm
Worykonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4 i może zwiększać stężenie w osoczu leków metabolizowanych przez ten izoenzym.[1] Bromokryptyna jest substratem i inhibitorem CYP3A4, dlatego silne inhibitory tego enzymu, w tym azolowe leki przeciwgrzybicze, mogą zwiększać jej stężenie.[4] Inne inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna i josamycyna, zwiększają stężenie bromokryptyny w osoczu.[4] Bromokryptyna jest pochodną alkaloidów sporyszu, a łączenie worykonazolu z alkaloidami sporyszu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich reakcji wynikających z ich zwiększonego stężenia.[1][2][3]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne
- objawy niedokrwienia – ból w klatce piersiowej, zimne, blade lub bolesne palce i kończyny
- silny ból głowy i zaburzenia widzenia
- objawy neurologiczne i psychiczne – splątanie, omamy, drgawki
- nudności i wymioty
- dyskinezy u chorych na chorobę Parkinsona
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginapramipeksolropinirolrotygotyna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Voriconazole Accord 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/voriconazole-accord-100306606/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Voriconazol Polpharma 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/voriconazol-polpharma-100298410/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ PanobinostatNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego panobinostatem – wybierz antybiotyk bez działania mielotoksycznego i bez hamowania CYP3A4, dobrany do wskazania.Nie stosuj chloramfenikolu w żadnej postaci, gdy przyjmujesz panobinostat, i poproś lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu w żadnej postaci, gdy przyjmujesz panobinostat, i poproś lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.
Chloramfenikol, nawet w maści lub kroplach do oczu, może uszkadzać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Panobinostat również obniża liczbę płytek krwi i białych krwinek, więc razem te leki mogą bardzo osłabić krew i odporność. Chloramfenikol może też zwiększyć ilość panobinostatu w organizmie i nasilić jego działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki, wybroczyny lub krwawienie z nosa albo dziąseł
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- duże osłabienie i bladość
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego panobinostatem – wybierz antybiotyk bez działania mielotoksycznego i bez hamowania CYP3A4, dobrany do wskazania. Chloramfenikol jest przeciwwskazany w chorobach szpiku i przy nieprawidłowym składzie krwi w wywiadzie[1]. Przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A dawkę panobinostatu należy zmniejszyć[2]. Jeśli chloramfenikol został już podany, skontaktuj się z hematologiem prowadzącym i zleć kontrolę morfologii krwi.
Skutek kliniczny
Grozi nasilona supresja szpiku – ciężka małopłytkowość z krwawieniami, neutropenia z ciężkimi zakażeniami, a po chloramfenikolu także niedokrwistość aplastyczna. Wzrost stężenia panobinostatu może dodatkowo nasilić jego działania niepożądane, w tym wydłużenie odstępu QT[2].
Mechanizm
Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a panobinostat podaje się chorym na szpiczaka plazmocytowego (mnogiego)[2]. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1], a panobinostat sam często powoduje małopłytkowość i neutropenię, więc działania mielotoksyczne obu leków się sumują. Dodatkowo chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Około 40% panobinostatu jest metabolizowane przez CYP3A4, a silny inhibitor CYP3A (ketokonazol) zwiększał Cmax i AUC panobinostatu odpowiednio 1,6-krotnie i 1,8-krotnie[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
- objawy krwawienia i zakażenia
- EKG (odstęp QT) oraz stężenie potasu i magnezu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko)droga podania · chloramfenikol | inne zalecenie | Przy stosowaniu miejscowym wpływ chloramfenikolu na metabolizm panobinostatu jest mało prawdopodobny, ale przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku i zaburzeniami hemopoezy dotyczy także maści. Zamiast chloramfenikolu wybierz inny antybiotyk miejscowy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/farydak-100350004/
Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ PanobinostatNie należy łączyć cyklosporyny z panobinostatem.Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków bez rozmowy z hematologiem i powiedz mu, że stosujesz oba.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków bez rozmowy z hematologiem i powiedz mu, że stosujesz oba.
Cyklosporyna może bardzo zwiększyć ilość panobinostatu w organizmie. Przez to rośnie ryzyko groźnych działań niepożądanych – zaburzeń rytmu serca, silnej biegunki i spadku liczby krwinek. Tych leków zwykle się nie łączy, a decyzję o leczeniu musi podjąć lekarz prowadzący leczenie szpiczaka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- silna lub częsta biegunka
- osłabienie i duże pragnienie
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- gorączka lub dreszcze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć cyklosporyny z panobinostatem.[1] Gdy pacjent wymaga immunosupresji w trakcie leczenia szpiczaka, hematolog powinien rozważyć lek immunosupresyjny niehamujący glikoproteiny P ani CYP3A4 albo przerwę w leczeniu panobinostatem. Jeżeli specjalista uzna połączenie za nieuniknione, dawkę panobinostatu należy zmniejszyć jak przy silnych inhibitorach CYP3A i glikoproteiny P.[2] W takiej sytuacji konieczne są częste kontrole EKG, elektrolitów i morfologii oraz wyrównanie potasu i magnezu przed każdym cyklem.
Skutek kliniczny
Wzrost ekspozycji na panobinostat zwiększa ryzyko jego ciężkich działań toksycznych – wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu, ciężkiej biegunki z odwodnieniem oraz małopłytkowości i neutropenii. Cyklosporyny nie łączy się z substratami glikoproteiny P, których zwiększone stężenie wiąże się z ciężkimi lub zagrażającymi życiu zdarzeniami.[1]
Mechanizm
Cyklosporyna hamuje glikoproteinę P i CYP3A4, a panobinostat jest substratem glikoproteiny P i w około 40% jest metabolizowany przez CYP3A4.[1][2] Zahamowanie obu szlaków zwiększa wchłanianie i zmniejsza eliminację panobinostatu, co podnosi jego stężenie w osoczu. Silny inhibitor CYP3A zwiększał AUC panobinostatu 1,8-krotnie, a Cmax 1,6-krotnie.[2] Dodatkowo cyklosporyna sprzyja hipomagnezemii, a panobinostat wywołuje biegunkę i wydłuża odstęp QT, więc zaburzenia elektrolitowe mogą nasilać ryzyko arytmii.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[3], panobinostat – substrat CYP3A4[4]
- Cyklosporyna – silny inhibitor P-gp[3], panobinostat – substrat P-gp[4]
- Panobinostat – słaby induktor CYP3A4[4], cyklosporyna – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Cyklosporyna: inhibitor BCRP[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], silny inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
- Panobinostat: słaby inhibitor CYP2D6[4], słaby induktor CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- morfologia krwi z płytkami i neutrofilami
- liczba i nasilenie wypróżnień, nawodnienie
- kreatynina i czynność nerek
- stężenie cyklosporyny we krwi
Bezpieczniejsze alternatywy
mykofenolan mofetylu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo do okadroga podania · cyklosporyna | interakcja nie dotyczy | Cyklosporyna w kroplach do oczu daje znikome stężenie we krwi, więc nie należy oczekiwać istotnego hamowania glikoproteiny P i CYP3A4. |
| Odstawienie cyklosporyny w trakcie leczenia panobinostatemkolejność włączenia · cyklosporyna | inne zalecenie | Po odstawieniu cyklosporyny stężenie panobinostatu może się zmniejszyć, dlatego hematolog powinien ponownie ocenić zmniejszoną wcześniej dawkę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ PanobinostatPołączenie jest przeciwwskazane i cytalopramu nie należy stosować razem z panobinostatem.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz cytalopram, i nie odstawiaj go samodzielnie, tylko poczekaj na decyzję o zamianie leku.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz cytalopram, i nie odstawiaj go samodzielnie, tylko poczekaj na decyzję o zamianie leku.
Oba leki mogą wpływać na pracę serca i zaburzać jego rytm. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza gdy masz biegunkę lub wymioty i tracisz potas oraz magnez. Tych leków nie łączy się ze sobą, dlatego lekarz zwykle zamienia lek przeciwdepresyjny na inny, bezpieczniejszy dla serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- uporczywa biegunka lub wymioty
- skurcze mięśni lub duże osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane i cytalopramu nie należy stosować razem z panobinostatem[1]. Przed rozpoczęciem leczenia panobinostatem należy zamienić cytalopram na lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT, z zachowaniem stopniowego odstawiania cytalopramu. Jeśli zamiana nie jest możliwa i lekarz prowadzący świadomie zdecyduje o kontynuacji, konieczne jest wyjściowe i regularne EKG oraz kontrola i wyrównywanie stężenia potasu i magnezu[2]. Należy też unikać dokładania kolejnych leków wydłużających QT, a przeciwwymiotne leki z tej grupy stosować ostrożnie[3].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, które sprzyjają złośliwym arytmiom[2]. U chorych na szpiczaka leczonych panobinostatem zaburzenia elektrolitowe są częste z powodu biegunki, a w schemacie leczenia często pojawiają się też przeciwwymiotne leki wydłużające QT, takie jak ondansetron czy granisetron[3].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć efektu addytywnego[2]. Panobinostat ma zdolność wydłużania odstępu QT, a jednoczesne stosowanie innych substancji wydłużających QT nie jest zalecane[3]. Panobinostat hamuje także CYP2D6, który w niewielkim stopniu uczestniczy w metabolizmie cytalopramu, co może dodatkowo nieznacznie zwiększać jego ekspozycję.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2C19[4], panobinostat – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5]
- Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[4], panobinostat – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5]
- Panobinostat – słaby inhibitor CYP2D6[5], cytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
- Panobinostat – słaby induktor CYP3A4[5], cytalopram – substrat CYP3A4[4]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
- Panobinostat: słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby induktor CYP3A4[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- biegunka i wymioty jako przyczyna zaburzeń elektrolitowych
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/farydak-100350004/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Farydak. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/farydak-100350004/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.