Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Efawirenz / Efawirenz i perflutren

Efawirenz i perflutren

Jaki opis pokazać?

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Połączenie można stosować przy standardowym monitorowaniu podczas badania echokardiograficznego z kontrastem.

Przed badaniem powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz efawirenz, i nie przerywaj jego stosowania.

Interakcja o niejasnym znaczeniuEfawirenz+ PerflutrenPołączenie można stosować przy standardowym monitorowaniu podczas badania echokardiograficznego z kontrastem.Przed badaniem powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz efawirenz, i nie przerywaj jego stosowania.szybki (godziny)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Przed badaniem powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz efawirenz, i nie przerywaj jego stosowania.

Perflutren to środek kontrastowy podawany jednorazowo w czasie badania USG serca. Nie zmienia działania efawirenzu, ale oba leki mogą w rzadkich przypadkach wpływać na rytm serca. Ryzyko jest małe, a badanie odbywa się pod kontrolą personelu medycznego.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy albo uczucie omdlewania
  • omdlenie
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie można stosować przy standardowym monitorowaniu podczas badania echokardiograficznego z kontrastem. Personel wykonujący badanie powinien wiedzieć, że pacjent przyjmuje efawirenz, a u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT, takimi jak zaburzenia elektrolitowe, bradykardia lub inne leki wydłużające QT, warto ocenić EKG przed badaniem i obserwować pacjenta po podaniu kontrastu. Nie ma potrzeby przerywania ani przesuwania dawki efawirenzu.

Skutek kliniczny

Teoretycznie większe ryzyko zaburzeń rytmu serca w trakcie badania i krótko po nim. Nie opisano przypadków wynikających z tego konkretnego połączenia.

Mechanizm

Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo perflutren jest gazem wydalanym głównie przez płuca i nie podlega przemianom z udziałem enzymów, które efawirenz indukuje lub hamuje. Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji perflutrenu z innymi lekami[1]. Teoretycznym mechanizmem jest sumowanie działania na serce, ponieważ efawirenz może wydłużać odstęp QTc i nie łączy się go z lekami wydłużającymi QT ani nie stosuje u osób z objawową arytmią lub istotną bradykardią[2]. Po podaniu mikropęcherzykowych środków kontrastowych z perflutrenem rzadko opisywano ciężkie reakcje sercowo-płucne, w tym zaburzenia rytmu, zwykle w trakcie podania lub krótko po nim.

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG i rytm serca w trakcie podania kontrastu i krótko po nim
  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy, omdlenia lub duszności po badaniu
  • stężenie potasu i magnezu u pacjentów z grupy ryzyka

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminity 150 mcl/ml, gaz i rozpuszczalnik do sporządzania dyspersji do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminity-100311659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaEfawirenza alkoholZalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się.Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.

Efawirenz często powoduje zawroty głowy, senność, kłopoty ze snem i koncentracją, a czasem obniżenie nastroju. Alkohol może te objawy wyraźnie nasilić i zwiększyć ryzyko upadku lub wypadku. Picie obciąża też wątrobę i ułatwia zapominanie o dawkach leku, a to może osłabić leczenie zakażenia HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zawroty głowy lub senność po alkoholu
  • splątanie, kłopoty z równowagą
  • przygnębienie, lęk, myśli samobójcze lub dziwne myśli
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, brak apetytu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się. Lek przyjmowany wieczorem przed snem nie powinien być popijany alkoholem ani łączony z wieczornym piciem. U pacjentów z chorobą wątroby, zakażeniem HBV lub HCV albo uzależnieniem od alkoholu należy rozważyć z lekarzem całkowitą abstynencję i kontrolę prób wątrobowych, a przy ciężkiej niewydolności wątroby efawirenz jest przeciwwskazany[1]. U osób z depresją lub nadużywaniem alkoholu w wywiadzie warto omówić z lekarzem prowadzącym monitorowanie stanu psychicznego lub wybór innego leku przeciwretrowirusowego. Podkreśl, że nie wolno pomijać dawki z powodu planowanego picia.

Skutek kliniczny

Alkohol może nasilać zawroty głowy, senność, splątanie i zaburzenia koordynacji wywołane efawirenzem, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. U osób z zaburzeniami psychicznymi lub uzależnieniem w wywiadzie alkohol może sprzyjać nasileniu depresji, lęku i myśli samobójczych. Regularne picie zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, szczególnie przy współistniejącym zakażeniu HBV lub HCV. Picie alkoholu wiąże się też z pomijaniem dawek leków przeciwretrowirusowych, co grozi utratą kontroli wiremii i rozwojem oporności.

Mechanizm

Główny problem to sumowanie się działania efawirenzu i alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, a nie zmiana stężeń leku. Efawirenz często wywołuje zawroty głowy, senność lub bezsenność, zaburzenia koncentracji, nietypowe sny, a rzadziej depresję, myśli samobójcze i objawy psychotyczne, które alkohol może nasilać. Amerykańska informacja o efawirenzie ostrzega przed addytywnym działaniem na ośrodkowy układ nerwowy przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu lub przyjmowaniu leków psychoaktywnych. Oba czynniki obciążają też wątrobę, a efawirenz może powodować wzrost aminotransferaz i polekowe uszkodzenie wątroby. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, ponieważ efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6 i CYP3A4, a etanol przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1. Charakterystyki efawirenzu w tabletkach 600 mg wymieniają spożywanie alkoholu tylko jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u osób leczonych przeciwretrowirusowo, a w ulotce dla pacjenta nadużywanie leków lub alkoholu w przeszłości pojawia się jako informacja, którą należy przekazać lekarzowi w związku z ryzykiem objawów psychicznych[1]. Charakterystyka kapsułek 50 mg w ogóle nie wspomina o alkoholu[1]. Żadna z tych charakterystyk nie umieszcza alkoholu w przeciwwskazaniach ani nie zaleca wprost jego unikania[1]. Przeciwwskazaniem do efawirenzu są natomiast ciężkie zaburzenia czynności wątroby w klasie C wg skali Child-Pugh, co dotyczy m.in. zaawansowanej alkoholowej marskości wątroby[1].

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[2], inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany induktor CYP2B6[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego – zawroty głowy, senność, splątanie
  • nastrój, objawy depresji i myśli samobójcze
  • aminotransferazy (ALT, AST), zwłaszcza przy zakażeniu HBV lub HCV albo regularnym piciu
  • przestrzeganie schematu dawkowania i wiremia HIV

Kiedy ocena się zmienia

Pierwsze tygodnie leczeniaczas leczenia · alkoholryzyko rośnieDziałania niepożądane efawirenzu ze strony ośrodkowego układu nerwowego są najbardziej nasilone na początku terapii, dlatego w tym okresie zalecana jest abstynencja.
Duże ilości lub regularne picieilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu lub regularne picie zwiększa ryzyko nasilonych objawów neuropsychiatrycznych, uszkodzenia wątroby i nieprzestrzegania schematu leczenia. Należy omówić z lekarzem abstynencję i kontrolę prób wątrobowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Perflutren a alkohol: brak opisu w bazie.

Inne interakcje tych leków 100

Połączenie przeciwwskazaneAzytromycyna+ EfawirenzNie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT.Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem to działanie się nasila. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą. Zwykle można wybrać inny antybiotyk, który jest bezpieczny razem z twoim lekiem na HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT[1]. Jeśli makrolid jest jedyną możliwą opcją, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwretrowirusowe po ocenie EKG i elektrolitów, a pacjent pozostaje pod kontrolą EKG przez cały okres leczenia i jeszcze kilka dni po nim z uwagi na długi okres półtrwania azytromycyny[2].

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a ich działanie na repolaryzację serca sumuje się. Efawirenzu nie stosuje się z lekami wydłużającymi QTc, w tym z antybiotykami makrolidowymi[1]. Azytromycynę stosuje się ostrożnie u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie ma – azytromycyna w pojedynczej dawce 600 mg podana z efawirenzem 400 mg na dobę przez 7 dni nie zmieniła istotnie klinicznie ekspozycji na żaden z leków[3].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Azytromycyna – słaby inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Azytromycyna: słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksym

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Azimycin 125 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azimycin-100120600/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEfawirenz+ ApomorfinaEfawirenzu nie łączy się z apomorfiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, oraz z neurologiem.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu porozmawiaj z lekarzem, który leczy cię z powodu HIV, oraz z neurologiem.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Oba mogą wpływać na pracę serca i razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Mogą też razem nasilać zawroty głowy, senność i spadki ciśnienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • ból w klatce piersiowej lub duszność
  • omamy, splątanie lub nagła zmiana nastroju
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Efawirenzu nie łączy się z apomorfiną. Gdy pacjent wymaga apomorfiny, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien zamienić efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez wpływu na odstęp QTc. Jeśli zmiana schematu jest chwilowo niemożliwa, przed włączeniem apomorfiny i w trakcie leczenia trzeba wykonać EKG, wyrównać potas i magnez oraz odstawić inne leki wydłużające QTc. Po zmianie leczenia przeciwretrowirusowego należy skontrolować wiremię.

Skutek kliniczny

Grozi wydłużenie odstępu QTc i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z omdleniem lub nagłym zgonem sercowym. Sumować się mogą też zawroty głowy, senność i objawy neuropsychiatryczne obu leków. Apomorfina może dodatkowo powodować spadki ciśnienia tętniczego[1], co zwiększa ryzyko omdleń i upadków.

Mechanizm

Efawirenz i apomorfina mogą wydłużać odstęp QTc, więc ich działania się sumują. Efawirenzu nie stosuje się jednocześnie z lekami, które mogą powodować wydłużenie odstępu QTc lub częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[2]. Apomorfiny należy unikać razem z innymi lekami o znanych właściwościach wydłużających odstęp QT[1]. Efawirenz indukuje UGT1A1, ale apomorfina ma kilka dróg metabolizmu, a wpływ efawirenzu na jej stężenie nie był badany.

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
  • objawy neuropsychiatryczne (omamy, splątanie, zaburzenia nastroju)
  • wiremia HIV po zmianie leku przeciwretrowirusowego

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawiryna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dacepton 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dacepton-100329932/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, rylpiwiryna) klasaHydroksyzyny nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT – należy wybrać lek przeciwhistaminowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na HIV z tej grupy, dopóki lekarz lub farmaceuta nie sprawdzi, czy to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na HIV z tej grupy, dopóki lekarz lub farmaceuta nie sprawdzi, czy to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.

Hydroksyzyna, stosowana na lęk, świąd i problemy ze snem, może zaburzać rytm serca. Niektóre leki na HIV, przede wszystkim efawirenz, a w mniejszym stopniu rylpiwiryna, działają podobnie, więc razem mogą wywołać groźną arytmię. Efawirenz dodatkowo nasila senność i zawroty głowy po hydroksyzynie. Newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie powodują tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • silne zawroty głowy
  • nadmierna senność, trudność z utrzymaniem równowagi
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Hydroksyzyny nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT – należy wybrać lek przeciwhistaminowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT. Dotyczy to przede wszystkim efawirenzu, a w mniejszym stopniu rylpiwiryny, której wpływ na QT ujawnia się przy wyższych stężeniach. W świądzie lepszym wyborem są niesedujące leki przeciwhistaminowe, a w krótkotrwałym leczeniu lęku lorazepam. Jeżeli połączenia nie da się uniknąć, należy przed włączeniem wykonać EKG, wyrównać potas i magnez, stosować najmniejszą skuteczną dawkę hydroksyzyny przez możliwie krótki czas i powtórzyć EKG po kilku dniach. U pacjenta, który wymaga długotrwale hydroksyzyny, lekarz prowadzący leczenie HIV może rozważyć zmianę NNRTI na lek bez wpływu na QT, na przykład dorawirynę. Newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wymagają takich ograniczeń.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, w starszym wieku oraz przy innych lekach wydłużających QT. Nasila się także senność, zawroty głowy i ryzyko upadków.

Mechanizm

Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża repolaryzację komór. Efawirenz wydłuża odstęp QTc w sposób zależny od stężenia, a najsilniej u osób wolno metabolizujących przez CYP2B6. Rylpiwiryna wydłuża QTc przy wyższych stężeniach. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko torsade de pointes. Dodatkowo depresyjny wpływ hydroksyzyny na ośrodkowy układ nerwowy nakłada się na zawroty głowy, senność i zaburzenia koncentracji wywoływane przez efawirenz. Indukcja CYP3A4 przez efawirenz może nieznacznie obniżać stężenie hydroksyzyny, ale nie ma to istotnego znaczenia klinicznego. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy NNRTI – newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wydłużają QT i stanowią wyjątki.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
  • nadmierna senność i ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych
  • inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wolniejsza eliminacja hydroksyzyny, co zwiększa ryzyko torsade de pointes, nadmiernej sedacji i upadków. Hydroksyzyny w tej grupie wiekowej należy unikać niezależnie od leczenia przeciwwirusowego.
Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pochodne difenylometanuryzyko rośniePrzy niewydolności nerek kumuluje się czynny metabolit hydroksyzyny, co nasila sedację i może zwiększać ryzyko wydłużenia QT w połączeniu z efawirenzem lub rylpiwiryną.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, rylpiwiryna) klasaProkinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT, bo grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na HIV z tej grupy bez zgody lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, jakie leki na HIV przyjmujesz.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na HIV z tej grupy bez zgody lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, jakie leki na HIV przyjmujesz.

Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może razem z niektórymi lekami na HIV, takimi jak efawirenz czy rylpiwiryna, zaburzać rytm serca. Oba leki wpływają na przewodzenie w sercu, a ich działanie się sumuje, co może prowadzić do groźnej arytmii. Inne leki na pracę przewodu pokarmowego, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie dają tak groźnego połączenia z lekami na HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Prokinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT, bo grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Cyzaprydu nie stosuje się u pacjenta leczonego efawirenzem ani rylpiwiryną. Gdy potrzebny jest lek prokinetyczny, wybiera się itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Gdy cyzapryd jest niezbędny, rozważa się zmianę leku przeciwretrowirusowego na dorawirynę po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie zakażenia HIV. Po odstawieniu efawirenzu cyzapryd można włączyć dopiero po kilku tygodniach, bo efawirenz długo utrzymuje się w organizmie i jego wpływ na metabolizm wygasa powoli.

Skutek kliniczny

Połączenie cyzaprydu z efawirenzem lub rylpiwiryną zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz u wolnych metabolizerów efawirenzu przez CYP2B6. W połączeniu cyzaprydu z newirapiną lub etrawiryną przeważa spadek stężenia cyzaprydu i osłabienie jego działania prokinetycznego.

Mechanizm

Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w sercu, wydłuża odstęp QT i jest metabolizowany niemal wyłącznie przez CYP3A4, dlatego jego bezpieczeństwo zależy od stałego stężenia we krwi. Efawirenz i rylpiwiryna same wydłużają odstęp QT zależnie od stężenia, więc ich działanie sumuje się z działaniem cyzaprydu. Efawirenz dodatkowo zmienia aktywność CYP3A4 w sposób trudny do przewidzenia, bo w warunkach klinicznych przeważa indukcja, a konkurencja o enzym może przejściowo podnosić stężenie cyzaprydu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo metoklopramid i itopryd nie zależą od CYP3A4 i nie wydłużają istotnie QT, a newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wydłużają QT.

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
  • skuteczność cyzaprydu przy jednoczesnym stosowaniu newirapiny lub etrawiryny

Kiedy ocena się zmienia

Po odstawieniu efawirenzuodstep · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zalecenieEfawirenz ma długi okres półtrwania, a indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po jego odstawieniu i cyzapryd należy włączać dopiero po tym czasie.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAdenozyna+ EfawirenzPrzed podaniem adenozyny u pacjenta przyjmującego efawirenz należy wykonać EKG i ocenić odstęp QTc, a przy istotnym wydłużeniu QTc lub bradykardii rozważyć inną metodę diagnostyki lub leczenia.Zanim dostaniesz adenozynę, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz efawirenz i inne leki na HIV.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim dostaniesz adenozynę, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz efawirenz i inne leki na HIV.

Adenozynę dostaje się tylko w szpitalu w zastrzyku, na przykład w czasie badania serca albo przy bardzo szybkim biciu serca. Efawirenz może zmieniać pracę serca widoczną w EKG, a adenozyna na krótko mocno zwalnia serce. Razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Lekarz sprawdzi EKG przed podaniem leku i będzie obserwował twoje serce w trakcie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
  • omdlenie
  • ból w klatce piersiowej
  • duszność
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przed podaniem adenozyny u pacjenta przyjmującego efawirenz należy wykonać EKG i ocenić odstęp QTc, a przy istotnym wydłużeniu QTc lub bradykardii rozważyć inną metodę diagnostyki lub leczenia. ChPL żadnego z leków nie wymienia tego połączenia, jednak ChPL efawirenzu przeciwwskazuje jego stosowanie z lekami mogącymi wydłużać QTc lub wywoływać torsade de pointes[1], a ChPL adenozyny przeciwwskazuje ją w zespole długiego QT[2]. Adenozynę należy podawać wyłącznie przy ciągłym monitorowaniu EKG i dostępności sprzętu do resuscytacji. Warto wyrównać przed zabiegiem stężenia potasu i magnezu oraz sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje innych leków wydłużających QT.

Skutek kliniczny

Możliwe zaburzenia rytmu komorowego, w tym torsade de pointes, oraz nasilona bradykardia po podaniu adenozyny u pacjenta z wydłużonym przez efawirenz odstępem QTc. Ryzyko dotyczy krótkiego okresu po wstrzyknięciu adenozyny, ale skutek może być groźny dla życia.

Mechanizm

Przed podaniem adenozyny pacjentowi leczonemu efawirenzem trzeba ocenić odstęp QTc i rytm serca, bo oba leki działają niekorzystnie na elektrofizjologię serca. Efawirenz może wydłużać odstęp QTc, a jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z wydłużeniem QTc, objawową arytmią lub klinicznie istotną bradykardią[1]. Adenozyna wywołuje przemijającą bradykardię, pauzy zatokowe i blok przedsionkowo-komorowy, a jej ChPL wymienia zespół długiego QT wśród przeciwwskazań[2][3]. Bradykardia i pauzy sprzyjają wystąpieniu częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes przy wydłużonym QT, więc działania obu leków mogą się sumować. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ adenozyna jest szybko wychwytywana przez komórki i metabolizowana bez udziału enzymów cytochromu P450, które indukuje efawirenz.

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[4], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed podaniem adenozyny
  • ciągłe monitorowanie EKG w trakcie i po wstrzyknięciu adenozyny
  • częstość akcji serca
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • ciśnienie tętnicze

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenocor 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenocor-100002987/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Adenosine Kabi 3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adenosine-kabi-100351015/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. guanfacyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy liczyć się ze słabszym działaniem agonisty i w razie potrzeby stopniowo zwiększyć jego dawkę w zakresie dopuszczonym w ChPL.Jeśli przyjmujesz lek z grupy guanfacyny razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz lekarzowi, gdy zauważysz, że lek działa słabiej lub mocniej niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek z grupy guanfacyny razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz lekarzowi, gdy zauważysz, że lek działa słabiej lub mocniej niż zwykle.

Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina czy etrawiryna, sprawiają, że organizm szybciej usuwa guanfacynę stosowaną w ADHD. Przez to guanfacyna może działać słabiej. Gdy przestaniesz brać taki lek na HIV, guanfacyna może stopniowo zacząć działać mocniej niż wcześniej. Inne leki tej grupy, jak klonidyna, moksonidyna czy rylmenidyna, oraz leki na HIV takie jak rylpiwiryna czy dorawiryna zwykle nie powodują tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów ADHD, takich jak trudności ze skupieniem, impulsywność czy niepokój ruchowy
  • nadmierna senność lub zmęczenie, zwłaszcza po odstawieniu leku na HIV
  • zawroty głowy, uczucie omdlewania lub omdlenie
  • wyraźnie wolne bicie serca
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy liczyć się ze słabszym działaniem agonisty i w razie potrzeby stopniowo zwiększyć jego dawkę w zakresie dopuszczonym w ChPL. Dotyczy to guanfacyny przyjmowanej z efawirenzem, newirapiną lub etrawiryną. Ocenę skuteczności warto przeprowadzić po kilku tygodniach od włączenia NNRTI, gdy indukcja osiągnie pełne nasilenie. Przy odstawianiu lub zamianie induktora na lek nieindukujący należy rozważyć stopniowe zmniejszenie dawki guanfacyny i obserwować pacjenta pod kątem senności, niedociśnienia i bradykardii. Jeśli schemat przeciwwirusowy ma być dopiero ustalany, warto rozważyć rylpiwirynę, dorawirynę lub inhibitor integrazy bez wzmacniacza farmakokinetycznego. Schematy wzmacniane rytonawirem lub kobicystatem działają odwrotnie i podnoszą stężenie guanfacyny.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężenia guanfacyny może osłabić jej skuteczność w leczeniu ADHD, co objawia się nawrotem lub nasileniem nieuwagi, impulsywności i nadruchliwości. Po odstawieniu induktora stężenie guanfacyny stopniowo rośnie, co przy wcześniej zwiększonej dawce grozi sennością, niedociśnieniem, bradykardią i omdleniami. Nagłe przerwanie lub gwałtowne zmniejszenie dawki guanfacyny w odpowiedzi na wahania stężenia może z kolei wywołać odbicie ciśnienia tętniczego.

Mechanizm

Guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, przez co przyspieszają metabolizm guanfacyny i obniżają jej stężenie we krwi. Indukcja narasta stopniowo przez kilka tygodni od włączenia NNRTI i podobnie powoli ustępuje po jego odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna są w dużej mierze wydalane przez nerki w postaci niezmienionej i nie zależą od CYP3A4. Rylpiwiryna i dorawiryna nie mają istotnego działania indukującego. W praktyce interakcja dotyczy więc guanfacyny w połączeniu z efawirenzem, newirapiną lub etrawiryną.

Monitorować

  • kontrola objawów ADHD po kilku tygodniach od włączenia NNRTI i po każdej zmianie dawki
  • ciśnienie tętnicze i tętno, zwłaszcza po odstawieniu lub zamianie NNRTI
  • senność, zawroty głowy i omdlenia w okresie wygasania indukcji

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie lub zamiana induktora na lek nieindukujący u pacjenta na ustalonej dawce guanfacynykolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zaleceniePo odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni, a stężenie guanfacyny rośnie. Jeśli dawkę guanfacyny wcześniej zwiększono, należy ją stopniowo zmniejszyć i monitorować ciśnienie tętnicze, tętno oraz senność. Nie należy nagle przerywać guanfacyny ze względu na ryzyko odbicia ciśnienia.
Włączenie induktora u pacjenta na ustalonej dawce guanfacynykolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zaleceniePo włączeniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny osłabienie działania guanfacyny narasta stopniowo, dlatego skuteczność leczenia ADHD warto ocenić dopiero po kilku tygodniach, a dawkę zwiększać stopniowo w zakresie dopuszczonym w ChPL.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy po kilku tygodniach ocenić, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi objawy urologiczne.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam, tylko powiedz lekarzowi, gdy objawy przy oddawaniu moczu wracają albo masz zawroty głowy przy wstawaniu.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam, tylko powiedz lekarzowi, gdy objawy przy oddawaniu moczu wracają albo masz zawroty głowy przy wstawaniu.

Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina i etrawiryna, przyspieszają rozkład leków na prostatę, na przykład tamsulosyny, alfuzosyny czy sylodosyny. Lek na prostatę może wtedy działać słabiej i objawy przy oddawaniu moczu mogą wracać. Gdy lekarz odstawi taki lek na HIV, lek na prostatę może przez kilka tygodni działać silniej i powodować zawroty głowy przy wstawaniu. Rylpiwiryna i dorawiryna nie mają takiego wpływu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • słabszy strumień moczu, częstsze oddawanie moczu lub częstsze wstawanie w nocy do toalety
  • zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia przy wstawaniu
  • omdlenie
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy po kilku tygodniach ocenić, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi objawy urologiczne. Dotyczy to efawirenzu, newirapiny i etrawiryny w połączeniu z alfuzosyną, sylodosyną lub tamsulosyną. Przy niewystarczającym działaniu można rozważyć zmianę alfa-adrenolityku na terazosynę albo dołączenie leczenia o innym mechanizmie. Schematu przeciwretrowirusowego nie zmienia się z powodu objawów urologicznych bez decyzji lekarza leczącego HIV. Po odstawieniu induktora trzeba przez kilka tygodni obserwować ciśnienie tętnicze i w razie zawrotów głowy rozważyć zmniejszenie dawki alfa-adrenolityku. U pacjentów przyjmujących alfuzosynę z efawirenzem należy przed leczeniem wyrównać potas i magnez oraz rozważyć EKG, jeśli występują inne czynniki ryzyka wydłużenia QT.

Skutek kliniczny

Główny skutek to słabsze działanie alfa-adrenolityku i nawrót lub utrzymywanie się objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak słaby strumień moczu, częste oddawanie moczu i oddawanie moczu w nocy. Po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny stężenie alfa-adrenolityku może wzrosnąć i wywołać zawroty głowy oraz niedociśnienie ortostatyczne. Przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem dochodzi ryzyko wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza przy hipokaliemii, chorobie serca lub innych lekach wydłużających QT.

Mechanizm

Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, przez co przyspieszają rozkład tych alfa-adrenolityków i obniżają ich stężenie we krwi. Po odstawieniu induktora aktywność enzymu wraca do normy w ciągu kilku tygodni i stężenie alfa-adrenolityku rośnie. Alfuzosyna i efawirenz mogą też wydłużać odstęp QT, więc przy tym połączeniu działania na serce mogą się sumować. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo rylpiwiryna i dorawiryna nie indukują CYP3A4, a terazosyna jest mało wrażliwa na indukcję.

Monitorować

  • nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych (np. skala IPSS) po kilku tygodniach wspólnego stosowania
  • ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny
  • EKG z oceną odstępu QTc przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii
  • stężenie potasu i magnezu przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny u pacjenta przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zaleceniePo odstawieniu induktora aktywność CYP3A4 stopniowo wraca do normy, a stężenie alfuzosyny, sylodosyny lub tamsulosyny rośnie. Przez kilka tygodni należy kontrolować ciśnienie ortostatyczne i w razie objawów zmniejszyć dawkę alfa-adrenolityku.
Włączenie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny u pacjenta na ustalonej dawce alfa-adrenolitykukolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zalecenieIndukcja narasta stopniowo, więc słabsze działanie alfa-adrenolityku może pojawić się dopiero po kilku tygodniach. Skuteczność leczenia urologicznego warto ocenić na pierwszej wizycie kontrolnej po włączeniu leku przeciwretrowirusowego.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych wzrost stężenia alfa-adrenolityku po odstawieniu induktora częściej prowadzi do niedociśnienia ortostatycznego, upadków i urazów.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydroergotaminy i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy należy unikać tego połączenia i dobrać inny lek przeciwmigrenowy.Jeśli przyjmujesz dihydroergotaminę i lek na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, który zwykle dobierze ci inny lek na migrenę.nieznanyteoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz dihydroergotaminę i lek na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, który zwykle dobierze ci inny lek na migrenę.

Dihydroergotamina to lek na migrenę, który przy zbyt wysokim stężeniu może silnie zwężać naczynia krwionośne. Niektóre leki na HIV zmieniają sposób, w jaki organizm się jej pozbywa. Przy efawirenzu dihydroergotamina może się gromadzić w organizmie i spowodować groźne niedokrwienie rąk, nóg lub serca. Newirapina i etrawiryna mogą z kolei sprawić, że lek na migrenę przestanie dobrze działać, a rylpiwiryna i dorawiryna nie powodują tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
  • drętwienie, mrowienie lub ból kończyn
  • ból lub ucisk w klatce piersiowej
  • silny ból brzucha
  • zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie jednej strony ciała
  • brak poprawy po przyjęciu leku na napad migreny
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu dihydroergotaminy i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy należy unikać tego połączenia i dobrać inny lek przeciwmigrenowy. Połączenie dihydroergotaminy z efawirenzem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ergotyzmu. Przy newirapinie i etrawirynie dihydroergotamina może działać słabiej. Jeśli lekarz mimo to zdecyduje się na skojarzenie, trzeba ocenić skuteczność leczenia, a po odstawieniu leku indukującego zachować czujność w kierunku objawów niedokrwienia. Rylpiwiryna i dorawiryna nie wchodzą w istotną interakcję z dihydroergotaminą i mogą być rozważone przy zmianie schematu przeciwretrowirusowego.

Skutek kliniczny

Przy efawirenzie głównym zagrożeniem jest ostre zatrucie alkaloidami sporyszu. Objawia się ono silnym skurczem naczyń obwodowych z niedokrwieniem kończyn, a także niedokrwieniem mięśnia sercowego, mózgu lub jelit. Może zagrażać życiu. Przy newirapinie i etrawirynie spodziewanym skutkiem jest osłabienie lub skrócenie działania przeciwmigrenowego dihydroergotaminy. Po odstawieniu leku indukującego stężenie alkaloidu może z kolei wzrosnąć.

Mechanizm

Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i ma wąski indeks terapeutyczny. Efawirenz ma mieszany wpływ na CYP3A4, czyli go indukuje i jednocześnie konkurencyjnie hamuje. Może przez to nieprzewidywalnie zwiększyć stężenie alkaloidu sporyszu i doprowadzić do ergotyzmu. Newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, co przyspiesza metabolizm dihydroergotaminy i może osłabić jej działanie. Rylpiwiryna i dorawiryna nie wpływają istotnie na CYP3A4. Interakcja nie jest więc wspólna dla całej grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.

Monitorować

  • objawy niedokrwienia obwodowego – zimne, blade lub sine, drętwiejące i bolesne palce rąk i stóp
  • ból w klatce piersiowej, objawy neurologiczne i silny ból brzucha jako sygnały niedokrwienia narządowego
  • ciśnienie tętnicze
  • skuteczność przerywania napadów migreny przy newirapinie i etrawirynie
  • objawy przedawkowania alkaloidu sporyszu po odstawieniu newirapiny, etrawiryny lub efawirenzu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≤ 2 tygodnie od odstawienia efawirenzu, newirapiny lub etrawirynynienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zalecenieDziałanie indukujące efawirenzu, newirapiny i etrawiryny utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po ich odstawieniu. Efawirenz ma dodatkowo długi okres półtrwania. W tym czasie należy nadal traktować dihydroergotaminę jako lek wchodzący w interakcję. Trzeba też pamiętać, że wygasanie indukcji może zwiększać jej stężenie.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.