Interakcje / Pioglitazon / Pioglitazon i syrolimus
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, ale trzeba regularnie kontrolować glikemię i stan nawodnienia pacjenta.
Mierz regularnie cukier, waż się co kilka dni i powiedz lekarzowi, jeśli wyniki cukru rosną albo pojawią się obrzęki lub duszność.
Niekorzystna interakcjaPioglitazon+ SyrolimusPołączenie można stosować, ale trzeba regularnie kontrolować glikemię i stan nawodnienia pacjenta.Mierz regularnie cukier, waż się co kilka dni i powiedz lekarzowi, jeśli wyniki cukru rosną albo pojawią się obrzęki lub duszność.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Mierz regularnie cukier, waż się co kilka dni i powiedz lekarzowi, jeśli wyniki cukru rosną albo pojawią się obrzęki lub duszność.
Te leki można przyjmować razem, ale wymagają uważnej obserwacji. Lek po przeszczepie może podnosić poziom cukru we krwi, przez co lek na cukrzycę może działać słabiej. Oba leki mogą też powodować zatrzymywanie wody w organizmie i obrzęki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki pomiaru cukru
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- obrzęki nóg lub kostek
- szybki przyrost masy ciała
- duszność lub łatwe męczenie się
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba regularnie kontrolować glikemię i stan nawodnienia pacjenta. Po włączeniu syrolimusa lub zwiększeniu jego dawki częściej oznaczaj glukozę i HbA1c, a w razie pogorszenia kontroli cukrzycy zmodyfikuj leczenie przeciwcukrzycowe. Kontroluj masę ciała, obrzęki i objawy niewydolności serca. U pacjenta z niewydolnością serca pioglitazonu nie stosuje się[1].
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii po włączeniu lub zwiększeniu dawki syrolimusa u pacjenta leczonego pioglitazonem. Możliwe nasilenie obrzęków obwodowych, przyrost masy ciała związany z retencją płynów oraz spadek hemoglobiny, co u biorców przeszczepów może maskować lub pogłębiać niedokrwistość.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny. Syrolimus może upośledzać wydzielanie insuliny i nasilać insulinooporność, przez co sprzyja hiperglikemii i może osłabiać działanie hipoglikemizujące pioglitazonu. Oba leki mogą powodować obrzęki i zatrzymanie płynów, więc te działania niepożądane się sumują. Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Syrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P[2]. Pioglitazon nie indukuje CYP3A4 i nie hamuje izoenzymów cytochromu P450, dlatego nie należy się spodziewać jego wpływu na leki metabolizowane przez te enzymy[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia na czczo i HbA1c
- masa ciała i obrzęki obwodowe
- objawy niewydolności serca (duszność, nietolerancja wysiłku)
- morfologia krwi – hemoglobina
- stężenie syrolimusa we krwi zgodnie z rutynowym schematem
Kiedy ocena się zmienia
| Syrolimus włączony u pacjenta leczonego pioglitazonemkolejność włączenia · syrolimus | inne zalecenie | Po włączeniu syrolimusa lub zwiększeniu jego dawki u pacjenta z cukrzycą leczoną pioglitazonem zwiększ częstość kontroli glikemii w pierwszych tygodniach i oceń potrzebę intensyfikacji leczenia przeciwcukrzycowego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actos 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actos-100308456/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuPioglitazona alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia pioglitazonem, ale pacjent powinien pić tylko do posiłku i znać objawy hipoglikemii.Jeśli pijesz alkohol, pij niewiele i zawsze do posiłku, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, pij niewiele i zawsze do posiłku, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.
Niewielka ilość alkoholu wypita od czasu do czasu raczej nie zaszkodzi w czasie leczenia tym lekiem. Większa ilość alkoholu może jednak zbyt mocno obniżyć cukier we krwi, szczególnie gdy bierzesz też inne leki na cukrzycę. Regularne picie alkoholu może uszkodzić wątrobę, a przy chorej wątrobie tego leku nie wolno stosować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, poty, kołatanie serca, silny głód lub dezorientacja (niski cukier)
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- nudności, wymioty, ból brzucha lub nietypowe zmęczenie
- przyspieszony oddech lub zapach acetonu z ust
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia pioglitazonem, ale pacjent powinien pić tylko do posiłku i znać objawy hipoglikemii. Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu należy ocenić czynność wątroby, bo jej zaburzenie jest przeciwwskazaniem do stosowania pioglitazonu.[1] U pacjentów leczonych jednocześnie pochodną sulfonylomocznika lub insuliną warto zalecić częstsze pomiary glikemii po spożyciu alkoholu.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym, okazjonalnym piciu alkoholu nie oczekuje się istotnych skutków klinicznych. Po większej ilości alkoholu, zwłaszcza na czczo i przy jednoczesnym stosowaniu pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny, może wystąpić hipoglikemia, także opóźniona. Przewlekłe nadużywanie alkoholu sprzyja chorobie wątroby, która wyklucza dalsze stosowanie pioglitazonu, oraz alkoholowej kwasicy ketonowej.[1]
Mechanizm
Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno istotnie zmieniać działania pioglitazonu, ale u osób pijących dużo lub regularnie pojawia się ryzyko hipoglikemii i uszkodzenia wątroby. ChPL pioglitazonu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a wszystkie trzy produkty mają w tym zakresie zgodne zapisy.[1] Pioglitazon jest metabolizowany głównie przez CYP2C8, a etanol przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, dlatego nie należy oczekiwać istotnej interakcji farmakokinetycznej. Etanol hamuje glukoneogenezę w wątrobie i może sumować się z działaniem leków przeciwcukrzycowych obniżającym glikemię. Sam pioglitazon rzadko wywołuje hipoglikemię, ale ryzyko rośnie, gdy jest łączony z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, a zaburzona czynność wątroby i kwasica ketonowa są przeciwwskazaniami do stosowania pioglitazonu.[1]
Metabolizm i transportery
- Pioglitazon: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[2]
Monitorować
- glikemia po spożyciu alkoholu, zwłaszcza przy terapii skojarzonej z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną
- aktywność aminotransferaz (ALAT) u osób regularnie pijących alkohol
- objawy uszkodzenia wątroby i kwasicy ketonowej
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe, regularne nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i kwasicy ketonowej, które są przeciwwskazaniami do stosowania pioglitazonu. Należy ocenić czynność wątroby i rozważyć zasadność dalszej terapii. |
| Duża jednorazowa ilość alkoholu, zwłaszcza na czczoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duża jednorazowa dawka etanolu hamuje glukoneogenezę i może wywołać hipoglikemię, także opóźnioną, szczególnie przy skojarzeniu pioglitazonu z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną. Zalecana częstsza kontrola glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actos 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actos-100308456/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuSyrolimusa alkoholU większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania syrolimusu, ale regularne picie może podnosić poziom tłuszczów we krwi, który ten lek i tak często zwiększa. Alkohol obciąża też wątrobę, a chora wątroba może sprawić, że lek będzie działał silniej niż powinien. Lek w postaci płynu zawiera niewielką ilość alkoholu, co ma znaczenie, jeśli chorujesz na chorobę alkoholową, masz chorą wątrobę lub padaczkę, jesteś w ciąży albo karmisz piersią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- rany, które źle się goją
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci trzeba uwzględnić zawartość etanolu w roztworze doustnym[1]. U pacjentów nadużywających alkoholu warto kontrolować lipidogram, próby wątrobowe i stężenie syrolimusa we krwi.
Skutek kliniczny
Okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu nie ma udokumentowanego wpływu na stężenie ani skuteczność syrolimusa. Regularne lub nadmierne picie może nasilać zaburzenia lipidowe wywołane lekiem, sprzyjać uszkodzeniu wątroby i pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa, a także pogarszać odporność, gojenie ran i stan owrzodzeń jamy ustnej. U osób z chorobą alkoholową sama ilość etanolu w roztworze doustnym może mieć znaczenie[1].
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między syrolimusem a etanolem. ChPL syrolimusa w punkcie 4.5 nie wymienia alkoholu wśród substancji wpływających na jego metabolizm z udziałem CYP3A4 i glikoproteiny P[1]. Zapis o alkoholu dotyczy wyłącznie etanolu jako substancji pomocniczej roztworu doustnego, który zawiera do 3,17% obj. etanolu, czyli do 25 mg w 1 ml[1]. Charakterystyka produktu wskazuje, że dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu, co odpowiada 3,80 ml piwa lub 1,58 ml wina, i że ilość ta może być szkodliwa dla osób z chorobą alkoholową oraz należy ją uwzględnić u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, dzieci i pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką[1]. Możliwe znaczenie kliniczne ma przede wszystkim addycja działań niepożądanych – syrolimus często powoduje hipertriglicerydemię i hipercholesterolemię, a regularne picie alkoholu dodatkowo podnosi triglicerydy i obciąża wątrobę. Alkoholowe uszkodzenie wątroby może zmniejszać metabolizm syrolimusa i zwiększać jego stężenie we krwi, co uzasadnia ostrożność u osób pijących dużo.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- lipidogram (triglicerydy, cholesterol)
- próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP, bilirubina)
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej u osób z chorobą wątroby lub nadużywających alkoholu
- objawy zakażeń, gojenie ran i owrzodzenia jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór doustnypostać · alkohol | inne zalecenie | Roztwór doustny zawiera do 3,17% obj. etanolu, a dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci należy uwzględnić tę ilość etanolu. |
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila hiperlipidemię polekową, sprzyja uszkodzeniu wątroby i może pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa. Wskazana kontrola lipidogramu, prób wątrobowych i stężenia syrolimusa oraz rozmowa o ograniczeniu picia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Inne interakcje tych leków 427
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ SyrolimusNie łącz dziurawca z syrolimusem.Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.
Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej usuwa syrolimus. Lek przestaje wtedy dobrze chronić przeszczepiony narząd i może dojść do jego odrzucenia. Dotyczy to także herbatek, kropli i suplementów z dziurawcem. Nagłe odstawienie dziurawca też może zmienić poziom leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka bez wyraźnej przyczyny
- ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
- mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- nieprawidłowe wyniki badań kontrolnych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z syrolimusem. Stosowanie dziurawca po przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane[1]. Jednoczesnego stosowania syrolimusa z induktorami CYP3A4 się nie zaleca[2]. Jeśli pacjent już przyjmuje dziurawiec, należy go odstawić w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym i kontrolować stężenie syrolimusa we krwi w kolejnych tygodniach, bo w miarę wygasania indukcji może ono wzrosnąć.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia syrolimusa poniżej zakresu terapeutycznego grozi ostrym odrzuceniem przeszczepu i utratą narządu. Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo wygasa, a stężenie syrolimusa rośnie, co przy dawce zwiększonej w czasie łączenia grozi toksycznością.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 i osłabia działanie innych leków, w tym cyklosporyny[3]. Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie oraz jest substratem glikoproteiny P, dlatego induktory CYP3A4 zwiększają jego metabolizm i zmniejszają jego stężenie[2]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zwiększyła klirens syrolimusa około 5,5 razy i zmniejszyła jego AUC o około 82%[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej po odstawieniu dziurawca
- parametry czynności przeszczepionego narządu (np. kreatynina)
- objawy odrzucania przeszczepu
- działania niepożądane syrolimusa przy wzroście stężenia
Bezpieczniejsze alternatywy
escytalopramcitalopram
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Dziurawiec stosowany wyłącznie zewnętrznie (np. olej na skórę) nie powoduje istotnej indukcji enzymów wątrobowych i jelitowych. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia syrolimusemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja wygasa stopniowo, a stężenie syrolimusa może rosnąć przez kolejne tygodnie – konieczna kontrola stężenia i ewentualna korekta dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ PioglitazonDoustnej fenylefryny nie wydaje się ani nie zaleca pacjentom leczonym pioglitazonem, ponieważ jest przeciwwskazana w cukrzycy.Nie przyjmuj leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, np. sól morską do nosa.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, np. sól morską do nosa.
Leków na przeziębienie z fenylefryną nie przyjmuje się, gdy masz cukrzycę, a pioglitazon jest lekiem na cukrzycę. Fenylefryna może podnieść cukier we krwi i ciśnienie oraz obciążyć serce. Pioglitazon może zatrzymywać wodę w organizmie, więc połączenie tych leków dodatkowo obciąża serce i krążenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższy niż zwykle cukier we krwi
- ból lub zawroty głowy, wysokie ciśnienie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- duszność, obrzęki nóg, szybki przyrost masy ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnej fenylefryny nie wydaje się ani nie zaleca pacjentom leczonym pioglitazonem, ponieważ jest przeciwwskazana w cukrzycy.[1][2] Na objawy przeziębienia i niedrożność nosa wybierz postępowanie bez sympatykomimetyków doustnych, np. płukanie lub nawilżanie nosa roztworem chlorku sodu. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zaleć jej odstawienie, kontrolę glikemii i ciśnienia tętniczego oraz obserwację w kierunku obrzęków i duszności.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii oraz wzrost ciśnienia tętniczego u chorego, który z racji cukrzycy często ma już nadciśnienie lub chorobę wieńcową. U osób z zatrzymaniem płynów po pioglitazonie wzrost oporu obwodowego może sprzyjać dekompensacji krążenia.
Mechanizm
Fenylefryny podawanej doustnie nie stosuje się u chorych na cukrzycę, a pioglitazon jest lekiem stosowanym wyłącznie w cukrzycy typu 2, więc samo przyjmowanie pioglitazonu wskazuje na przeciwwskazanie do fenylefryny.[1][2] Fenylefryna jako agonista receptorów alfa-adrenergicznych może pogarszać kontrolę glikemii, co działa przeciwnie do zamierzonego efektu pioglitazonu. Dodatkowo fenylefryna obkurcza naczynia i podnosi ciśnienie tętnicze, a pioglitazon powoduje zatrzymanie płynów i obrzęki, co razem zwiększa obciążenie układu krążenia. Pioglitazonu nie stosuje się u osób z niewydolnością serca obecnie lub w wywiadzie.[3] Fenylefryny nie stosuje się u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi, w tym z nadciśnieniem tętniczym i chorobą wieńcową.[1]
Metabolizm i transportery
- Pioglitazon: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[4]
Monitorować
- stężenie glukozy we krwi
- ciśnienie tętnicze
- częstość i rytm serca
- obrzęki, przyrost masy ciała, duszność
Bezpieczniejsze alternatywy
chlorek sodu (roztwór do nosa, izotoniczny lub hipertoniczny)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople lub aerozol do nosa, krople do oczu)droga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Fenylefryna podana miejscowo wchłania się w mniejszym stopniu, ale przy częstym lub długotrwałym stosowaniu, a także w kroplach do oczu o dużym stężeniu możliwe są działania ogólnoustrojowe. U pacjenta z cukrzycą stosuj ją krótko, w najmniejszej skutecznej dawce i kontroluj ciśnienie oraz glikemię. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actos 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actos-100308456/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimus+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i zaszczep się tylko szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i zaszczep się tylko szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa.
Syrolimus osłabia działanie układu odpornościowego, żeby organizm nie odrzucał przeszczepu lub żeby leczyć niektóre choroby. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może wtedy wywołać groźne zakażenie. Szczepionka bez żywego wirusa jest dla ciebie bezpieczna, ale może chronić nieco słabiej niż u osób zdrowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- silne osłabienie i złe samopoczucie po szczepieniu
- bolesna wysypka w jednym miejscu ciała, która może oznaczać półpasiec mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.[1] U pacjenta przyjmującego syrolimus do ochrony przed półpaścem stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, która nie zawiera żywego wirusa. Jeśli to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego, aby uzyskać lepszą odpowiedź immunologiczną.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw półpaścowi osobie leczonej syrolimusem grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może być ciężkie. Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i nie niesie tego ryzyka, ale wytworzona odporność może być słabsza niż u osób bez immunosupresji.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje proliferację i aktywację limfocytów T i B. U osoby leczonej immunosupresyjnie żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki żywej może namnażać się w sposób niekontrolowany. Jednocześnie osłabiona odpowiedź immunologiczna zmniejsza skuteczność każdej szczepionki przeciw półpaścowi, także rekombinowanej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj podawanej szczepionki przeciw półpaścowi (żywa czy rekombinowana) przed jej wydaniem lub podaniem
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, w tym wysypka pęcherzykowa i gorączka po szczepieniu
- objawy półpaśca mimo szczepienia ze względu na możliwą słabszą odpowiedź immunologiczną
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem wirusem szczepionkowym i może być podana pacjentowi leczonemu syrolimusem. Należy jednak liczyć się z osłabioną odpowiedzią immunologiczną i w miarę możliwości planować szczepienie przed rozpoczęciem immunosupresji. |
| Szczepionka żywa atenuowanapostać · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w trakcie leczenia immunosupresyjnego, w tym syrolimusem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimus+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podaje się żywej szczepionki przeciw cholerze osobie przyjmującej syrolimus.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz syrolimus, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Syrolimus osłabia odporność, dlatego nie możesz przyjąć żywej szczepionki przeciw cholerze – mogłaby wywołać chorobę zamiast przed nią chronić. Szczepionka zawierająca zabite bakterie jest bezpieczniejsza, ale może działać słabiej niż u osoby zdrowej. Przez godzinę przed i po jej przyjęciu nie bierz innych leków doustnych, nie jedz i nie pij.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka lub wodniste stolce po szczepieniu
- wymioty lub objawy odwodnienia
- gorączka
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się żywej szczepionki przeciw cholerze osobie przyjmującej syrolimus[1]. Jeśli szczepienie jest wskazane, wybiera się szczepionkę inaktywowaną i podaje syrolimus w odstępie co najmniej 1 godziny przed lub po szczepieniu[2]. Pacjenta informuje się, że ochrona po szczepieniu może być niepełna, i zaleca ścisłe przestrzeganie zasad higieny żywności i wody w podróży. Dawki syrolimusa nie zmienia się z powodu szczepienia.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem u pacjenta z osłabioną odpornością oraz brak skutecznej ochrony przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest słabsza lub niepełna odpowiedź ochronna.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje aktywację i proliferację limfocytów T i B, a przez to osłabia odpowiedź immunologiczną na szczepienie. W przypadku szczepionki żywej, atenuowanej, zahamowanie odporności stwarza dodatkowo ryzyko niekontrolowanego namnażania szczepu szczepionkowego. Szczepionka żywa przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną[1]. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale jej skuteczność u osoby przyjmującej syrolimus może być mniejsza. Szczepionka inaktywowana jest wrażliwa na kwas żołądkowy, dlatego przez 1 godzinę przed i po jej podaniu nie podaje się innych leków doustnych[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana) przed wydaniem
- zachowanie odstępu 1 godziny między szczepionką inaktywowaną a dawką syrolimusa
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite pałeczki cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie jest przeciwwskazana u pacjenta leczonego syrolimusem, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź ochronną. Wymagany jest odstęp 1 godziny przed i po szczepieniu od innych leków doustnych. |
| Szczepionka żywa, atenuowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | interakcja nie dotyczy | Żywa szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSyrolimus+ LonafarnibNie łącz syrolimusa podawanego ogólnie z lonafarnibem.Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed kolejną dawką skontaktuj się z lekarzem, który przepisał syrolimus, ale żadnego leku nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jeszcze przed kolejną dawką skontaktuj się z lekarzem, który przepisał syrolimus, ale żadnego leku nie odstawiaj samodzielnie.
Lonafarnib bardzo silnie spowalnia rozkładanie syrolimusa w organizmie. Syrolimus może się wtedy gromadzić we krwi do niebezpiecznych stężeń. To grozi ciężkimi zakażeniami, spadkiem liczby krwinek i uszkodzeniem nerek. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne zmęczenie i bladość
- owrzodzenia w jamie ustnej
- obrzęki lub wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz syrolimusa podawanego ogólnie z lonafarnibem. Lonafarnibu nie stosuje się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4[1], a syrolimusa nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4[2]. Jeśli lonafarnib jest niezbędny, lekarz prowadzący powinien zastąpić syrolimus lekiem immunosupresyjnym niezależnym od CYP3A4. Hamowanie CYP3A4 przez lonafarnib ma charakter mechanizmowy, więc po jego odstawieniu aktywność enzymu wraca stopniowo i ponowne włączenie syrolimusa wymaga kontroli jego stężenia.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost stężenia syrolimusa grozi jego toksycznością – nadmierną immunosupresją z ciężkimi zakażeniami, mielosupresją, hiperlipidemią, zaburzeniami gojenia ran i uszkodzeniem nerek. Syrolimus ma wąski indeks terapeutyczny, więc nawet umiarkowany wzrost narażenia może być klinicznie istotny.
Mechanizm
Lonafarnib silnie hamuje CYP3A4 w mechanizmie zależnym od metabolizmu, a syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie. Lonafarnib w dawkach wielokrotnych zwiększał AUC midazolamu, wzorcowego substratu CYP3A4, około 7,4-krotnie[1]. Syrolimus jest też substratem glikoproteiny P, a silne inhibitory CYP3A4 zwiększały jego AUC nawet około 11-krotnie[2]. Należy więc oczekiwać wielokrotnego wzrostu stężenia syrolimusa we krwi.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej (przy nieuniknionej ekspozycji lub po odstawieniu lonafarnibu)
- morfologia krwi
- kreatynina i eGFR
- lipidogram
- objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
mykofenolan mofetylukwas mykofenolowyazatiopryna
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórę (żel)droga podania · syrolimus | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu syrolimusa ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc przeciwwskazanie dotyczy przede wszystkim postaci doustnych. Mimo to przy długim stosowaniu na dużą powierzchnię skóry nie można wykluczyć wzrostu stężenia we krwi, dlatego połączenie wymaga ostrożności. |
| Syrolimus włączany po odstawieniu lonafarnibukolejność włączenia · lonafarnib | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez lonafarnib jest mechanizmowe, więc ustępuje stopniowo po jego odstawieniu. Syrolimus włączany wkrótce potem wymaga ostrożnego dawkowania i kontroli stężenia we krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ SyrolimusNie podawaj dopęcherzowo BCG pacjentowi leczonemu syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.Powiedz urologowi, że przyjmujesz syrolimus, zanim dostaniesz wlew BCG, i nie odstawiaj syrolimusa na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz urologowi, że przyjmujesz syrolimus, zanim dostaniesz wlew BCG, i nie odstawiaj syrolimusa na własną rękę.
Syrolimus osłabia układ odpornościowy, a lek BCG podawany do pęcherza zawiera żywe, osłabione bakterie. Gdy odporność jest obniżona, te bakterie mogą rozprzestrzenić się po całym organizmie i wywołać ciężkie zakażenie. Leczenie BCG może też wtedy gorzej działać na nowotwór. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka powyżej 38,5°C lub dreszcze po wlewie
- gorączka utrzymująca się dłużej niż dwa dni
- silne osłabienie, kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- ból i obrzęk stawów, zaczerwienienie oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj dopęcherzowo BCG pacjentowi leczonemu syrolimusem ani innymi lekami immunosupresyjnymi.[1] Produktu nie stosuje się u osób z obniżoną odpornością, także wtedy, gdy jest ona wywołana leczeniem immunosupresyjnym.[2] Zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami wyklucza leczenie BCG.[3] Decyzję o sposobie leczenia raka pęcherza należy podjąć wspólnie przez urologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, z rozważeniem leczenia dopęcherzowego nieopartego na żywych prątkach. Odstawienia syrolimusa nie wolno planować bez zgody lekarza prowadzącego, zwłaszcza u biorców przeszczepów.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego syrolimusem rośnie ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG, w tym posocznicy. Jednocześnie można oczekiwać słabszej skuteczności leczenia raka pęcherza, ponieważ działanie BCG zależy od sprawnego układu odpornościowego.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje aktywację i namnażanie limfocytów T. Działanie dopęcherzowego BCG polega na wywołaniu miejscowej odpowiedzi immunologicznej przeciw komórkom nowotworowym przez żywe, atenuowane prątki. Zahamowanie odpowiedzi komórkowej przez syrolimus osłabia kontrolę nad prątkami i odpowiedź przeciwnowotworową.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- gorączka i dreszcze utrzymujące się po wlewie
- objawy ogólnoustrojowego zakażenia BCG (osłabienie, duszność, kaszel, żółtaczka)
- objawy zapalenia stawów, oczu lub skóry po wlewach BCG
- stężenie syrolimusa we krwi, jeśli zmieniano leczenie immunosupresyjne
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciwgruźlicze)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki i u pacjenta leczonego syrolimusem należy z niej zrezygnować, ponieważ grozi uogólnionym zakażeniem. |
| Syrolimus włączony w trakcie cyklu wlewów BCGkolejność włączenia · syrolimus | inne zalecenie | Włączenie syrolimusa w trakcie cyklu BCG wymaga przerwania wlewów i ponownej oceny dalszego leczenia przez urologa. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ SyrolimusNie podawaj doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu syrolimusem.Nie przyjmuj kapsułek przeciw durowi brzusznemu, gdy leczysz się syrolimusem, i zapytaj lekarza prowadzącego o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj kapsułek przeciw durowi brzusznemu, gdy leczysz się syrolimusem, i zapytaj lekarza prowadzącego o szczepionkę w zastrzyku.
Syrolimus osłabia odporność, żeby organizm nie odrzucił przeszczepu albo żeby wyciszyć chorobę. Kapsułki przeciw durowi brzusznemu zawierają żywe, osłabione bakterie, które przy obniżonej odporności mogą wywołać zakażenie. Dlatego tych dwóch leków nie łączy się. Istnieje szczepionka w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka lub wymioty
- silny ból brzucha
- dreszcze i złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu syrolimusem[1]. Jeżeli pacjent wymaga ochrony przed durem brzusznym, wybierz szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu i uprzedź, że jej skuteczność podczas immunosupresji może być mniejsza. Decyzję o szczepieniu pacjenta po przeszczepieniu narządu podejmuje lekarz prowadzący leczenie immunosupresyjne.
Skutek kliniczny
Połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ u osoby leczonej syrolimusem żywe bakterie szczepionkowe mogą nie zostać opanowane przez układ odpornościowy i wywołać zakażenie. Jednocześnie odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być osłabiona, więc ochrona przed durem brzusznym może być niepełna.
Mechanizm
Syrolimus jest lekiem immunosupresyjnym, który hamuje szlak mTOR i blokuje proliferację limfocytów T oraz B. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane bakterie Salmonella Typhi szczep Ty 21a, których kontrola i wytworzenie odporności wymagają sprawnego układu odpornościowego. Szczepienie tą szczepionką jest przeciwwskazane u osób z nabytym niedoborem odporności, w tym otrzymujących leki immunosupresyjne[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- gorączka po szczepieniu
- biegunka, bóle brzucha, wymioty
- objawy uogólnionego zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Vi do wstrzykiwańszczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana całokomórkowa do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań – szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwań nie zawiera żywych bakterii i nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale podczas leczenia syrolimusem odpowiedź immunologiczna może być słabsza. Termin szczepienia warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym immunosupresję. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej)+ Immunosupresyjne inhibitory mTOR (np. syrolimus) klasaŻywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek obniżający odporność z grupy inhibitorów mTOR (np. syrolimus), nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej i przed każdym szczepieniem powiedz o tym leku lekarzowi lub farmaceucie.
Syrolimus obniża odporność, żeby organizm nie odrzucił przeszczepionego narządu. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który przy obniżonej odporności może wywołać ciężką, rozsianą chorobę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne obecnie w Polsce nie zawierają żywego, namnażającego się wirusa i zwykle można je przyjąć, choć mogą chronić nieco słabiej. Twoi domownicy mogą i powinni szczepić się przeciw ospie wietrznej, bo chroni to także ciebie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała po szczepieniu
- gorączka
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, sztywność karku albo splątanie
- zażółcenie skóry lub oczu, ból brzucha
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej, półpaścowi ani ospie prawdziwej nie podaje się osobie leczonej ogólnoustrojowo inhibitorem mTOR – połączenie jest przeciwwskazane. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się seronegatywnym pacjentom co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusem, najlepiej w trakcie kwalifikacji do przeszczepienia. Po odstawieniu syrolimusu szczepienie żywą szczepionką odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący po ocenie stanu odporności. Przeciw półpaścowi stosuje się rekombinowaną szczepionkę nieżywą, a przeciw ospie prawdziwej niereplikującą szczepionkę MVA – obie można podać w trakcie leczenia syrolimusem, najlepiej przed jego rozpoczęciem lub w okresie najmniejszej immunosupresji. Domownicy pacjenta powinni być zaszczepieni przeciw ospie wietrznej, a jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, unika on bliskiego kontaktu z pacjentem do czasu przyschnięcia zmian. Po kontakcie seronegatywnego pacjenta z ospą wietrzną lub półpaścem rozważa się swoistą immunoglobulinę przeciw VZV albo profilaktykę acyklowirem lub walacyklowirem.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki osobie leczonej syrolimusem może rozwinąć się rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym – uogólniona wysypka pęcherzykowa, zapalenie płuc, wątroby lub mózgu, potencjalnie zagrażające życiu. Szczepienie może także nie wytworzyć ochrony przed chorobą.
Mechanizm
Syrolimus hamuje kinazę mTOR i blokuje zależną od interleukiny 2 proliferację limfocytów T i B. U osoby leczonej ogólnoustrojowo osłabiona odpowiedź komórkowa nie kontroluje namnażania żywego, atenuowanego wirusa szczepionkowego (wirusa ospy wietrznej i półpaśca albo replikującego wirusa krowianki), co grozi zakażeniem rozsianym szczepem szczepionkowym. Osłabiona odpowiedź humoralna i komórkowa zmniejsza też skuteczność każdej szczepionki, również nieżywej. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego i dotyczy wyłącznie szczepionek zawierających żywy, replikujący wirus.
Monitorować
- Przed każdym szczepieniem: czy pacjent przyjmuje syrolimus ogólnoustrojowo i kiedy go odstawił
- Rodzaj szczepionki – żywa czy nieżywa lub niereplikująca
- Status serologiczny VZV (przeciwciała IgG) u kandydatów do przeszczepienia i przed włączeniem syrolimusu
- Po przypadkowym podaniu żywej szczepionki: wysypka pęcherzykowa, gorączka, objawy ze strony płuc, wątroby i układu nerwowego przez kilka tygodni
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie żywą szczepionką co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia syrolimusemkolejność włączenia · immunosupresyjne inhibitory mTOR | inne zalecenie | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można bezpiecznie podać seronegatywnemu pacjentowi, jeśli od szczepienia do włączenia syrolimusu upłyną co najmniej 4 tygodnie. Dlatego szczepienie planuje się w trakcie kwalifikacji do przeszczepienia. |
| odstep ≥ 3 miesiące od odstawienia syrolimusuimmunosupresyjne inhibitory mTOR | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia syrolimusem odporność wraca stopniowo. Szczepienie żywą szczepionką rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach od odstawienia, po ocenie stanu odporności i przy braku innej immunosupresji. |
| Żel na skórępostać · immunosupresyjne inhibitory mTOR | ryzyko maleje | Syrolimus w postaci żelu stosowanego na skórę twarzy daje niewielkie stężenia we krwi i nie wywołuje istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej. Ryzyko po żywej szczepionce jest prawdopodobnie małe, ale brak danych, więc decyzję podejmuje lekarz. |
| Stent uwalniający syrolimuspostać · immunosupresyjne inhibitory mTOR | interakcja nie dotyczy | Syrolimus uwalniany ze stentu naczyniowego działa miejscowo w ścianie naczynia i nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, więc nie stanowi przeciwwskazania do żywych szczepionek. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.